Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1625-1649 жылдар аралығында Англия, Шотландия және Ирландия королі
King of England, Scotland and Ireland from 1625 to 1649
Карл I (19 қараша 1600 – 30 қаңтар 1649) – 27 наурыз 1625 жылдан 1649 жылы өлім жазасына кесілгенге дейін Англия, Шотландия және Ирландия королі болды. Чарльз Стюарт әулетіне Шотландия королі VI Джеймстің екінші ұлы ретінде дүниеге келді, бірақ 1603 жылы әкесі Англия тағына отырғаннан кейін Англияға көшіп келді және өмірінің көп бөлігін осында өткізді. 1612 жылы ағасы, Уэльс принці Генри Фредерик қайтыс болғаннан кейін Англия, Шотландия және Ирландия патшалықтарының мұрагері атанды. 1623 жылы Испанияның Инфанта Мария Аннасына үйленуге жасалған сәтсіз әрекеті Испанияға сегіз айлық сапармен аяқталды, бұл неке келіссөздерінің нәтижесіз екенін көрсетті. Екі жылдан кейін, таққа отырғаннан кейін, Францияның Генриетта Мариясына үйленді. 1625 жылы патшалыққа келгеннен кейін Карл өзінің патшалық құқықтарын шектеуге тырысқан Англия Парламентімен қарым-қатынасын уақытша тоқтатты. Ол патшалардың құдайдан берілген билігіне сенді және өз санасы бойынша билік етуге бекінді. Оның көптеген поддандылары оның саясатына, әсіресе Парламенттің келісімінсіз салық салуына қарсы болды және оның іс-әрекеттерін тираниялық абсолюттік монархтың іс-әрекеттері деп қарады. Оның діни саясаты, сондай-ақ Рим католиктеріне үйленгені, Англия пуритандары және Шотландия ковенанттары сияқты реформаторлық діни топтардың наразылығын тудырды, олар оның көзқарастарын тым католиктік деп есептеді. Ол жоғары шіркеудің англикан дін қызметкерлерін қолдады және отыз жылдық соғыс кезінде континенттік протестант күштеріне тиімді көмек көрсете алмады. Шотландия шіркеуін жоғары англикандық тәжірибелерді қабылдауға мәжбүрлеу әрекеттері епископ соғыстарына әкелді, Англия және Шотландия парламенттерінің беделін нығайтты және оның өзінің құлауына себеп болды. 1642 жылдан бастап Карл Англия азаматтық соғысында Англия және Шотландия парламенттерінің армияларымен шайқасты. 1645 жылы парламенттік Жаңа армиядан жеңілгеннен кейін Оксфордтағы базасынан солтүстікке қашты. Карл шотланд күштеріне берілді және Англия мен Шотландия парламенттері арасындағы ұзақ келіссөздерден кейін Лондондағы Ұзақ Парламентке тапсырылды. Чарльз өзінің тұтқынға алушыларының конституциялық монархия талаптарын қабылдаудан бас тартты және 1647 жылдың қарашасында уақытша тұтқыннан қашып кетті. Уайт аралында қайта тұтқынға алынып, Шотландиямен одақ құрды, бірақ 1648 жылдың соңына қарай Жаңа армия Англиядағы бақылауын толыққанды нығайтты. Карл 1649 жылдың қаңтарында мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп айыпталып, сотталып, өлім жазасына кесілді. Корольдік билік жойылып, Англия Республикасы құрылды. Корольдік билік 1660 жылы Карл I-нің ұлы Карл II-ге қайта орнатылды.
Charles I (19 November 1600 – 30 January 1649) was King of England, Scotland, and Ireland from 27 March 1625 until his execution in 1649. Charles was born into the House of Stuart as the second son of King James VI of Scotland, but after his father inherited the English throne in 1603, he moved to England, where he spent much of the rest of his life. He became heir apparent to the kingdoms of England, Scotland, and Ireland in 1612 upon the death of his elder brother, Henry Frederick, Prince of Wales. An unsuccessful and unpopular attempt to marry him to Infanta Maria Anna of Spain culminated in an eight month visit to Spain in 1623 that demonstrated the futility of the marriage negotiation. Two years later, shortly after his accession, he married Henrietta Maria of France. After his succession in 1625, Charles quarrelled with the English Parliament, which sought to curb his royal prerogative. He believed in the divine right of kings, and was determined to govern according to his own conscience. Many of his subjects opposed his policies, in particular the levying of taxes without parliamentary consent, and perceived his actions as those of a tyrannical absolute monarch. His religious policies, coupled with his marriage to a Roman Catholic, generated antipathy and mistrust from Reformed religious groups such as the English Puritans and Scottish Covenanters, who thought his views too Catholic. He supported high church Anglican ecclesiastics and failed to aid continental Protestant forces successfully during the Thirty Years' War. His attempts to force the Church of Scotland to adopt high Anglican practices led to the Bishops' Wars, strengthened the position of the English and Scottish parliaments, and helped precipitate his own downfall. From 1642, Charles fought the armies of the English and Scottish parliaments in the English Civil War. After his defeat in 1645 at the hands of the Parliamentarian New Model Army, he fled north from his base at Oxford. Charles surrendered to a Scottish force and after lengthy negotiations between the English and Scottish parliaments he was handed over to the Long Parliament in London. Charles refused to accept his captors' demands for a constitutional monarchy, and temporarily escaped captivity in November 1647. Re imprisoned on the Isle of Wight, he forged an alliance with Scotland, but by the end of 1648, the New Model Army had consolidated its control over England. Charles was tried, convicted, and executed for high treason in January 1649. The monarchy was abolished and the Commonwealth of England was established as a republic. The monarchy would be restored to Charles's son Charles II in 1660.
Ерте өмір
Шотландия королі Джеймс VI мен Дания королевасы Аннаның екінші ұлы Чарльз 19 қарашада 1600 жылы Файф қаласындағы Данфермлин сарайында дүниеге келді. 23 желтоқсан 1600 жылы Эдинбургтегі Холируд сарайындағы Корольдік шіркеуде протестанттық рәсіммен Росс епископы Дэвид Линдсей оны шомылдырып, Шотландия королінің екінші ұлының дәстүрлі титулы – Олбэни герцогы атағын берді. Сонымен қатар, Ормонд маркизі, Росс графы және Лорд Ардманнох титулдары да берілді. Джеймс VI Англия королевасы Елизавета I-нің екі буын алыс туысы болды. Елизавета I 1603 жылдың наурыз айында баласыз қайтыс болған соң, ол Англия королі болды. Чарльз әлсіз және дені сау болмаған сәби еді. Ата-анасы мен үлкен бауырлары сол жылдың сәуір және маусым айларында Англияға кетіп қалды. Оның денсаулығы нашар болғандықтан, ол әкесінің досы лорд Файвиді қамқор етіп тағайындап, Шотландияда қалды. 1604 жылы, Чарльз үш жарым жасқа толғанда, ол Данфермлин сарайындағы үлкен залдың бойымен ешкімнің көмегінсіз жүре алды. Ол отбасымен қайта қосылу үшін жеткілікті күшті болды деп шешілді. 1604 жылдың шілде айының ортасында ол Данфермлиннен Англияға аттанды, онда өмірінің көп бөлігін өткізді. Англияда Чарльзді король сарайының қызметкері сер Роберт Керидің әйелі, леди Елизавета Кериге аманат етіп берді. Ол оның әлсіз білегін нығайту үшін испан тілінен жасалған былғарыдан және мыстан жасалған етік кигізді. Оның сөйлеу дамуы да баяу болды және ол өмірінің соңына дейін сөйлеуде ұсыққан. 1605 жылдың қаңтар айында Чарльз Англия королінің екінші ұлы ретінде Йорк герцогы болып тағайындалды және Бат орденінің рыцары аталды. Пресвитериан шотланд Томас Мюррей оның тәрбиешісі болып тағайындалды. Чарльз классика, тілдер, математика және дін пәндерін оқыды. 1611 жылы ол Жартер орденінің рыцары болды. Соңғы кезде Чарльз дене мүшелерінің нашарлығын жеңген сияқты, бұл рахиттен туындаған болуы мүмкін. Ол шебер ат теміршісі және мерген болды, сондай-ақ қылышпен күресуді де үйренді. Дегенмен, оның қоғамдық беделі денесі күшті әрі бойы ұзын ағасы, Уэльс ханзадасы Генри Фредерикке қарағанда төмен болды. Чарльз оны құрметтеді және оған еліктеуге тырысты. Бірақ 1612 жылдың қараша айының басында Генри 18 жасында тиф (немесе, мүмкін, порфирия) ауруынан қайтыс болды. Чарльз, екі аптадан кейін 12 жасқа толғанда, тақ мұрагері атанды. Ол ханның аман қалған ең үлкен ұлы болғандықтан, Корнуолл герцогы және Ротсе герцогы сияқты бірнеше атақтарды автоматты түрде алды. 1616 жылдың қараша айында ол Уэльс ханзадасы және Честер графы аталды.
The second son of King James VI of Scotland and Anne of Denmark, Charles was born in Dunfermline Palace, Fife, on 19 November 1600. At a Protestant ceremony in the Chapel Royal of Holyrood Palace in Edinburgh on 23 December 1600, he was baptised by David Lindsay, Bishop of Ross, and created Duke of Albany, the traditional title of the second son of the king of Scotland, with the subsidiary titles of Marquess of Ormond, Earl of Ross and Lord Ardmannoch. James VI was the first cousin twice removed of Queen Elizabeth I of England, and when she died childless in March 1603, he became King of England as James I. Charles was a weak and sickly infant, and while his parents and older siblings left for England in April and early June that year, due to his fragile health, he remained in Scotland with his father's friend Lord Fyvie appointed as his guardian. By 1604, when Charles was three and a half, he was able to walk the length of the great hall at Dunfermline Palace without assistance, and it was decided that he was strong enough to journey to England to be reunited with his family. In mid July 1604, he left Dunfermline for England, where he was to spend most of the rest of his life. In England, Charles was placed under the charge of Elizabeth, Lady Carey, the wife of courtier Sir Robert Carey, who put him in boots made of Spanish leather and brass to help strengthen his weak ankles. His speech development was also slow, and he had a stammer for the rest of his life. In January 1605, Charles was created Duke of York, as is customary in the case of the English sovereign's second son, and made a Knight of the Bath. Thomas Murray, a presbyterian Scot, was appointed as a tutor. Charles learnt the usual subjects of classics, languages, mathematics and religion. In 1611, he was made a Knight of the Garter. Eventually, Charles apparently conquered his physical infirmity, which might have been caused by rickets. He became an adept horseman and marksman, and took up fencing. Even so, his public profile remained low in contrast to that of his physically stronger and taller elder brother, Henry Frederick, Prince of Wales, whom Charles adored and attempted to emulate. But in early November 1612, Henry died at the age of 18 of what is suspected to have been typhoid (or possibly porphyria). Charles, who turned 12 two weeks later, became heir apparent. As the eldest surviving son of the sovereign, he automatically gained several titles, including Duke of Cornwall and Duke of Rothesay. In November 1616, he was created Prince of Wales and Earl of Chester.
Мұрагер
1613 жылы Карлдың әпкесі Елизавета Фредерик V-ке үйленіп, Гейдельбергке көшті. 1617 жылы Габсбургтер әулетінен шыққан Австрияның эрцгерцогы Фердинанд католик болып, Богемияның патшасы болып сайланды. Келесі жылы богемиялықтар көтеріліс жасап, католик губернаторларын терезеден лақтырып жіберді. 1619 жылдың тамызында Богемиялық сеймі протестанттық Одақты басқарған Фредерикті монарх ретінде таңдады, ал Фердинанд императорлық сайлауда Киелі Рим императоры болып сайланды. Фредерик императорға қарсы шығып, Богемия тәжін қабылдауы, кейіннен Отыз жылдық соғысқа айналған келеңсіздіктің бастауы болды. Бастапқыда Богемиямен шектелген қақтығыс, Еуропа бойынша кеңейіп, ағылшын Парламенті мен халқы үшін католиктер мен протестанттар арасындағы қақтығысқа айналды. 1620 жылы король Фредерик Праганың жанындағы Ақ тау шайқасында жеңіліске ұшырады, ал оның Пфальц сайлау алқабына жататын мұрагерлік жерлерін испандық Нидерландтардан келген Габсбург әскерлері басып алды. Бірақ Джеймс, принц Чарльз бен Фердинандтың немересі, Испанияның инфантасы Мария Аннамен некелесуді іздеді және испандық некені Еуропадағы бейбітшілікке жетудің дипломатиялық жолы ретінде қарастыра бастады. Алайда Джеймс үшін Испаниямен келіссөздер халық пен король сарайы үшін ұнамсыз болды. Англия Парламенті Испания мен католицизмге қарсы болды, сондықтан 1621 жылы Джеймс шақырғанда, депутаттар рекузантия заңдарын күшейтуді, Испанияға қарсы теңіз жорығын және Уэльс принці үшін протестанттық некені күтті. Джеймстің Лорд-канцлері Фрэнсис Бэкон Лордтар палатасының алдында жемқорлық үшін айыпталып сотталды. Бұл импичмент 1459 жылдан бері корольдің ресми мақұлдауысыз, айыптау туралы заңсыз бірінші рет болды. Оқиға маңызды прецедент болды, себебі импичмент процесі кейін Чарльз бен оның қолдаушылары – Букингем герцогы, архиепископ Уильям Лауд және Страффорд графына қарсы қолданылды. Джеймс Палатаның тек ішкі істермен айналысуын талап етті, ал депутаттар Палата қабырғаларында еркін сөйлеу құқығына ие екендерін айтып, Испаниямен соғыс жариялауды және Уэльс принці үшін протестант ханшайымын талап етті. Әкесі сияқты, Чарльз та принцінің некесін Палатада талқылауды жөнсіз және әкесінің патшалық құқығын бұзу деп есептеді. 1622 жылдың қаңтарында Джеймс Парламентті таратып жіберді, депутаттардың бейшараптығы мен келісімге келмейтіндігіне ашуланды. Чарльз бен Бэкингем, Джеймстің сүйіктісі және ханзадаға үлкен ықпалы бар адам, 1623 жылдың ақпанында Испанияға жасырын сапармен барып, ұзақ күтілген испандық неке туралы келісімге қол жеткізуге тырысты. Сапар ұятты сәтсіздікке ұшырады. Инфанта Чарльзды дінсіз деп санады, ал испандықтар бастапқыда оның католицизмге өтуін талап етті. Олар Англиядағы католиктерге төзімділік танытуды және Англияның жазалау заңдарын жоюды талап етті, бұл Парламенттің келіспейтінін Чарльз білген, сондай-ақ инфанта кез келген некеден кейін бір жыл бойы Испанияда қалуын талап етті, Англия келісімнің барлық шарттарын орындауын қамтамасыз ету үшін. Букингем мен испандықтардың бас министрі граф Оливарес арасында жеке дау туды, сондықтан Чарльз ақыры сәтсіз келіссөздерді өзі жүргізді. Ол қазан айында Лондонға күйеусіз және қуанышпен қарсы алынды, содан кейін Бэкингеммен бірге ұмтылмаған Джеймсті Испанияға соғыс жариялауға итермеледі. 1624 жылы Джеймс протестант кеңесшілерінің қолдауымен Англия Парламентін шақырып, соғысқа қаржы сұрады. Чарльз бен Бэкингем соғысқа қарсы шыққан және тез арада Бэкон сияқты құлдыраған Миддлсекстің 1-графы Лайонел Кранфилдтің импичментін қолдады. Джеймс Бэкингемге ақымақ екенін айтты және импичментті парламенттік құрал ретінде қайта жаңғыртуға Чарльз өкінетінін болжады. Эрнст фон Мансфельд басқарған, қаржысы жеткіліксіз әскер Пфальцті қайтарып алу үшін жолға шықты, бірақ ол нашар қамтамасыз етілгендіктен голланд жағалауынан әрі жылжымады. 1624 жылға қарай денсаулығы нашарлаған Джеймс Парламентті басқаруда қиындыққа тап болды. 1625 жылдың наурыз айында қайтыс болған кезде Чарльз бен Бэкингем патшалықтың де-факто бақылауын өздеріне алды.
