Кіріспе

Жарым арал Малайзия мен Сингапур арасындағы шекаралық байланыс

Жохор-Сингапур тас жолы – Малайзиядағы Жохор Бахру қаласын Жохор бұғазы арқылы Сингапурдағы Вудлендс ауданы мен қаласына байланыстыратын, теміржол және автокөлік көпірінен тұратын тас жол. 1928 жылдан 1998 жылға дейін, Туас екінші байланысы ашылғанға дейін, екі елдің арасындағы жалғыз құрлық байланысы осы тас жол болды. Сингапурдың Вудлендс бақылау пункты мен Малайзияның Бангунан Сұлтан Искандар арасындағы қашықтық шамамен 1.9 километрді құрайды. Бұл әлемдегі ең жұқ жүргізілетін шекаралық өткелдердің бірі, күніне 350 000 жолаушы өткізіледі. Көптеген малайзиялықтар Малайзияда тұрып, күнделікті (қоғамдық немесе жеке көлікпен) Сингапурға жұмысқа барып-келеді, апта ішінде өте ауыр жол ағлағынан ұзақ сапарға шыдайды. Шекараны екі елдің де иммиграциялық органдары Оңтүстік біріктірілген шлюз (Малайзия) және Вудлендс бақылау пункты (Сингапур) арқылы басқарады. 2022 жылдың 26 наурызынан бастап екі ел де жаяу жүргіншілерге тас жолмен жаяу өтуге рұқсат берді, бірақ бұл сирек кездеседі; жаяу жүргіншілердің жаяу өтуі көбінесе тас жолдағы үлкен көлік тоқтауымен шектеледі, бұл жолаушылардың иммиграциядан өткеннен кейін белгілі бір сағаттардағы халықаралық автобустарға отыруына кедергі келтіреді.

