Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британ аралдарындағы тарихи республика (1649–1660)
Historic republic on the British Isles (1649–1660)
Комонвелт – 1649 жылдан 1660 жылға дейін Англия мен Уэльс, кейіннен Ирландия және Шотландияның Екінші ағылшын азаматтық соғысы аяқталғаннан және I Чарльз сотталып, жазаланғаннан кейін республика ретінде басқарылған саяси құрылым болды. Республиканың құрылғаны 19 мамыр 1649 жылы Рамп Парламенті қабылдаған «Англияны комонвелт деп жариялау туралы акт» арқылы жарияланды. Комонвелттің алғашқы кезеңінде билік негізінен Парламент пен Мемлекеттік кеңесте болды. Осы кезеңде, әсіресе Ирландия мен Шотландияда парламенттік күштер мен оларға қарсылар арасында шайқастар жалғасты, соның ішінде Ирландияны Кромвельдің басып алуы және 1650–1652 жылдардағы ағылшын-шотланд соғысы болды. 1653 жылы Рамп Парламенті таратылғаннан кейін Армия Кеңесі «Англия, Шотландия және Ирландия комонвелттерінің» Лорд-протекторы болып Оливер Кромвельді тағайындаған Үкімет құрамын қабылдады, осымен Протекторат кезеңі басталды. Кромвель қайтыс болғаннан кейін және оның ұлы Ричард Кромвельдің қысқа мерзімдік билігінен кейін 1659 жылы Протекторат Парламенті таратылды және Рамп Парламенті қайта шақырылды, бұл 1660 жылы монархияны қалпына келтіруге әкелді. Комонвелт термині кейде 1649–1660 жылдардың барлық кезеңін қамтиды – кейбір тарихшылар бұл кезеңді «Аралық кезең» деп атайды, бірақ басқалары бұл терминді Кромвельдің 1653 жылы билікті ресми түрде қабылдауына дейінгі жылдармен шектейді. Кері көзқараспен қарағанда, Англиядағы республикалық билік қысқа мерзімде сәтсіздікке ұшырады. 11 жыл ішінде ағылшын мемлекетін бірнеше айдан артық басқара алатын тұрақты үкімет құрылмады. Әртүрлі әкімшілік құрылымдар сыналып, бірнеше Парламенттер шақырылды, бірақ мағыналы және ұзаққа соққан заңдар қабылданбады. Оны бірге ұстап тұрған жалғыз күш – Оливер Кромвельдің жекелігі болды, ол «Грандилер» арқылы, яғни Жаңа үлгідегі армияның генерал-майорлары мен басқа да жоғары әскери шенді офицерлері арқылы әскери билік жүзеге асырды. Кромвельдің режимі оның өлімінен және ұлының қысқа мерзімдік басқаруынан кейін дерлік анархияға ұшырады, ал ол құлатып жіберген монархия 1660 жылы қалпына келтірілді, оның алғашқы әрекеті республикалық кезеңдегі конституциялық реформалардың барлық іздерін жою болды. Дегенмен, Жаңа үлгідегі армияның сарбаздары «Жақсы ескі мақсат» деп атаған парламенттік идеал естелікте қалды. Бұл ағылшын саясатына әсер етіп, ақырында конституциялық монархияға әкелді. Комонвелт кезеңі Томас Фэрфакс, Оливер Кромвель және Жаңа үлгідегі армияның әскери жетістіктерімен есте қалады. Ағылшын азаматтық соғысындағы маңызды жеңістерден басқа, Роберт Блейктің басқаруымен реформаланған әскери-теңіз флоты Бірінші ағылшын-голландия соғысында голландтарды жеңіп, Англияның теңіз үстемдігіне қарай алғашқы қадам жасады. Ирландияда Комонвелт кезеңі Кромвельдің ирландтарды қатыгездікпен бағындыруымен есте қалады, бұл Тюдорлар мен Стюарттар дәуіріндегі саясатты жалғастырды.