In 1613, Charles's sister Elizabeth married Frederick V, Elector Palatine, and moved to Heidelberg. In 1617, the Habsburg Archduke Ferdinand of Austria, a Catholic, was elected king of Bohemia. The next year, the Bohemians rebelled, defenestrating the Catholic governors. In August 1619, the Bohemian diet chose Frederick, who led the Protestant Union, as their monarch, while Ferdinand was elected Holy Roman Emperor in the imperial election. Frederick's acceptance of the Bohemian crown in defiance of the emperor marked the beginning of the turmoil that would develop into the Thirty Years' War. The conflict, originally confined to Bohemia, spiralled into a wider European war, which the English Parliament and public quickly grew to see as a polarised continental struggle between Catholics and Protestants. In 1620, King Frederick was defeated at the Battle of White Mountain near Prague and his hereditary lands in the Electoral Palatinate were invaded by a Habsburg force from the Spanish Netherlands. James, however, had been seeking marriage between Prince Charles and Ferdinand's niece, Infanta Maria Anna of Spain, and began to see the Spanish match as a possible diplomatic means of achieving peace in Europe. Unfortunately for James, negotiation with Spain proved unpopular with both the public and James's court. The English Parliament was actively hostile towards Spain and Catholicism, and thus, when called by James in 1621, the members hoped for an enforcement of recusancy laws, a naval campaign against Spain, and a Protestant marriage for the Prince of Wales. James's Lord Chancellor, Francis Bacon, was impeached before the House of Lords for corruption. The impeachment was the first since 1459 without the king's official sanction in the form of a bill of attainder. The incident set an important precedent as the process of impeachment would later be used against Charles and his supporters the Duke of Buckingham, Archbishop William Laud, and the Earl of Strafford. James insisted that the House of Commons be concerned exclusively with domestic affairs, while the members protested that they had the privilege of free speech within the Commons' walls, demanding war with Spain and a Protestant princess of Wales. Like his father, Charles considered discussion of his marriage in the Commons impertinent and an infringement of his father's royal prerogative. In January 1622, James dissolved Parliament, angry at what he perceived as the members' impudence and intransigence. Charles and Buckingham, James's favourite and a man who had great influence over the prince, travelled incognito to Spain in February 1623 to try to reach agreement on the long pending Spanish match. The trip was an embarrassing failure. The infanta thought Charles little more than an infidel, and the Spanish at first demanded that he convert to Catholicism as a condition of the match. They insisted on toleration of Catholics in England and the repeal of the English penal laws, which Charles knew Parliament would not agree to, and that the infanta remain in Spain for a year after any wedding to ensure that England complied with all the treaty's terms. A personal quarrel erupted between Buckingham and the Count of Olivares, the Spanish chief minister, and so Charles conducted the ultimately futile negotiations personally. When he returned to London in October, without a bride and to a rapturous and relieved public welcome, he and Buckingham pushed the reluctant James to declare war on Spain. With the encouragement of his Protestant advisers, James summoned the English Parliament in 1624 to request subsidies for a war. Charles and Buckingham supported the impeachment of the Lord Treasurer, Lionel Cranfield, 1st Earl of Middlesex, who opposed war on grounds of cost and quickly fell in much the same manner Bacon had. James told Buckingham he was a fool, and presciently warned Charles that he would live to regret the revival of impeachment as a parliamentary tool. An underfunded makeshift army under Ernst von Mansfeld set off to recover the Palatinate, but it was so poorly provisioned that it never advanced beyond the Dutch coast. By 1624, the increasingly ill James was finding it difficult to control Parliament. By the time of his death in March 1625, Charles and Buckingham had already assumed de facto control of the kingdom.
Ерте билік
Испаниялық келісімнің сәтсіз аяқталуымен Карл мен Бэкингем назарын Францияға бұрды. 1625 жылдың 1 мамырында Карл 15 жастағы француз ханшайымы Генриетта Мариямен Париждің Нотр-Дам соборының алдында өкілеттік арқылы үйленді. Ол оны Испанияға жолға шығар алдында Парижде көрген. Олар 13 маусымда 1625 жылы Кентербериде жеке кездесті. Карл өзінің алғашқы Парламентінің ашылуын неке толыққаннан кейін, қарсылықтарды болдырмау үшін кейінге шегерді. Парламенттің көптеген мүшелері оның католикке үйленуіне қарсы болды, оның католиктік қарсыластарға шектеулерді алып тастап, реформаланған Англия шіркеуінің ресми құрылымын құлдыратуы мүмкін деп қорқыды. Карл Парламентке діни шектеулерді жеңілдетпейтінін айтты, бірақ Францияның Льюи XIII-нің інісімен құпия неке шартында дәл осылай істеуге уәде берді. Сонымен қатар, шарты бойынша, француздар 1625 жылдың қыркүйегінде Ла-Рошельде протестанттық гугеноттарды басып тастау үшін жеті ағылшын соғыс кемесін жалға алды. Карл 1626 жылдың 2 ақпанында Вестминстер аббаттығында таққа отырды, бірақ әйелі оның қасында болмады, өйткені ол протестанттық діни рәсімге қатысудан бас тартты. Карлдың діни саясатына деген сенімсіздік оның пуритандықтар арасында беделсіз болған, кальвинистерге қарсы Ричард Монтегюді қолдауымен күшейді. Монтегю католиктік "Жаңа Ізгі хабарға жаңа қарсылық" кітапшасына жауап ретінде жазған "Ескі қазға жаңа қарсылық" (1624) атты кітапшасында құтқарылу мен тозаққа түсуді Құдай алдын ала белгілейді деген кальвинистік доктринаға қарсы пікір білдірді. Арминиялықтар деп аталатын кальвинистерге қарсылар, адамдар құтқарылуды қабылдау немесе қабылдамау үшін еркін таңдауға ие деп сенді. Арминиялық дін қызметкерлері Карлдың испандықпен некеге тұруын ұсынған аздаған адамдардың бірі болды. Джеймс патшаның қолдауымен Монтегю 1625 жылы Джеймс қайтыс болғаннан кейін және Карл таққа отырғаннан кейін жарық көрген "Цезарьға шақыру" атты тағы бір кітапша жариялады. Монтегюді пуритандық парламент мүшелерінің қатаңдығынан қорғау үшін Карл оны корольдік капеллан етіп тағайындады, бұл көптеген пуритандықтардың Карл католицизмнің қайта өркендеуіне көмектесу үшін арминиандықтарды жасырын түрде жақтауына күдік тудырды. Еуропадағы құрлықтағы соғысқа тікелей араласудың орнына, ағылшын Парламенті Жаңа әлемдегі испандық колонияларына салыстырмалы түрде арзан теңіз шабуылын қалаған, испан қазыналық флотын басып алуға үміттенеді. Парламент Карлдың соғыс жоспарларына жеткіліксіз 140 000 фунт стерлингтік субсидия беруге дауыс берді. Сонымен қатар, Төменгі палата тоннаж бен фунтты (кедендік баждардың екі түрі) корольдық жинауға берілген өкілеттігін бір жылға шектеді, бірақ Генрих VI-дан бастап бұрынғы монархтарға өмір бойына құқық берілген. Осылайша Парламент кедендік түсімдерді толық қараудан кейін тарифтерді бекітуді кейінге қалдыра алады. Заң жобасы Лордтар палатасында бірінші оқылымнан кейін ілгері жылмады. Парламент тоннаж бен фунтты алу туралы заң қабылдамаса да, Карл баждарды жинауды жалғастырды. Бэкингемнің басшылығымен Испанияға қарсы нашар жоспарланған және орындалған теңіз экспедициясы сәтсіз аяқталды, ал Төменгі палата герцогты импичментке беру ісін бастады. 1626 жылдың мамырында Карл Бэкингемді Кембридж университетінің канцлері етіп тағайындады, осылайша оған қолдау көрсетті, және Бэкингемге қарсы сөйлеген екі палата мүшесі – Дадли Диггес және сэр Джон Элиотты Палата есігінде тұтқынға алды. Палата мүшелерінің екеуінің тұтқынға алынуына ашуланып, шамамен бір апта тұтқындықта болғаннан кейін екеуі де босатылды. 1626 жылдың 12 маусымында Төменгі палата Бэкингемге тікелей қарсылық білдіріп, былай деді: "Біз Сіздің Ұлылықтарыңыз бен бүкіл әлем алдында наразылық білдіреміз, өйткені осы ұлы адам мемлекеттік істерге араласудан тоқтатылғанға дейін біз кез келген жақсы нәтижеге үміттенбейміз және оның нашар басқаруы арқасында біз беретін немесе бере алатын кез келген ақша осы сіздің патшалығыңызға зиян келтіретінінен қорқамыз, өйткені біз бұрын және жақында берілген үлкен қаржылық көмектерді көрдік". Наразылықтарға қарамастан, Карл досын жұмыстан босатудан бас тартты, оның орнына Парламентті таратып жіберді. Осы арада Карл мен Генриетта Мария арасындағы үй ішіндегі дау-дамайлар олардың некелерінің алғашқы жылдарында шиеленісті күшейтті. Оның үйіне мүшелерді тағайындау, оның үй шаруашылығына қызметкерлерді тағайындау және оның дінін ұстану туралы даулар 1626 жылдың тамызында король оның француздық қызметшілерінің басым көпшілігін қуумен аяқталды. Карл Генриетта Мариямен үйленгенінің шарты ретінде француздарға ағылшын кемелерін беруге келіскеніне қарамастан, 1627 жылы ол Ла-Рошельдегі гугеноттарды қорғау үшін француз жағалауына шабуыл жасады. Бэкингем басшылығымен жасалған шабуыл сәтсіз аяқталды. Бэкингемнің гугеноттарды қорғауға сәтсіздігі және Сен-Мартен-де-Реден шегінуі Льюи XIII-нің Ла-Рошельге қамауын күшейтті және ағылшын Парламенті мен халқының герцогқа деген жек көруін арттырды. Карл соғысқа қаржы жинау үшін "мәжбүрлі қарызды" пайдаланып, қосымша наразылық тудырды: Парламенттің келісімінсіз салық салу. 1627 жылдың қараша айында Корольдік соттағы "Бес рыцарь ісі" патшаның мәжбүрлі қарызды төлемегендерді сотсыз тұтқындауға құқылы екенін көрсетті. 1628 жылдың наурызында қайта шақырылған Парламент 26 мамырда Құқық петициясын қабылдады, Карл Парламенттің келісімінсіз салық салуға, азаматтарға әскери заңды жүргізуге, оларды сот процесінсіз тұтқындауға немесе үйлеріне әскерлерді орналастыруға құқылы еместігін мойындауын талап етті. Карл 7 маусымда петицияға келісті, бірақ ай соңында Парламентті қайтадан таратып, Парламенттің рұқсатынсыз кедендік баждарды жинау құқығын қайта бекітті. 1628 жылдың 23 тамызында Бэкингем өлтірілді. Карл терең қайғыға батты. Эдвард Хайдтің, 1-ші Кларендон графының айтуынша, ол "өзінің төсегіне құлап, көптеген эмоциялармен және көптеген жаспен ағылап жылады". Ол екі күн бөлмесінде қайғырып отырды. Керісінше, халық Бэкингемнің өліміне қуанды, сарай мен ұлт және Таж мен Төменгі палата арасындағы алшақтықты күшейтті. Бэкингемнің өлімі Испаниямен соғысты аяқтады және оның басшылығын мәселе ретінде жойды, бірақ Карл мен Парламент арасындағы қақтығыстарды аяқтамады. Алайда, бұл Карлдың әйелімен қарым-қатынасының жақсаруымен бірге келді, ал 1628 жылдың қарашасына қарай олардың бұрынғы даулары аяқталды. Мүмкін, Карлдың эмоциялық байланыстары Бэкингемнен Генриетта Марияға ауысты. Ол алғаш рет жүкті болды, ал олардың арасындағы байланыс күшейді. Бірге олар ізгілік пен отбасылық өмірдің символы болды, ал олардың сарайы формалдық пен моральдың үлгісіне айналды.
