Кіріспе

Англиялық саясаткер Полковник Джон Хатчинсон (1615–1664 жж.) – Англия азамат соғысы кезінде маңызды рөл атқарған ағылшын саясаткері және әскери басшысы. Ол 1648 жылдан 1653 жылға дейін және 1660 жылы қысқа мерзімге Англияның Төменгі палатасының депутаты болды. Хатчинсон белгілі пуритандық көшбасшысы болды және парламенттік армияда қызмет етті. 1649 жылы жоғары соттың мүшесі ретінде король Карл I-нің өлім жазасына қол қойған 59 комиссардың 13-і болды. Қайта орналасудан кейін ол жалпы кешірімнен тыс қалды, бұл оған мемлекеттік қызмет атқаруға тыйым салды. 1663 жылы Фарнли Вуд қастандығына қатысқан деген айыппен тұтқындалып, түрмеде қайтыс болды. Карл I-нің өлім жазасына кесілгеннен кейін оның өнер жинағынан суреттер сатып алуға сәтті инвестиция жасады, бұл оның байлығына шаққанда үлкен қаржы шығынына әкелді. Бірнеше жылдан кейін ол оларды қайта сатып, айтарлықтай пайда тапты.

Өмір

Хатчинсон Томас Хатчинсонның, Оуторп Холлдың иесінің және Маргарет Байронның ұлы ретінде дүниеге келді. Маргарет Ньюстедтің сэр Джон Байронның және Маргарет ФицВильямның қызы болды, ал ол өзі Лорд Депутаттың қызы, сэр Уильям ФицВильям мен Энн Сиднидің (сэр Уильям Сиднидің қызы) қызы еді. Хатчинсон 1615 жылдың 18 қыркүйегінде крещениеден өтті. Ол Ноттингем грамматикалық мектебінде, содан кейін Линкольн грамматикалық мектебінде білім алды, онда ол мұғалім Джон Кларкты «көкірекке тым жақын педант» деп тапты. Кейін ол Кембридж университетіндегі Питерхаузда оқуын жалғастырды. 1636 жылы Хатчинсон Линкольн қонақүйіне заң оқу үшін түсті, бірақ көп ұзамай музыка мен дінтануға көңіл бөлді, заңды оқуды екінші орынға қойды. Ұзақ Парламентте Ноттингемширді өкілдік еткен роялистік әкесі сэр Томас Хатчинсоннан айырмашылығы, ол парламенттік жаққа қосылды. Ол ең алдымен округтің лорд-лейтенанты, виконт Ньюарк округтік ұңғын қоймасын корольдің қызметі үшін тартып алуына жол бермеу арқылы көзге түсті. Содан кейін ол полковник Фрэнсис Пьерпонт ұйымдастырған Ноттингемширлік жаттығушы әскер полкінде подполковник болып тағайындалды және Ноттингемширдің парламенттік комитетінің мүшесі болды. 1643 жылдың 29 маусымында комитет пен сэр Джон Мелдрумның бұйрығымен Хатчинсон Ноттингем қамалының басқаруын өз мойнына алды; келесі қарашада ол Лорд Фэрфакстен жаяу әскер полкін құруға тапсырма алды және Парламент тарапынан қала мен қамалдың губернаторы болып тағайындалды. Қала бекітілмеген, гарнизон әлсіз және нашар жабдықталған, ал комитет саяси және жеке дау-жанжалдармен бөлініп кеткен. Жақын маңдағы роялистік қолбасшылар, Хатчинсонның туысы (сэр Ричард Байрон) және Ньюкасл графы Уильям Хатчинсонды сатып алуға тырысты. Ньюкаслдың адамы оған 10 000 фунт стерлинг ұсынды және оны «Ноттингемширдегі ең жақсы лорд» етуге уәде берді, бірақ Хатчинсон мұндай ұсыныстарды қабылдаудан наразылық білдірді. Қалаға жиі шабуыл жасалатын. Сэр Чарльз Лукас 1644 жылдың қаңтарында қалаға кірді және оны өртеп жіберуге тырысты, ал 1645 