Кіріспе

Германиялық әулие және Кёльн архиепископы, Берг графы Энгельберт II, сондай-ақ Әулие Энгельберт, Кёльндік Энгельберт, Кёльн архиепископы Энгельберт I немесе Бергтің Энгельберт I, Кёльн архиепископы (1185 немесе 1186, Шлосс Бург – 7 қараша 1225, Гевельсберг) – Кёльн архиепископы және әулие; ол өз отбасының бір мүшесімен опасыздан өлтірілді.

Ерте өмір

Энгельберт 1185 немесе 1186 жылы Берг графтығында, Шлосс-Бург қаласында (қазіргі) Берг графы Энгельберт I мен оның әйелі Гелдерс Маргареттің кіші ұлы болып дүниеге келді. Ол Кельндегі собор мектебінде білім алды. 1198 жылдан бастап (он екі немесе он үш жасында) ол Кёльндегі Санкт-Джордж кафедрасының провосты қызметін атқарды, ал 1199 жылдан 1216 жылға дейін Кёльн кафедрасының кафедралық провосты қызметін де атқарды. Ол әр түрлі уақытта басқа да провизорлықтарды иеленді: Кёльн, Ахен, Девентер және Цутфен. 1203 жылы Мюнстердің епископы болып сайланды, бірақ жасы кішкентай болғандықтан лауазымнан бас тартты. Энгельберт 1206 жылы папа Иннокентий III тарапынан, оның ағайындысы Адольф Альтенскийді, Кельн архиепискобын, Швабияның Филиппінің мүддесін қорғап, Брансвик Оттоға қарсы қолдағаны үшін экскоммуникацияланды, бірақ 1208 жылы кешірілді. 1212 жылы бұрынғы бас көтеруіне өкініш ретінде Альбигендіктердің крест жорығына қатысты. 1222 жылы Энгельберт Аахенде он екі жасар Генриді Рим патшасы етіп тағайындады. Энгельберт Генрихтің өліміне дейін оның тәрбиешісі және қамқоршысы болды. Энгельберттің Confoederatio cum principibus ecclesiasticis келісіміне жеке қатысы қандай деңгейде болғаны белгісіз, Фридрих 1220 жылы 26 сәуірде қол қойды, бірақ Германия Корольдігінің әкімшісі (Gubernator Regni Teutonici) ретінде ол кем дегенде біршама үлес қосқан болуы керек. Алайда, бұл келісім шіркеулік княздерге берген биліктің артуы Кельн архиепископтарына да пайда әкелді, ал жаңа биліктерді құру мен дамыту Энгельберттің архиепископтық стратегиясының бір бөлігі болды. Энгельберт билікке келген кезде, Германияда ұзақ уақыттан бері азаматтық тәртіпсіздіктер болғандықтан, архиепископтықтың құқықтары мен аумақтары нашар күйде болды. Ол бірден оларды қайтарып алу және қорғау үшін бірнеше науқандар мен стратегияларға кірісті, негізінен Лимбург герцогтары мен олардың одақтастары Клевес графтығына қарсы. Энгельберт өз кезегінде Брабант пен Намурмен одақ құрды. Энгельберт сонымен қатар өзінің жеке мұрасын Берг графтығын Лимбург герцогы Валер III-ге қарсы қорғады. 1218 жылы Энгельберттің ағасы Берг графы Адольф VI бесінші крест жорығында еркек мұрагерсіз қайтыс болды. Валерен Берг графтығын мұрагерлікке алуға құқылы деп санады, өйткені оның ұлы Генрих Бергтің жалғыз қызы Ирмгардқа үйленген болатын. Алайда саликалық заң бойынша Энгельберт мұрагер болды. Ол екі рет таласты жеңіп шықты. 1220 жылы бейбіт келісім жасалып, Валеранның талабы бір жылдық табыс төлеу арқылы шешілді. Энгельберт көптеген қалаларға, соның ішінде Випперфурт, Аттендорн, Брилон, Сиген, Верл және Херфорд, Вианден, Хамм, Нюрбург және Мандершайд қалаларына қала артықшылықтарын берді. Архиепископ болған кезінде Энгельберт Кельн архиепископтығын қайта құру және оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін күресті жалғастырды. (Ол туралы жеке басының құдайшылдығына қарамастан, ол шіркеуден гөрі монарх еді). Ол тек қана маңызды мемлекет ретінде де фактілік негізін қалаушы деп саналатын архиепископтық жерлердің зайырлы әл-ауқаты үшін барлық қажетті құралдармен үнемі күресіп қана қоймай, сонымен қатар Кельн қаласының тиімді реттеу үшін күшті шаралар қабылдады және ол бүкіл архиепископты діндарлардың құлшынысты чемпионы болды.

Өлім

Энгельберт әділдікке деген берілгендігі мен заңды сақтаудағы күш-жігері арқылы халқының құрметі мен сүйіспеншілігін жеңіп алды және өкіметі астындағы дін қызметкерлерінің жақсы жағдайын қамтамасыз ету үшін бар күшін жұмсады. Дегенмен, мақсаттарына кез келген жолмен, соның ішінде әскери шаралар қолдану, папа мен императорға адалдығы, заңды және дін қызметкерлері мен ұйымдардың құқықтарын қатал қорғауы оны ақсүйектермен, тіпті өз отбасымен де қақтығысқа түсірді, бұл оның өліміне соқтырды. Оның туысы, Изенберг графы Фредерик Эссен аббаттығының vogt-ы болды және монахтарды алдап, лауазымын жемқорлыққа пайдаланды. Энгельберт монахтардың мүддесін қорғауға нық бел буды және Фредериктің жазалануын талап етті. 1225 жылдың 7 қарашасында Сост қаласындағы соттан Кельнге бірге жол жүргенде, Энгельберт, мүмкін Фредериктің қолынан, қазіргі Гевельсберг пен Швельм маңындағы тар жолда қаза тапты. Шабуылдың артында наразы ақсүйектердің тобы тұрған болуы мүмкін, олардың мақсаты Энгельбертті өлтіру емес, тұтқынға алу болған жатады. Энгельберттің денесі Кёльнге көлікпен жеткізілді, қарап шыққанда, оның денесінде қырық жеті жара анықталды.

Құрмет

Энгельберттің денесі 1226 жылғы 24 ақпанда Кельн соборында, паптың легаты Кардинал Конрад Урахтың бұйрығымен жерленді, ол оны шейіт деп жариялады, бірақ ресми қанонизация болған жоқ. Оның қабір қалдықтары бүгінде Баварияның Фердинанды, Кельн архиепискобының өкілеттігімен дайындалған барокко стиліндегі киелі орында сақтаулы. Ол 1618 жылы 7 қарашада оның мерекесін тойлауға бұйрық берді.