With the failure of the Spanish match, Charles and Buckingham turned their attention to France. On 1 May 1625 Charles was married by proxy to the 15 year old French princess Henrietta Maria in front of the doors of Notre Dame de Paris. He had seen her in Paris while en route to Spain. They met in person on 13 June 1625 in Canterbury. Charles delayed the opening of his first Parliament until after the marriage was consummated, to forestall any opposition. Many members of the Commons opposed his marriage to a Catholic, fearing that he would lift restrictions on Catholic recusants and undermine the official establishment of the reformed Church of England. Charles told Parliament that he would not relax religious restrictions, but promised to do exactly that in a secret marriage treaty with his brother in law Louis XIII of France. Moreover, the treaty loaned to the French seven English naval ships that were used to suppress the Protestant Huguenots at La Rochelle in September 1625. Charles was crowned on 2 February 1626 at Westminster Abbey, but without his wife at his side, because she refused to participate in a Protestant religious ceremony. Distrust of Charles's religious policies increased with his support of a controversial anti Calvinist ecclesiastic, Richard Montagu, who was in disrepute among the Puritans. In his pamphlet A New Gag for an Old Goose (1624), a reply to the Catholic pamphlet A New Gag for the New Gospel, Montagu argued against Calvinist predestination, the doctrine that God preordained salvation and damnation. Anti Calvinistsknown as Arminiansbelieved that people could accept or reject salvation by exercising free will. Arminian divines had been one of the few sources of support for Charles's proposed Spanish marriage. With King James's support, Montagu produced another pamphlet, Appello Caesarem, published in 1625 shortly after James's death and Charles's accession. To protect Montagu from the stricture of Puritan members of Parliament, Charles made him a royal chaplain, heightening many Puritans' suspicions that Charles favoured Arminianism as a clandestine attempt to aid Catholicism's resurgence. Rather than direct involvement in the European land war, the English Parliament preferred a relatively inexpensive naval attack on Spanish colonies in the New World, hoping for the capture of the Spanish treasure fleets. Parliament voted to grant a subsidy of £140,000, an insufficient sum for Charles's war plans. Moreover, the House of Commons limited its authorisation for royal collection of tonnage and poundage (two varieties of customs duties) to a year, although previous sovereigns since Henry VI had been granted the right for life. In this manner, Parliament could delay approval of the rates until after a full scale review of customs revenue. The bill made no progress in the House of Lords past its first reading. Although no act of Parliament for the levy of tonnage and poundage was obtained, Charles continued to collect the duties. A poorly conceived and executed naval expedition against Spain under Buckingham's leadership went badly, and the House of Commons began proceedings for the impeachment of the duke. In May 1626, Charles nominated Buckingham as Chancellor of Cambridge University in a show of support, and had two members who had spoken against BuckinghamDudley Digges and Sir John Eliotarrested at the door of the House. The Commons was outraged by the imprisonment of two of their members, and after about a week in custody, both were released. On 12 June 1626, the Commons launched a direct protestation attacking Buckingham, stating, "We protest before your Majesty and the whole world that until this great person be removed from intermeddling with the great affairs of state, we are out of hope of any good success; and do fear that any money we shall or can give will, through his misemployment, be turned rather to the hurt and prejudice of this your kingdom than otherwise, as by lamentable experience we have found those large supplies formerly and lately given." Despite the protests, Charles refused to dismiss his friend, dismissing Parliament instead. Meanwhile, domestic quarrels between Charles and Henrietta Maria were souring the early years of their marriage. Disputes over her jointure, appointments to her household, and the practice of her religion culminated in the king expelling the vast majority of her French attendants in August 1626. Despite Charles's agreement to provide the French with English ships as a condition of marrying Henrietta Maria, in 1627 he launched an attack on the French coast to defend the Huguenots at La Rochelle. The action, led by Buckingham, was ultimately unsuccessful. Buckingham's failure to protect the Huguenotsand his retreat from Saint Martin de Réspurred Louis XIII's siege of La Rochelle and furthered the English Parliament's and people's detestation of the duke. Charles provoked further unrest by trying to raise money for the war through a "forced loan": a tax levied without parliamentary consent. In November 1627, the test case in the King's Bench, the "Five Knights' Case", found that the king had a prerogative right to imprison without trial those who refused to pay the forced loan. Summoned again in March 1628, Parliament adopted a Petition of Right on 26 May, calling upon Charles to acknowledge that he could not levy taxes without Parliament's consent, impose martial law on civilians, imprison them without due process, or quarter troops in their homes. Charles assented to the petition on 7 June, but by the end of the month he had prorogued Parliament and reasserted his right to collect customs duties without authorisation from Parliament. On 23 August 1628, Buckingham was assassinated. Charles was deeply distressed. According to Edward Hyde, 1st Earl of Clarendon, he "threw himself upon his bed, lamenting with much passion and with abundance of tears". He remained grieving in his room for two days. In contrast, the public rejoiced at Buckingham's death, accentuating the gulf between the court and the nation and between the Crown and the Commons. Buckingham's death effectively ended the war with Spain and eliminated his leadership as an issue, but it did not end the conflicts between Charles and Parliament. It did, however, coincide with an improvement in Charles's relationship with his wife, and by November 1628 their old quarrels were at an end. Perhaps Charles's emotional ties were transferred from Buckingham to Henrietta Maria. She became pregnant for the first time, and the bond between them grew stronger. Together, they embodied an image of virtue and family life, and their court became a model of formality and morality.
Парламент отырысы тоқтатылды
1629 жылдың қаңтарында Чарльз 1628 жылдың маусым айында үзіліске жіберілген ағылшын Парламентінің екінші сессиясын тоннаж және фунт мәселесі бойынша шалғай сөзбен ашты. Өкілдер палатасының мүшелері Джон Роллдың ісіне байланысты Чарльзтың саясатына қарсылық білдіре бастады, оның тауарлары тоннаж бен фунт төлемегендігі үшін тәркіленген парламент мүшесі болатын. Көптеген депутаттар салық салуды Құқық туралы петицияны бұзу деп қарады. Чарльз 2 наурызда Парламентті жабылуға бұйрық бергенде, мүшелер спикер, сэр Джон Финчті, оның креслосында ұстап тұрды, осылайша сессия католицизмге, арминиандыққа және тоннаж бен фунтқа қарсы резолюциялар оқылғанша және палата тарапынан мақұлданғанша ұзартылуы мүмкін болды. Бұл Чарльз үшін шектен шықты, ол Парламентті таратып, сэр Джон Элиотты қоса алғанда, тоғыз парламенттік көшбасшыны тұтқындады, осылайша оларды шейіттерге айналдырып, наразылықтарына халықтық қолдау берді. Жеке билік бейбітшілікке қажеттілік тудырды. Еуропа соғысы үшін Парламенттен қаражат жинау мүмкіндігі болмағандықтан немесе Бэкингемнің көмегіне үміт болмағандықтан, Чарльз Франциямен және Испаниямен бейбітшілік жасады. Келесі 11 жыл, осы кезеңде Чарльз Англияны Парламентсіз басқарды, Жеке билік немесе "он бір жылдық тирания" деп белгіленді. Парламентсіз басқару ерекше жағдай емес, мұндай прецеденттер бар. Бірақ салықтарды заңды түрде көтеруге тек Парламент ғана құқылы болды, ал ол болмаған жағдайда Чарльздың қазынасын толтыру мүмкіндігі оның дәстүрлі құқықтары мен артықшылықтарымен шектелді.
In January 1629, Charles opened the second session of the English Parliament, which had been prorogued in June 1628, with a moderate speech on the tonnage and poundage issue. Members of the House of Commons began to voice opposition to Charles's policies in light of the case of John Rolle, a Member of Parliament whose goods had been confiscated for failing to pay tonnage and poundage. Many MPs viewed the imposition of the tax as a breach of the Petition of Right. When Charles ordered a parliamentary adjournment on 2 March, members held the Speaker, Sir John Finch, down in his chair so that the session could be prolonged long enough for resolutions against Catholicism, Arminianism, and tonnage and poundage to be read out and acclaimed by the chamber. The provocation was too much for Charles, who dissolved Parliament and had nine parliamentary leaders, including Sir John Eliot, imprisoned over the matter, thereby turning the men into martyrs and giving popular cause to their protest. Personal rule necessitated peace. Without the means in the foreseeable future to raise funds from Parliament for a European war, or Buckingham's help, Charles made peace with France and Spain. The next 11 years, during which Charles ruled England without a Parliament, are known as the Personal Rule or the "eleven years' tyranny". Ruling without Parliament was not exceptional, and was supported by precedent. But only Parliament could legally raise taxes, and without it Charles's capacity to acquire funds for his treasury was limited to his customary rights and prerogatives.
Қаржы
Елизавета I және Джеймс I билік құрған кезде үлкен қаржы тапшылығы туындады. Бэкингемнің Испания мен Францияға қарсы шақырылған, бірақ нәтижесіз науқандарына қарамастан, Чарльздың шетелде соғыс жүргізуге қаржылық мүмкіндігі шектеулі болды. Ол билік еткен жылдар бойы қорғаныс үшін көбінесе еріктілерге, ал әпкесі Елизаветаны қолдау және Палатинатты қайтару мақсатымен дипломатиялық күш-жігерге сүйенуге мәжбүр болды. Англия Еуропадағы ең аз салық салынатын ел болып қала берді, ресми акциз бен тұрақты тікелей салықтар болған жоқ. Парламентті қайта шақырмастан кіріс табу үшін Чарльз бір ғасырдан астам уақыттан бері ұмытылып кеткен «Шығарлылықтан бас тарту» заңын жаңғыртты. Бұл заң бойынша, жыл сайын жерден 40 фунт стерлинг немесе одан көп табыс тапқан әрбір адам патшаның тәж кию рәсімінде рыцарь атағын алу үшін келуге міндетті болды. Осы ескі заңға сүйене отырып, Чарльз 1626 жылы өзінің тәж кию рәсіміне қатыспағандарға айыппұл салды. Чарльз енгізген басты салық – «кеме ақысы» деп аталатын феодалдық алым болды, ол бұрынғы тоннаж бен фунттан гөрі одан да маңыздырақ және кірістірек болды. Бұрын «кеме ақысы» тек соғыс кезінде және жағалау аймақтарында ғана жиналған. Бірақ Чарльз бейбіт уақытта да, бүкіл ел бойынша қорғаныс үшін салық жинауға заңдық тосқауыл жоқ деп мәлімдеді. «Кеме ақысы» тікелей Теңіз флотының қазынасына түсіріліп, 1634 және 1638 жылдар аралығында жыл сайын 150 000 – 200 000 фунт стерлингке дейін кіріс әкелді, содан кейін түсім азайды. «Кеме ақысына» қарсылық күшейді, бірақ Англияның 12 жалпы құқық судьясы салықты патшаның құқығы деп шешті, бірақ олардың кейбіреулері наразылық білдірді. 1637–38 жылдары Джон Хэмпденді төлем жасамағаны үшін соттау халықтың наразылығына жол ашты, ал судьялар Хэмпденге қарсы 7–5 есебімен ғана шешім шығарды. Чарльз сондай-ақ мұндай іс-әрекетті тыйым салатын заңға қарамастан, монополиялар беру арқылы ақша тапты, бұл тиімсіз болғанымен, 1630-шы жылдардың соңында жылына шамамен 100 000 фунт кіріс әкелді. Мұндай монополиялардың бірі – сабынға берілген монополия, оны кейбір қолдаушылары католиктер болғандықтан «паптық сабын» деп қорлайтын. Чарльз шотланд дворяндарынан да қаржы жинады, бірақ бұл өте жаман жағдайларда болды. 1625 жылғы Ақта о ревокации бойынша, 1540 жылдан бері дворяндарға берілген корольдік немесе шіркеу жерлерінің барлық сыйлықтары жойылды, ал олардың меншігі жылдық жалдама төлеміне байланысты болды. Сонымен қатар, Англиядағы корольдік орманның шекаралары жерді пайдалану арқылы және қайта бекітілген шекаралар ішіндегі жерді пайдаланушыларға айыппұл салу арқылы кірісті барынша арттыру мақсатымен ежелгі шекараларына қайта келтірілді. Бағдарламаның басты назарында орманды жою және оны жайылымдық және егістік жерлерге айналдыру үшін орманды жерлерді сату немесе Дина орман жағдайында темір өнеркәсібін дамыту болды. Орманды жою жиі тәртіпсіздіктерге және наразылықтарға әкелді, соның ішінде Батыс көтерілісі деп белгілі болған оқиғаларға. Осы алапаттықтың фонында Чарльз 1640 жылдың ортасында банкротқа ұшырады. Лондон қаласы өзінің мәселелерімен айналысып, оған несие беруден бас тартты, сондай-ақ шетелдік державалар да бас тартты. Осы қиын жағдайда, шілде айында Чарльз Лондон мұнарасындағы монетаханада сенімгерлікпен сақталған 130 000 фунт стерлингке тең күміс құймаларын тартып алды, оны иелеріне 8% пайызымен қайтаруға уәде берді. Тамыз айында, Шығыс Үндістан компаниясы несие беруден бас тартқаннан кейін, лорд Коттингтон компанияның бұрыш пен дәмдеуіштер қорын алып, оны 60 000 фунтқа (нақты бағасынан әлдеқайда төмен) сатты, ақшаны кейіннен пайызбен қайтаруға уәде берді.
A large fiscal deficit had arisen during the reigns of Elizabeth I and James I. Notwithstanding Buckingham's short lived campaigns against both Spain and France, Charles had little financial capacity to wage wars overseas. Throughout his reign, he was obliged to rely primarily on volunteer forces for defence and on diplomatic efforts to support his sister Elizabeth and his foreign policy objective for the restoration of the Palatinate. England was still the least taxed country in Europe, with no official excise and no regular direct taxation. To raise revenue without reconvening Parliament, Charles resurrected an all but forgotten law called the "Distraint of Knighthood", in abeyance for over a century, which required any man who earned £40 or more from land each year to present himself at the king's coronation to be knighted. Relying on this old statute, Charles fined those who had failed to attend his coronation in 1626. The chief tax Charles imposed was a feudal levy known as ship money, which proved even more unpopular, and lucrative, than tonnage and poundage before it. Previously, collection of ship money had been authorised only during wars, and only on coastal regions. But Charles argued that there was no legal bar to collecting the tax for defence during peacetime and throughout the whole of the kingdom. Ship money, paid directly to the Treasury of the Navy, provided between £150,000 to £200,000 annually between 1634 and 1638, after which yields declined. Opposition to ship money steadily grew, but England's 12 common law judges ruled the tax within the king's prerogative, though some of them had reservations. The prosecution of John Hampden for non payment in 1637–38 provided a platform for popular protest, and the judges found against Hampden only by the narrow margin of 7–5. Charles also derived money by granting monopolies, despite a statute forbidding such action, which, though inefficient, raised an estimated £100,000 a year in the late 1630s. One such monopoly was for soap, pejoratively referred to as "popish soap" because some of its backers were Catholics. Charles also raised funds from the Scottish nobility, at the price of considerable acrimony, by the Act of Revocation (1625), whereby all gifts of royal or church land made to the nobility since 1540 were revoked, with continued ownership being subject to an annual rent. In addition, the boundaries of the royal forests in England were restored to their ancient limits as part of a scheme to maximise income by exploiting the land and fining land users within the reasserted boundaries for encroachment. The programme's focus was disafforestation and sale of forest lands for conversion to pasture and arable farming, or in the case of the Forest of Dean, development for the iron industry. Disafforestation frequently caused riots and disturbances, including those known as the Western Rising. Against the background of this unrest, Charles faced bankruptcy in mid 1640. The City of London, preoccupied with its own grievances, refused to make any loans to him, as did foreign powers. In this extremity, in July Charles seized silver bullion worth £130,000 held in trust at the mint in the Tower of London, promising its later return at 8% interest to its owners. In August, after the East India Company refused to grant a loan, Lord Cottington seized the company's stock of pepper and spices and sold it for £60,000 (far below its market value), promising to refund the money with interest later.