Құрылыс және ашылу

XIX ғасырдың соңында Сингапур ірі халықаралық сауда портына айналып, бу кемелері үшін отын құю станциясы болды. XX ғасырдың басында Британдық Малайя халықаралық нарықтарға қалайы, каучук, гамбиер және қара бұрыш сияқты шикізаттың ірі өндірушісі мен экспорттаушысы болып дамыды. Сингапур мен Джохор арасындағы байланыс паром арқылы жүзеге асырылды. Жартылай аралдағы теміржолдар, ал Сингапурда паромдық терминалдан Оңтүстік Сингапурдағы Танк Роудқа дейінгі теміржол Британдық Малайядағы тауар тасымалы желісін толықтырды. 1909 жылдың маусымынан бастап жүктер вагондық паромдармен, ал жолаушылар жолаушылар паромдарымен тасымалданды (1912 жылдан бастап 3 паром, 1912 жылға дейін 2 паром). Вагондық паром бір уақытта 6 вагонды қабылдаса, жолаушылар паромдарының сыйымдылығы шамамен 160 адамды құрады. Халықаралық сауданың өсуіне байланысты 1911 жылы Британдық Малайядан Сингапурға тауар жеткізу үшін паром қызметі тәулік бойы жұмыс істеуге қажеттілік туды. Қосымша паромдар салынды, бірақ олар тез арада толып кетті. Жолаушылар кемелері көбінесе жобаланған сыйымдылығынан асып, "250-ге жуық жолаушыны" тасыды. Сонымен қатар, паромдарды күтіп ұстау шығындарының артуы паромдардың ұзақ мерзімді перспективадағы тиімділігіне қауіп төндірді. 1912 жылы жылдық шығын 53,750 доллар (2000 жылы 1,8 миллион фунт стерлинг) деп бағаланды. 1917 жылы Малай мемлекеттерінің (ММД) қоғамдық жұмыстар директоры У. Эйр Кеннидің үйінділі қамал салу туралы ұсынысы ММД Федералды кеңесінің қолдауын тапты. Оның ұсынысы бойынша, жоспарланған жердегі жұмсақ "ақ және қызғылт сазды топыраққа" негіз салынып, кемелердің өтуіне мүмкіндік беретін ашық аралық болуы керек еді, ал үйінді материалдары Пулау Убин мен Букит Тимахтағы карьерлерден алынуы тиіс болды, себебі гранит жеткілікті мөлшерде және қолжетімді бағада сатылды. Каузвей дизайнына қатысты баламалардың арасында көпір салу немесе вагондық және пойыз паромдарын жаңарту қарастырылды. Көпір салу ұсынысы қабылданбады, себебі бұл учаскеде судың тереңдігі 70 футқа жететін, ал берік негіз салу мүмкін болмады. Ашық аралықты жасау қажет болды және көпірді күтіп ұстауға көп шығын кетпек. Вагондық паромдарды ауыстыратын пойыз паромдары да тым қымбат болар еді. Жоба ұсынысын ФМС бас хатшысы және Боғаз қоныстарының колониялық хатшысы Эдвард Льюис Брокман, сондай-ақ Боғаз қоныстарының губернаторы және ФМС жоғарғы комиссары сэр Артур Хендерсон Янг мақұлдады. 1917 жылы губернатор Янг Сингапурдағы теміржол түсімдерінің 1912 жылы 82,000 доллардан (2000 жылы 2,7 миллион фунт стерлингтен) 1916 жылы 480,000 долларға (2000 жылы 11,8 миллион фунт стерлингтен) алты есеге өскенін теміржол қозғалысының қарқынды өсуінің дәлелі ретінде келтірді, демек ФМС теміржол басқармасы қажетті жаңарту жұмыстарын одан әрі кейінге қалдыра алмайды. Британ үкіметі кеңесші инженерлер Куд, Фицморис, Уилсон және Митчелл мырзаларды Вестминстерден шақырып, болашақ Каузвейдің жоспарларын дайындауды тапсырды. Бағыт екі жағалаудағы қазіргі теміржол бекеттерін де ескерді. Жобаның ұзындығы 3465 фут, ені 60 фут, екі метрлік теміржол желісіне және 26 фут енді жолға жеткілікті, ал су құбырын салу үшін орын кейінірек қарастырылатын еді. Су тасқынын бақылау үшін шлюзге су қақпалары орнатылды. Құрылыс келісім-шарты 1919 жылдың 30 маусымында Лондонның Топхэм, Джонс және Рейлтон ЛТД компаниясына берілді. Инженерлік фирма Сингапурдағы кемежайлар мен порттарда ірі жұмыстарды орындаған және осы салада қажетті жұмыс күші мен тәжірибеге ие болған. Сонымен қатар, британдық Әскери-теңіз министрлігі британдық әскери кемелерін қабылдау үшін шлюздерді кеңейтіп, тереңдетуді қалады. Алайда, мұны жасау қиын және өте қымбат екені анықталды. Сондықтан, FMS және Боғаз қоныстары үкіметі жобаны тоқтатуды қарастырды. 1923 жылдың қаңтарында шлюз жергілікті теңіз кемелері үшін ашылды. 1 қазанда жартылай аяқталған Каузвей жолаушылар тасымалына ресми түрде ашылды. Каузвей 1924 жылы шлюздің соңғы жұмыстары аяқталғаннан кейін толыққанды аяқталды. Құрылысқа жұмсалған шығын 17 миллион доллар (2000 жылы 277 миллион фунт стерлинг) құрады, құрылыс барысында 2300-ден астам қызметкер мен жұмысшы жұмыс істеді. 1924 жылдың 28 маусымында Жохорда ашылу рәсімі өтті. Жохор сұлтаны мен губернатор Гиллемард салтанатты шараға қатысты, лента қиылып, мерекелік концерт өтті. Мерекеге көптеген адамдар қатысуы үшін Жохорда арнайы мереке жарияланды. Ашылу Сингапур мен Бангкок арасындағы үздіксіз байланыс дәуірінің басталуын білдірді. Каузвейдің басқаруы 1925 жылы Джохор Каузвейін бақылау комитеті құрылған кезде ресмилендірілді. FMSR аясында комитетке Каузвейдің тиімді басқаруын және күтіп ұстауын қадағалау үшін толық дербестік берілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс және соғыстан кейінгі кезең

