Кіріспе

Жыланның түршесі

Сан-Диего тау патша жыланы (Lampropeltis zonata pulchra) – Оңтүстік Калифорнияға ендемик, улы емес колумбрид жыландарының бір түршесі. Оның штаттық деңгейдегі қорғау статусы – "Арнайы қорғауға алынған түрлер".

Сипаттама

Орташа мөлшерлі (53–108 см жалпы ұзындығы) жылан, ерекше қызыл, қара және ақ сақиналар тізбегімен (үш түсті диадалар: Савидж және Словински 1990; олар ұқсас, бірақ Цвеифель 1952b-нің триадаларынан өзгеше), онда салыстырмалы түрде тар ақ сақиналар әрқашан қара сақиналармен шектеледі, ал қызыл түс сақиналар немесе жолақтар түрінде кездесе алады және кезектесіп қара сақиналармен шектеледі (Цвеифель 1952b; жеке байқау). Кейде сақиналары жоқ аберрантты үлгілерге тап болуға болады (МакГурти 1988, 2-суретті қараңыз). Денесіндегі (құйрығын қоспағанда) үш түсті диадалардың саны 27-ден 38-ге дейін, ал денедегі диадалар арасындағы қызыл сақиналардың 15%-дан 100%-ға дейін толық болады (Zweifel 1952b). Мұрыны қара түсті, ал көздің қабықшасы өте қоңыр (Б. МакГурти, жеке хабарлама). Осы беттегі сілтемелер төмендегі Сілтемелер тізімінде көрсетілуі керек.

Тарату

Бұл Калифорнияға ендемик Санта-Моника тауларында (Лос-Анджелес округі); Санта-Ана тауларында (Оранж және Риверсайд округтері); Санта-Роза тауларында (Риверсайд округі); және Корте-Мадера, Куямака, Ыстық бұлақтар, Лагуна және Паломар тауында (Сан-Диего округі) кездеседі (МакГурти 1988; 44-сурет). Шындығында, бұл жылан Сан-Диего округінің 4000 футтан жоғары биіктіктегі немесе қолайлы ортасы бар барлық тауларында болуы мүмкін (Хаббс, 2004). Оның биіктік диапазоны теңіз деңгейінен шамамен 1800 метрге дейін (Паломар тауы, Сан-Диего округі) созылады. Сан-Диего округінің батысынан алынған екі ерте үлгі (SDSNH 9930, USNM 13889) және 1960 жылдан кейінгі үш мәлімет (Б. МакГурти, жеке хабарлама) осы таксонның жағалауға жақын туған жерде болуы мүмкін екенін көрсетеді. Дегенмен, соңғы мәліметтер расталмаған, ал бұрынғылары дұрыс емес жазбалар немесе қашып кеткен немесе босатылған үй жануарларын көрсетуі мүмкін (B. McGurty, жеке хабарлама).