Діни қақтығыстар
Чарльз билік еткен кезде ағылшын реформациясы саяси пікірталастың ортасында тұрды. Арминий теологиясы дін қызметкерлерінің билігін және адамның құтқарылуды қабылдау немесе қабылдамау мүмкіндігін баса көрсетті, ал оның қарсыластары мұны еретик және католицизмді қайта енгізуге мүмкіндік беретін құрал деп есептеді. Пуритан реформаторлары Чарльздың арминиандыққа тым ықылас танытуын сынап, Англия шіркеуін дәстүрлі және сакраменталдық бағытта жылжытуға тырысқанына қарсы болды. Сонымен қатар, оның протестант азаматтары еуропалық соғысты жақыннан қадағалап, Чарльздың Испаниямен дипломатиялық байланыстарына және шетелдегі протестанттық қозғалысты тиімді қолдамауына наразылық білдірді. 1633 жылы Чарльз Уильям Лаудты Кентербери архиепископы етіп тағайындады. Олар діни біркелкілікті нығайту мақсатында бірқатар реформалар жасады: конформист емес уағыздаушыларды шектеді, литургияны «Жалпы дұғалар кітабында» көрсетілгендей өткізуді талап етті, ағылшын шіркеулерінің ішкі архитектурасын құрбандық алтарына баса назар аудару үшін қайта ұйымдастырды және король Джеймстің спорттық декларациясын қайта жариялады, ол демалыс күні әртүрлі шараларға рұқсат берді. Пуритандарды тағайындауға мүмкіндік беретін игіліктер мен адвокаттарды сатып алатын «Пайдасыздану үшін ақы төлеу» ұйымы таратылды. Лауд өзінің реформаларына қарсы шыққандарды елдегі ең қуатты екі сот – Жоғарғы комиссия және Жұлдыз палатасында қудалады. Бұл соттар қарсы пікірлерді цензуралағаны үшін қорқыныш тудырды және иеліктері бар адамдар арасында олардың мырзаларға қатыгез жазалар тағайындауы үшін жақтырмас болды. Мысалы, 1637 жылы Уильям Принн, Генри Бертон және Джон Баствик епископтарға қарсы жариялаған памфлеттері үшін жазаланды, қамшымен соғылды, мүшелері кесілді және мерзімі белгісіз кезеңге қамалды. Чарльз Шотландиядағы діни саясатын жүзеге асыруға тырысқанда көптеген қиындықтарға тап болды. Шотландияда туғанына қарамастан, Чарльз одан шеттенген еді; оның бала кезінен кейінгі алғашқы сапары 1633 жылы шотланд тағына отыру болды. Шотландиялықтардың көптеген дәстүрлі рәсімдерді литургиялық тәжірибелерінен алып тастағанына қынжылған Чарльз таққа отыру рәсімін ағылшын дәстүрі бойынша өткізуді талап етті. 1637 жылы ол Шотландия парламенті мен шіркеуімен кеңеспей, Шотландияда ағылшынның «Жалпы дұғалар кітабына» ұқсас жаңа дұға кітабын қолдануға бұйырды. Оны шотланд епископтары Чарльзтың басшылығымен жазса да, көптеген шотландтар оған қарсылық көрсетті, оны Шотландияға англикандық дінді енгізу құралы деп есептеді. 23 шілдеде дұға кітабы қолданылған алғашқы жексенбіде Эдинбургте тәртіпсіздіктер орын алды және наразылық бүкіл шіркеуге тарады. Халық Ұлттық келісімді қайта бекітуге жұмылдырыла бастады, оның қол қоюшылары Шотландияның реформаланған дінін сақтауға және шіркеу мен парламент рұқсат бермеген жаңалықтарды қабылдамауға уәде берді. 1638 жылдың қараша айында Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясы жиналғанда, ол жаңа дұға кітабын айыптады, епископтардың шіркеу басқаруын жойды және ақсақалдар мен диакондардың пресвитериандық басқаруын қабылдады.
Throughout Charles's reign, the English Reformation was in the forefront of political debate. Arminian theology emphasised clerical authority and the individual's ability to reject or accept salvation, which opponents viewed as heretical and a potential vehicle for the reintroduction of Catholicism. Puritan reformers considered Charles too sympathetic to Arminianism, and opposed his desire to move the Church of England in a more traditional and sacramental direction. In addition, his Protestant subjects followed the European war closely and grew increasingly dismayed by Charles's diplomacy with Spain and his failure to support the Protestant cause abroad effectively. In 1633, Charles appointed William Laud Archbishop of Canterbury. They initiated a series of reforms to promote religious uniformity by restricting non conformist preachers, insisting the liturgy be celebrated as prescribed by the Book of Common Prayer, organising the internal architecture of English churches to emphasise the sacrament of the altar, and reissuing King James's Declaration of Sports, which permitted secular activities on the sabbath. The Feoffees for Impropriations, an organisation that bought benefices and advowsons so that Puritans could be appointed to them, was dissolved. Laud prosecuted those who opposed his reforms in the Court of High Commission and the Star Chamber, the two most powerful courts in the land. The courts became feared for their censorship of opposing religious views and unpopular among the propertied classes for inflicting degrading punishments on gentlemen. For example, in 1637 William Prynne, Henry Burton and John Bastwick were pilloried, whipped and mutilated by cropping and imprisoned indefinitely for publishing anti episcopal pamphlets. When Charles attempted to impose his religious policies in Scotland he faced numerous difficulties. Although born in Scotland, Charles had become estranged from it; his first visit since early childhood was for his Scottish coronation in 1633. To the dismay of the Scots, who had removed many traditional rituals from their liturgical practice, Charles insisted that the coronation be conducted using the Anglican rite. In 1637, he ordered the use of a new prayer book in Scotland that was almost identical to the English Book of Common Prayer, without consulting either the Scottish Parliament or the Kirk. Although it had been written, under Charles's direction, by Scottish bishops, many Scots resisted it, seeing it as a vehicle to introduce Anglicanism to Scotland. On 23 July, riots erupted in Edinburgh upon the first Sunday of the prayer book's usage, and unrest spread throughout the Kirk. The public began to mobilise around a reaffirmation of the National Covenant, whose signatories pledged to uphold the reformed religion of Scotland and reject any innovations not authorised by Kirk and Parliament. When the General Assembly of the Church of Scotland met in November 1638, it condemned the new prayer book, abolished episcopal church government by bishops, and adopted presbyterian government by elders and deacons.
Епископтардың соғыстары
Чарльз Шотландиядағы наразылықты өзінің билігіне қарсы бүлік деп қабылдады, бұл 1639 жылы Бірінші епископ соғысын тудырды. Ол соғыс үшін ағылшын Парламентінен қаржы сұрамады, керісінше, парламенттік қолдаусыз әскер жинап, Шотландия шекарасындағы Бервик-апон-Твидке аттанды. Патша шотландтардың өзінің күштерінен көп басым екенін есептегендіктен, әскер келісімшілермен шайқаспады. Бервик шартында Чарльз шотландтық бекіністерін қайтарып алып, келісімшілердің уақытша үкіметін таратуға қол жеткізді, бірақ Шотландия Парламенті мен Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясы шақырылды. Бірінші епископ соғысындағы әскери сәтсіздік Чарльз үшін қаржылық және дипломатиялық дағдарысты тудырды, ол Испаниядан қаражат іздеумен және сонымен бірге Палатин туыстарын қолдауды жалғастырумен күшейді. Бұл Голландиялықтар Кент жағалауында испандық алтын-көмір флотын құртқан Даунс шайқасында жариялы ұятқа әкелді, ал ағылшын флоты әлсіздік танытты. Чарльз жаңа әскери науқанға кіріспес бұрын уақытты ұзарту үшін шотландтармен бейбіт келіссөздер жүргізуді жалғастырды. Қаржылық қиындықтарына байланысты ол осындай кәсіпті қаржыландыру үшін Парламентті шақыруға мәжбүр болды. 1640 жылдың басында Англия мен Ирландия парламенттері шақырылды. 1640 жылдың наурызында Ирландия Парламенті мамыр айының соңына дейін 9 мыңдық әскерді жинауға уәде беріп, 180 000 фунт стерлингтік субсидияны мақұлдады. Бірақ наурыз айындағы Англиядағы жалпы сайлауда корольдік үміткерлер нашар өнер көрсетті, ал сәуірде Чарльзтың Англия Парламентімен келіссөздері тез арада тоқтап қалды. Нортумберленд және Страффорд графтары корольдің 650 000 фунт стерлингке (алдағы соғыстың құны 1 миллион фунт стерлинг деп бағаланған) алмасу үшін кеме ақысын жоюға келісетін келісімге қол жеткізуге тырысты. Дегенмен, бұл ғана парламентте консенсусқа қол жеткізуге жеткіліксіз болды. Парламентарийлердің одан әрі реформалар туралы талаптары Лордтар палатасының қолдауымен әлі де Чарльз тарапынан назарсыз қалды. Нортумберленд графының қарсылығына қарамастан, 1640 жылдың мамырында Қысқа Парламент (осылай аталды) жиналғаннан кейін бір ай ішінде таратылды. Осы кезде Страффорд графты, 1632 жылдан бері Ирландияның лорд-депутаты, Чарльздың оң қолы ретінде көзге түсті және архиепископ Лаудпен бірге ол "Мұқияттық" деп атаған саясатты жүргізді, ол орталық корольдік билікті жергілікті немесе үкіметке қарсы мүдделер есебінен тиімдірек және күштірек етуді мақсат етті. Бастапқыда корольді сынаған болса да, Страффорд 1628 жылы Бэкингем герцогының ықпалымен корольдік қызметке қайта оралды және содан бері Лаудпен бірге Чарльздың ең ықпалды министрлерінің бірі болды. Англияның Қысқа Парламентінің сәтсіздігінен күшейіп, Шотландия Парламенті корольдің келісімінсіз басқаруға қабілетті екенін жариялады, ал 1640 жылдың тамызында келісімшілер әскері Англияның Нортумберленд графтығына кірді. Корольдің бас қолбасшысы Лорд Нортумберленд ауырғаннан кейін Чарльз және Страффорд ағылшын әскерлеріне басшылық ету үшін солтүстікке кетті, Страффордтың өзі де подагра мен дизентериядан ауырып жатқанына қарамастан. Шотландиялық әскерлердің көптегені Отыз жылдық соғыстың қатысушылары болды, олардың ағылшын әріптестерінен моральдық және жаттығулық жағынан жоғары болды. Олар Ньюкасл-апон-Тайнға жеткенге дейін ешқандай қарсылыққа тап болмады, онда олар Ньюберн шайқасында ағылшын күштерін жеңіп, қаланы және көршілес Дарем графтығын басып алды. Парламентті шақыру туралы талаптар күшейген сайын, Чарльз үлкен кеңесшілер кеңесін шақыруға батылды. Ол 24 қыркүйекте Йоркта жиналған кезде Чарльз Парламентті шақыру туралы кеңеске құлақ салған жөн деп шешті. Ол Парламенттің қарашада жиналатынын хабарлағаннан кейін, шотландтарға қарсы әскерін ұстап тұру үшін қалай қаржы табуға болатынын сұрады. Олар бейбітшілікке келісуді ұсынды. 1640 жылдың қазанында Рипон шартында қару-жарақты тоқтату туралы келіссөздер жүргізілді. Бұл шотландтардың Нортумберленд пен Даремді басып алуын жалғастыратынын және соңғы келісімге қол жеткізілгенге дейін күніне 850 фунт стерлинг төлейтінін, ал ағылшын Парламенті шотландтық күштеріне төлеу үшін жеткілікті қаражат жинауды талап ететінін көрсетті. Осының нәтижесінде Чарльз кейіннен Ұзақ Парламент деп аталған Парламентті шақырып алды. Тағы да, оның жақтастары сайлауда нашар өнер көрсетті. Қарашада сайланған 493 депутаттың 350-ден астамы корольге қарсы болды.
Charles perceived the unrest in Scotland as a rebellion against his authority, precipitating the First Bishops' War in 1639. He did not seek subsidies from the English Parliament to wage war, instead raising an army without parliamentary aid and marching to Berwick upon Tweed, on the Scottish border. The army did not engage the Covenanters, as the king feared the defeat of his forces, whom he believed to be significantly outnumbered by the Scots. In the Treaty of Berwick, Charles regained custody of his Scottish fortresses and secured the dissolution of the Covenanters' interim government, albeit at the decisive concession that both the Scottish Parliament and General Assembly of the Scottish Church were called. The military failure in the First Bishops' War caused a financial and diplomatic crisis for Charles that deepened when his efforts to raise funds from Spain while simultaneously continuing his support for his Palatine relatives led to the public humiliation of the Battle of the Downs, where the Dutch destroyed a Spanish bullion fleet off the coast of Kent in sight of the impotent English navy. Charles continued peace negotiations with the Scots in a bid to gain time before launching a new military campaign. Because of his financial weakness, he was forced to call Parliament into session in an attempt to raise funds for such a venture. Both the English and Irish parliaments were summoned in the early months of 1640. In March 1640, the Irish Parliament duly voted in a subsidy of £180,000 with the promise to raise an army 9,000 strong by the end of May. But in the English general election in March, court candidates fared badly, and Charles's dealings with the English Parliament in April quickly reached stalemate. The earls of Northumberland and Strafford attempted to broker a compromise whereby the king would agree to forfeit ship money in exchange for £650,000 (although the cost of the coming war was estimated at £1 million). Nevertheless, this alone was insufficient to produce consensus in the Commons. The Parliamentarians' calls for further reforms were ignored by Charles, who still retained the support of the House of Lords. Despite the protests of the Earl of Northumberland, the Short Parliament (as it came to be known) was dissolved in May 1640, less than a month after it assembled. By this stage the Earl of Strafford, Lord Deputy of Ireland since 1632, had emerged as Charles's right hand man and, together with Archbishop Laud, pursued a policy that he termed "Thorough", which aimed to make central royal authority more efficient and effective at the expense of local or anti government interests. Although originally a critic of the king, Strafford defected to royal service in 1628, in part due to the Duke of Buckingham's persuasion, and had since emerged, alongside Laud, as the most influential of Charles's ministers. Bolstered by the failure of the English Short Parliament, the Scottish Parliament declared itself capable of governing without the king's consent, and in August 1640 the Covenanter army moved into the English county of Northumberland. Following the illness of Lord Northumberland, who was the king's commander in chief, Charles and Strafford went north to command the English forces, despite Strafford being ill himself with a combination of gout and dysentery. The Scottish soldiery, many of whom were veterans of the Thirty Years' War, had far greater morale and training than their English counterparts. They met virtually no resistance until reaching Newcastle upon Tyne, where they defeated the English forces at the Battle of Newburn and occupied the city, as well as the neighbouring county of Durham. As demands for a parliament grew, Charles took the unusual step of summoning a great council of peers. By the time it met, on 24 September at York, Charles had resolved to follow the almost universal advice to call a parliament. After informing the peers that a parliament would convene in November, he asked them to consider how he could acquire funds to maintain his army against the Scots in the meantime. They recommended making peace. A cessation of arms was negotiated in the humiliating Treaty of Ripon, signed in October 1640. This stated that the Scots would continue to occupy Northumberland and Durham and be paid £850 per day indefinitely until a final settlement was negotiated and the English Parliament recalled, which would be required to raise sufficient funds to pay the Scottish forces. Consequently, Charles summoned what later became known as the Long Parliament. Once again, his supporters fared badly at the polls. Of the 493 members of the Commons returned in November, over 350 were opposed to the king.
