Кёльн қаласындағы Рунстрассе синагогы: тарих және қайта құру
Roonstrasse Synagogue
Кёльн қаласындағы Roonstrasse синагогы – нацистік кезеңге дейін сақталған жалғыз еврей ғибадатханасы. Тарихы 321 жылға дейін барып жетеді, Германиядағы ең ірі еврей қауымдастығы болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Германияның Кельн қаласында орналасқан Руонстрассе синагогасы – нацистік кезеңге дейін Кельн қаласында болған бес синагоганың жалғыз аман қалғаны.
Roonstrasse Synagogue, located in Cologne, Germany, is the only surviving of the five synagogues of the city before the Nazi era.
Тарих
Кельндегі еврей қауымының тарихы Германияда ең ұзақ, ол алғаш рет 321 жылы тіркелген. 1424 жылы қуылған еврейлер 1798 жылға дейін Кёльнге оралмады. 1815 жылы қауымның саны 150-ге жетті, 1895 жылы 8000-ға дейін өсті, ал 1933 жылы 18 281-ге жетіп, Берлиннен кейін Германиядағы ең ірі қауым болды. Нео-романдық стильдегі ғимараттың негізі 1895 жылдың 23 қазанында қаланды, ал ашылуы 1899 жылдың 22 наурызында өтті. Кёльндегі басқа синагогтар сияқты, ол да 1938 жылдың 9 қарашасында, «Кристалл түні» деп аталатын яһуди бизнесі мен синагогтарына жасалған жалпыұлттық шабуыл кезінде шабуылға ұшырап, өртенді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ғимараттың алдыңғы бөлігі толығымен қирады, тек күйген мұнарасы мен орталық бөлігі ғана қалды. 1945 жылы аман қалған еврей қауымына қайтарылды, 1950 жылдардың соңында толығымен қайта құруға шешім қабылдады, себебі ол толығымен қираған жалғыз синагог еді. Қайта құру жұмысын архитектор Гельмут Голдшмидт басқарды, сыртқы жағында шағын өзгерістер енгізіліп, ішкі бөлігі қарапайымдастырылды (Lammers & Warzager компаниясының жаңа әйнек терезелерімен). 1959 жылдың 20 қыркүйегінде қайта ашылды. Сол жылдың Рождество қарсаңында, «Германиялық рейхспартия» мүшелері синагогтың қабырғаларына яһудилерге қарсы ұрандар жазды. 1917 жылдан 1933 жылға дейін Кёльн қаласының мэрі болған, ал нацистік үкімет тарапынан қызметтен алынған Батыс Германия канцлері Конрад Аденауэр, Жаңа жылдық сөйлесінде осы құнықсыздыққа тоқталды. Содан бері ол Кёльн еврей қауымының орталығы болып табылады және қоғамдық орталықтан, Кёльн еврейлерімен байланысты заттардың шағын көрмесінен және кошер мейрамханасынан тұрады. Қайта жаңартылған синагогтың ішкі кеңістігінде үлкен көк күмбез бар. 2005 жылдың 19 тамызында Рим папасы Бенедикт XVI Руонстрассе синагогасына сапар жасады. Бұл папалардың синагогқа жасаған екінші ресми сапары болды. Ол онда нацизм мен антисемитизмді айыптады.
The Jewish community in Cologne has the longest history in Germany, being first mentioned in 321. Expelled in 1424, the Jews did not return to Cologne until 1798. In 1815 the community numbered 150, growing to 8000 in 1895, and 18,281 by 1933, the largest in Germany after Berlin. The foundation stone of the Neo Romanesque style building, designed by Cologne architects Schreiterer & Below, was laid on October 23, 1895, and the inauguration took place on March 22, 1899. Like all the other synagogues on the city it was attacked and set alight on the night of November 9, 1938, known as Kristallnacht, the nationwide attacks on Jewish businesses and synagogues. It was further damaged during World War Two, when the front portion was completely destroyed leaving only the burnt out tower and central section. Returned to the surviving Jewish community in 1945, in the late 1950s they decided to completely rebuild, as it was the only one not completely destroyed. The reconstruction was under the direction of the architect Helmut Goldschmidt, with minor changes on the outside and a simplified interior (with new leadlight windows by Lammers & Warzager), and was reopened on September 20, 1959. On Christmas Eve of that year, the Synagogue was smeared with anti Jewish slogans by members of the far right Deutsche Reichspartei. West German Chancellor Konrad Adenauer, who had been mayor of Cologne from 1917 until removed by the Nazi government in 1933, made the desecration the subject in his New Year's speech. Since then it has been center of Jewish community of Cologne, and consists of a community center, a small display of items associated with Cologne Jewry, and a kosher restaurant. The interior of the reconstructed synagogue has a vast blue dome. On August 19, 2005, Pope Benedict XVI visited Roonstrasse Synagogue. This visit was the second ever visit to any synagogue by any of the Popes. There, he condemned Nazism and antisemitism.