The Commonwealth was the political structure during the period from 1649 to 1660 when England and Wales, later along with Ireland and Scotland, were governed as a republic after the end of the Second English Civil War and the trial and execution of Charles I. The republic's existence was declared through "An Act declaring England to be a Commonwealth", adopted by the Rump Parliament on 19 May 1649. Power in the early Commonwealth was vested primarily in the Parliament and a Council of State. During the period, fighting continued, particularly in Ireland and Scotland, between the parliamentary forces and those opposed to them, in the Cromwellian conquest of Ireland and the Anglo Scottish war of 1650–1652. In 1653, after dissolution of the Rump Parliament, the Army Council adopted the Instrument of Government, by which Oliver Cromwell was made Lord Protector of a united "Commonwealth of England, Scotland and Ireland", inaugurating the period now usually known as the Protectorate. After Cromwell's death, and following a brief period of rule under his son, Richard Cromwell, the Protectorate Parliament was dissolved in 1659 and the Rump Parliament recalled, starting a process that led to the restoration of the monarchy in 1660. The term Commonwealth is sometimes used for the whole of 1649 to 1660 – called by some the Interregnum – although for other historians, the use of the term is limited to the years prior to Cromwell's formal assumption of power in 1653. In retrospect, the period of republican rule for England was a failure in the short term. During the 11 year period, no stable government was established to rule the English state for longer than a few months at a time. Several administrative structures were tried, and several Parliaments called and seated, but little in the way of meaningful, lasting legislation was passed. The only force keeping it together was the personality of Oliver Cromwell, who exerted control through the military by way of the "Grandees", being the Major Generals and other senior military leaders of the New Model Army. Not only did Cromwell's regime crumble into near anarchy upon his death and the brief administration of his son, but the monarchy he overthrew was restored in 1660, and its first act was officially to erase all traces of any constitutional reforms of the Republican period. Still, the memory of the Parliamentarian cause, dubbed the Good Old Cause by the soldiers of the New Model Army, lingered on. It would carry through English politics and eventually result in a constitutional monarchy. The Commonwealth period is better remembered for the military success of Thomas Fairfax, Oliver Cromwell, and the New Model Army. Besides resounding victories in the English Civil War, the reformed Navy under the command of Robert Blake defeated the Dutch in the First Anglo Dutch War which marked the first step towards England's naval supremacy. In Ireland, the Commonwealth period is remembered for Cromwell's brutal subjugation of the Irish, which continued the policies of the Tudor and Stuart periods.
Парламентке қарсы
Рымпты "Ұзақ парламент" мүшелерінің "Прайдтың тазалауы" арқылы құрылды, олар Жаңа үлгідегі армиядағы Гранделердің саяси ұстанымын қолдамады. Король Карл I-нің 30 қаңтар 1649 жылы өлім жазасына кесілуіне дейін және кейін Румп республиканың құқықтық негізін құрайтын бірқатар Парламент актілерін қабылдады. Монархия, Жеке кеңес және Лордтар палатасы жойылғаннан кейін, ол тексерілмейтін атқарушы және заң шығару билігіне ие болды. Жеке кеңестің орнын басқан Англияның Мемлекеттік кеңесі монархияның көптеген атқарушы функцияларын өз мойнына алды. Ол Румп тарапынан таңдалды, және оның көп бөлігі депутаттардан тұрды. Дегенмен, Румп армияның қолдауына тәуелді болды, олардың арасындағы қарым-қатынас өте шиеленіскен еді. Карл I-нің өлім жазасына кесілгеннен кейін, Халықтар палатасы монархияны және Лордтар палатасын жойды. Ол Англияның "барлық иеліктері мен территорияларының" енді "Достастық" билігінде болатынын, яғни республика екенін жариялады.
The Rump was created by Pride's Purge of those members of the Long Parliament who did not support the political position of the Grandees in the New Model Army. Just before and after the execution of King Charles I on 30 January 1649, the Rump passed a number of acts of Parliament creating the legal basis for the republic. With the abolition of the monarchy, Privy Council and the House of Lords, it had unchecked executive and legislative power. The English Council of State, which replaced the Privy Council, took over many of the executive functions of the monarchy. It was selected by the Rump, and most of its members were MPs. However, the Rump depended on the support of the Army with which it had a very uneasy relationship. After the execution of Charles I, the House of Commons abolished the monarchy and the House of Lords. It declared the people of England "and of all the Dominions and Territories thereunto belonging" to be henceforth under the governance of a "Commonwealth", effectively a republic.
Құрылымы
Прайдтің тазалауында корольді сотқа тарту қажеттілігін қабылдамаған парламент мүшелерінің барлығы (саяси пресвитериандардың көп бөлігі де олардың ішінде болды) парламенттен шығарылды. Осылайша, Рамп ешқашан екі жүзден аспады (бұл бастапқы Ұзақ парламенттегі депутаттар палатасының жартысынан да аз болатын). Оның құрамына: белгілі бір шіркеуді қаламайтын және кейбіреулері Левелерлерге жақын болған тәуелсіз дін өкілдері; корольді соттауға және жазалауға келісетін пресвитериандар; сондай-ақ, бұрын парламенттен шығарылған, бірақ патшамен Ньюпорт келісімдері туралы келіссөздерді айыптауға дайын болған депутаттар кірді. Рамп мүшелерінің көп бөлігі помещиктер болды, алайда бұрынғы парламенттерге қарағанда олардың арасында кіші помещиктер мен заңгерлердің үлесі жоғары болды. Олардың тек төрттен бірі патша өлтіруге қатысты. Осының нәтижесінде Рамп негізінен консервативті орган болып қалды, оның жерді иелену және қолданыстағы заң жүйесіне байланысты мүдделері оларды реформалауға ынталандырмады.