Жапонияның Малайзияға басып кіруі аяқталысымен, генерал-лейтенант Артур Персивалдың басшылығындағы одақтас күштер Жохордағы өз позицияларынан шегіне бастады және 1942 жылдың 31 қаңтарында таңертең Каузвейден өтті. Содан кейін Каузвей екі жарылыспен жарылды. Бірінші жарылыс шлюздің көтеру көпірін қиратты, ал екіншісі Каузвейде 70 фут енділікке дейін жарық жасады және су тасымалдау құбырларын да бұзды. Бұл жапондықтарды басқа жерден жолдан өтуге мәжбүрледі, бірақ олар көп ұзамай қаланы басып алып, жарық үстінде арқалық көпір салды. Көпір жапон әскерлері капитуляциялағаннан кейін британдықтар оралғанға дейін соғыс зардаптарымен қалды. 1946 жылдың ақпан айында арқалық көпір екі Бейли көпірінің кеңейтілуімен ауыстырылды, қиратылған көтеру көпірінің қалдықтары тазартылды және теміржол жолдары қайта салынды. 1940 жылдардың соңында шлюз арнасын және көтеру көпірін қайта құру жоспарлары қарастырылды, бірақ кейін су өткізуге қатысты сұраныс қайта құру шығындарын ақтауға жеткіліксіз болғандықтан тоқтап қалды. 1948-1960 жылдардағы Малайядағы төтенше жағдай кезінде Сингапур мен Малайя арасындағы стратегиялық дәліз ретінде, жолаушылар Сингапур мен Малайя арасындағы жау әскерлері мен қару-жарақтардың қозғалысын тоқтату үшін қатаң қауіпсіздік тексерулерінен өтті. Тексерулер, сондай-ақ теміржол желілеріне жасалған шабуылдар Каузвейдегі жол ағлағын одан әрі ушықтырды. Сонымен қатар, мереке күндері мен мерекелік маусымдарда Каузвейде жол тығырылуы одан да күшейді.

Тәуелсіздік және шекараны бақылау

1957 жылғы 31 тамызда Малайя Федерациясы тәуелсіздік алғаннан кейін, бұл жол халықаралық шекараға айналды. Каузвейде иммиграциялық бақылау енгізу жоспарланған, бірақ оның орнына жеке куәлікті қатаң тексеру жүйесі қолданылды. 1963 жылғы 16 қыркүйекте Малайзия Федерациясы, Сингапур, Сабах және Саравак бірігіп, Малайзия құрылғанда, Каузвей ішкі мемлекеттік шекараға айналды. 1964 жылғы 22 шілдеде Сингапурдағы нәсілдік қақтығыстардан кейін, коменданттық сағат режимінде Каузвей полиция рұқсатысыз саяхатшыларға жабылды. Ол келесі күні коменданттық сағаттан тыс уақытта қайта ашылды және 26 шілдеде әдеттегі қозғалыс қайта басталды. 1965 жылғы 9 тамызда Сингапур Малайзиядан бөлінгеннен кейін, Каузвей екі ел арасындағы шекаралық байланысқа айналды. Екі жақта да иммиграциялық бақылау пункттері салынды, Сингапур жағында 1967 жылдың маусымынан бастап, ал Малайзия жағында қыркүйек айынан бастап паспорттық бақылау енгізілді. 1984 жылғы 1 қарашада Каузвей бақылау-өткізу пунктінде жол ақысын қабылдау басталды, барлығы он жолақ болды. Жол ақысын қабылдау кабиналарын Малайзия автомобиль жолдары басқармасы салған. Желтоқсан айына дейін 384 000 доллардан астам жол ақысы жиналды. Жол ақысын қабылдау Каузвейдегі көлік қанағаттанбаушылығын азайтты. Жол ақысы Малайзияның федералды үкіметіне төленді. Каузвейдегі сауда мен адам ағынының артуын қолдау үшін Малайзия және Сингапур үкіметтері жолды бірнеше рет кеңейту және бақылау-өткізу пункттерінің жағдайын жақсарту жұмыстарын жүргізді. Сингапур 1999 жылы, ал Малайзия 2008 жылы өздерінің бақылау-өткізу пункттерін жаңартты. 1998 жылы екінші шекаралық көпір – Малайзия-Сингапур екінші байланысы (Танджунг Купанг және Туас арасында) аяқталды. COVID-19 пандемиясына жауап ретінде Малайзия 2020 жылғы 18 наурызда бүкіл ел бойынша қозғалысты бақылау туралы бұйрық шығарды және елдің шекараларын жапты, бұл Малайзия мен Сингапур арасындағы жүздеген мыңдаған адамдарға әсер етті. Дегенмен, жүк, тауарлар мен азық-түлік тасымалы жалғасты. 2021 жылғы 29 қарашада екі елдің билігі де құрлық шекаралық бақылауды жеңілдетіп, вакцинацияланған саяхат жолағы арқылы белгіленген автобус қызметтерімен Каузвей арқылы елдер арасында 2880 тұрғынның шектеулі күнделікті ағынына рұқсат берді. Бұл шамамен 250 000 – 400 000 адамды құрады. 2023 жылғы наурызда Сингапурдың құрлық бақылау-өткізу пункттерінен (Каузвей және Екінші байланыс қоса алғанда) күн сайын шамамен 376 000 адам өткені хабарланды. 2023 жылғы 16 маусымы мен 18 маусымы аралығында Сингапурдағы мектеп демалысы кезеңінде Каузвей арқылы күн сайын орташа есеппен 406 000 адам өтіп, 2023 жылғы 16 маусымда 430 000 адам өтті. 2024 жылғы 28 наурызда Иммиграция және бақылау-өткізу пункттері басқармасының мәліметінше, 3 күндік Ұлы жұма демалысының алдында Сингапур-Малайзия құрлық шекарасынан 510 000 адам өтті. Бұл Сингапурдың құрлық шекарасында бір тәулік ішінде тіркелген ең жоғары көрсеткіш болды. Күн бойы Вудлендс бақылау-өткізу пунктінде үлкен кептеліс болды, тізбектер Seletar Expressway-ден тысқары жерге дейін созылды.