Жағдай күшейеді
Ұзақ парламент Чарльс үшін Ұсқақ парламент сияқты қиын болды. Ол 1640 жылдың 3 қарашасында жиналды және патшаның жетекші кеңесшілерін мемлекетке қарсы қылмыс үшін айыптау ісін тез бастады. Страффорд 10 қарашада қамауға алынды; Лауд 18 желтоқсанда импичментке ұшырады; Финч, қазір Ұлы мөрдің сақтаушысы, келесі күні импичментке ұшырады, соның салдарынан 21 желтоқсанда Чарльстың рұқсатымен Гаагаға қашты. Патшаның оны қалауынша таратуына жол бермеу үшін Парламент үш жылдық акт қабылдады, ол Парламентті кем дегенде үш жылда бір рет шақыруды талап етті және патша бұлай істемесе, Лорд сақтаушысы мен 12 пэр Парламентті шақыруға рұқсат берді. Акт субсидиялық заңмен байланысты болды, ал соңғысын қамтамасыз ету үшін Чарльз 1641 жылдың ақпанында арызға мәжбүр түрде келісім берді. Страффорд парламентарийлердің, әсіресе Джон Пимнің басты нысанасына айналды және ол 22 наурызда 1641 жылы мемлекетке қарсы қылмыс үшін сотталды. Бірақ сэр Генри Вэйннің Страффордтың Ирландия армиясын Англияны бағындыру үшін пайдаланумен қорқытқандығы туралы басты айыптамасы расталмады, ал 10 сәуірде Пимнің ісі күйреп кетті. Пим мен оның одақтастары дереу айыптау туралы заң жобасын ұсынды, ол Страффордты кінәлі деп жариялап, өлім жазасын шығарды. Чарльз Страффордқа "патша сөзімен сенім беремін, сіз өмірде, құрметте немесе мүлікте зардап көрмейсіз" деп уәде берді, және Чарльз келісімді бұзса, бұл заң күшіне енбейді. Сонымен қатар, көптеген депутаттар мен көптеген пэрлер бұл заңға қарсы болды, біреуінің сөзімен айтқанда, "әділеттің қылышымен кісі өлтіруге" тырыспады. Бірақ жағдайдың шиеленісуі және Страффордты қолдаған және Чарльстың қатысқан төңкеріс әрекеті мәселені өзгерте бастады. Өкілдер палатасы 20 сәуірде заң жобасын үлкен басымдықпен (204 жақтап, 59 қарсы және 230 дауыс бермей) қабылдады, ал Лордтар мамыр айында (26 дауыспен 19-ға қарсы, 79 қатыспады) келісті. 3 мамырда Парламенттің наразылығы Чарльстың "өз билігімен басқаруының" "жаман кеңестеріне" шабуыл жасады. Петицияға қол қойғандар патшаның "тұлғасын, құрметін және мүлкін" қорғауға міндеттенсе де, "шынайы реформаланған дінді", Парламентті және "азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын" сақтауға ант берді. Отбасының қауіпсіздігі үшін қорқып, Чарльз судьяларымен және епископтарымен кеңескеннен кейін 9 мамырда Страффордтың айыпталуына келісім берді. Страффорд үш күннен кейін басы кесілді. Сондай-ақ мамыр айының басында Чарльс Англия Парламентін оның келісімінсіз таратуға тыйым салатын бұрын-соңды болмаған актқа қол қойды. Келесі айларда кеме ақысы, рыцарьдық атақтарды алу үшін айыппұлдар және парламенттің келісімінсіз акциздер заңсыз деп жарияланды, ал Жұлдыз палатасы мен Жоғары комиссия соттары таратылды. Қалған барлық салық салу түрлері Тоннаж және фунт заңымен заңдастырылды және реттелді. Өкілдер палатасы сонымен қатар епископтар мен епископалдыққа қарсы заң жобаларын ұсынды, бірақ олар Лордтар палатасында сәтсіз аяқталды. Чарльс Англияда маңызды жеңілдіктер жасады және Шотландиядағы жағдайын уақытша жақсартты, епископтар соғысының соңғы келісімін бекітіп, 1641 жылдың тамызынан қарашасына дейінгі сапарында шотландтардың ықыласын қамтамасыз етіп, Шотландияда пресвитериандық дінге ресми рұқсат берді. Бірақ Шотландиядағы корольшіл төңкеріс әрекетінен кейін, "оқиға" деп белгілі болғаннан кейін, Чарльстың сенімі айтарлықтай төмендеді.
The Long Parliament proved just as difficult for Charles as had the Short Parliament. It assembled on 3 November 1640 and quickly began proceedings to impeach the king's leading counsellors for high treason. Strafford was taken into custody on 10 November; Laud was impeached on 18 December; Finch, now Lord Keeper of the Great Seal, was impeached the next day, and consequently fled to The Hague with Charles's permission on 21 December. To prevent the king from dissolving it at will, Parliament passed the Triennial Act, which required Parliament to be summoned at least every three years, and permitted the Lord Keeper and 12 peers to summon Parliament if the king failed to do so. The Act was coupled with a subsidy bill, and to secure the latter, Charles grudgingly granted royal assent in February 1641. Strafford had become the principal target of the Parliamentarians, particularly John Pym, and he went on trial for high treason on 22 March 1641. But the key allegation by Sir Henry Vane that Strafford had threatened to use the Irish army to subdue England was not corroborated, and on 10 April Pym's case collapsed. Pym and his allies immediately launched a bill of attainder, which simply declared Strafford guilty and pronounced the sentence of death. Charles assured Strafford that "upon the word of a king you shall not suffer in life, honour or fortune", and the attainder could not succeed if Charles withheld assent. Furthermore, many members and most peers opposed the attainder, not wishing, in the words of one, to "commit murder with the sword of justice". But increased tensions and an attempted coup by royalist army officers in support of Strafford and in which Charles was involved began to sway the issue. The Commons passed the bill on 20 April by a large margin (204 in favour, 59 opposed, and 230 abstained), and the Lords acquiesced (by 26 votes to 19, with 79 absent) in May. On 3 May, Parliament's Protestation attacked the "wicked counsels" of Charles's "arbitrary and tyrannical government". While those who signed the petition undertook to defend the king's "person, honour and estate", they also swore to preserve "the true reformed religion", Parliament, and the "rights and liberties of the subjects". Fearing for his family's safety in the face of unrest, Charles reluctantly assented to Strafford's attainder on 9 May after consulting his judges and bishops. Strafford was beheaded three days later. Also in early May, Charles assented to an unprecedented Act that forbade the dissolution of the English Parliament without its consent. In the following months, ship money, fines in distraint of knighthood and excise without parliamentary consent were declared unlawful, and the Courts of Star Chamber and High Commission were abolished. All remaining forms of taxation were legalised and regulated by the Tonnage and Poundage Act. The House of Commons also launched bills attacking bishops and episcopacy, but these failed in the Lords. Charles had made important concessions in England, and temporarily improved his position in Scotland by signing a final settlement of the Bishops' Wars, then securing the Scots' favour on a visit from August to November 1641 during which he conceded to the official establishment of presbyterianism in Scotland. But after an attempted royalist coup in Scotland, known as the Incident, Charles's credibility was significantly undermined.
Ирландия көтерілісі
Ирландия халқы үш негізгі әлеуметтік-саяси топқа бөлінді: католик болған гэльдік ирландтар; ортағасырлық нормандықтардан тараған және көбінесе католик болған көне ағылшындар; және Англия мен Шотландиядан келген протестант қоныс жайлаушылар, ағылшын Парламентімен және Келісімшілермен (Covenanters) біріккен. Страффордтың басқаруы Ирландия экономикасын жақсартты және салық түсімдерін арттырды, бірақ бұл қатаң тәртіп орнату арқылы істелді. Ол корольді қолдау үшін үлкен католик армиясын дайындады, Ирландия Парламентінің билігін әлсіретті, сонымен бірге католиктерден жерді протестанттарға беруді жалғастырды, және пресвитериандарға қарсы болған Лаудиандық англикандық дінді насихаттады. Нәтижесінде, үш топтың барлығы да наразылық білдірді. Страффордты сотқа тарту Ирландия саясатында жаңа кезең ашты, онда барлық тараптар оған қарсы айғақтар ұсынды. Ағылшын Парламентіне ұқсас, Ирландия Парламентінің көне ағылшын мүшелері Страффордқа қарсы болғанымен, Чарльзға адал қалғанын мәлімдеді. Олар корольді зұлым кеңесшілердің адастырғанын, сондай-ақ Страффорд сияқты вице-король патшаның тікелей басқаруын қамтамасыз етудің орнына деспот ретінде пайда болуы мүмкін екенін айтты. Страффордтың биліктен құлауы Чарльздың Ирландиядағы ықпалын әлсіретті. Страффордтың тұтқындалу кезінде ағылшын Жұртшылық палатасы үш рет Ирландия армиясын таратуды талап етті, бірақ ақшаның жетіспеуі Чарльзды Страффордтың соты аяқталғаннан кейін армияны таратуға мәжбүр етті. Жергілікті католиктерден қоныс жайлаушы протестанттарға жер иелігін беру туралы даулар, әсіресе Ольстердегі плантацияларға қатысты, және Ирландия Парламентінің Англия Парламентіне бағынуын қамтамасыз етуге жасалған әрекеттерге наразылық, бүлік тұқымын септі. 1641 жылдың қазан айының соңында гэльдік ирландтар мен жаңа ағылшындар арасында қарулы қақтығыс болғанда, көне ағылшындар корольге адалдығын сақтап, гэльдік ирландтардың жағына қосылды. 1641 жылдың қарашасында Жұртшылық палатасы Ұлы Наразылықты қабылдады, ол Чарльздың министрлерінің басқаруының басынан бергі әрекеттеріне қарсы наразылықтардың ұзақ тізімі болды (ол патшаның білмейтін мүшесі болған үлкен католик қастандық құрамының бөлігі деп есептелді), бірақ бұл Пимнің тым батыл қадамы болды және 159-148 дауыспен, бар болғаны 11 дауыспен қабылданды. Сонымен қатар, Наразылық Лордтар палатасында аз қолдау тапты, оған Наразылық шабуыл жасады. Ирландиядағы көтеріліс туралы жаңалықтар және Чарльздың қатысы туралы қате ақпараттар жағдайды шиеленістірді. Қараша айында бірқатар алаңдатушы памфлеттер Ирландиядағы зұлымдықтар туралы, соның ішінде жаңа ағылшын қоныс жайлаушыларының ескі ағылшын лордтары бақылай алмаған жергілікті ирландтар тарапынан жасалған жаппай қырғындар туралы хабарлады. Англияда "папистік" қастандықтар туралы әңгімелер тарады, ағылшын католиктерге қарсы пікір күшейді, Чарльздың беделіне және билігіне нұқсан келтірді. Англия Парламенті Ирландия көтерілісін басу үшін қаржы сұраған Чарльздың ниетіне сенбеді; Жұртшылық палатасының көптеген мүшелері оның жинаған күштері кейін Парламентке қарсы қолданылуы мүмкін деп күдіктенді. Пимнің милиция заң жобасы патшадан әскерді басқару құқығын тартып алуға бағытталған, бірақ ол Лордтардың қолдауын алмады, тіпті Чарльздың да қолдауын алмады. Оның орнына, палата заң жобасын жарлық ретінде қабылдады, олардың айтуынша, бұл жарлыққа патшаның келісімі қажет емес. Милиция жарлығы Лордтардың көптеген мүшелерін патшаны қолдауға итерген сияқты. Өзінің позициясын нығайтуға тырысқан Чарльз Лондондағы Мұнараны жаман бірақ тиімді офицер полковник Томас Лансфордтың басқаруына берген кезде үлкен қарсылық тудырды, ал Лондон бұрыннан-ақ тәртіпсіздікке түсіп жатқан еді. Парламент әйеліне қарсы қастандық жасады деген хабарлар Чарльзға жеткенде, ол қатаң шаралар қабылдауға шешім қабылдады.
Ireland's population was split into three main sociopolitical groups: the Gaelic Irish, who were Catholic; the Old English, who were descended from medieval Normans and also predominantly Catholic; and the New English, who were Protestant settlers from England and Scotland aligned with the English Parliament and the Covenanters. Strafford's administration had improved the Irish economy and boosted tax revenue, but had done so by heavy handedly imposing order. He had trained up a large Catholic army in support of the king and weakened the Irish Parliament's authority, while continuing to confiscate land from Catholics for Protestant settlement at the same time as promoting a Laudian Anglicanism that was anathema to presbyterians. As a result, all three groups had become disaffected. Strafford's impeachment provided a new departure for Irish politics whereby all sides joined to present evidence against him. In a similar manner to the English Parliament, the Old English members of the Irish Parliament argued that while opposed to Strafford they remained loyal to Charles. They argued that the king had been led astray by malign counsellors, and that, moreover, a viceroy such as Strafford could emerge as a despotic figure instead of ensuring that the king was directly involved in governance. Strafford's fall from power weakened Charles's influence in Ireland. The dissolution of the Irish army was unsuccessfully demanded three times by the English Commons during Strafford's imprisonment, until lack of money eventually forced Charles to disband the army at the end of Strafford's trial. Disputes over the transfer of land ownership from native Catholic to settler Protestant, particularly in relation to the plantation of Ulster, coupled with resentment at moves to ensure the Irish Parliament was subordinate to the Parliament of England, sowed the seeds of rebellion. When armed conflict arose between the Gaelic Irish and New English in late October 1641, the Old English sided with the Gaelic Irish while simultaneously professing their loyalty to the king. In November 1641, the House of Commons passed the Grand Remonstrance, a long list of grievances against actions by Charles's ministers committed since the beginning of his reign (that were asserted to be part of a grand Catholic conspiracy of which the king was an unwitting member), but it was in many ways a step too far by Pym and passed by only 11 votes, 159 to 148. Furthermore, the Remonstrance had very little support in the House of Lords, which the Remonstrance attacked. The tension was heightened by news of the Irish rebellion, coupled with inaccurate rumours of Charles's complicity. Throughout November, a series of alarmist pamphlets published stories of atrocities in Ireland, including massacres of New English settlers by the native Irish who could not be controlled by the Old English lords. Rumours of "papist" conspiracies circulated in England, and English anti Catholic opinion was strengthened, damaging Charles's reputation and authority. The English Parliament distrusted Charles's motivations when he called for funds to put down the Irish rebellion; many members of the Commons suspected that forces he raised might later be used against Parliament itself. Pym's Militia Bill was intended to wrest control of the army from the king, but it did not have the support of the Lords, let alone Charles. Instead, the Commons passed the bill as an ordinance, which they claimed did not require royal assent. The Militia Ordinance appears to have prompted more members of the Lords to support the king. In an attempt to strengthen his position, Charles generated great antipathy in London, which was already fast falling into lawlessness, when he placed the Tower of London under the command of Colonel Thomas Lunsford, an infamous, albeit efficient, career officer. When rumours reached Charles that Parliament intended to impeach his wife for supposedly conspiring with the Irish rebels, he decided to take drastic action.