In Pride's Purge, all members of parliament (including most of the political Presbyterians) who would not accept the need to bring the King to trial had been removed. Thus the Rump never had more than two hundred members (less than half the number of the Commons in the original Long Parliament). They included: supporters of religious independents who did not want an established church and some of whom had sympathies with the Levellers; Presbyterians who were willing to countenance the trial and execution of the King; and later admissions, such as formerly excluded MPs who were prepared to denounce the Newport Treaty negotiations with the King. Most Rumpers were gentry, though there was a higher proportion of lesser gentry and lawyers than in previous parliaments. Less than one quarter of them were regicides. This left the Rump as basically a conservative body whose vested interests in the existing land ownership and legal systems made it unlikely to want to reform them.
Мәселелер мен жетістіктер
Коммуналдық мемлекеттің алғашқы екі жылында Рамп экономикалық дағдарысқа тап болып, Шотландия мен Ирландиядан шапқышылық қаупімен жүздесті. 1653 жылға қарай Кромвель мен армия осы қауіптерді көбінесе жойды. Рамптың фракциялары арасында көптеген келіспеушіліктер болды. Бірі республиканы қаласа, енді бірі монархиялық үкіметтің қандай да бір түрін сақтап қалуды жақтады. Англияның дәстүрлі билеуші топтарының көпшілігі Рампты патша өлтірушілер мен жаңадан пайда болғандардан құралған заңсыз үкімет деп есептеді. Дегенмен, олар Рамптың әскери диктатураның алдын тосу үшін жалғыз нәрсе болуы мүмкін екенін де түсінді. Көбінесе армияны қаржыландыру үшін алынатын жоғары салықтар ақсүйектердің наразылығын тудырды. Шешімді реформалар билеуші топты ашуландырды, бірақ радикалдарды қанағаттандыруға жеткіліксіз болды. Танымалдылығына қарамастан, Рамп ескі конституциямен байланыс сақтап, Англияны тұрақтандыруға және тарихындағы ең ірі құбылыстан кейін қауіпсіздікке жеткізуге көмектесті. 1653 жылға қарай Франция мен Испания Англияның жаңа үкіметін мойындады.
For the first two years of the Commonwealth, the Rump faced economic depression and the risk of invasion from Scotland and Ireland. By 1653 Cromwell and the Army had largely eliminated these threats. There were many disagreements amongst factions of the Rump. Some wanted a republic, but others favoured retaining some type of monarchical government. Most of England's traditional ruling classes regarded the Rump as an illegal government made up of regicides and upstarts. However, they were also aware that the Rump might be all that stood in the way of an outright military dictatorship. High taxes, mainly to pay the Army, were resented by the gentry. Limited reforms were enough to antagonise the ruling class but not enough to satisfy the radicals. Despite its unpopularity, the Rump was a link with the old constitution and helped to settle England down and make it secure after the biggest upheaval in its history. By 1653, France and Spain had recognised England's new government.
Реформалар
Англия шіркеуі сақталғанымен, епископтық билік жойылды және 1558 жылғы Біркелкілік заңы 1650 жылдың қыркүйегінде күштен шығарылды. Көптеген тәуелсіз шіркеулерге, негізінен әскердің талабы бойынша, рұқсат берілді, алайда әркім белгіленген шіркеуге ондық салық төлеуге міндетті болды. Заң және сот жүйесіне шағын түзетулер енгізілді; мысалы, барлық сот отырыстары енді заң француз тілінде немесе латын тілінде емес, ағылшын тілінде өтті. Дегенмен, ортақ құқыққа масштабты реформалар жүргізілген жоқ. Бұл помещиктерді ренжітетін еді, олар ортақ құқықты өз мәртебесі мен мүлік құқықтарын нығайтатын фактор деп есептеді. Румп халықтың моральдық мінез-құлқын реттеу үшін, мысалы, театрларды жабу және сенбі күнін қатаң сақтауды талап ету сияқты көптеген шектеу заңдарын қабылдады. Пасха мен Рождество мерекелерін тойлауға тыйым салатын заңдар да қабылданды. Бұл көптеген помещиктерді наразылыққа итерді.
