Батыфорд тарихы: Атауының өзгеруі мен дамуы

Кіріспе

Байфорд – Батыс Австралиядағы Перт қаласының оңтүстік-шығыс жиегінде, Серпентин Жаррадэйл округінің құрамында орналасқан шағын қала. Қаланың тарихы 1906 жылы «Бенуп» деген атпен құрылған қалашықтан басталады. 1920 жылы қалашықтың атауы Байфорд деп өзгертілді.

Топоним

Байфордтың бастапқы атауы "Бинъуп" болды. "Бинъуп" – жақын орналасқан Бинъюп бұлағымен байланысты аборигендердің атауының бұрмалануы, осы атау сол жердегі теміржол стансасына қолданылған. Бұл атаудың түпнұсқасы, "Bienyup" геолог Роберт Остин 1848 жылы аймақ арқылы жасаған экспедициясы туралы есебінде кездеседі. 1920 жылдың 23 сәуірінде қалашықтың атауы Байфорд деп өзгертілді. 2020 жылдың 19-22 қараша күндері Байфордты дамыту қауымдастығы атаудың жүз жылдығын тойлады.

Колониялық кезең және 20 ғасырдың басында

Байфорд аймағының түпкі тұрғындарының қоныстануы туралы мәліметтер аз, бірақ ауданның алғашқы тұрғындарының іздері көптеген жерлерде табылды. Колониялық кезеңде бұл аймақ Томас Пилдің 1834 жылғы жер берілімінің шетінде орналасқан еді, ал 1840 жылдары еуропалықтар Уунгонг және Кардуп аудандарында шағын жерлерді иеленді. 1890 жылдары аймақты аз ғана ірі жер иелері қоныстандырды, олардың арасында Лазенби, Мид және Лиддлоу есімдері болды. Мид – Серпентин өзені мен Вонгонг бұлағы арасында және Шығыс Рокингемде көптеген жерлері бар кәсіпкер фермер еді. Байфордтағы алғашқы қоныс көшкендердің көпшілігі үй салуға қажетті құрылыс материалдарын алғанға дейін қиын жағдайда өмір сүрді, көбінесе 13 балаға дейін отбасылары болды. 1913 жылы Кардуптың солтүстігінде, Бинап ауданында тағы бір ірі кірпіш зауыты салынды. Бұл жоба жұмысшыларға арналған тұрғын үй құрылысының құнын төмендету мақсатымен мемлекет тарапынан қолға алынды. Кардуп және Армаделдегі кірпіш зауыттары сияқты, бұл зауыт та биік сапалы қыш кірпіштерін жасау үшін жардың шиыршықты кендерін пайдаланды және дайын өнімді тұтынушыларға жеткізу үшін теміржолды қолданды. Байфордтағы мемлекеттік кірпіш зауыты 1964 жылы Армаделдегі жаңа зауыттың өндірісіне тосқандықтан жабылды. Кардуп кірпіш зауыты 2012 жылы жабылды, бірақ инфрақұрылымның көп бөлігі әлі де сақталған. Бинапта кірпіш зауыты салынғаннан кейін көп ұзамай, жергілікті жер иесі К.К. Блайт (Блайтвуд паркінің иесі) теміржол желісінің шығыс жағында, кірпіш зауыты мен тас жолға жақын жаңа қала құру жоспарын бастады. Қазір Байфордтың ең дамыған бөлігі болып табылатын жаңа қала екі концентрлік шеңбер, ұзын диагональдық және қысқа перпендикуляр жолдардан тұратын ерекше шаршы жоспарға ие. Блайт жаңа елді мекенге зал сыйлады. 1919 жылы қала тұрғындары қаланың жаңа атын таңдады, ал келесі жылы ол ресми жарияланды. Байфордта алғашқы қоғамдық ғимараттардың арасында англикандық және пресвитериандық шіркеулер мен мемлекеттік мектеп салынды. 1906 жылғы алғашқы қала Солдаттар жолы мен Мид көшесінің қиылысынан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан, бірақ бұл ауданда 20 ғасырдың соңына дейін көптеген үйлер салынбаған сияқты. Дегенмен, 1906 жылғы қала жоспарында бүгінгі күнге дейін сол мақсатта пайдаланылып келе жатқан демалыс аймағына арналған жер бөлінген. Оңтүстік-Батыс теміржолының құрылысы 1892 жылы ауданға жетті. Теміржол ағаш тасымалдауға, ал 1910 жылдары жұмыртқа мен сүтті Байфордтан Пертке жеткізуге пайдаланылды. Ұзақ уақыт бойы пайдаланылмағаннан кейін бұл станция 1990 жылы бұзылды. Қазіргі Байфорд станциясы осы станциядан оңтүстікке қарай орналасқан. Ол Трансваның Перттен Банбериге күнделікті екі рет қатынайтын Australind қызметімен қамтамасыз етіледі. 1920 жылдары жергілікті жер иесі Самуэль Бейтменнің меншігі Топтық қоныстану жобасы үшін кішігірім шаруашылықтарға бөлінді. Топтық қоныстану жобасы 40 отбасын Байфордқа сүт фермаларын құруға шақырды, бірақ отбасылардың көпшілігі ауданның нашар топырағы мен жоғары су деңгейіне байланысты жер берілімінен бас тартты. Каннингтон мен Кардуп аудандары да қарастырылды. 1942 жылдың желтоқсан айында Достасқан әскерлер кеңесі Ұлыбританиядан келген жарылғыш заттарды сақтауға кірісті. Кейіннен қойма миналар мен оқ-дәрі жабдықтарын сақтау үшін кеңейтілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол американдықтардан басқа одақтас теңіз күштеріне қару-жарақ жеткізді, ал 1944 жылы британдық су асты кемелері Фримантлде жұмыс істей бастағанда, ол су асты кемелерінің оқ-дәрілерін жинау орталығы болды. Ең жақсы кезеңінде шамамен 250 азаматтық жұмыскер жұмыс істеді, ал 1948 жылдың мамырына қарай бұл көрсеткіш 141 адамға дейін төмендеді. Соғыс аяқталғаннан кейін қойма жұртшылыққа ашылды. Оның құрылысына 250 000 фунт стерлинг жұмсалды, ал 1945 жылы оның құны 1 000 000 фунт стерлингке бағаланды. Оның қауіпсіздігін Австралия Корольдік Армиясының соңғы атпен жүретін бөлімшесі болған Теңіз күштерінің полициясы (NDP) қамтамасыз етті. Байфорд Австралиядағы екі қойманың бірі болды, екіншісі – Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Ньюингтон. NDP 1952 жылға дейін Байфорд қоймасын қарауылдады, содан кейін ол HMAS Leeuwin-ге берілді. Соғыс кезінде қойма "R.A.N. 145" деп аталды, содан кейін 1947 жылға дейін "Fremantle, Naval Armament Depot" деп аталды, одан кейін Байфорд, Naval Armament Depot деп қайта аталды.

