Кіріспе

Илокано жазушысы / патриот / шейіт Мануэль Эстабилла Аргилья (Нагребкан, Бауанг, 17 маусым 1911 жылы – Маниладағы қытай зиратында бас кесілді, 30 тамыз 1944 жылы) – ағылшын тілінде жазған илокано жазушысы, патриот және шейіт. Ол "Менің ағам Леон әйелін үйге алып келді" атты жинақтағы және 1940 жылы Ұлттық әдеби байқауында бірінші жүлде алған бас әңгімесімен кеңінен танымал. Оның "Жазғы ортасы" және "Ыстық" әңгімелері Маниланың Тондо ауданында "Prairie Schooner" баспасынан жарық көрді.

Балалық шағы мен білім беруі

Аргильяның көптеген әңгімелері оның туған жері – Ла Юнион облысының Бауанг ауданындағы Нагребкан ауылындағы оқиғаларды бейнелейді. Илокос шаруаларымен араласу арқылы қалыптасқан туған жерімен байланысы, ол Манилаға көшіп, Филиппин университетінде оқып, 1933 жылы білім беру мамандығын бітіргеніне және У.П. Жазушылар клубының мүшесі, кейін президенті болғанымен, сондай-ақ университет әдеби журналының редакторы болғаннан кейін де сақталды.

Жазушылық мансап

Ол Лидия Вилануеваға үйленді, ол да ағылшын тіліндегі дарынды жазушылардың бірі болатын, және олар Манила қаласының Эрмита ауданында тұрды. Осы жерде тағы бір көрнекті филиппин жазушысы Ф. Сиониль Хосе оны Ұлттық кітапханада жиі кездесетінін еске алады, ол кезде кітапхана қазіргі Ұлттық мұражайдың ішіндегі жертөледе орналасқан еді. "Оны байқамау мүмкін емес", - деп сипаттайды Хосе Аргилла, "өйткені оның жағында қара дақ болған, туа біткен белгі ме, әлде үлкейген шеше ме екені белгісіз. Ол сол кезде мен өте құрмет тұтқан, атақты әңгімелер мен мақалаларын жазып жатқан". Ол Манила университетінде шығармашылық жазу пәнінің оқытушысы болды, ал кейін 1943 жылға дейін Қоғамдық әл-ауқат бюросының баспасының бас редакторы болып жұмыс істеді. Соңынан ол Цензуралық кеңес мүшесі болып тағайындалды.

Екінші дүниежүзілік соғыс және өлім

Ол жапондықтарға қарсы құпия партизандық барлау бөлімін ұйымдастырды. 1944 жылдың 5 тамызында жапон әскері оны тұтқынға алып, Сантьяго бекінісінде азаптады. Бір дерек бойынша, кейін Манилалық қытай зиратының жеріне ауыстырылды. Оның қасында 10-нан астам адам болған партизан көшбасшылары да болды. Олардан өз қабірлерін қазуды талап етті, сосын бірден, бірінен кейін бірі қылышпен басын алды. Оның және басқалардың мәйіті табылмады, себебі олар белгісіз бір қабірге тасталды. Соғыстан кейін, жапон-американдық офицер (жапон армиясында тыңшы болып жұмыс істеген), 1944 жылдың 30 тамызындағы атылудан кейін, ол көргендерін және қабірдің орнын айтқаннан соң, атылғандардың қалдықтары отандастарымен анықталды. Қазіргі уақытта олардың мәйіті Маниланың солтүстік зиратында жатыр.