Though the Church of England was retained, episcopacy was suppressed and the Act of Uniformity 1558 was repealed in September 1650. Mainly on the insistence of the Army, many independent churches were tolerated, although everyone still had to pay tithes to the established church. Some small improvements were made to law and court procedure; for example, all court proceedings were now conducted in English rather than in Law French or Latin. However, there were no widespread reforms of the common law. This would have upset the gentry, who regarded the common law as reinforcing their status and property rights. The Rump passed many restrictive laws to regulate people's moral behaviour, such as closing down theatres and requiring strict observance of Sunday. Laws were also passed banning the celebration of Easter and Christmas. This antagonised most of the gentry.
Босату
Кромвель Томас Харрисонның көмегімен 1653 жылғы 20 сәуірде түсініксіз себептермен Рампты күшпен таратып жіберді. Теориялар бойынша, ол Рампты үкімет ретінде мәңгі сақтап қалуға тырысып жатыр деп қорқып, немесе Рамп сайлауға дайындалып жатқан, ол одаққа қарсы көпшілікті сайлап алуы мүмкін деген болжам бар. Көптеген бұрынғы Рамп мүшелері өздерін Англияның жалғыз заңды конституциялық билігі деп санады. Рамп өзінің таратылуына келіспеді; олардың заңдық және конституциялық тұрғыдан қарағандағы пікірі, бұл заңсыз екендігіне негізделген, себебі Карлдың Парламентті оның келісімінсіз таратуға тыйым салатын шарттық актісі болған (1641 жылғы 11 мамырда, олардың көпшілігінің пікірінше, бүкіл Одақтың кезеңі Ұзақ Парламенттің соңғы жылдары еді).
Cromwell, aided by Thomas Harrison, forcibly dismissed the Rump on 20 April 1653, for reasons that are unclear. Theories are that he feared the Rump was trying to perpetuate itself as the government, or that the Rump was preparing for an election which could return an anti Commonwealth majority. Many former members of the Rump continued to regard themselves as England's only legitimate constitutional authority. The Rump had not agreed to its own dissolution; their legal, constitutional view that it was unlawful was based on Charles' concessionary Act prohibiting the dissolution of Parliament without its own consent (on 11 May 1641, leading to the entire Commonwealth being the latter years of the Long Parliament in their majority view).
Беребоун парламенті, 1653 жылдың шілде-желтоқсаны
Рамптың таратылуынан кейін Кромвель мен армияның билік сүрген қысқа мерзім болды. Конституциялық тұрғыдан сайлау шақыруға ешкімнің құқығы болмады, бірақ Кромвель әскери диктатура орнатуды қаламады. Оның орнына, ол "тағайындалған ассамблея" арқылы билік жүргізді, оның армия офицерлері тағайындағандықтан армияның бақылауында оңай болатынына сенді. Барбоунның Парламентіне бұрынғы Рамп мүшелері қарсылық көрсетті, ал көптеген ақсүйектер оны төмен деңгейдегі адамдардың жиыны деп қысым жасады. Оның 140 мүшесінің 110-нан астамы кіші ақсүйектер немесе жоғары әлеуметтік статусы бар адамдар еді; ерекшелігі – Баптист саудагері Praise God Barebone, оның атынан Ассамблея өзінің ұятты лақап атын алды. Көптеген мүшелері жақсы білім алған. Ассамблея оны тағайындаған офицерлердің түрлі көзқарастарын көрсетті. Радикалдар (шамамен 40 адам) жалпы құқықтан және дінге мемлекеттік бақылаудан құтылуды қалаған Бесінші монархистердің ядролық тобын құрады. Орташалар (шамамен 60 адам) қолданыстағы жүйеде кейбір өзгерістерді қалап, мәселенің мәніне қарай радикалды немесе консервативті жаққа бұруы мүмкін еді. Консерваторлар (шамамен 40 адам) статус-квоны сақтағысы келді, себебі жалпы құқық ақсүйектердің мүдделерін қорғады, ал ондықтар мен жатақтар құнды мүліктер болып табылды. Кромвель Барбоунның Парламентін уақытша заң шығару органы ретінде қарастырды, ол реформалар жасап, Ұлттық Достастық үшін конституция әзірлеуіне үміттенді. Алайда, мүшелер маңызды мәселелер бойынша бөлініп кетті, олардың тек 25-інің ғана парламенттік тәжірибесі болды, ал көптегендары құқық саласында білім алғанмен, білікті юристтердің арасында болған жоқ. Кромвель осы әуесқойлар тобынан басшылықсыз, бағытталмаған реформалар жасауды күткендей көрінеді. Радикалдар діндегі статус-квоны сақтайтын заң жобасын жеңу үшін жеткілікті қолдау жинағанда, консерваторлар және көптеген орташалар Кромвельге өз билігін қайтарды, ол Ассамблеяның қалған бөлігін тарату үшін әскер жіберді. Барбоунның Парламентінің жұмысы аяқталды.
