Кіріспе

Француз композиторы (1932 жылы туған)

Элиан Радиг (24 қаңтар 1932 жылы туған) – француз электрондық музыка композиторы. Ол 1950-ші жылдары жұмыс істей бастады, ал алғашқы шығармалары 1960-шы жылдардың соңында таныстырылды. 2000 жылға дейін оның жұмысы негізінен ARP 2500 модульді синтезаторы және таспа арқылы жасалған. 2001 жылдан бері ол көбінесе акустикалық аспаптарға арналған шығармалар жазады.

Өмірбаян

Радиг қарапайым саудагерлер отбасында дүниеге келіп, Париждің Лес-Халльс аймағында өсті. Оның өзінің туындылары жетіле келе, Шеффер мен Генри оның микрофонды кері байланысқа қолдануы мен ұзақ таспалық циклдарды пайдалануының (мысалы, «Vice Versa» және «Feedback Works 1969-1970» шығармаларында естілгендей) олардың идеалдарынан алшақтағанын байқады, алайда оның тәжірибесі олардың әдістерімен байланысын сақтап қалды.

1955-1957 жж.: Музыканың нақты түрінде шәкірттік

Радиг электроакустикалық музыкаға алғашқы білімін композитор Пьер Шефферден алды, оның музыкасы радио арқылы берілуі арқылы оған таныстырылды. Ортақ досы арқылы жеке кездескеннен кейін, Радиг 1955 жылы Париждегі Radiodiffusion Nationale студиясының тәжірибелік бөлімінде (Studio d'Essai) Шаффер мен Пьер Генриден музыка білімін бастады. Аталған оқу орнында Радиг нақты музыканың (musique concrète) бір бөлігі ретінде таспалық музыка техникаларын үйренді. Радиг, Musique Concrète зерттеу тобында жұмыс істеу тәжірибесін көз ашатын деп сипаттады, себебі ол кез келген дыбысты музыкалық санауға болатыны туралы идеямен танысты. Дегенмен, ол өзінің алғашқы музыкасын осы тәжірибемен салыстырып айтты, өйткені оның екі ұстазы да нақты музыка қағидаларын электрондық музыкадан артық көрді.

1960 жылдар: Таспаға кері байланыс

Радиг балаларының білімін қамтамасыз ету қажеттілігі туғандықтан Студия д'Эссайдан кетті. Студиялар мен жабдықтарға қолжетімділігін жоғалтқан соң, ол классикалық композиция, арфа және фортепиано салаларында музыкалық білім алды. 1967 жылы Радиг Пьер Генримен қайта байланысып, Studio Apsome-де оның ассистенты болып жұмыс істеуге кірісті. Осы кезеңде ол ленталық кері байланыс техникасына ерекше қызығушылық танытты, себебі ол ұзақ мерзімдегі ұсақ өзгерістердің дыбыстық бейнесіне сай келді. Бір жыл өткен соң Радиг жұмысынан кетіп, кәсіби музыкалық мансабын бастады, көбінесе таспаны өңдеумен айналысты.

1970-1990 жылдар: Синтезаторлармен тәжірибелер

1970 жылы Радиг Нью-Йорк университетінде Мортон Суботниктің орнатқан Бухла синтезаторында Лори Шпигельмен бірлесіп жұмыс істеген студияда алғашқы синтезаторлық музыкасын жасады. (Chry ptus осы кезеңге жатады.) Оның сол кездегі мақсаты – аналогты синтезаторлар мен магниттік таспаны пайдаланып, дыбыстың баяу, мақсатты түрде "ашылуын" құру болды. Ол бұл нәтижені бұрынғы одақтастары – француз музыкалық композиторларынан гөрі, сол кездегі Нью-Йорк минималистеріне жақын деп санады. Buchla және Moog синтезаторларын сынап көргеннен кейін, ол ARP 2500 синтезаторында өзінің ерекше дыбысын қалыптастыру үшін келесі 25 жылға арналған құралды тапты, бұл Adnos I (1974) шығармасымен басталды. Роберт Эшлидің шақыруымен Миллс колледжінде өткен премьерадан кейін, француз музыка студенттерінің тобы оған Тибет буддизмі туралы айтты, ол оны қызықтырып, Парижге оралған соң зерттей бастады.

