Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық композитор және педагог (1939–2022)
American composer and teacher (1939–2022)
Джон Ховард Эпплтон (4 қаңтар, 1939 – 30 қаңтар, 2022) – американдық композитор, педагог және электроакустикалық музыканың пионері. Оның осы саладагы алғашқы композициялары, мысалы, "Chef d'Oeuvre" және "Newark Airport Rock" (1967) назар аударды, себебі олар кейбіреулер бағдарламалық электрондық музыка деп атаған жаңа дәстүрді қалыптастырды. 1970 жылы ол Гуггенхайм, Фулбрайт және Америка-скандинавиялық қорының стипендияларын жеңіп алды. Жиырма сегіз жасында ол Дартмут колледжінің профессорлық-оқытушылық құрамына қосылды, онда ол АҚШ-тағы алғашқы электрондық музыка студияларының бірін құрды. Ол сонда қырық екі жыл үзіліспен жұмыс істеді. 1970 жылдардың ортасында Дартмуттан кетіп, Швецияның Стокгольм қаласындағы Elektronmusikstudion (EMS) (sv) басшысы болды. 1970 жылдардың соңында Сидни Алонсо және Камерон Джонспен бірге ол Synclavier деп аталатын алғашқы коммерциялық цифрлық синтезаторды жасауға көмектесті. Он жыл бойы ол АҚШ және Еуропа бойынша осы аспап үшін жазған шығармаларын орындап саяхаттады. 1990 жылдардың басында ол Мәскеу консерваториясында "Теремин" электрондық музыка орталығын құруға көмектесті. Сондай-ақ ол Токиодағы Кейо университетінде (Мита), Стенфорд университетіндегі CCRMA және Калифорния университеті Санта-Крузда сабақ берді. Өмірінің соңғы жылдарында ол уақытының көп бөлігін Францияда, Ресейде және Жапонияда ғана орындалған, романтикалық үлгідегі аспаптық және хор музыкасын жазуға арнады.
Jon Howard Appleton (January 4, 1939 – January 30, 2022) was an American composer, an educator and a pioneer in electro acoustic music. His earliest compositions in the medium, e. g. "Chef d'Oeuvre" and "Newark Airport Rock" (1967) attracted attention because they established a new tradition some have called programmatic electronic music. In 1970, he won Guggenheim, Fulbright and American Scandinavian Foundation fellowships. When he was twenty eight years old, he joined the faculty of Dartmouth College where he established one of the first electronic music studios in the United States. He remained there intermittently for forty two years. In the mid 1970s, he left Dartmouth to briefly become the head of Elektronmusikstudion (EMS) (sv) in Stockholm, Sweden. In the late 1970s, together with Sydney Alonso and Cameron Jones, he helped develop the first commercial digital synthesizer called the Synclavier. For a decade he toured around the United States and Europe performing the compositions he composed for this instrument. In the early 1990s, he helped found the Theremin Center for Electronic Music at the Moscow Conservatory of Music. He also taught at Keio University (Mita) in Tokyo, Japan, CCRMA at Stanford University and the University of California Santa Cruz. In his later years, he devoted most of his time to the composition of instrumental and choral music in a quasi Romantic vein which has largely been performed only in France, Russia and Japan.