The dissolution of the Rump was followed by a short period in which Cromwell and the Army ruled alone. Nobody had the constitutional authority to call an election, but Cromwell did not want to impose a military dictatorship. Instead, he ruled through a "nominated assembly" which he believed would be easy for the Army to control since Army officers did the nominating. Barebone's Parliament was opposed by former Rumpers and ridiculed by many gentries as being an assembly of inferior people. Over 110 of its 140 members were lesser gentry or of higher social status; an exception was Praise God Barebone, a Baptist merchant after whom the Assembly got its derogatory nickname. Many were well educated. The assembly reflected the range of views of the officers who nominated it. The Radicals (approximately 40) included a hard core of Fifth Monarchists who wanted to be rid of Common Law and any state control of religion. The Moderates (approximately 60) wanted some improvements within the existing system and might move to either the radical or conservative side depending on the issue. The Conservatives (approximately 40) wanted to keep the status quo, since common law protected the interests of the gentry, and tithes and advowsons were valuable property. Cromwell saw Barebone's Parliament as a temporary legislative body which he hoped would produce reforms and develop a constitution for the Commonwealth. However, members were divided over key issues, only 25 had previous parliamentary experience, and although many had some legal training, there were no qualified lawyers. Cromwell seems to have expected this group of amateurs to produce reform without management or direction. When the radicals mustered enough support to defeat a bill which would have preserved the status quo in religion, the conservatives, together with many moderates, surrendered their authority back to Cromwell, who sent soldiers to clear the rest of the Assembly. Barebone's Parliament was over.
Протекторат, 16531659 жыл
1653 жылы Кромвель мен армия Комонвелл мемлекетінің құрылысын бірте-бірте бұзды. Король мен оның құпия кеңесі бұрын атқарған атқарушы функцияларды өз мойнына алған ағылшын мемлекеттік кеңесі 20 сәуірде Кромвельдің күшімен таратылды, ал оның орнына Кромвельдің өзі таңдаған адамдарынан құралған жаңа кеңес орнатылды. Барбоунның парламенті өзін таратып жібергеннен үш күн өткен соң, Кромвельдің кеңесі Үкіметтің құралын қабылдады және қазір тарихта Протекторат деп белгілі болған жаңа мемлекеттік құрылымға түрі берілді. Бұл жаңа конституция Кромвельге Лорд-протектор ретінде кең өкілеттіктер берді, бұл лауазым монархия кезінде корольдің атқаратын рөлі мен өкілеттіктеріне ұқсас болды, және бұл факт Кромвельдің сыншыларынан жасырылмады. 1654 жылдың 12 сәуірінде Союз шартының талаптарына сәйкес, Лорд-протектор Шотландияны Англиямен біріктіру туралы жарлық шығарды, ал Шотландияның әскери губернаторы, генерал Джордж Монк, Альбемарлдың 1-ші герцогы, оны Шотландияда жариялады. Жарлықта «Шотландия халқы Англия халқымен бірігіп, бір одақ пен бір үкімет құруы керек» делінді және «Шотландиядағы барлық мемлекеттік мөрлерге, кеңсе мөрлеріне және азаматтық немесе корпоративтік органдардың мөрлеріне» «осы одақтың белгісі» ретінде Салтирді қосатын жаңа «Одақтың гербі» орналастырылуы керек деп белгіленді.
Throughout 1653, Cromwell and the Army slowly dismantled the machinery of the Commonwealth state. The English Council of State, which had assumed the executive function formerly held by the King and his Privy Council, was forcibly dissolved by Cromwell on 20 April, and in its place a new council, filled with Cromwell's own chosen men, was installed. Three days after Barebone's Parliament dissolved itself, the Instrument of Government was adopted by Cromwell's council and a new state structure, now known historically as The Protectorate, was given its shape. This new constitution granted Cromwell sweeping powers as Lord Protector, an office which ironically had much the same role and powers as the King had under the monarchy, a fact not lost on Cromwell's critics. On 12 April 1654, under the terms of the Tender of Union, the Ordinance for uniting Scotland into one Commonwealth with England was issued by the Lord Protector and proclaimed in Scotland by the military governor of Scotland, General George Monck, 1st Duke of Albemarle. The ordinance declared that "the people of Scotland should be united with the people of England into one Commonwealth and under one Government" and decreed that a new "Arms of the Commonwealth", incorporating the Saltire, should be placed on "all the public seals, seals of office, and seals of bodies civil or corporate, in Scotland" as "a badge of this Union".
