Кіріспе
Француз музыка зерттеушісі Пьер Анри Мари Шеффер (P. ogg//p//iː/'/ɛər// /'/h//ɛ//n//r//iː// //m//ə/'/r//iː// /'/ʃ//eɪ//f//ər/, ʃɛfɛʁ; 14 тамыз 1910 – 19 тамыз 1995) Бұл жанр соғыстан кейінгі дәуірде дамыған жаңа музыкалық технологияны пайдалану арқылы Еуропада пайда болды, электроакустикалық және акусматикалық музыканың дамуына байланысты. Шеффердің жазбалары (жазбаша және радиода оқылған эсселер, өмірбаяндық шығармалар, қысқа романдар, көптеген музыкалық трактаттар және бірнеше пьесалар) көбінесе жанрдың дамуымен, сондай-ақ музыканың жалпы теориясы мен философиясымен байланысты. Оның бірлескен жұмыстары электрондық және тәжірибелік музыка тарихындағы маңызды кезеңдер саналады.
Pierre Henri Marie Schaeffer (English pronunciation: /audio=Pierre Schaeffer Pronunciation. ogg//p//iː/'/ɛər// /'/h//ɛ//n//r//iː// //m//ə/'/r//iː// /'/ʃ//eɪ//f//ər/, ʃɛfɛʁ; 14 August 1910 – 19 August 1995) The genre emerged in Europe from the utilization of new music technology developed in the post war era, following the advance of electroacoustic and acousmatic music. Schaeffer's writings (which include written and radio narrated essays, biographies, short novels, a number of musical treatises and several plays) are often oriented towards his development of the genre, as well as the theoretics and philosophy of music in general. His collaborative endeavors are considered milestones in the histories of electronic and experimental music.
Ерте өмір және білім
Шейффер 1910 жылы Нансиде дүниеге келді. Бастапқыда Пьер де музыканы кәсіп етпек болып көрінді. Бірақ ата-анасы оның бала кезінен музыкамен айналысуына кедергі келтіріп, инженерлік білім алуға бағыттады. Шейффер Эколь Политехникте радио хабарлау саласы бойынша диплом алды.
Алғашқы тәжірибелер
Кейін 1934 жылы Шафер алғаш рет инженер болып жұмысқа орналасты, Страсбургтегі Postes et Télécommunications мекемесінде телекоммуникация саласында қысқа ғана уақыт жұмыс істеді. 1935 жылы ол Элизабет Шмит есімді әйелмен танысып, одан кейін сол жылы оған үйленді және олардан Мари Клер Шафер есімді бірінші баласы дүниеге келді.
Жазушылық мансабының басталуы
1938 жылы Шеффер жазушылық қызметін бастады, француз музыка журналы «Revue Musicale» үшін түрлі мақалалар мен эсселер жазды. Оның алғашқы «Негізгі ақиқаттар» бағанасы сол кездегі музыканың түрлі жақтарын сын тұрғысынан қарастырды. Шынайы католик болғандықтан, Шеффер діни мазмұндағы туындылар жаза бастады, және «Негізгі ақиқаттар» жарияланған жылдың өзінде оның алғашқы романы – «Хлотар Николь» атты қысқа христиандық роман жарық көрді.
Эсса клубы және музыкант музыкасының пайда болуы
Studio d'Essai, кейіннен Club d'Essai, 1942 жылы Пьер Шеффер Radiodiffusion Nationale (Франция) радиосында құрған. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз қарсыласының қызметінде маңызды рөл атқарды, содан кейін музыкалық орталыққа айналды.
Конкреттік музыка зерттеу тобы
1949 жылы Шеффер перкуссиялық композитор Пьер Генримен танысты, олармен көптеген шығармалардың авторы болды, ал 1951 жылы Француз радиосы институтында Musique Concrète зерттеу тобы (GRMC) құрылды. Бұл оған жаңа студияны қамтамасыз етті, онда магнитофон да болды. Бұл Шеффер үшін маңызды қадам болды, себебі ол бұрын музыка жасау үшін фонографтар мен пластинкалармен жұмыс істеуге мәжбүр болған. Шаффер магниттік таспаны қолданып музыка жазған алғашқы композитор ретінде танылады. Оның үздіксіз тәжірибелері 1952 жылы «Конкретті музыканы іздеу» (À la Recherche d'une Musique Concrète) атты еңбегін жариялауға әкелді, ол осы сәттегі оның жұмыс әдістерінің қорытындысы болды. Оның жалғыз операсы «Орфей 53» 1953 жылы тұңғыш рет қойылды. Соңғы «зерттеуі» 1959 жылы жарық көрді: «Объектілерді зерттеу» (Études aux Objets).
Кейінгі өмір және өлім
Шеффер 1968-1980 жылдары Париж консерваториясында доцент болды, «негізгі музыка класын және аудиовизуалды салаға қолдану» құрғаннан кейін. Шафер өмірінің соңында Альцгеймер ауруына шалдықты және 1995 жылы Экс-ан-Прованста осы аурудан қайтыс болды. Ол 85 жаста еді. Ол Парижден 55 минут қашықтықтағы көгалды Вексин аймағындағы Делинкур қаласына жерленген, онда бұрын оның ауылдық мүлігі болған. Содан кейін Шаферді көптеген әріптестері «Дыбыстар музыканты» деп еске алды.