Ерте өмір
Эпплтон 1939 жылғы 4 қаңтарда Лос-Анджелесте еврей ата-анасынан дүниеге келді: Хелен Джейкобс Эпплтон (1908 жылы Филадельфияда туған) және Чарльз Леонард Эпплтон (1900 жылғы 14 шілдеде Кишиневте, Бессарабияда Хаим Эппельбоим болып туған). Оның анасы Metro Goldwyn Mayer киностудиясында, ал әкесі Twentieth Century Fox киностудиясында жұмыс істеді. Әкесі Эпплтон туған жылы отбасын тастап кетті, ал ол өзінің алғашқы жылдарын миссис Беллдің (балалар үйінде) және ағасымен (Майкл Чарльз Эпплтон, 1932 жылы туған) Паломар әскери академиясында өткізді. Ол алты жасқа келгенде анасы Лос-Анджелес филармониясының контрабасшысы Александр "Саша" Уолденге (1897 жылы Ресейде, Уфа қаласында туған) үйленді. Уолден Эпплтонның жас кезіндегі ең үлкен музыкалық ықпалы болды, өйткені ол фортепиано сабақтарын алды, оны музыка шығаруға ынталандырды және көптеген концерттерге алып барды. Эпплтонның ата-анасы Кеңес Одағына шын сенген және Коммунистік партияны қоса алғанда, көптеген солшыл ұйымдардың белсенді мүшелері болды. 1950 жылдары оның екеуі де Америкалық антикоммунистік комитет тарапынан қара тізімге еніп, жұмыстарын жоғалтты. Бала кезінде Эпплтон Джейкоб Гимпель мен Теодор Сайденбергпен фортепиано ойнауды үйренген, бірақ оған берілген туындыларды (мысалы, Шопен, Скарлатти, Прокофьев) орындағаннан гөрі өз музыкасын жазуды артық көрді. Дегенмен, ол өмір бойы орыс музыкасына терең құрметпен қарады.
Appleton was born in Los Angeles, California, on January 4, 1939, to Jewish parents: Helen Jacobs Appleton (born in Philadelphia, 1908) and Charles Leonard Appleton (born Chaim Epelboim in Kishinev, Bessarabia, July 14, 1900). His mother was employed by Metro Goldwyn Mayer and his father by Twentieth Century Fox film studios. His father left his family the year Appleton was born and he spent his first years in Mrs. Bell's (an orphanage) and with his brother (Michael Charles Appleton, born 1932) at Palomar Military Academy. When he was six years old his mother married Alexander "Sasha" Walden (born in Ufa, Russia, in 1897), a double bass player in the Los Angeles Philharmonic orchestra. He was the greatest musical influence in Appleton's young life seeing that he studied piano, encouraging him to compose music and taking him to multiple concerts. Appleton's parents were true believers in the Soviet Union and active members of the multiple left wing organizations including the Communist party. In the 1950s both his parents were blacklisted by the House Un American Activities Committee and lost their jobs. As a child Appleton studied piano with Jacob Gimpel and Theodore Saidenberg but preferred composing his own music rather than playing the works assigned to him (e. g. Chopin, Scarlatti, Prokofiev). However, he developed a deep, lifelong affection for Russian music.
1960 жылдар
1957 жылдан 1961 жылға дейін Апплтон Портлендтегі Рид колледжінің студенті болды. Осы жылдар оның болашақ өмірін қалыптастырды: ол өзінің барлық шығармаларын орындаған студенттері үшін композициялар жазды, колледж профессоры болуға шешім қабылдады және 1959 жылы студенттік әріптесі Джорджанна Таунға үйленді. Рид колледжін бітіргеннен кейін Апплтон Калифорнияның Сан-Франциско қаласына көшіп барды, онда оның тұңғыш баласы (Дженнифер Апплтон) дүниеге келді. Сонымен қатар, Берклидегі Калифорния университетінде Эндрю Имбриден композиция сабақтарын алды, жазушы Уиллард С. Бэйнмен (1938–2000) бірлесіп музыкалық комедиялар жазды және Мейсис дүкенінде көмекші сатып алушы болып жұмыс істеді. 1962–1963 жылдары Апплтон Аризона штатының Седона қаласындағы Верде аңғары мектебінде музыка мұғалімі болды, онда хор мен оркестрді жетекшілік етті, музыка теориясы, тарих және фортепиано сабақтарын оқытты. 1963 жылдан 1966 жылға дейін Апплтон Орегон штатының Юджин қаласындағы Орегон университетінде аспирантурада оқыды, онда Гомер Келлер, Анри Лазароф, Феликс Зальцер және Роберт Троттерден сабақ алды. Дәл сол жерде ол қарапайым электрондық музыка студиясын құрып, осы жанрдағы алғашқы шығармаларын жазды. Оның дипломдық жұмысы оркестрлік шығарма, "Жылаңаш әйел баспалдақтан төмен түсіп келе жатқанда" атты туынды болды. Ол сол кездегі көптеген аспаптық және вокалдық музыкаларын өзі ұнатқан сериалдық техникамен жазды. Юджинде өткен жылдары ол пианист Габриэль Чодоспен өмір бойына достық қарым-қатынас орнатты. 1966 жылы оның алғашқы электрондық музыкасының негізінде Владимир Уссачевский Колумбия университетіндегі Колумбия-Принстон электрондық музыка орталығында оқуға шақырды. Ол электрондық музыканы қолдаушы болды және Чарльз Додж, Эммануэль Гент және Ричард Тарускин сияқты композиторлармен дос болды. 1966–1968 жылдары Мичиган штатының Рочестер қаласындағы Оукленд университеті электрондық музыка студиясын құру үшін оны жұмысқа алды. Бірақ университет басшылары уәделерін орындамағандықтан, ол жұмысынан кетіп, Дартмут колледжінде қызметке келісті. Осы жылы оның ұлы Джон Джейсон Апплтон дүниеге келді (Джей Джей Апплтон; 1967 жылдың 19 сәуірінде туған).