Little has been documented of the Aboriginal occupation of the Byford area, but material traces of the district's original inhabitants have been found in numerous locations. During the colonial period, the foothills were on the periphery of Thomas Peel's 1834 land grant, and during the 1840s European settlers took up small land holdings around the area at Wungong and Cardup. By the 1890s, the area was settled by a small number of large landowners, with names of early settlers included Lazenby, Mead, and Liddelow. Mead was an enterprising farmer with numerous landholdings in the foothills between the Serpentine River and the Wongong Brook, and at East Rockingham. Majority of early settlers in Byford lived in poor conditions before they obtained building supplies for houses, and often had large families with up to 13 children. A second major brickworks was set up at Beenup, north of Cardup, in 1913. This industry was a state government initiative aimed at reducing the cost of worker housing. Like the brickworks operating at Cardup and Armadale, this one exploited the shale deposits of the escarpment to produce high quality pressed brick and used the railway to transport the finished product to customers. The State Brickworks at Byford closed down in 1964, due in part to its operations being eclipsed by a new brickworks in Armadale. The Cardup brickworks closed in 2012, but much of the infrastructure is still extant. Shortly after the brickworks had been established at Beenup, local land owner Mr C C Blythe (of Blythewood Park Estate) initiated the planning of another townsite on the eastern side of the rail line a convenient distance from the brickworks and highway. The new townsite, which is now the most established part of Byford, has a distinctive square plan in which are centred two concentric circles, long diagonal roads, and short perpendicular roads. Blythe gave the new settlement a hall. A new name for the township was chosen by residents in 1919 and gazetted the following year. Anglican and Presbyterian churches and a state school were among the first community buildings erected in Byford. The original 1906 township was located south west of the intersection of Soldiers Road and Mead Street but it appears that little if any housing was built in that area until much later in the 20th century. However, the 1906 townsite included an allocation of land for recreation which is still used for that purpose today. Construction of the South Western Railway reached the district in 1892. The railway was used to transport timber and, later in the 1910s, egg and milk from Byford to Perth. After a long period of disuse, this station was demolished around 1990. The current Byford station is located just south of this. It is served by Transwa's twice daily Australind service from Perth to Bunbury. In the 1920s the estate of a local land owner, Samuel Bateman, was subdivided into smaller farms for the Group Settlement Scheme. The Group Settlement Scheme also brought out 40 families to Byford to establish dairy farms, but majority of the families abandoned the land grants due to the area's poor soil and high water table. Other sites considered were Cannington and Cardup. In December 1942, the Allied Works Council began storing explosives from Britain. The depot was later expanded to provide for mines and gunnery equipment. Throughout World War II, it supplied armaments to Allied navies except the Americans, and when British submarines began operating in Fremantle in 1944, it was the assembly point of submarine ammunition. At its peak it employed around 250 civilian workers, and by May 1948 it was 141. The depot was disclosed to the public at the end of the war. It costed £250,000 to construct, and had a value of £1,000,000 by 1945. Its security was provided by the Naval Dockyard Police (NDP), which was the last branch of the Royal Australian Army to be horse borne. Byford was one of only two depots in Australia to be patrolled by the NDP, the other being Newington, New South Wales. The NDP patrolled the Byford depot up to 1952, when it was transferred to HMAS Leeuwin. The depot was known during the war as "R. A. N. 145", and then as "Naval Armament Depot, Fremantle" up to 1947 when it was renamed Naval Armament Depot, Byford.