жылдың сәуірінде Ньюарктан келген топ Трент көпірлеріндегі бекіністі басып алды. Хатчинсон осы шығынды өтеуге үлгерді және әрбір жаңа тапсырысқа жаңа қарсылықпен жауап берді. Қиындықтар Хатчинсон мен комитет арасындағы үздіксіз даулармен күшейді, бұл Нотингемде де, басқа жерлерде де Парламент құрған бөлінген биліктің табиғи салдары болды. Бірақ Хатчинсонның ашушаң, тез ашуланатын және өзін-өзі бақылаудан мүлдем айырылған адам болғаны белгілі болды. Екі Патшалықтың комитеті дауды келісіммен шешуге тырысты, бірақ Хатчинсон қарсыластарын қабылдауға көндіруде үлкен қиындықтарға тап болды. 1646 жылдың 16 наурызында Хатчинсон 1643 жылдың 18 тамызында қайтыс болған әкесінің орнын басып, Ноттингемширдің мүшесі ретінде Парламентке қайта оралды. Оның діни көзқарастары оны пресвитериандық емес, «Тәуелсіздер» партиясына қосылуға итермеледі. Губернатор ретінде ол сепаратистерді барынша қорғады және енді әйелінің ықпалымен баптистердің негізгі қағидасын қабылдады. Ол 1646 жылы құдай сыйлау рәсімінен бас тарту және 1648 жылы ұятқа қалдыратын қылмыстар жөніндегі комиссар болды. 1648 жылдың 22 желтоқсанында Хатчинсон Ньюпорт келісімінде корольдің жасаған жеңілдіктерін қабылдауға қатысты Палаталар палатасының дауысына қарсы наразылық білдірді және Карл I сотының судьясы ретінде әрекет етуге келісті. Оның әйелінің айтуынша, ол бұл лауазымға өзінің еркіне қарсы тағайындалған; «бірақ өзін осыған шақырылған деп санай отырып, оны қабылдауға батылы бармады, өйткені өзін Құдайдың келісімінде және өз елінің қоғамдық сенімінде ұстады». Ол мұны ойлап, дұға еткен соң, корольге қарсы үкімге қол қойды. Оның әйелі Люси Хатчинсонның айтуынша, Кромвель күйеуін билікке қабылдауға көндіруге тырысты, «және оны өзінің төрешілігін жүзеге асыру үшін үнемі жұмыс істеуге мәжбүрлеуге тырысты», егер оның мақсаты орындалуына өлім кедергі жасамаса, оны тұтқындаған болар еді. Реставрациядан кейін Хатчинсонның пайдасына ұсынылған куәлік оны Протекторат кезінде патшалық ісіне жасырын қызмет етіп жүргенін көрсетеді, бірақ бұл туралы тәуелсіз дәлелдер жоқ. Оның саяси іс-әрекетінің нақты мақсаты Ұзақ Парламентті қалпына келтіру болған сияқты. Ол армия оны билікке шақырғанда (1659 жылдың мамыр айында) және Джон Ламберт оны (1659 жылдың қазан айында) қуып жібергенде және оның билігін қарумен қалпына келтіруге дайындалғанда, ол жасырын түрде адамдар жинады және Фрэнсис Хакер және басқалармен бірге Джордж Монк пен Артур Хесилриджге қарсы Ламберт пен оның партиясына көмектесуді жоспарлады. Парламенттегі орнында ол Стюарттарды мойндаудан бас тартуға бағытталған серт алуға қарсы дауыс берді, шеттетілген мүшелерді қайта қабылдауға дауыс берді және Монк пен Купердің басшылығымен, олардың ортақ мемлекеттік құрылымды қолдайтынына сенді. Ол жеткілікті даңққа ие болды, осыған байланысты ол Ноттингемнен Парламентке сайланды, бірақ 1660 жылдың 9 маусымында регенттік жасағандықтан парламенттен қуылды. Сол күні ол корольдікке қарсы