Өмірбаян

Lampropeltis zonata pulchra – сирек кездесетін, жасырын, криптозоокалық жылан, оның өмір тарихы әлі толыққанды түсініксіз. Сан-Диего таулық патша жыланы әдетте наурыз айында қыстаудан шығып, қараша айына дейін жер бетінде белсенді болады, бірақ наурыздың ортасынан мамырдың ортасына дейін оны көру жиілеу (Klauber 1931, McGurty 1988, Hubbs 2004), осы кезеңде ол күндізгі жылы уақытта белсенді (жеке байқау). Маусым соңында ол түнде де белсенді болуы мүмкін, бұл, әдетте, көптеген жыландар сияқты, оның салыстырмалы түрде төмен температуралық қалауымен және салыстырмалы түрде төмен сынаптық жылулық шегімен байланысты (42,5°C: L. zonata үшін ұсынылған деректер, түршесі көрсетілмеген; Brattstrom 1965). Жабайыда ұсталған, тұтқындағы жекелеген мысалдар негізінде, жұптасу мамыр айында жүреді, ал жұмыртқалар әдетте маусымда немесе шілде айының басында салынады (McGurty 1988; жеке байқау). Аналықтары 4-9 орташа өлшемді (орташа ұзындығы 36 мм x ені 16 мм), сүйектей ақ, былғары қабықшалы жұмыртқа салады, егер олар тұтқында инкубацияланған жұмыртқаларға ұқсас болса, ұядан шығуға дейін кем дегенде 2 ай қажет (McGurty 1988). Жас ұрпақтар әдетте тамыздың соңы мен қазанның басында байқалады (жеке байқау). Табиғатта репродуктивтік жасқа жетуге қажетті уақыт белгісіз, бірақ тұтқындағы L. z. pulchra жыныстық жарақатқа жету үшін 4-5 жылға дейін уақыт керек болды (McGurty 1988). Егер осы түрдің басқа түрлері үшін тұтқында ұзақ өмір сүру туралы жазбаларға қарасақ (Bowler 1977 қараңыз), Сан-Диего таулық патша жыландары салыстырмалы түрде ұзақ өмір сүруі мүмкін. L. z. pulchra өте мекенжайлық болуы мүмкін, үнемі қолайлы ортаның жергілікті бөліктерін пайдаланады (McGurty 1988), бірақ осы таксонның қозғалыс үлгілері көбінесе белгісіз. Көптеген аймақтарда бұл жылан бұрынғыдан гөрі көптеп таралған және тек жартастармен ғана шектелмейді. Ол жер астында өмір сүреді және тас жоқ жерлерде, түбірлерді, бұтақтарды және ескі тақталар, банкалар, бетон, асфальт сынықтары және тіпті қоқыс сияқты жасанды жабындыларды пайдаланады. L. z. pulchra популяциясын сақтау үшін қажетті жалғыз нәрсе – олжа және баспана (Hubbs, 2004). Бұл таксон, әдетте, саурофаг болып табылады, тек батыс қоршаулы кесірткелері мен батыс скинктері Сан-Диего таулық патша жыландарының жегені анықталған, бірақ L. zonata басқа түрлеріне тән олжалар да жеуі мүмкін (Newton and Smith 1975, McGurty 1988).

Тіршілік ету ортасы

Ішкі тау жоталарында Lampropeltis zonata pulchra негізінен ponderosa, Jeffrey және Coulter қарағайлары мен қара емендерінің шоғырларында кездеседі, және сиыршықты орман шоғырларынан төмен сирек кездеседі (Zweifel 1952b, McGurty 1988; жеке байқаулар), бірақ жыландар өзендер мен сарқырамалар бойындағы дәліздер арқылы төменгі биіктіктерге, мысалы, Сан-Диего округіндегі Оук-Гроув кемпингіне дейін де барады (Hubbs, 2004). Төменгі биіктіктерде және жағалау жоталарында, ол аралас емен-шыршалы орманның жиегінен төмен, жағалаулық орман алқаптарында кездеседі, әдетте, шатқал түбінде, батыс сикомор (Platanus racemosa), Фримонт пахтасы, жағалау емені, самырсын, жабайы раушан (Rosa spp.) және қара жидектері өседі. Оны шапарраль және жағалау шалғындығы өсімдік түрлерімен қатар тар жағалау ормандарында да табуға болады (жеке байқаулар; McGurty 1988 қараңыз). Тастар немесе тасты тік жарлар L. z. pulchra мекендеу ортасының бір ғана бөлігі болып көрінеді (Hubbs, 2004), себебі олар қолайлы паналау орындарын ұсынады және қажетті тамақ ресурстарын қамтиды. Мұндай жерлер қыстауға да мүмкіндік береді, алайда L. z. pulchra Санта-Моника тауларында, Санта-Ана тауларында және олар мекендейтін басқа да таулы аймақтарда, таулардан алыс, шапарраль жамылған төбелерде де кездеседі. Жыландар барлық аймақтарда жер астында өмір сүреді, ал тасты жамылғысы жоқ жерлерде кеміргіштердің илеулерін паналау үшін пайдаланады (Hubbs, 2004).