Конкреттік музыка
Музыка конкрет (фр. musique concrète – "нағыз музыка", сөзбе-сөз "конкрет музыка") термині 1948 жылы Шаффердің тұжырымдамасымен пайда болды. Шаффер дәстүрлі классикалық (немесе ол "жақсы" деп атаған) музыканың музыкалық жазба ретінде абстракция ретінде басталатынына, кейіннен естілетін музыкаға айналатынына сенді. Музыка конкрет, керісінше, бастапқы құбылыстардан туындайтын "конкретті" дыбыстармен жұмыс істеуге ұмтылады, содан кейін оларды композицияға біріктіреді. Сондықтан, музыка конкрет термині – дәстүрлі аспаптардың, гармонияның, ырғақтың және тіпті музыка теориясының өзінің құрылымдалған өндірісін бұзу, музыканы төменнен жоғарыға қарай қайта құруға жасалған әрекет. Қазіргі заманғы көзқарас бойынша, Шаффердің музыка конкретінің маңыздылығы үш қырынан қарастырылады. Ол музыканың лексикасына кез келген дыбысты енгізу концепциясын дамытты. Бастапқыда ол дәстүрлі музыкалық аспаптардың дыбыстарынан өзге дыбыстармен жұмыс істеуге назар аударды. Кейіннен ол музыкалық аспаптардың таныс дыбыстарын жоюға және жазылған дыбыстың бастапқы шабуылын алып тастау сияқты техникалар арқылы оларды одан әрі абстракциялауға болатынын анықтады. Ол музыкалық шығарма құрастыру үшін басқа дыбыстармен біріктіру мақсатында жазылған дыбысты манипуляциялаған алғашқы музыканттардың бірі болды. Оның зерттеулерінде таспаны орау және тігіп қосу сияқты техникалар қолданылды, олар көбінесе дыбыс коллажымен салыстырылды. Шаффердің жазылған дыбысты манипуляциялауы Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін дамыған технологиялардың арқасында ғана мүмкін болды. Оның еңбегі бүгінде үлгі алудың (sampling) маңызды алғыкүші ретінде танылған. Шаффер жазу технологиясын шығармашылық және әсіресе музыкалық мақсатта қолданған алғашқылардың бірі болды, ол электрондық және эксперименталды аспаптардың күшін Луиджи Руссоло сияқты пайдаланды, оның еңбектеріне ризашылық білдіріп, олардан шабыт алды. Сонымен қатар, ол музыка жасау кезінде "ойнаудың" (оның терминінде jeu) маңыздылығын атап өтті. Шаффердің jeu идеясы француз тіліндегі jouer етістігінен туындайды, ол ағылшын тіліндегі play етістігі сияқты қос мағынаны білдіреді: "қоршаған ортамен өзара әрекеттесу арқылы ләззат алу" және "музыкалық аспапты ойнату". Осы ұғым музыка конкрет концепциясының ядросында тұр және Шаффердің жұмысы мен зерттеулері тұрғысынан еркін импровизацияланған дыбысты немесе, дәлірек айтқанда, электроакустикалық импровизацияны көрсетеді.
Музыкаға әсері
1955 жылы Элиан Радиг, Пьер Шеффердің Студия д'Эссайдағы шәкірті, оның әдістерін қолдана отырып, таспаны кесуді, тігуді және өңдеуді үйренді. Содан кейін ол 1967 жылы Пьер Генридің көмекшісі болып жұмыс істеді. Алайда, ол таспаларға кері байланысқа көбірек қызығушылық танытып, өз шығармаларымен айналыса бастады. Ол бірнеше шығармаларды жазды (Jouet Electronique [1967], Elemental I [1968], Stress Osaka [1969], Usral [1969], Ohmnht [1970] Vice Versa, және т.б. [1970]) екі таспа магнитофоны мен микрофон арасындағы кері байланысты өңдеу арқылы. Пьердің GRM студенті Жан Мишель Жар халықаралық деңгейде үлкен жетістікке жетті. Жардың 1997 жылғы "Oxygene 7 13" альбомы Шефферге арналған. Пьер Генри де Шефферге құрмет көрсетіп, оның соңғы жұмысы және екінші жинағы L'Œuvre Musicale үшін "Écho d'Orphée, Pour P. Schaeffer" шығармасын жазды. Оның басқа да белгілі шәкірттері - Жоанна Бруздович, Хорхе Антунес, Бернард Пармегиани, Мишелин Куломбе Сент-Марку, Армандо Сантьяго, Эльзбита Сикора. 1980 жылдардың басында Пьер Шеффер, 1950 жылдардың авангардысын дәстүрден жаңылғандықтары үшін сынағаннан кейін, қазіргі заманғы музыкалық ортадан алшақтады. Шеффер өзінің ең адал шәкірті ретінде виртуоз Отавио Хенрике Соарес Брандаоны таныды, ол оның жетекшілігімен "Traité des Objets Musicaux" еңбегін оқыды. Бұл оқу дәстүрді бұзбайтын, инновациялық фортепиано және музыкалық аспаптарды орындау техникасын жасауға бағытталған. Пьер Шеффер бұл тақырыпта төрт мәтін жазды: "Отавио Брандаоның фортепианоға транскрипциясы туралы" (1988); "Отавиоға жауап", Шеффердің сексенінші жылдығына арналған Salle Pleyel-дегі Соарес Брандао концерті бағдарламасының мәтінінде (1990); "Пьер Шеффердің Ibis және Otavio Soares Brandão туралы мәлімдемесі" (1990); және "Пьер Шеффердің мәлімдемесі (Порт-Пароль)" (1993). Көптеген рэп альбомдары, мысалы, Public Enemy тобының "It Takes A Nation of Millions To Hold Us Back" және De La Soul тобының "3 Feet High And Rising" сияқты әндері, кездейсоқ дыбыстарды алып, оларды дайын туынды жасау үшін пайдаланады.
Басқа
Qwartz Electronic Music Awards өзінің бірнеше бұрынғы шараларын Шаффердің құрметіне атады. Пьердің өзі де бұл марапатта бірнеше рет жеңіске жеткен.