Бес мүше
Чарльз, мүмкін, дұрыс сезінген шығар, ағылшын Парламентінің кейбір мүшелері шабуыл жасаған шотландтармен сөз байласып кеткен. 1642 жылдың 3 қаңтарында Чарльз Парламенттен бес нақты мүшені – Пимді, Джон Хэмпденді, Дензил Холлсты, Уильям Стродты және сэр Артур Хаселригті, сондай-ақ бір пэр, лорд Мандевилльді, мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен беруді талап етті. Парламент бас тартқан соң, Генриетта Мария Чарльзды осы бес мүшені күшпен тұтқындауға көндірген болуы мүмкін, ол бұл істі жеке өзі істеуге бекінді. Бірақ бұйрық туралы хабар Чарльз Парламентке келмес бұрын жетті, ал ізделіп жатқандар 4 қаңтарда Чарльз қарулы күзетпен Халық үйіне кірмес бұрын қайықпен қашып кетті. Спикер Уильям Лентхоллды орындығынан ығыстырғаннан кейін король одан депутаттардың қайда қашқандарын сұрады. Лентхолл тізе бүгіп, "Мажастығыңызға, менің көруге көзім де, сөйлеуге тілім де жоқ, тек Парламенттің нұсқауымен, мен оның қызметшісі болғандықтан ғана" деп мәлімдеді. Чарльз "барлық құстарым ұшып кетті" деп әжуалады және ештеңесіз зейнетке шығуға мәжбүр болды. Тұтқындауға жасалған әрекет Чарльз үшін саяси сәтсіздікке ұшырады. Еңбекші Англияның ешбір монархі осы уақытқа дейін Халық үйіне кірген емес, ал оның мүшелерін тұтқындау үшін бұл палатаға жасаған бұрын-соңды болмаған шабуылы парламенттік беделін ауыр бұзушылық деп есептелді. Чарльз бірден өзінің жақтастарының оны жаңашылдық пен тәртіпсіздікке қарсы қорғаныс ретінде көрсетуге тырысқан күш-жігерін жойды. Парламент тез арада Лондонды басып алды, ал Чарльз 10 қаңтарда астанадан Хэмптон-корт сарайына қашып, екі күннен кейін Виндзор қамалына көшті. Ақпан айында әйелі мен үлкен қызын қауіпсіздік үшін шетелге жібергеннен кейін ол солтүстікке қарай сапар шегіп, Халлдегі әскери арсеналды басып алуға үміттенді. Бірақ оның көңілі қалып, қаланың парламенттік губернаторы сэр Джон Хотем сәуір айында оған кіруге рұқсат бермеді, сол себепті Чарльз кері шегінуге мәжбүр болды.
Charles suspected, probably correctly, that some members of the English Parliament had colluded with the invading Scots. On 3 January 1642, Charles directed Parliament to give up five specific members of the Commons—Pym, John Hampden, Denzil Holles, William Strode and Sir Arthur Haselrig—and one peer, Lord Mandeville, on the grounds of high treason. When Parliament refused, it was possibly Henrietta Maria who persuaded Charles to arrest the five members by force, which he resolved to do personally. But news of the warrant reached Parliament ahead of him, and the wanted men slipped away by boat shortly before Charles entered the House of Commons with an armed guard on 4 January. Having displaced Speaker William Lenthall from his chair, the king asked him where the MPs had fled. Lenthall, on his knees, famously replied, "May it please your Majesty, I have neither eyes to see nor tongue to speak in this place but as the House is pleased to direct me, whose servant I am here." Charles abjectly declared "all my birds have flown", and was forced to retire empty handed. The botched arrest attempt was politically disastrous for Charles. No English sovereign had ever entered the House of Commons, and his unprecedented invasion of the chamber to arrest its members was considered a grave breach of parliamentary privilege. In one stroke Charles destroyed his supporters' efforts to portray him as a defence against innovation and disorder. Parliament quickly seized London, and Charles fled the capital for Hampton Court Palace on 10 January, moving two days later to Windsor Castle. After sending his wife and eldest daughter to safety abroad in February, he travelled northwards, hoping to seize the military arsenal at Hull. To his dismay, he was rebuffed by the town's Parliamentary governor, Sir John Hotham, who refused him entry in April, and Charles was forced to withdraw.
Ағылшын азаматтық соғысы
1642 жылдың ортасында екі тарап та қарулануға кірісті. Карл ортағасырлық үлгідегі комиссия арқылы әскер жинады, ал Парламент өздерінің жасағына еріктілерді шақырды. Келіссөздер сәтсіз аяқталды, соның салдарынан Карл 22 тамызда 1642 жылы Нотингемде корольдік туды көтерді. Оның әскерлері сол кезде шамамен Мидленд, Уэльс, Вест-Кантри және Солтүстік Англияны бақылап тұрды. Карл Оксфордта сарайын құрды. Парламент Лондонды, оңтүстік-шығысты және Шығыс Англияны, сондай-ақ ағылшын теңіз флотын бақылады. Бірнеше шайқастан кейін қарсыластар 1642 жылдың 23 қазанында Эджхиллде кездесті. Карлдың жүрегіндегі немересі Рейн князі Руперт, роялист қолбасшысы Лорд Линдсейдің шайқас стратегиясымен келіспеді, ал Карл Руперттің жағын алды. Линдсей отставкаға кетіп, Карл Лорд Форттың көмегімен жалпы басқаруды өз мойнына алды. Руперттің атты әскері парламенттік қатарларды сәтті бұзып өтті, бірақ тез арада майданға оралудың орнына парламенттік керуенді тонауға кетті. Линдсей полковник ретінде жараланып, медициналық көмексіз қан кешіп қайтыс болды. Шайқас күн батқанда аяқталды. Карл шайқас тәжірибесінен "өте қайғылы" екенін айтты. Ол Оксфордта қайта топтасып, Руперттің Лондонға шабуыл жасау туралы ұсынысын қабылдамады. Бір аптадан кейін ол 3 қарашада астанаға аттанды, жолда Брентфордты басып алды, сонымен бірге азаматтық және парламенттік делегациялармен келіссөздерді жалғастырды. Лондонның шетіндегі Тернем Гринде роялист әскері қалалық жасақтан қарсылыққа тап болды және сандық артықшылыққа ие болғандықтан Карл кері шегінуге бұйрық берді. Ол Оксфордта қыстады, қаланың қорғанысын нығайтып, келесі маусымдағы науқанға дайындалды. Екі тарап арасындағы бейбіт келіссөздер сәуір айында тоқтатылды. Соғыс келесі екі жыл бойы шешілмейтін күйде жалғасты, ал Генриетта Мария 1643 жылдың ақпанынан бастап 17 айға Британияға оралды. Руперт 1643 жылдың шілдесінде Бристольді басып алғаннан кейін Карл портовый қалаға сапар шегіп, Северн өзені бойындағы Глостерді қоршауға алды. Қала қабырғаларын бұзу жоспары қатты жаңбырдың салдарынан сәтсіз аяқталды, ал парламенттік көмек күштерінің жақындауымен Карл қоршауды алып тастап, Сюдли қамалына қайтты. Парламент әскері Лондонға қайтты, ал Карл оларды қуып жетеді. Екі әскер 20 қыркүйекте Беркширдегі Ньюбериде кездесті. Эджхиллдегідей, шайқас түнде тоқтатылып, әскерлер тарап кетті. 1644 жылдың қаңтарында Карл Оксфордта Парламент шақырды, оған шамамен 40 теңеуші және 118 депутат қатысты; барлығы айтылғанда, 1645 жылдың наурызына дейін отырған Оксфорд Парламентіне теңеушілердің көпшілігі және депутаттардың үштен бірі қолдау көрсетті. Карл жиналыстың тиімсіздігіне көңілі толып, әйеліне жеке хаттарда оны "араластырылған" деп атады. 1644 жылы Карл Англияның оңтүстік жартысында қалды, ал Руперт парламенттік және шотландтық келісімшілердің қатерінде болған Ньюарк пен Йоркты босату үшін солтүстікке аттанды. Карл маусым айының соңында Кропреди көпірінің шайқасында жеңіске жетті, бірақ солтүстіктегі роялистер бірнеше күннен кейін Марстон-Мур шайқасында жеңілді. Патша оңтүстікке жорығын жалғастырып, Эссекс графының парламенттік әскерін қоршап алып, қарусыздады. Солтүстікке Оксфордтағы базасына оралған ол қыс жақындағанда екінші рет Ньюбериде шайқасты; шайқас шешілмей аяқталды. Қыста екі тарап та қаруланып, қайта ұйымдасқан кезде келісімге келуге тырысқан, бірақ бұл жолы да сәтсіз болды. 1645 жылдың 14 маусымында Насеби шайқасында Руперттің атты әскері Парламенттің жаңа үлгідегі армиясының қанатына қарсы сәтті шабуыл жасады, бірақ басқа жерде қарсыластар Карл әскерлерін кері тартты. Карл өз әскерін жинауға тырысып, алға жылжыды, бірақ ол солай істегенде, Лорд Карнуат оның жетектерін ұстап, патшаның қауіпсіздігі үшін қорқып, кері тартты. Роялистік сарбаздар Карнуаттың әрекетін кері шегіну белгісі деп қате түсіндірді, бұл олардың позициясының құлдырауына әкелді. Әскери тепе-теңдік Парламент пайдасына бұрылды. Роялистердің жеңілістерінің сериясы, содан кейін Оксфордты қоршау болды, одан Карл 1646 жылдың сәуірінде (қызметші кейпінде) қашып кетті. Ол өзін Ньюаркты қоршап тұрған шотландтық пресвитериандық әскердің қолына тапсырды және солтүстікке қарай Ньюкасл-апон-Тайнға жеткізілді. Тоғыз айлық келіссөздерден кейін шотландтар ағылшын Парламентімен келісімге келді: 100,000 фунт стерлинг және болашақта көбірек ақша уәдесінің орнына шотландтар Ньюкаслдан шығып, Карлды 1647 жылдың қаңтарында парламенттік комиссарларға тапсырды.
In mid 1642, both sides began to arm. Charles raised an army using the medieval method of commission of array, and Parliament called for volunteers for its militia. The negotiations proved futile, and Charles raised the royal standard in Nottingham on 22 August 1642. By then, his forces controlled roughly the Midlands, Wales, the West Country and northern England. He set up his court at Oxford. Parliament controlled London, the south east and East Anglia, as well as the English navy. After a few skirmishes, the opposing forces met in earnest at Edgehill, on 23 October 1642. Charles's nephew Prince Rupert of the Rhine disagreed with the battle strategy of the royalist commander Lord Lindsey, and Charles sided with Rupert. Lindsey resigned, leaving Charles to assume overall command assisted by Lord Forth. Rupert's cavalry successfully charged through the parliamentary ranks, but instead of swiftly returning to the field, rode off to plunder the parliamentary baggage train. Lindsey, acting as a colonel, was wounded and bled to death without medical attention. The battle ended inconclusively as the daylight faded. In his own words, the experience of battle had left Charles "exceedingly and deeply grieved". He regrouped at Oxford, turning down Rupert's suggestion of an immediate attack on London. After a week, he set out for the capital on 3 November, capturing Brentford on the way while simultaneously continuing to negotiate with civic and parliamentary delegations. At Turnham Green on the outskirts of London, the royalist army met resistance from the city militia, and faced with a numerically superior force, Charles ordered a retreat. He overwintered in Oxford, strengthening the city's defences and preparing for the next season's campaign. Peace talks between the two sides collapsed in April. The war continued indecisively over the next couple of years, and Henrietta Maria returned to Britain for 17 months from February 1643. After Rupert captured Bristol in July 1643, Charles visited the port city and laid siege to Gloucester, further up the river Severn. His plan to undermine the city walls failed due to heavy rain, and on the approach of a parliamentary relief force, Charles lifted the siege and withdrew to Sudeley Castle. The parliamentary army turned back towards London, and Charles set off in pursuit. The two armies met at Newbury, Berkshire, on 20 September. Just as at Edgehill, the battle stalemated at nightfall, and the armies disengaged. In January 1644, Charles summoned a Parliament at Oxford, which was attended by about 40 peers and 118 members of the Commons; all told, the Oxford Parliament, which sat until March 1645, was supported by the majority of peers and about a third of the Commons. Charles became disillusioned by the assembly's ineffectiveness, calling it a "mongrel" in private letters to his wife. In 1644, Charles remained in the southern half of England while Rupert rode north to relieve Newark and York, which were under threat from parliamentary and Scottish Covenanter armies. Charles was victorious at the battle of Cropredy Bridge in late June, but the royalists in the north were defeated at the battle of Marston Moor just a few days later. The king continued his campaign in the south, encircling and disarming the parliamentary army of the Earl of Essex. Returning northwards to his base at Oxford, he fought at Newbury for a second time before the winter closed in; the battle ended indecisively. Attempts to negotiate a settlement over the winter, while both sides rearmed and reorganised, were again unsuccessful. At the battle of Naseby on 14 June 1645, Rupert's horsemen again mounted a successful charge against the flank of Parliament's New Model Army, but elsewhere on the field, opposing forces pushed Charles's troops back. Attempting to rally his men, Charles rode forward, but as he did so, Lord Carnwath seized his bridle and pulled him back, fearing for the king's safety. The royalist soldiers misinterpreted Carnwath's action as a signal to move back, leading to a collapse of their position. The military balance tipped decisively in favour of Parliament. There followed a series of defeats for the royalists, and then the siege of Oxford, from which Charles escaped (disguised as a servant) in April 1646. He put himself into the hands of the Scottish presbyterian army besieging Newark, and was taken northwards to Newcastle upon Tyne. After nine months of negotiations, the Scots finally arrived at an agreement with the English Parliament: in exchange for £100,000, and the promise of more money in the future, the Scots withdrew from Newcastle and delivered Charles to the parliamentary commissioners in January 1647.