From 1957 to 1961 Appleton was a student at Reed College in Portland, Oregon. These years shaped his future life: he composed for his fellow students who performed everything he composed, he decided to become a college professor and in 1959 he married his first wife, a fellow student, Georganna Towne. Following his graduation from Reed College, Appleton moved to San Francisco, California, where his first child was born (Jennifer Appleton). Simultaneously he studied composition with Andrew Imbrie at the University of California, Berkeley, collaborated with writer Willard S. Bain (1938–2000) writing musical comedies and was employed at the Macy's department store as an assistant buyer. In 1962–1963 Appleton was the music teacher at the Verde Valley School in Sedona, Arizona, where he conducted the choir and orchestra, taught music theory, history and piano lessons. From 1963 to 1966 Appleton was a graduate student at the University of Oregon in Eugene, Oregon, where he studied with Homer Keller, Henri Lazarof, Felix Salzer and Robert Trotter. It was there that he assembled a primitive electronic music studio and composed his first works in this genre. His thesis was an orchestral work, After "Nude Descending a Staircase". Most of the instrumental and vocal music he composed at this time used serial technique that he loved to compose. During his years in Eugene he became a lifelong friend of the pianist Gabriel Chodos. In 1966, on the basis of his early electronic music, he was invited by Vladimir Ussachevsky at Columbia University to study in the Columbia Princeton Electronic Music Center. He became an advocate for electronic music and became friends with fellow composers Charles Dodge, Emmanuel Ghent and Richard Taruskin. During 1966–1968 he was hired by Oakland University in Rochester, Michigan, to establish an electronic music studio. When the university officials reneged on their promise, he resigned and accepted a position at Dartmouth College. It was during this year that his son, Jon Jason Appleton was born ( JJ Appleton; born April 19, 1967).
1970 жылдар
Дартмут колледжінде Эпплтонның электрондық музыкадағы жұмысын президент Джон Г. Кеменинің әкімшілігі және Джеральд Брегманның жомарт үлесі ынталандырды. Bregman Electronic Music студиясы американдық университеттердегі алғашқы студиялардың бірі болды және көптеген композиторлардың бас қосып жұмыс жасайтын орталығына айналды. Олардың екеуі, Ларс Гуннар Бодин (1935, Стокгольм, Швеция – 2021) және Жан-Клод Рисс (1938 жылы туған, Ле-Пюи, Франция) Эпплтонның өмірі бойындағы маңызды әріптестері болды. 1970 жылы Эпплтонға компьютерлік музыканың «әкесі» Макс В. Мэтьюс, сондай-ақ француз композиторлары Франсуа Бейль, Беатрис Феррейра және Мишель Редольфидің еңбектері де әсер етті. Осы кезде ол Дартмут колледжінде үш жыл бойы өткізілген электрондық музыка бойынша алғашқы байқауды ұйымдастырды. 1969 жылы Эпплтонның алғашқы жазбалары жарық көрді («Syntonic Menagerie» және «Human Music» – соңғысы джаз музыканты Дон Черримен бірлесе жұмыс істеп, Боб Тиле продюсерлік еткен «Flying Dutchman» лейблінде шықты). 1973 жылы Эпплтон инженерлер Сидней Алонсо және Камерон Джонспен ынтымақтаса жұмыс істей бастады, нәтижесінде Дартмут цифрлық синтезаторы және, әрі қарай, Synclavier құрылды. Дегенмен, Эпплтон осы цифрлық синтезатор үшін ең жақсы туындыларын 1980 жылдары жазды және келесі он жыл бойы өзінің музыкасының концерттерін өткізді. Швецияға деген құштарлығы Эпплтонды 1976–1977 жылдары Дартмут колледжін тастап, Швецияның электрондық музыканың ұлттық орталығы – Elektronmusikstudion директоры болуға жетеледі. Швед бюрократиясымен туған қиындықтар оның отставкаға кетуіне себеп болды, ол бір жылға Норвич, Вермонтқа оралып, Synclavier-ді өндіруді бастаған жаңа құрылған New England Digital Corporation фирмасында серіктес болды. Келесі жылы ол Дартмут колледжінің факультетіне қайта оралды. Осы өмірлік кезеңде Эпплтон Полинезия және Микронезия музыкасына қызығушылық танытты. Ол Дартмут студенттерінің тобын Тонга Корольдігіне жетекшілік етті, кейін Ұлттық өнер кеңесінен грант алып, Микронезияның Чуук және Понпей аралдарындағы радио қызметкерлерін өз музыкаларын жазу және тарату бойынша оқытты.