Бірінші протекторат парламенті
Кромвель және оның Мемлекеттік кеңесі 1654 жылдың алғашқы бірнеше айында Бірінші протекторат парламентіне дайындалу үшін 84 заң жобасын жасаумен айналысты. Парламент еркін сайланды (17 ғасырдың талаптарына сәйкес, сайлаулар осы деңгейде еркін болатын) және осы себепті, парламент түрлі саяси мүдделерді білдіретін өкілдерден құралды, нәтижесінде парламент өзінің ешқандай мақсатына жете алмады; Кромвель ұсынған заңдардың ешқайсысы қабылдалмағандықтан, парламент заңмен белгіленген ең алғашқы уақытта таратылды.
Cromwell and his Council of State spent the first several months of 1654 preparing for the First Protectorate Parliament by drawing up a set of 84 bills for consideration. The Parliament was freely elected (as free as such elections could be in the 17th century) and as such, the Parliament was filled with a wide range of political interests, and as such did not accomplish any of its goals; it was dissolved as soon as law would allow by Cromwell having passed none of Cromwell's proposed bills.
Генерал-майорлар мен Екінші протекторат парламенті
Парламенттің өзінің саясатын жүзеге асырудың тиімді құралы емес деп шешкен Кромвель Англияның тікелей әскери басқару жүйесін, генерал-майорлардың билігі деп аталатын кезеңде орнатты; бүкіл Англия он аймаққа бөлінді, әрқайсысын тікелей Кромвельдің генерал-майорларының бірі басқарды, оларға салық жинау және тәртіп сақтау үшін кең өкілеттіктер берілді. Генерал-майорлар халыққа ұнамады, олардың өзі де бұл шындықты байқады, көптегендері Кромвельді өзінің билігіне заңдылық беру үшін тағы бір парламент шақыруға көндірді. Бұрынғы парламент, Ұлттық Достастықтағы барлық дерлік ересек еркектерге ашық болған еді, ал жаңа сайлауда католиктер мен роялистер сайлауға түсуге немесе дауыс беруге тыйым салынды; нәтижесінде, парламент Кромвельдің саясатына жақын адамдармен толықты. Талқылауға алынған алғашқы маңызды заң жобасы – милиция туралы заң жобасы болды, ол ақырында палатада қабылданбады. Осының салдарынан генерал-майорлардың өздерін ұстау үшін салық жинау өкілеттігі тоқтатылды және генерал-майорлардың билігі аяқталды. Екінші маңызды заңнамалық акті – «Кішігірім тілек және кеңес» қабылдау, кең ауқымды конституциялық реформа, оның екі мақсаты болды. Біріншісі – парламентке үш жылдық белгілі мерзім (Лорд-протектор осы мерзімді сақтауға міндетті болды) және салық салу құқығы сияқты белгілі бір құқықтарды беру. Екіншісі, Кромвельге жасалған ұсыныс ретінде, Лорд-протектор лауазымын мұрагерлікке айналдыру және атақты ресми конституциялық монархияға айналдыру болды. Кромвель корольдік атақтан бас тартты, бірақ қалған заңнаманы қабылдады, ол 1657 жылдың 25 мамырында соңғы нұсқада бекітілді. Парламент 1658 жылы екінші сессияда жиналды; ол бұрын шеттетілген депутаттарға (католик немесе роялистік көзқарастары болғандықтан орын алуға рұқсат етілмеген) орын алуға мүмкіндік берді, бірақ бұл парламентті Кромвель мен генерал-майорлардың тілектерін орындауға әлдеқайда төмендетті; ол заңнамалық күн тәртібі бойынша көп нәрсеге қол жеткізе алмады және бірнеше айдан кейін таратылды.