Оңтүстік интеграцияланған шлюз

Оңтүстік біріктірілген қақпа Сұлтан Искандар ғимараты мен Джохор Бахру орталық теміржол стансасынан (JB Sentral) тұрады. Сұлтан Искандар ғимараты – жол және жаяу көлік ағынын басқаратын кедендік, көші-қон және карантиндік кешен. Оны Малайзия Премьер-Министрі Абдулла Бадави 2008 жылдың 1 желтоқсанында ресми түрде ашты және ол 2008 жылдың 16 желтоқсанында толыққанды жұмыс істеуге кірісті. Бұрынғы Танжунг Путери CIQ кешені кейіннен бұзылды. Жаңа CIQ кешені бұрынғы бақылау бекетінен 1 км ішкі жаққа орналасқандықтан және жаңа жолда жаяу жүргіншілерге арналған жеке жолақ болмағандықтан, жаяу жүргіншілерге Causeway арқылы жаяу өтуге тыйым салынды, бірақ ауыр жол ағлақтары кезінде бұл талап жеңілдетіледі. JB Sentral теміржол стансасы 2010 жылдың 21 қазанынан бастап Джохор Бахрудың басты теміржол стансасы болып табылады. JB Sentral сондай-ақ Сингапурға бет алған теміржол жолаушылары үшін иммиграциялық және кедендік бақылау пункі ретінде де қызмет етеді.

Вудлендс бақылау бекеті

Жаңа Вудлендс бақылау пункты, жартылай қайта дамытылған жерге салынған, 1999 жылы көлік ағынының артуына және жылдар бойы ескі кеден кешенін жапқан қара күйеге бейімделу үшін ашылды. 1970-ші жылдардың басында салынған ескі кеден кешені Вудлендс Роуд және Вудлендс Центр Роуддың қиылысында орналасқан, жаңа бақылау пункты 1999 жылдың шілдесінде ашылғаннан кейін жабылды, бірақ мотоцикл жолағы 2001 жылға дейін таңертең ашық болды, ал ол 2008 жылдың 1 наурызында тек жүк көліктері үшін қайта ашылды. Жаңа бақылау пункттер кешенінде 1998 жылдың 1 тамызында Сингапур теміржолының шекаралық бақылау нысаны ретінде ашылған Вудлендс пойыз бақылау пункты орналасқан, бұрын ол Малайзияның көші-қон және кеден қызметтерімен бірге Танджонг Пагар теміржол станциясында орналасқан еді. Вудлендске көшу екі ел арасында дау тудырды, ол 2010 жылы шешілді. 2011 жылдың 1 шілдесінде Вудлендс пойыз бақылау пункты Сингапурдың қалааралық теміржол станциясы ретінде Танджонг Пагар теміржол станциясының орнын басты. Солтүстікке қарай пойызбен жүретін жолаушылар Малайзияға пойызға отырғанға дейін Вудлендс пойыз бақылау пунктінде екі елдің де шекаралық бақылауын өтеді. Оңтүстікке қарай жүретін пойыз жолаушылары JB Sentral-да Малайзияның шығу бақылауын, ал Вудлендс пойыз бақылау пунктына келген кезде Сингапурдың көші-қон және кеден бақылауын өтеді.