қылмыс жасағандықтан мемлекеттік қызметке тағайындалудан айырылды, бірақ оның өмірі мен мүлкіне қатысты акттан босатылатынына келісім болды. Өтініштерінде ол өзін «өте қорқынышты қылмысқа қатысқандықтан, ешқандай жеңілдікке лайық емес» деп мойындады, бірақ «толыққанды сенімнен» туындаған ерте, шынайы және тұрақты өкінішіне сүйенді. «бұрынғы жаңылыс үкімі мен санасы», өзінің қауіпсіздігі үшін емес. Осы мойындауының арқасында, оның туыстары, лорд Байрон мен сэр Аллен Апслидің ықпалымен, оның қауіпті емес екеніне және ол белгілі бір дәрежеде Реставрацияны ілгерілеткеніне байланысты Хатчинсон басқа регенттік жасағандардың тағдырынан құтылды. Дегенмен, оның әйесі мойындағандай, «ол босатылуын қабылдағанына өте қанағаттанбады. Басқалардың азап шегуін көргенде, ол олармен бірге азап шекті және әйелі оны ынталандырмағанда, ерікті құрбандыққа ұсынған болар еді». 1663 жылдың қазан айында Хатчинсон Фарнли Вуд қастандығы деп белгілі болған нәрсеге қатысқан деген күдікпен тұтқындалды. Оған қарсы дәлелдер көзді мөлдір емес еді, бірақ үкімет оны тұтқындау мүмкіндігін пайдалануға асықты. Тұтқындалу Хатчинсонның тыныштығын қалпына келтірді. Ол оны үкіметке қатысты бұрынғы міндеттемелерінен босатқанын және жаңа міндеттемелермен босатуын сатып алудан бас тартқанын санады. Лондон мұнарасындағы тұтқындалу кезінде ол губернатор сэр Джон Робинсоннан қатты жаза алды және оның бұрмалаушылықтары мен зорлықтары туралы жариялаумен қорқытты. Ол тіпті өзінің тұтқындалуы мен мұнарадағы күйі туралы баяндаманы басып шығаруға қол жеткізді, онда атағында «1664 жылдың 6 сәуірінде өзі жазған, оған басқа түрмеге жіберілгені туралы хабарлама келгендіктен, оның туыстары мен достарының адалдығын растау үшін осыны басып шығарды» делінген. 1664 жылдың сәуір айында Хатчинсонды Мэн аралына депортациялауға рұқсат берілді, бірақ ол 1664 жылдың 3 мамырында Кенттегі Сэнддаун қамалына ауыстырылды. Қала қираған және денсаулыққа зиянды болды, және ол көшкеннен кейін төрт айдан кейін 1664 жылдың 11 қыркүйегінде қызбадан қайтыс болды. Оның әйелі оның денесін Оуторптағы Сент-Маргарет шіркеуіне жерлеуге рұқсат алды.

Бағалау

Тарихшы К.Х. Ферттің пікірінше, Хатчинсонның Ноттингемді қорғауы парламенттік іске зор үлес болған, бірақ оның парламентте және Мемлекеттік кеңестегі одан кейінгі қызметі саяси қабілетін көрсетпейді. Оның даңқы өз жетістіктеріне емес, әйелі (Люси Хатчинсонның) өмірін егжей-тегжейлі баяндаған және оның мінезін бейнелеген еңбегіне байланысты.

Отбасы

Ол Лондон мұнарасының лорд-лейтенанты сэр Аллен Апслидің қызы Люсиге үйленген. Джон мен Люсидің 9 баласы болды, соның ішінде Джон мен Барбара. Оның әйелі полковник Хатчинсонның өмірбаяны – «Полковник Хатчинсонның өмірінің естеліктері» кітабының авторы еді. Кітап оның қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң ғана жарық көргенмен, ол сол қақтығыстағы көптеген адамдарды білген және соғыс оқиғаларын жазбаға алу үшін ең қолайлы жағдайда болды.