Серпентин-Жаррадлдің бір бөлігі ретінде

1977 жылы Байфордқа қатысты жергілікті басқару құзыреттері Армадейл Келмскотт округінен (қазіргі Армадейл қаласы) Серпентин Жаррадэйл округіне берілді. Соңғы кезде Байфорд Перт қалалық аймағының бір бөлігіне айналып, Томас жолы арқылы Квиннана тас жолымен байланысты, және халық саны күрт өсті. Тарихи тұрғыдан Байфордтың ауылдық жерлері қой, мүйізді мал, сүт фермалары, жеміс бақтары және жүзімдіктерге (Власич отбасына тиесілі Sunrays) толы болды. Бірақ соңғы онжылдықтарда ат спортына бағытталған шағын шаруашылықтар көбейді, ал жақында үлкен жер участалары бар тұрғын үйлер салынуда. 1987 жылы Әскерлер көшесі мен Мид көшесінің қиылысында еркін реформаланған шіркеу ашылды, ал кейіннен осы шіркеудің жанына жеке мектеп салынды. 2010 жылдардың басында қаланың батысында "Глэйдс" тұрғын үй кешені салынды, ол UDIA EnviroDevelopment бағдарламасының үш санаттары бойынша сертификат алған штаттың алғашқы жылжымайтын мүлік жобасы болды. Жоба үш жүлдеге ие болды, оның ішінде екі ұлттық жүлде бар. "Глэйдс" аты осы аймақтың кең жасыл кеңістіктерінен алынған. Корал бақтары ауданы оның көптеген корал ағаштарының құрметіне аталған; Уильямның орны Уильям Персиваль Найрнның есімімен аталады, ол Кардуп Бинуп аймағында фермерлікпен айналысқан және Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен; ал Икария – осы атпен танымал грек аралының құрметіне аталған. 2017 жылы WA негізделген WBHO Infrastructure компаниясы Сингапурдың Phoenix Solar компаниясымен бірлесіп Байфорд Күн электр стансасын (Byford Solar Farm) салуға кірісті. Бұл станса Австралиядағы қалалық аймақта орналасқан алғашқы, ал WA-дағы ең ірі күн электр стансасы болады. Құрылысы аяқталғаннан кейін ол Оңтүстік-Батыс біріктірілген жүйесіне жылына шамамен 80 000 МВт/сағ энергия өндіреді. Оны WestGen компаниясы дамытып жатыр. Бастапқыда 2018 жылы пайдалануға берілуі күтілген, WestGen 2022 жылы екі жылға мерзімін ұзартты. Жобаның құны 140 миллион долларға жетеді деп күтілуде.