Буддизмнің ықпалы

Тибет буддизмін зерттегеннен кейін ол тез арада дінін өзгертіп, келесі үш жыл бойы өзінің гуруы Цуглак Маве Ванчуктың (Паво Ринпочедің оныншы инкарнациясы) басшылығымен оның ілімін ұстануға берілді. Ол композицияға оралып, бұрынғы жұмысын қайта бастады, бұрынғыдай жұмыс әдістері мен мақсаттарын қолданып, 1979 жылы Adnos II, ал 1980 жылы Adnos III шығармаларын аяқтады. Содан кейін, өзінің «Жүз мың ән» еңбегімен танымал, ұлы тибет йогы Миларепаға арналған шығармалар сериясы жарық көрді, бұл еңбек оның ілімінің негізін құрайды. Ол алдымен Миларепа әндерін, содан кейін осы ұлы шебердің өмірін бейнелейтін Джетсун Мила шығармасын жазды; осы шығармалардың жасалуын француз үкіметі қаржылады. 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында ол үш сағаттық бір шығармаға толыққандай берілді. Оның шедеврі саналатын Trilogie de la Mort 1998 жылы жарық көрді; алғашқы бөлімі, kyema Аралық күйлер, сананың алты күйінің үздіксіз ағынының жолын ұстанады. Бұл шығармаға «Бардо Тодол» (Тибет өлілер кітабы) және оның медитациялық тәжірибесі, сондай-ақ Цуглак Маве Ванчук пен оның ұлы Ив Арманның қазасы зор ықпал етті. Трилогияның алғашқы үштен бірі «Кима» Филл Ниблоктың XI лейблінде шыққан алғашқы жазбасы болды. AllMusic шолуында «Blue» Gene Tyranny Trilogie de la Mort-ті «электрондық музыканың терең шығармасы» деп сипаттады. 2001 жылы электр бас гитарашы және композитор Каспер Т. Топлицтің өтініші бойынша ол өзінің алғашқы инструменталды шығармасы Elemental II-ді жазды, осы шығарманы ол The Lappetites тобымен бірге қайта жұмыс істеді, бұл топқа Antye Greie/AGF, Kaffe Matthews және Ryoko Akama кірді. Ол 2005 жылы Quecksilber лейблінде олардың алғашқы альбомы Before the Libretto-ға қатысты. 2004 жылдан бері ол акустикалық аспаптарға арналған шығармалар жасауға берілді. Алдымен американдық виолончелист Чарльз Кертиспен бірге «Нальджорлақтың» бірінші бөлімі 2005 жылдың желтоқсан айында Нью-Йоркте тұңғыш рет орындалды, содан кейін АҚШ және Еуропа бойынша 25 концертте тағы орындалды. «Нальджорлақтың» екінші бөлігі екі бассет мүйізші Кэрол Робинсон мен Бруно Мартинес үшін 2007 жылдың қыркүйек айында Арау фестивалінде (Швейцария) жарық көрді. Үш музыкант «Нальджорлақтың» үшінші бөлігін Радигпен бірге аяқтады және толық шығарманы «Нальджорлак I, II, III» деп атап, 2009 жылдың 24 қаңтарында Бордода тұңғыш рет орындады. 2011 жылдың маусым айында ол гарпшы Родри Дэвис үшін жазған Occam I соло гарпқа арналған композициясы Лондонда тұңғыш рет орындалды. OCCAM циклының көптеген соло және ансамбльдік шығармалары одан кейін жарық көрді.