At Dartmouth College Appleton's work in electronic music was generously encouraged by the administration of President John G. Kemeny and by a generous donation from Gerald Bregman '54. The Bregman Electronic Music studio was one of the pioneering studios at American universities and became a center for many visiting composers. Two of these, Lars Gunnar Bodin (1935, Stockholm, Sweden – 2021) and Jean Claude Risset (born 1938, LePuy, France) became important colleagues throughout Appleton's life. In 1970 Appleton also was influenced by the work of the "father" of computer music, Max V. Mathews and by French composers François Bayle, Beatriz Ferreyra and Michel Redolfi. It was at this time that he initiated the first competition for electronic music that was held for three years at Dartmouth College. In 1969 Appleton's first recordings were published (Syntonic Menagerie and Human Music – the latter in collaboration with jazz musician Don Cherry – on the Flying Dutchman label, produced by Bob Thiele. In 1973 Appleton began his collaboration with engineers Sydney Alonso and Cameron Jones, which led to the creation of the Dartmouth Digital Synthesizer and ultimately the Synclavier. However, it was not until the 1980s that Appleton composed his best works for this digital synthesizer and on which he gave concerts of his own music for the following decade. His love of Sweden led Appleton to leave Dartmouth College in 1976–1977 and become the director of Elektronmusikstudion, Sweden's national center for electronic music. His difficulty with the Swedish bureaucracy led to his resignation and he returned to Norwich, Vermont, as a partner, for one year, in the newly formed firm New England Digital Corporation that had begun to manufacture the Synclavier. The following year he returned to the faculty of Dartmouth College. It was also during this time in his life that Appleton developed a serious interest in the music of Polynesia and Micronesia. He led a group of Dartmouth students to the Kingdom of Tonga and later received a grant from the National Endowment for the Arts to train radio personnel on the Micronesian islands of Chuuk and Pohnpei to record and broadcast their own music.
1980 жылдар
Осы кезеңде Апплтон өзінің ең үздік компьютерлік музыкасын және тікелей электрондық музыкасын жазуды бастады. Осы жанрдағы көптеген шығармалары алғаш рет Франциядағы Groupe de Musique Experimentale de Bourges ұйымдастырған жылдық фестивальде және Швецияның Стокгольм қаласындағы Fylkingen фестивалінде таныстырылды. Бурж қаласында болған кезінде Апплтон Электроакустикалық Музыканың Халықаралық Конфедерациясын құруға қатысты. Көптеген елдерден келген композиторлармен өте жемісті байланыс орнатуы оны Америка Құрама Штаттарында да осындай ұйым құру арқылы электроакустикалық музыканың беделін арттыруға болатынына сендірді. 1984 жылы Апплтон, ойдас композиторлар тобымен бірге, Америка Құрама Штаттарында Электроакустикалық Музыка Қоғамын (SEAMUS) құруға көмектесті. Ол кейін қоғамның президенті қызметін атқарды. 1984 жылдың жазында Апплтон Folkways Records компаниясының негізін қалаушы Мозес Ашқа электроакустикалық музыканың алғашқы жазбаларын жарыққа шығаруға көмектесті. Аштің тілегі бойынша, бұл жазбалар Смитсоний/Folkways қолдауымен қазірге дейін басылып келеді.