Мәдени және табиғи нысандар

1982 жылы құрылған Кохуну Коала паркі – жабайы табиғатты қорғау орталығы. Орталықта денго, коала, кенгуру, валлаби, эму, бұғы және басқа да жануарлар бар. Байфордта көптеген саябақтар мен қоғамдық алаңдар орналасқан. Алаламби көлі – Глейдс аймағындағы жасалма көл. «Алаламби көлі» атауы Викториядағы аборигендер тілінен алынған және «отыру» немесе «біраз уақыт тұру» деген мағынаны білдіреді. 2018 жылы көлдегі инвазивті балық түрлерін жою жобасы жүзеге асырылды. 2021 жылдың 15 маусымында ротенонды қолданып, Pearl Chichlid және Mosquitofish балықтарынан су тазартылды. Мәдени орындарға Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда, сондай-ақ Корея, Малайзия, Борнео және Вьетнам соғыстарында қатысқандарға арналған соғыс ескерткіші кіреді. 2015 жылдың 18 сәуірінде ANZAC-қа арналған үлкен ескерткіш ашылды. Ескерткіште Байфордтан қаза тапқан 321 сарбаздың есімі жазылған. 2018 жылдың 11 қарашасында осы ескерткіште Бірінші дүниежүзілік соғыстың 100 жылдығына арналған шаралар өтті. Байфордтағы діни орындарға Сент-Айдан Англикан шіркеуі, Байфордтың еркін реформаланған шіркеуі, Байфорд баптист шіркеуі және Центрпойнт шіркеуі жатады. Бастапқыда сүт шаруашылығы болған Байфорд Тротинг Оқу кешені 1969 жылы құрылды. Кешен 1990 жылдардың соңында болашақтағы қала құрылысынан сақталды. 1919 жылы Перттегі кубок үшін Eurythmic-пен тең түскен Риворс, екі бокс кенгуруы, 1920 жылдары кірпіш зауытында жұмыс істеген кірпіш шебері, какаду және оңтүстік кіреберістегі кенгуру туралы естеліктер сақталған. Аймақтағы балаларға білім беру 1908 жылдан бастау алды, ол кезде Байфордтың алғашқы толық уақытты мұғалімі Эстель Найрн ата-анасының шаруашылығында 8 балаға сабақ берді. Ол 3 жылдан кейін тифтен қайтыс болды. 2015 жылы мектеп жекеменшік мектепке айналды. Балабақшаның жабылуына байланысты 2018 жылы балаларға арналған ғимарат салынды. 2023 жылы бұрынғы оқушысы Дэмиен Оливер зейнеткерлікке шығар алдында BPS-ке оралды. Мектепте итальян тілі де оқытылады. BPS-тегі орын жетіспеуіне байланысты 1993 жылы ашылған Байфорд Джон Кальвин мектебі 1999 жылдың 29 қаңтарында еркін реформаланған шіркеудің жанында ашылды және жекеменшік мектеп болып табылады. Байфордтың батысында 2013 жылдың ақпан айында Батыс Байфорд бастауыш мектебі ашылды. Онда да итальян тілі оқытылады. 2017 жылы Вудленд Гроув бастауыш мектебі ашылды, ол мемлекеттік мектеп. Соңғы ашылған мектеп – 2020 жылы ашылған Биниуп бастауыш мектебі, ол да мемлекеттік мектеп. Байфорд және Серпентин Жаррахдейл аймағындағы жалғыз орта мектеп – 2014 жылы ашылған мемлекеттік Байфорд орта мектебі. Байфордтың балалар бағы 1978 жылы салынды. 2017 жылдың наурыз айында Өрттен қорғау және төтенше жағдайлар департаменті, айналасындағы орманды жерлерге байланысты, оны орман өртіне қауіпті деп таныды. Ол 2019 жылы қайта ашылды.

Established in 1982, Cohunu Koala Park is a wildlife sanctuary. The sanctuary houses dingoes, koalas, kangaroos, wallabies, emus, deer and owls among others. Byford contains numerous other parks and public ovals. Lake Allambee is an artificial lake in The Glades. The name 'Lake Allambee' comes from an Aboriginal language in Victoria and means "to sit" or "to remain a while". In 2018, a project was undertaken to eradicate invasive fish species from the lake. On 15 June 2021, rotenone was used to eradicate Pearl Chichlid and Mosquitofish from the water. Cultural sites include a war memorial to those who fought in World War I and II, and the Korean, Malaysian, Borneo and Vietnam Wars. A larger war memorial dedicated to the ANZACs opened on 18 April 2015. The memorial commemorates 321 soldiers from Byford who died. World War I centennial events were held at this memorial on 11 November 2018. Religious sites in Byford include the Saint Aidan Anglican church, the Free Reformed Church of Byford, Byford Baptist Church, and Centrepoint Church. Originally a dairy farm, the Byford Trotting Training Complex was established in 1969. The complex was saved from future urbanisation in the late 1990s. a returned serviceman; Rivorse, who ran a dead heat with Eurythmic in the 1919 Perth cup; two boxing kangaroos; a brickworker who worked at the brickworks in the 1920s; a cockatoo; and a kangaroo at the southern entrance. Education has been provided to children in the area since 1908 when Estelle Nairn, Byford's first full time teacher, began teaching at her parent's farm, with about 8 children usually attending. This lasted for 3 years before she died of typhoid. In 2015, it became an independent school. Due to the Kindergarten's closure, an early childhood building was added in 2018. In 2023, former student Damien Oliver returned to BPS before his retirement. The school also teaches Italian. Opened in 1993 due to overcrowding at BPS, Byford John Calvin school was opened on 29 January 1999 next to the Free Reformed Church and is private. On Byford's west, the government school of West Byford Primary opened in February 2013. It also teaches Italian. In 2017, Woodland Grove Primary School opened and is a government school. The last school to open was Beenyup Primary School in 2020 as another government school. Byford and the Shire of Serpentine Jarrahdale's only secondary only school is the government Byford Secondary College, which opened in 2014. The Byford Community Kindergarten was built in 1978. In March 2017, Department of Fire and Emergency Services deemed it high risk to bushfire due to surrounding bushland. It reopened in 2019.