Тұтқындық
Парламент Карлді Нортгемптонширдегі Холденби үйінде үй қамауында ұстады, сонда 3 маусымда Корнет Джордж Джойс оны Жаңа үлгідегі армия атынан Холденбиден күшпен қорқытып алды. Бұл кезде армияны таратуды және пресвитериандық дінді жақтаған Парламент пен, көбінесе конгрегациялық тәуелсіздер басқарған Жаңа үлгідегі армия арасында өзара күдік пайда болды. Карл кеңейіп жатқан дауды пайдаланып, Джойстің әрекеттерін қауіп ретінде емес, мүмкіндік ретінде қарастырды. Ол өзінің ұсынысы бойынша алдымен Ньюмаркетке, содан кейін Оатлендке, содан кейін Хэмптон-Кортқа ауыстырылды, ал одан әрі нәтижелі келіссөздер жүргізілді. Қараша айының соңына таман ол өз мүддесін қорғап, Францияға, Оңтүстік Англияға немесе Шотландия шекарасына жақын Бервик-апон-Твидке қашуды шешті. 11 қарашада Хэмптон-Корттан қашып кетіп, Саутгемптон суының жағалауынан Уайт аралының парламенттік губернаторы полковник Роберт Хаммондпен байланыс орнатты, ол оған жанашырлық танытқан деп сенген. Бірақ Хаммонд Карлді Карисбрук қамалына қамап, Парламентке Карл оның қамауында екенін хабарлады. Карисбруктан Карл әртүрлі тараптармен келіссөздер жүргізуге тырысты. Шотландтық шіркеумен бұрынғы қақтығысына қарамастан, 1647 жылдың 26 желтоқсанында ол шотландтармен құпия келісімге қол қойды. "Келісім" деп аталатын келісімге сәйкес, шотландтар Карлдің атынан Англияға басып кіруге және оны үш жыл бойы Англияда пресвитериандық дінді орнату шартымен таққа қайтаруға міндеттенді. 1648 жылдың мамыр айында роялистер көтеріліс жасап, Екінші азаматтық соғыстың басталуына себеп болды, ал Карлмен келісілгендей, шотландтар Англияға шабуыл жасады. Кенттегі, Эссекстегі және Камберлендтегі көтерілістерді, сондай-ақ Оңтүстік Уэльстегі бүліктерді Жаңа үлгідегі армия басып тастады, ал 1648 жылдың тамызында Престон шайқасында шотландтардың жеңілуімен роялистер соғысты жеңудің кез келген мүмкіндігінен айырылды. Карлдің жалғыз қалған жолы – Уайт аралындағы Ньюпортта өткен келіссөздерге қайта оралу болды. 1648 жылдың 5 желтоқсанында Парламент 129 дауысқа 83 қарсы дауыспен патшамен келіссөздерді жалғастыруға келісті, бірақ Оливер Кромвель және армия оны қанды тиран деп қарап, одан әрі келіссөздерге қарсы болды және өз билігін нығайту үшін іс-қимылға көшті. 27 қарашада Хаммонд Уайт аралының губернаторы қызметінен алынып, келесі күні армияның қамауына алынды. 6 және 7 желтоқсанда болған Прайд тазалауында полковник Томас Прайд әскерилерге жақын болған Парламент мүшелерін тұтқындады немесе Парламенттен шеттетуге мәжбүр етті, ал қалғандары өз еріктерімен Парламентке келмеді. Қалған мүшелер "Қалдық Парламентті" құрды. Бұл, іс жүзінде, әскери төңкеріс болды.
Parliament held Charles under house arrest at Holdenby House in Northamptonshire until Cornet George Joyce took him by threat of force from Holdenby on 3 June in the name of the New Model Army. By this time, mutual suspicion had developed between Parliament, which favoured army disbandment and presbyterianism, and the New Model Army, which was primarily officered by congregationalist Independents, who sought a greater political role. Charles was eager to exploit the widening divisions, and apparently viewed Joyce's actions as an opportunity rather than a threat. He was taken first to Newmarket, at his own suggestion, and then transferred to Oatlands and subsequently Hampton Court, while more fruitless negotiations took place. By November, he determined that it would be in his best interests to escape—perhaps to France, Southern England or Berwick upon Tweed, near the Scottish border. He fled Hampton Court on 11 November, and from the shores of Southampton Water made contact with Colonel Robert Hammond, Parliamentary Governor of the Isle of Wight, whom he apparently believed to be sympathetic. But Hammond confined Charles in Carisbrooke Castle and informed Parliament that Charles was in his custody. From Carisbrooke, Charles continued to try to bargain with the various parties. In direct contrast to his previous conflict with the Scottish Kirk, on 26 December 1647 he signed a secret treaty with the Scots. Under the agreement, called the "Engagement", the Scots undertook to invade England on Charles's behalf and restore him to the throne on condition that presbyterianism be established in England for three years. The royalists rose in May 1648, igniting the Second Civil War, and as agreed with Charles, the Scots invaded England. Uprisings in Kent, Essex, and Cumberland, and a rebellion in South Wales, were put down by the New Model Army, and with the defeat of the Scots at the Battle of Preston in August 1648, the royalists lost any chance of winning the war. Charles's only recourse was to return to negotiations, which were held at Newport on the Isle of Wight. On 5 December 1648, Parliament voted 129 to 83 to continue negotiating with the king, but Oliver Cromwell and the army opposed any further talks with someone they viewed as a bloody tyrant and were already taking action to consolidate their power. Hammond was replaced as Governor of the Isle of Wight on 27 November, and placed in the custody of the army the following day. In Pride's Purge on 6 and 7 December, the members of Parliament out of sympathy with the military were arrested or excluded by Colonel Thomas Pride, while others stayed away voluntarily. The remaining members formed the Rump Parliament. It was effectively a military coup.
Сот
Чарльз 1648 жылдың соңында Херст қасабасына, одан кейін Виндзор қасабасына ауыстырылды. 1649 жылдың қаңтарында Рамп палатасы оны мемлекетке опасыздық жасады деп айыптады; Лордтар палатасы айыптауды қабылдамады. Патшаны соттау идеясы жаңа болды. Англияның үш жалпы құқық сотының бас судьялары – Генри Ролл, Оливер Сент-Джон және Джон Уайльд – бәрі де айыптауды заңсыз деп қарастырды. Рамп палатасы өзін жеке заң шығаруға қабілетті деп жариялады, Чарльздың ісін қарау үшін арнайы сот құру туралы заң қабылдады және заңды корольдік келісімсіз акті деп бекітті. Аталған актімен құрылған Жоғары Сот 135 комиссардан тұрды, бірақ көптеген комиссарлар қызметтен бас тартты немесе қатыспауды жөн көрді. Тек 68 адам (барлығы да Парламенттің адал жақтастары) 20 қаңтарда Вестминстер залында басталған Чарльзға қарсы бас сатқындық және "басқа да ауыр қылмыстар" бойынша сотқа қатысты. Джон Брэдшоу сот төрағасы болды, ал айыптауды Бас прокурор Джон Кук жүргізді. Чарльз Англияға қарсы опасыздық жасады, өкіметін елдің игілігі үшін емес, жеке мүддесі үшін пайдаланды деп айыпталды. Оған "өз еркімен билік жүргізу үшін шексіз және тирандық билікті орнатып, оны қолдауға, сондай-ақ халықтың құқықтары мен бостандықтарын жоюға" тырысқандығы тағылды. Осы мақсатты іске асыру үшін ол "қазіргі Парламентке және ода өкілдік еткен халыққа қарсы опасыздықпен және қастықпен соғыс ашты", және "оның зұлым ниеттері, соғыстары мен зұлымдықтары, аталған Чарльз Стюарт, осы ұлттың қоғамдық мүддесіне, ортақ құқығына, бостандығына, әділдігіне және бейбітшілігіне қарсы, жеке ерік-жігердің, биліктің және өзіне және отбасына берілген құқықтың күшін арттыру және нығайту үшін жасалды және жасалуда". Қазіргі заманғы командалық жауапкершілік концепциясын болжап айтқандай, айыптау актісінде ол "осы ұлтқа келтірілген барлық сатқындықтарға, кісі өлтірулерге, қарақшылықтарға, өртеулерге, тонауларға, қиратуларға, зиянға және соғыс кезінде жасалған немесе оның салдарынан туындаған барлық зұлымдықтарға кінәлі" деп танылды. Соғыс кезінде шамамен 300 000 адам, яғни халықтың 6 пайызы қаза тапты. Соттың алғашқы үш күнінде Чарльзтен жауап беруі сұралғанда, ол бас тартты, "Мен қандай билікпен, қандай заңды құқықпен шақырылғанымды білгім келеді" деген сөздермен наразылығын білдірді. Ол ешқандай соттың монархқа билік ете алмайтынын, оған билік жүргізу құқығын Құдай және Англияның дәстүрлі заңдары бергенін, ал оны соттағандардың билігі тек қару күші екенін мәлімдеді. Чарльз сот процесінің заңсыз екенін айтты, соттың керісінше, егемендік иммунитеті доктринасына қарсы шығып, "Англия королі адам емес, бірақ оның әрбір иесі "жердің заңдарына сәйкес және басқаша емес" билік жүргізуге шектеулі құқықпен сенім білдірілген лауазым" екенін ұсынды. Үшінші күнінің соңында Чарльз соттан шығарылды, содан кейін келесі екі күнде оның қатысуынсыз оған қарсы 30-дан астам куәгер тыңдалды және 26 қаңтарда өлім жазасына кесілді. Келесі күні король комиссияның ашық отырысына әкелінді, кінәлі деп танылды және үкім оқылды. Үкімде былай делінген: "Осы сатқындықтар мен қылмыстардың бәрі үшін, бұл сот аталған Чарльз Стюартты, осы елдің жақсы халқының зұлым, сатқын, кісі өлтіруші және жауы ретінде, оның басын денесінен бөліп өлім жазасына кеседі". 59 комиссар Чарльздың өлім жазасына қол қойды.
Charles was moved to Hurst Castle at the end of 1648, and thereafter to Windsor Castle. In January 1649, the Rump House of Commons indicted him for treason; the House of Lords rejected the charge. The idea of trying a king was novel. The Chief Justices of the three common law courts of England—Henry Rolle, Oliver St John and John Wilde—all opposed the indictment as unlawful. The Rump Commons declared itself capable of legislating alone, passed a bill creating a separate court for Charles's trial, and declared the bill an act without the need for royal assent. The High Court of Justice established by the Act consisted of 135 commissioners, but many either refused to serve or chose to stay away. Only 68 (all firm Parliamentarians) attended Charles's trial on charges of high treason and "other high crimes" that began on 20 January 1649 in Westminster Hall. John Bradshaw acted as President of the Court, and the prosecution was led by Solicitor General John Cook. Charles was accused of treason against England by using his power to pursue his personal interest rather than the good of the country. The charge stated that he was devising "a wicked design to erect and uphold in himself an unlimited and tyrannical power to rule according to his will, and to overthrow the rights and liberties of the people". In carrying this out he had "traitorously and maliciously levied war against the present Parliament, and the people therein represented", and that the "wicked designs, wars, and evil practices of him, the said Charles Stuart, have been, and are carried on for the advancement and upholding of a personal interest of will, power, and pretended prerogative to himself and his family, against the public interest, common right, liberty, justice, and peace of the people of this nation." Presaging the modern concept of command responsibility, the indictment held him "guilty of all the treasons, murders, rapines, burnings, spoils, desolations, damages and mischiefs to this nation, acted and committed in the said wars, or occasioned thereby." An estimated 300,000 people, or 6% of the population, died during the war. Over the first three days of the trial, whenever Charles was asked to plead, he refused, stating his objection with the words: "I would know by what power I am called hither, by what lawful authority ?" He claimed that no court had jurisdiction over a monarch, that his own authority to rule had been given to him by God and by the traditional laws of England, and that the power wielded by those trying him was only that of force of arms. Charles insisted that the trial was illegal, explaining that, The court, by contrast, challenged the doctrine of sovereign immunity and proposed that "the King of England was not a person, but an office whose every occupant was entrusted with a limited power to govern 'by and according to the laws of the land and not otherwise'." At the end of the third day, Charles was removed from the court, which then heard over 30 witnesses against him in his absence over the next two days, and on 26 January condemned him to death. The next day, the king was brought before a public session of the commission, declared guilty, and sentenced. The judgement read, "For all which treasons and crimes this court doth adjudge that he, the said Charles Stuart, as a tyrant, traitor, murderer, and public enemy to the good people of this nation, shall be put to death by the severing of his head from his body." Fifty nine of the commissioners signed Charles's death warrant.
Атқару
Чарльздың өлім жазасы 1649 жылғы 30 қаңтарға белгіленген еді. Оның екі баласы – Элизабет және Генрих Англияда парламентшілердің бақылауында қалды. 29 қаңтарда оларға оны көруге рұқсат берілді. Келесі күні таңертең ол суық тиіп, қозғалыстары қорқыныштан деп қабылдануы мүмкін болғандықтан, екі жейде сұратты: «Ауа райы қатты болғандықтан, дірілдеуім мүмкін, кейбір бақылаушылар оны қорқудың белгісі деп ойлауы ықтимал. Мен мұндай жайтқа жол бергім жоқ». Чарльз көрермендерден сарбаздардың қатарымен бөлінді, ал оның соңғы сөздері тек ағашқа ілінгендерге ғана жетті. Ол өзінің тағдырына адал қызметшісі Страффордтың өлім жазасына кесілуіне кедергі келтірмегені үшін кінәлады: «Мен кешірген әділетсіз үкім енді маған әділетсіз үкім ретінде қайтарылып келеді». Ол халықтың бостандығы мен еркіндігін өзгелерден де артық қалағанын айтты, «бірақ сіздерге айтамын, олардың бостандығы мен еркіндігі үкіметке ие болуда. Олардың үкіметте үлесі болуы – оларға қатысы жоқ нәрсе. Тақырып пен егемен – мүлдем басқа екі нәрсе». Ол сөзін жалғастырды: «Мен бұзылатын тәжден бұзылмайтын тәжге көшем, онда ешқандай алабөлік болмайды». Сағат 14:00 шамасында Чарльз дұға оқып, басын тіреуге арналған тұғырға қойды және жазалаушыға қолдарын созып, дайын екенін көрсетті. Филип Генридің айтуынша, жиналған көпшілік «бұрын естімеген, енді естігісі келмейтін» аңғырық сықырды, ал кейбіреулері патшаның қанына орамалдары мен шүберектерін малып, естелік ретінде сақтап алды. Жазалаушы бетін жапқан және киім ауыстырған, оның кім екені туралы әртүрлі пікірлер бар. Комиссия мүшелері Лондонның ресми атқышы Ричард Брэндонға жүгінді, бірақ ол, кемінде, бастапқыда, сол кездегі үлкен сома – 200 фунт стерлинг ұсынылғанына қарамастан, бас тартты. Ол өлім жазасымен қорқытылғаннан кейін келісімге келген болуы мүмкін, бірақ Джордж Джойс, Уильям Хулет және Хью Питерс сияқты басқа да үміткерлер аталды. 1813 жылы Виндзорда патшаның денесін тексеру арқылы расталған таза соққы, жазалауды тәжірибелі атқыш жүргізгенін көрсетеді. Сатқынның басын көтеріп, жұртқа көрсету – сол кездегі әдет болған, «Мынау сатқынның басы!» деп айтылатын. Чарльздың басы көрсетілді, бірақ бұл сөздер айтылмады, мүмкін, атқыш дауысының танылуын қаламағандықтан. Өлім жазасынан кейін бір күні патшаның басын денесіне тігіп, балсамалап, қорғасын сандыққа салды. Комиссия Чарльзды Вестминстер аббаттығына жерлеуге рұқсат бермеді, сондықтан оның денесі 7 ақпан күні түнде Виндзорға жеткізілді. Ол 9 ақпан күні 1649 жылы, Сен-Джордж шіркеуінің кіреберісіндегі Генрих VIII қабіршігіне жекелеген жерленді, Генрих VIII және оның үшінші әйелі Джейн Сеймурдың қабірлерімен бірге. Корольдің ұлы Чарльз II кейінірек Лондонның Хайд-паркінде әсем сарайлы мавзолей салындыруды жоспарлады, бірақ ол ешқашан салынбады.