Having decided that Parliament was not an efficient means of getting his policies enacted, Cromwell instituted a system of direct military rule of England during a period known as the Rule of the Major Generals; all of England was divided into ten regions, each was governed directly by one of Cromwell's Major Generals, who were given sweeping powers to collect taxes and enforce the peace. The Major Generals were highly unpopular, a fact that they themselves noticed and many urged Cromwell to call another Parliament to give his rule legitimacy. Unlike the prior Parliament, which had been open to all eligible males in the Commonwealth, the new elections specifically excluded Catholics and Royalists from running or voting; as a result, it was stocked with members who were more in line with Cromwell's own politics. The first major bill to be brought up for debate was the Militia Bill, which was ultimately voted down by the House. As a result, the authority of the Major Generals to collect taxes to support their own regimes ended, and the Rule of the Major Generals came to an end. The second piece of major legislation was the passage of the Humble Petition and Advice, a sweeping constitutional reform which had two purposes. The first was to reserve for Parliament certain rights, such as a three year fixed term (which the Lord Protector was required to abide by) and to reserve for the Parliament the sole right of taxation. The second, as a concession to Cromwell, was to make the Lord Protector a hereditary position and to convert the title to a formal constitutional Kingship. Cromwell refused the title of King, but accepted the rest of the legislation, which was passed in final form on 25 May 1657. A second session of the Parliament met in 1658; it allowed previously excluded MPs (who had been not allowed to take their seats because of Catholic and/or Royalist leanings) to take their seats, however, this made the Parliament far less compliant to the wishes of Cromwell and the Major Generals; it accomplished little in the way of a legislative agenda and was dissolved after a few months.
Ричард Кромвелл және Үшінші протекторат парламенті
1658 жылы Оливер Кромвель қайтыс болғаннан кейін оның ұлы Ричард Кромвель Лорд Протектор атағын мұраға алды. Ричард ешқашан әскерде қызмет етпегендіктен, ол әкесінің билігінің көзі болған генерал-майорларды бақылаудан шығарды. Үшінші протекторат парламенті 1658 жылдың соңында шақырылып, 1659 жылдың 27 қаңтарында жұмысын бастады. Оның бірінші қадамы Ричардтың Лорд Протектор лауазымын бекіту болды, бұл айқын, бірақ үстем емес көпшілік дауысымен жасалды. Бірақ Ричардтың әскерге бақылауы жоқ екені тез байқалды және парламентте дау-жанжалдар күшейді. Бір топ Румп Парламентін қайта шақырып, Ұлттық Достастықтың конституциясына оралуды ұсынды, ал екіншісі қолданыстағы конституцияны ұнатты. Партиялардың талас-тартысы күшейгенде Ричард оны таратып жіберді. Ол биліктен тез құлатылды, ал қалған әскери жетекшілер бір жылдан кейін монархияның қайта орнауына жағдай жасап, Румп Парламентін қайта шақырды.
On the death of Oliver Cromwell in 1658, his son, Richard Cromwell, inherited the title, Lord Protector. Richard had never served in the Army, which meant he lost control over the Major Generals that had been the source of his own father's power. The Third Protectorate Parliament was summoned in late 1658 and was seated on 27 January 1659. Its first act was to confirm Richard's role as Lord Protector, which it did by a sizeable, but not overwhelming, majority. Quickly, however, it became apparent that Richard had no control over the Army and divisions quickly developed in the Parliament. One faction called for a recall of the Rump Parliament and a return to the constitution of the Commonwealth, while another preferred the existing constitution. As the parties grew increasingly quarrelsome, Richard dissolved it. He was quickly removed from power, and the remaining Army leadership recalled the Rump Parliament, setting the stage for the return of the Monarchy a year later.