Кітапхана

2021 жылдың 29 наурызында Серпентин Жаррахдейл кеңесі графтықтың кітапхана қызметін Мундиджонгтағы кітапханасынан Байфорд Холлға көшіру туралы шешім қабылдады. Кеңес президенті Мишель Рич бұл көшудің себебі Мундиджонг кітапханасының болашақ дамуға қабілеттілігінің шектеулі екендігін, ал Байфордтағы жаңа кітапхана жергілікті билік аумағының көп бөлігіне жақын болатынын мәлімдеді. Жобаның құны 2,65 миллион долларды құрады.

Жол көлігі

Байфорд – Оңтүстік-Батыс тас жолы мен Томас жолының қиылысқан жері, сонымен қатар Томас жолының шығыс соңы. Metronet Byford теміржол желісін кеңейту жобасы аясында, бұрынғы пойыз өткелін жою мақсатында қиылыстан бұрынғы Томас жолының бөлігі көтерілді. Жаңа Томас жолы көпірі 2022 жылдың 15 қарашасында ашылды. Төменде Байфорд қаласынан өтетін екі маңызды тас жол және олардың бағыттары келтірілген:

Оңтүстік-Батыс тас жолы (Мемлекеттік маршрут 20) – оңтүстіске қарай Пинджарра және Бунбериге дейін. Томас жолы (Мемлекеттік маршрут 21) – батысқа қарай Квиннанаға дейін; шығыс соңы Байфордта орналасқан. Басқа маңызды тас жолдарына Оукфордты Оңтүстік-Батыс тас жолымен байланыстыратын Абернетти жолы; Байфордты Карракуп арқылы Джаррахдейлмен байланыстыратын Неттлтон жолы; және Мундиджонға қосылатын Солдаттар жолы жатады. 2023 жылдың 18 желтоқсанында Ларсен теміржол өткелі Metronet жобасының аясында жабылды. Бұл өткел Байфордтағы теміржол арқылы маңызды өту болып табылады және Марри Гроувтің жанында орналасқан. Жабылу Абернетти және Томас жолдарындағы қозғалыстың артуына қатысты халықтың наразылығын тудырды, сондай-ақ Армадалдағы басқа өткелдер сияқты осы өткелдің неге көтерілмегеніне байланысты сұрақтар туды. Мектептердің қажеттілігін қанағаттандыру үшін 2024 жылдың қаңтарында Марри Гроувтің жанында уақытша түсіру алаңы құрылады, ал 2024 жылдың қаңтарынан тұрақты жаяу өткел салынғанға дейін уақытша жаяу өткел пайдалануға беріледі.

Қоғамдық көлік

Metronet Byford Rail Extension жобасы аясында Армадаль желісі 8 км оңтүстікке қарай Байфордтағы жаңа станцияға дейін ұзартылады. Ұзартудың бір бөлігі ретінде Армадаль желісі 2023 жылғы 20 қарашада жабылады. Жаңа станция Джордж көшесінің қарсы бетінде орналасқан болады және үш платформадан тұрады, ол Австралинд және Армадаль желілерінің жолаушыларына қызмет көрсетеді. Штаттың көлік министрі Рита Саффиоти және жергілікті заң шығарушы жиналысының депутаты Хью Джонс станцияның Байфордтың болашақ дамуы мен өсуіне серпін беретінін айтты. Автобустарға қатысты, қаланың орталық бөлігінде Оңтүстік-Батыс тас жолы бойында бес автобус аялдамасы бар. Сондай-ақ, жолаушыларды орталыққа жеткізетін автобустар да жұмыс істейді.