Charles's execution was scheduled for Tuesday, 30 January 1649. Two of his children remained in England under the control of the Parliamentarians: Elizabeth and Henry. They were permitted to visit him on 29 January, and he bade them a tearful farewell. The next morning, he called for two shirts to prevent the cold weather causing any noticeable shivers that the crowd could have mistaken for fear: "the season is so sharp as probably may make me shake, which some observers may imagine proceeds from fear. I would have no such imputation." Charles was separated from spectators by large ranks of soldiers, and his last speech reached only those with him on the scaffold. He blamed his fate on his failure to prevent the execution of his loyal servant Strafford: "An unjust sentence that I suffered to take effect, is punished now by an unjust sentence on me." He declared that he had desired the liberty and freedom of the people as much as any, "but I must tell you that their liberty and freedom consists in having government It is not their having a share in the government; that is nothing appertaining unto them. A subject and a sovereign are clean different things." He continued, "I shall go from a corruptible to an incorruptible Crown, where no disturbance can be." At about 2:00 p. m., Charles put his head on the block after saying a prayer and signalled the executioner when he was ready by stretching out his hands; he was then beheaded in one clean stroke. According to observer Philip Henry, a moan "as I never heard before and desire I may never hear again" rose from the assembled crowd, some of whom then dipped their handkerchiefs in the king's blood as a memento. The executioner was masked and disguised, and there is debate over his identity. The commissioners approached Richard Brandon, the common hangman of London, but he refused, at least at first, despite being offered £200 – a considerably large sum for the time. It is possible he relented and undertook the commission after being threatened with death, but others have been named as potential candidates, including George Joyce, William Hulet and Hugh Peters. The clean strike, confirmed by an examination of the king's body at Windsor in 1813, suggests that the execution was carried out by an experienced headsman. It was common practice for the severed head of a traitor to be held up and exhibited to the crowd with the words "Behold the head of a traitor!" Charles's head was exhibited, but those words were not used, possibly because the executioner did not want his voice recognised. On the day after the execution, the king's head was sewn back onto his body, which was then embalmed and placed in a lead coffin. The commission refused to allow Charles's burial at Westminster Abbey, so his body was conveyed to Windsor on the night of 7 February. He was buried in private on 9 February 1649 in the Henry VIII vault in the chapel's quire, alongside the coffins of Henry VIII and Henry's third wife, Jane Seymour, in St George's Chapel, Windsor Castle. The king's son, Charles II, later planned for an elaborate royal mausoleum to be erected in Hyde Park, London, but it was never built.
Мұра
Чарльздың өлімнен кейін он күн өткен соң, жерленген күні, оның өзі жазғандай есептелетін естеліктер сатылымға шықты. Бұл кітап, "Eikon Basilike" ("Патшалық бейне" деген грекше сөз), корольдік саясатты қорғауды қамтыды және роялистердің тиімді үгіт құралы болды. Джон Милтон Парламент тарапынан жауап ретінде "Эйконокласт" ("Икона сыншысы") деген шығарма жазды, бірақ бұл жауап роялистік кітаптың әсерлілігіне қарсы көп нәрсе істей алмады. Англикандықтар мен роялистер оны шейіт ретінде бейнеледі, ал 1660 жылғы Кентербери және Йорк синодтарында Англия шіркеуінің литургиялық күнтізбесіне Шейіт Чарльз патша қосылды. Оның өліміне орай, жоғары шіркеудің дін қызметкерлері арнайы қызметтер өткізді. Оның құрметіне Фалмут және Тунбридж Уэллс сияқты шіркеулер, сондай-ақ Шейіт Чарльз патша қоғамы сияқты англикандық әдептемелік қоғамдар құрылды. Монархия құлатылғаннан кейін Англия республика немесе "Коммонвелт" атанды. Лордтар палатасы "Рымп Коммонс" тарапынан таратылды, ал атқару билігі Мемлекеттік кеңес алдына жүктелді. Оливер Кромвельдің әскерлері Англо-шотланд соғысында және Ирландияны Кромвельдің басып алуында Ұлыбритания мен Ирландиядағы барлық маңызды әскери қарсылықты жойды. Кромвель 1653 жылы "Рымп" Парламентін күшпен таратып, өзін Лорд-протектор етіп, Протекторатты орнатып, билікке келді. 1658 жылы оның өлімінен кейін, оның тиімсіз ұлы Ричард қысқа мерзімге оның орнына отырды. Парламент қайта жаңғыртылды, ал монархия 1660 жылы Чарльз I-нің үлкен ұлы Чарльз II-ге қайта орнатылды. Чарльздың 1642 жылы Халықтар палатасына жасаған бұрын-соңды болмаған шабуылы, Парламент бостандықтарының ауыр бұзушылығы және бес Парламент мүшесін қамауға алуға жасаған сәтісіз әрекеті Парламенттің жылдық ашылуында еске алынады.
Ten days after Charles's execution, on the day of his interment, a memoir purportedly written by him appeared for sale. This book, the Eikon Basilike (Greek for the "Royal Portrait"), contained an apologia for royal policies, and proved an effective piece of royalist propaganda. John Milton wrote a Parliamentary rejoinder, the Eikonoklastes ("The Iconoclast"), but the response made little headway against the pathos of the royalist book. Anglicans and royalists fashioned an image of martyrdom, and in the Convocations of Canterbury and York of 1660 King Charles the Martyr was added to the Church of England's liturgical calendar. High church Anglicans held special services on the anniversary of his death. Churches, such as those at Falmouth and Tunbridge Wells, and Anglican devotional societies such as the Society of King Charles the Martyr, were founded in his honour. With the monarchy overthrown, England became a republic or "Commonwealth". The House of Lords was abolished by the Rump Commons, and executive power was assumed by a Council of State. All significant military opposition in Britain and Ireland was extinguished by the forces of Oliver Cromwell in the Anglo Scottish War and the Cromwellian conquest of Ireland. Cromwell forcibly disbanded the Rump Parliament in 1653, thereby establishing the Protectorate with himself as Lord Protector. Upon his death in 1658, he was briefly succeeded by his ineffective son, Richard. Parliament was reinstated, and the monarchy was restored to Charles I's eldest son, Charles II, in 1660. Charles's unprecedented 1642 invasion of the House of Commons' chamber, a grave violation of the liberties of Parliament, and his unsuccessful attempt to arrest five Members of Parliament is commemorated annually at the State Opening of Parliament.
Өнер
1623 жылы Испания сарайына сапары шабыт берген Карл, өнерді құмарлықпен жинап, білікті коллекционерге айналды, оның жинағы барлық уақыттағы ең көрнекті өнер жинақтарының біріне жатты. Испанияда ол Веласкестің эскизінен түсті, сондай-ақ Тициан, Корреджио және тағы басқалардың туындыларын сатып алды. Англияда оның тапсырыстарына Рубенстің Whitehall банкет залы төбесі мен ван Хонторст, Митенс және ван Дейк сияқты Нидерланды суретшілерінің картиналары кірді. Букингем герцогы мен Арундел графы сияқты оның жақын серіктестері де осы қызығушылықты бөлісіп, «Уайтхолл тобы» деп аталды. 1627 және 1628 жылдары Карл Мантуя герцогының барлық коллекциясын сатып алды, онда Тициан, Корреджио, Рафаэль, Караваджо, дель Сарто және Мантеньяның туындылары болды. Оның коллекциясы Бернини, Брейгель, Леонардо, Холбейн, Холлар, Тинторетто және Веронезе, сондай-ақ Дюрер мен Рембрандттың автопортреттерін де қамтыды. Карл қайтыс болған кезде, оның коллекциясында шамамен 1760 картина болды, олардың көпшілігі Парламент тарапынан сатылып, таратылды.
Partly inspired by his visit to the Spanish court in 1623, Charles became a passionate and knowledgeable art collector, amassing one of the finest art collections ever assembled. In Spain, he sat for a sketch by Velázquez, and acquired works by Titian and Correggio, among others. In England, his commissions included the ceiling of the Banqueting House, Whitehall, by Rubens and paintings by other artists from the Low Countries such as van Honthorst, Mytens, and van Dyck. His close associates, including the Duke of Buckingham and the Earl of Arundel, shared his interest and have been dubbed the Whitehall Group. In 1627 and 1628, Charles purchased the entire collection of the Duke of Mantua, which included work by Titian, Correggio, Raphael, Caravaggio, del Sarto and Mantegna. His collection grew further to encompass Bernini, Bruegel, Leonardo, Holbein, Hollar, Tintoretto and Veronese, and self portraits by both Dürer and Rembrandt. By Charles's death, there were an estimated 1,760 paintings, most of which were sold and dispersed by Parliament.
Бағалаулар
Джон Филипс Кенионның сөздерімен айтқанда, "Шарльз Стюарт – қарама-қайшылықтар мен дау-дамайларға толы тұлға". Оны қасиетті шейіт санаған консервативті торилер құрметтеген, ал Сэмюэл Роусон Гардинер сияқты виг тарихшылары оны екі жүзді және іллюзияда жүрген деп айыптады. Соңғы онжылдықтарда көптеген тарихшылар оны сынады, бірақ Кевин Шарп одан өзгеше, кеңінен қабылдамаған, көбірек жанашырлықпен қараған пікір білдірді. Шарп корольді саналы, ар-ожданды адам деп есептеді, алайда Барри Ковард Чарльзды "Генрих VI-дан бері Англияның ең қабілетсіз монархы" деді, ал Рональд Хаттон оны "Орта ғасырдан бері ең нашар патшамыз" деп атады. Соғыс кезінде Парламент тарапынан басы кесілген архиепископ Уильям Лауд Чарльзды "қалай ұлы болуға, немесе қалай ұлылыққа қол жеткізуге болмайтынын білмейтін, жұмсақ және мейірімді ханзада" деп сипаттады. Чарльз әкесіне қарағанда салмақтырақ және мәдениетті болды, бірақ ол келісімге келмейтін адам еді. Ол қасақана халыққа ұнамайтын саясатты жүргізіп, өзіне қиындықтар әкелді. Чарльз бен Джеймс екеуі де патшалардың құдайдан берген құқығын жақтады, бірақ Джеймстің абсолютті билікке қатысты амбициялары өзінің азаматтарымен келісімге келіп, ымыраға келгенімен, Чарльз өзінің іс-әрекеттерін түсіндірудің немесе келісімге келудің қажеті жоқ деп ойлады. Ол тек Құдайға ғана жауапты екенін санады. Ол былай деп жазды: "Патшалар өз іс-әрекеттері үшін тек Құдайға ғана есеп береді".
In the words of John Philipps Kenyon, "Charles Stuart is a man of contradictions and controversy". Revered by high Tories who considered him a saintly martyr, he was condemned by Whig historians, such as Samuel Rawson Gardiner, who thought him duplicitous and delusional. In recent decades, most historians have criticised him, the main exception being Kevin Sharpe, who offered a more sympathetic view that has not been widely adopted. Sharpe argued that the king was a dynamic man of conscience, but Barry Coward thought Charles "the most incompetent monarch of England since Henry VI", a view shared by Ronald Hutton, who called him "the worst king we have had since the Middle Ages". Archbishop William Laud, whom Parliament beheaded during the war, described Charles as "A mild and gracious prince who knew not how to be, or how to be made, great." Charles was more sober and refined than his father, but he was intransigent. He deliberately pursued unpopular policies that brought ruin on himself. Both Charles and James were advocates of the divine right of kings, but while James's ambitions concerning absolute prerogative were tempered by compromise and consensus with his subjects, Charles believed he had no need to compromise or even to explain his actions. He thought he was answerable only to God. "Princes are not bound to give account of their actions," he wrote, "but to God alone".
Тақырыбы
Чарльздің тоғыз баласы болды, олардың екеуі кейіннен патша болды, ал екеуі туғаннан кейін немесе көп ұзамай қайтыс болды. АтыТуған күніӨлім күніЕскермелерЧарльз Джеймс, Корнуолл және Ротсей герцогы13 мамыр 162913 мамыр 1629Туған және сол күні қайтыс болды. "Уэльс ханзадасы Чарльз" деп жерленген. Карл II29 мамыр 16306 ақпан 16851662 жылы Браганцалық Екатеринаға (1638–1705) үйленді. Заңды түрде туған балалары жоқ, бірақ көптеген мойындалған заңсыз балалары болды. Мэри, Корольдік ханшайым4 қараша 163124 желтоқсан 16601641 жылы Оранж ханзадасы Вильгельм II-ге (1626–1650) үйленді. Оның бір баласы болды: Вильгельм III және II. Джеймс II & VII14 қазан 16336 қыркүйек 1701(1) Энн Хайдқа (1637–1671) 1659 жылы үйленді. Мэри II және Ұлыбритания королевасы Аннаны қоса, балалары болды; (2) 1673 жылы Моденалық Мэриге (1658–1718) үйленді. Балалары болды. Елизавета29 желтоқсан 16358 қыркүйек 1650Жас кезінде қайтыс болды. Анна17 наурыз 16375 қараша 1640Жас кезінде қайтыс болды. Екатерина29 маусым 163929 маусым 1639Туған және сол күні қайтыс болды. Генрих, Глостер герцогы8 шілде 164013 қыркүйек 1660 Балалары жоқ. Генриетта16 маусым 164430 маусым 16701661 жылы Орлеан герцогы Филиппке (1640–1701) үйленді. Балалары болды.
Charles had nine children, two of whom eventually succeeded as king, and two of whom died at or shortly after birth. NameBirthDeathNotesCharles James, Duke of Cornwall and Rothesay13 May 162913 May 1629Born and died the same day. Buried as "Charles, Prince of Wales". Charles II29 May 16306 February 1685Married Catherine of Braganza (1638–1705) in 1662. No legitimate liveborn issue, but many acknowledged illegitimate offspring. Mary, Princess Royal4 November 163124 December 1660Married William II, Prince of Orange (1626–1650) in 1641. She had one child: William III & II. James II & VII14 October 16336 September 1701Married (1) Anne Hyde (1637–1671) in 1659. Had issue including Mary II and Anne, Queen of Great Britain;Married (2) Mary of Modena (1658–1718) in 1673. Had issue. Elizabeth29 December 16358 September 1650Died young. Anne17 March 16375 November 1640Died young. Catherine29 June 163929 June 1639Born and died the same day. Henry, Duke of Gloucester8 July 164013 September 1660 No issue. Henrietta16 June 164430 June 1670Married Philip, Duke of Orléans (1640–1701) in 1661. Had issue.