16591660
Жаңа үлгідегі армиядағы Гранделер Ричардты қызметтен шеттетуге соң, 1659 жылдың мамыр айында Румп Парламентін қайта орнатты. Чарльз Флитвуд Қауіпсіздік комитетінің және Мемлекеттік Кеңестің мүшесі болып, сондай-ақ армия комиссарларының жетілігінен бірі ретінде тағайындалды. 9 маусымда ол армияның бас қолбасшысы (генерал-лорды) болып тағайындалды. Бірақ, парламенттегі оның билігі әлсіреп, әскер билігін ескермеуді таңдады, бұл азамат соғысына дейінгі парламенттің әрекеттерін еске түсірді. 1659 жылдың 12 қазанында палата генерал Джон Ламберт пен басқа да офицерлерді қызметтен босатып, Флитвудты спикер билігіндегі әскери кеңестің басшысы етіп тағайындады. Келесі күні Ламберт палата есіктерін жабылып, мүшелерін кіргізбеуге бұйырды. 26 қазанда "Қауіпсіздік комитеті" құрылды, оның құрамында Флитвуд пен Ламберт болды. Ламберт Англия мен Шотландиядағы барлық күштердің генерал-майоры болып тағайындалды, ал Флитвуд – генерал. Ламбертті Қауіпсіздік комитеті Шотландиядағы ағылшын әскерлерінің қолбасшысы Джордж Монкпен кездесу үшін үлкен күшпен жіберді, оның мақсаты – онымен келіссөздер жүргізу немесе шарттарға келтіру болды. Осы оқиғалар кезінде генерал Джордж Монк Шотландиядан оңтүстікке қарай әскерімен аттанды. Ламберттің әскері оны тастап кетуге бастады, ол дерлік жалғыз Лондонға оралды. 1660 жылдың 21 ақпанында Монк "Ұзақ Парламентке" шығарылған Пресвитериандық мүшелерді қайта орналастырды, олар жаңа парламент үшін заңнама дайындауға мүмкіндік алды. Флитвудтан бас қолбасшы лауазымы алынып, оның әрекеттері үшін парламент алдында жауап беруге шақырылды. 3 наурызда Ламберт Тауэрге жіберілді, ол бір айдан кейін қашып кетті. Ламберт "Ескі жақсы іске" жақтастарын Эджхилл шайқасы алаңында жиналуға шақыратын жарлық шығарып, Ұлттық соғысты қайта жандандыруға тырысты. Бірақ, ол жаңа үкіметке Ламбертті тапсырып, кешірім алуды үміттенген корольді өлтірген полковник Ричард Ингольдсби тарапынан қайтадан тұтқындалды. Ұзақ Парламент 16 наурызда өзін таратып жіберді. 1660 жылдың 4 сәуірінде Монк жіберген құпия хабарламаға жауап ретінде Карл II Бреда декларациясын жариялады, онда Англия тағын қабылдау шарттары баяндалды. Монк Конвенциялық Парламентті ұйымдастырды, ол 25 сәуірде алғаш рет жиналды. 8 мамырда ол король Карл II-нің 1649 жылдың қаңтарында Карл I-нің өлім жазасына кесілгеннен бері заңды монарх екенін жариялады. Карл 23 мамырда жер аударылудан оралды. Ол Лондонға туған күні – 29 мамырда келді. "Парламентке Ұлы патшаның оралуы" мерекесін атап өту үшін 29 мамыр мемлекеттік мереке болып жарияланды, ол халық арасында "Емен жапырағы күні" деп белгілі болды. Ол 1661 жылдың 23 сәуірінде Вестминстер аббаттығында таққа отырғызылды.
After the Grandees in the New Model Army removed Richard, they reinstalled the Rump Parliament in May 1659. Charles Fleetwood was appointed a member of the Committee of Safety and of the Council of State, and one of the seven commissioners for the army. On 9 June he was nominated lord general (commander in chief) of the army. However, his power was undermined in parliament, which chose to disregard the army's authority in a similar fashion to the pre–Civil War parliament. On 12 October 1659 the Commons cashiered General John Lambert and other officers, and installed Fleetwood as chief of a military council under the authority of the Speaker. The next day Lambert ordered that the doors of the House be shut and the members kept out. On 26 October a "Committee of Safety" was appointed, of which Fleetwood and Lambert were members. Lambert was appointed major general of all the forces in England and Scotland, Fleetwood being general. Lambert was now sent, by the Committee of Safety, with a large force to meet George Monck, who was in command of the English forces in Scotland, and either negotiate with him or force him to come to terms. It was into this atmosphere that General George Monck marched south with his army from Scotland. Lambert's army began to desert him, and he returned to London almost alone. On 21 February 1660, Monck reinstated the Presbyterian members of the Long Parliament "secluded" by Pride, so that they could prepare legislation for a new parliament. Fleetwood was deprived of his command and ordered to appear before parliament to answer for his conduct. On 3 March Lambert was sent to the Tower, from which he escaped a month later. Lambert tried to rekindle the civil war in favour of the Commonwealth by issuing a proclamation calling on all supporters of the "Good Old Cause" to rally on the battlefield of Edgehill. However, he was recaptured by Colonel Richard Ingoldsby, a regicide who hoped to win a pardon by handing Lambert over to the new regime. The Long Parliament dissolved itself on 16 March. On 4 April 1660, in response to a secret message sent by Monck, Charles II issued the Declaration of Breda, which made known the conditions of his acceptance of the crown of England. Monck organised the Convention Parliament, which met for the first time on 25 April. On 8 May it proclaimed that King Charles II had been the lawful monarch since the execution of Charles I in January 1649. Charles returned from exile on 23 May. He entered London on 29 May, his birthday. To celebrate "his Majesty's Return to his Parliament" 29 May was made a public holiday, popularly known as Oak Apple Day. He was crowned at Westminster Abbey on 23 April 1661.