Жолды ауыстыруға тырысу

1966 жылдан бері малайзиялықтар Косвейді алып тастау туралы бірнеше рет шақыру жасады. 1966 жылы Джохор штатының заң шығарушы кеңесінде спикер Косвейдің «басқа нәрселерге қарағанда кедергі келтіретінін», ал Джохор Бахруға жақын портты салу қала экономикасын жаңартуға көмектесетінін айтты. Қазіргі уақытта Джохор штатында Пасир Гуданг және Танджонг Пелапас сияқты дамыған порттар бар. Екінші талап 1986 жылы Израиль президенті Хайм Герцог Сингапурге келген кезде айтылды. Сол кезде Сингапур үкіметі Малайзия саясаткерлері мен баспасөз тарапынан оның сапарына рұқсат бергені үшін сынға ілінді. Махатхир Мохамед басқаруы кезінде Малайзия үкіметі Жохор-Бахру теміржол станциясының жанындағы төбеде жаңа кедендік, иммиграциялық және карантиндік кешен салуды жоспарлады. Жаңа кедендік кешенді қала алаңымен байланыстыратын көпір салу жоспарланды. Үкімет жобаны «Оңтүстік Біріктірілген Дарбаза» (Gerbang Selatan Bersepadu) деп атады. Жобаны жүргізу құрылыс компаниясы – Гербанг Перданаға тапсырылды. Құрылыс кезінде ескі кедендік кешеннің соңында орналасқан екі жер асты жолының бірі толығымен жабылды. Ескі кедендік кешеннен шығатын жолдар өзгертілді. Жоба бойынша, жаңа Сингапур көпірі аяқталғаннан кейін қозғалыс жаңа кедендік кешенге бағытталатын болады. Жаңа кедендік кешен жұмыс істегеннен кейін ескі кедендік кешен бұзылады. Осы уақытқа дейін Сингапур үкіметімен Косвейді жаңа көпірмен алмастыру туралы келісімге қол жеткізілген жоқ. Ескі Косвейді жаңа көпірмен алмастыру туралы ұсыныстар екі ел арасында 2000 жылдардың басынан бері саяси шиеленіске әкеп соқты. Малайзия үкіметі Сингапурдың жобаға қатысудан бас тартуы Малайзия суларының үстінде қисық көпірге, ал Косвейдің жартысы Сингапур тарапында қалатынына әкеледі деп күтті. Алайда Сингапур, егер оның әуе күштеріне Джохордың әуе кеңістігінің бір бөлігін пайдалануға рұқсат берілсе, көпір салуға келісуі мүмкін екенін мәлімдеді. Малайзия бұл ұсыныстан бас тартты және келіссөздер жалғасуда. 2006 жылдың қаңтар айында Малайзия жаңа көпірді Малайзия тарапынан салуға кірісетінін бір жақты түрде жариялады. Малайзия тарапындағы жаңа көпірдің құрылысы 2006 жылдың 10 наурызында, оның тіректері аяқталған кезде ресми түрде басталды, бірақ 2006 жылдың 12 сәуірінде Махатхирдің ізбасары Абдулла Ахмад Бадави құрылысты тоқтатып, жобаны тоқтатуға мәжбүр болды. Бұл келіссөздердегі және Сингапурмен заңдық мәселелердегі қиындықтардың күшеюіне әкелді (Сингапурдың қойған талаптары Малайзия халқының ұлттық егемендігіне қарсы болды). 2006 жылы Бадави «болашақта Малайзия мен Сингапур арасында бір немесе екі көпір болмайды» деді. Алайда сол жылы Джохор сұлтаны Косвейдің мемлекеттік экономикаға зиян келтіріп, миграцияға себеп болатынын айтып, оны бұзуды талап етті.

Ақылы төлемдер

Көлік құралдары қозғалыс көпірінің екі жағында да жол төлемақысын төлеуі тиіс. Малайзия тарапындағы төлем қабылдау орыншасын PLUS Expressway Berhad компаниясы басқарады. Сингапурда, 10 VEP тегін күнін пайдаланған автомобильдер мен мотоциклдерге Көлік кіру рұқсаты (VEP) төлемақысы қолданылады.

Басқалар

Жаңа он VEP тегін күні және қысқартылған VEP жұмыс уақыты, баспасөз хабарламасы, Құрлық көлігі басқармасы, Сингапур, 2005 жылғы 15 мамыр.