It was during this period that Appleton began to compose his best computer music and live electronic music. Many of his works for this genre were first premiered at the annual festival held by the Groupe de Musique Experimentale de Bourges (France) and at Fylkingen in Stockholm, Sweden. During his time in Bourges, Appleton became a founding member of the International Confederation for Electro Acoustic Music His stimulating interaction with composers from many nations led him to believe that a similar organization in the United States might help raise the profile of electro acoustic music in his own country. In 1984, together with a small group of like minded composers, Appleton helped establish the Society for Electro Acoustic Music in the United States (SEAMUS). He ultimately served for a time as president of the society. In the summer of 1984 Appleton helped Moses Asch, founder of Folkways Records, release its first recordings of electro acoustic music. According to Asch's wishes, these recordings have remained in print under the Smithsonian/Folkways auspices.
1990 жылдар
1990 жылдардағы онжылдықта Апплтон шетелде көбірек уақыт өткізді: үш жыл бойы Токиодағы Кейо университетінде (Мита) оқытумен айналысты, сондай-ақ Ресейдің Мәскеу қаласына жиі сапар шегіп, жас композиторлардың ынтасынан шабыттанды. Ол композитор-инженер Андре Смирновты Мәскеу музыка консерваториясында Термен орталығын құруға ынталандырды. Апплтонды алғаш рет орыс музыканттары мен суретшілерімен хор дирижері және этнолог Дмитрий Покровский (1944–1996) таныстырды, бұл оның аспаптық және хор музыкасына қайта оралуының бастауы болды, оның көп бөлігі пианист Юлия Туркина және виолончельші Александр Загоринский үшін жазылды. "Мен қалай орыс композиторы болдым" (2009) атты мақаласында Апплтон орыс музыкасы мен мәдениетін сүйетінін, осы сезімді әкесі Александр Уолден сіңіргенін түсіндіреді. Сондай-ақ осы онжылдықта Апплтон 1500 баладан тұратын хор мен кәсіби оркестр үшін екі толық метражды опера жазды. "HOPI: La naissance de Desert" және "Le Dernier Voyage de Jean Gallup de la Perouse" атты туындыларды Ален Жотарр дирижерлік етті, ал оларды Франциядағы Ницца қаласындағы Conseil Général des Alpes-Maritimes департаментінің музыка және би бөлімі тапсырыс еткен.
The decade of the 1990s saw Appleton spending increasing amount of time abroad: teaching at Keio University (Mita) in Tokyo, Japan, for three years and frequently visiting Moscow, Russia, where he was inspired by the enthusiasm of young composers. He encouraged the composer/engineer Andre Smirnov to establish the Theremin Center at the Moscow Conservatory of Music. Appleton was first introduced to Russian musicians and artists by the choral conductor/ethnologist Dmitri Pokrovsky (1944–1996) and this began his compositional return to instrumental and choral music, much of it composed for the pianist Julia Turkina and cellist Alexander Zagorinsky. In an essay entitled "How I Became a Russian Composer" (2009) Appleton explains his love of Russian music and culture that he believes his stepfather, Alexander Walden, instilled in him. Also in this decade Appleton composed two full length operas for a choir of 1500 children and professional orchestra. The works, HOPI: La naissance de Desert and Le Dernier Voyage de Jean Gallup de la Perouse, were conducted by Alain Joutard and commissioned by the Delegation Departmental à la Musique et à la Danse of the Conseil General des Alpes Maritimes in Nice, France.
Жеке өмір және өлім
Апплтон 2022 жылдың 30 қаңтарында Вермонт штатындағы үйінде 83 жасында дүние салды.
Appleton died on January 30, 2022, at his home in Vermont, at the age of 83.