Фердинанд Маннлихер: Аустриялық қару жасаушы және инженер

Кіріспе

Австриялық қару-жарақ конструкторы (1848–1904)

Фердинанд Риттер фон Маннлигер (30 қаңтар 1848 – 20 қаңтар 1904) – австриялық инженер және жеңіл қару конструкторы. Джеймс Париж Лимен бірге Маннлигер, ең алдымен, бірнеше оқты патрондарды жинақтап салуға арналған блок-клип зарядтағыш жүйесін ойлап тапқандығымен белгілі болды. Кейін, басқа конструкторлардың айналмалы механизмді қоректендіру журналдарының прототиптерін жетілдіріп жатқанда, Маннлигер өзінің шәкірті Отто Шёнауэрмен бірге айналмалы журналдың жетілдірілген дизайнын – Маннлигер-Шёнауэр мылтығын патенттеді, ол коммерциялық және әскери сәттілікке жетті.

Өмір

Богемиядағы Мост (Брюкс) қаласынан шыққан бай отбасының ұрпағы Манлихер Германияның Майнц қаласында дүниеге келді, онда оның әкесі Конфедерация бекінісіндегі австриялық гарнизонда австриялық к. к. шенеунігі ретінде қызмет етті. 1857 жылы ол ата-анасымен бірге Венаның Йозефштадт ауданына оралды, ал кейін Вена Технологиялық университетінде білім алды. 1869 жылы ол Австрияның Оңтүстік темір жолы компаниясында жұмыс істей бастады және 1887 жылға дейін Император Фердинанд Солтүстік темір жолы компаниясында инженер болып жұмыс істеді. Манлихер қару-жарақ технологиясына, әсіресе, қайта зарядталатын мылтықтарға ерте бастан қызығушылық танытты. 1866 жылғы Кенигграц шайқасында Австрияның жеңілісі оның амбицияларын оядырды, ол бұл жеңілісті императорлық және корольдік армияның жеткіліксіз жабдықталуымен байланыстырды. 1876 жылы Филадельфиядағы ғасырлық көрмеге көптеген конструкциялық жобаларды зерттеу үшін барды, содан кейін түтікшелі дүңгіршектері бар бірнеше қайта зарядталатын мылтықтардың жобаларын жасады. 1885 жылы ол "Манлихер жүйесіне" патент алды, ол 1886 жылы Аустрия-Мажарстан армиясы және басқа да қарулы күштердің штаттағы мылтығы ретінде қабылданды. 1878 жылы Манлихер Жоғарғы Австриядағы Штайр қаласындағы Österreichische Waffenfabriks Gesellschaft (ÖWG) компаниясына қосылды, ол кейін Штайр Манлихер деген атпен Еуропадағы ең ірі қару өндірушілердің біріне айналды. Манлихер M1895 үлгісі Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Аустрия-Мажарстан армиясымен кеңінен қолданылды. 1887 жылы Манлихер Австрияның Темір тәж орденінің 3-дәрежесімен марапатталды, сонымен қатар Пруссияның Таж орденін және француз Құрметті легионының офицерлік медалін алды. 1892 жылдың 14 желтоқсанында Австрия императоры Франц Иосиф оған бұрынғы жасаған еңбегі үшін Риттер фон (шамамен "виконт") атағын берді. 1899 жылы ол Императорлық Кеңес парламентінің Австрия Жоғарғы палатасына (Österreichisches Herrenhaus) өмір бойына тағайындалды. Манлихердің өмірінде жасаған сәтті жобаларына әскери және спорттық бұрандалы мылтықтар кірді. Манлихер 1890 жылдары бірнеше инновациялық жартылай автоматты тапанша үлгілерін әзірледі. Оның заманынан қаншалықты алға кеткенін оның жартылай автоматты мылтықтардың тәжірибелік жобаларын қарастыру арқылы көруге болады, бұл қаруде оқ-дәрі дұрыс жұмыс істеуге жарамсыз болған кезде жасалды. 1883 жылы Манлихер 11 мм-лік австриялық Верндлден оқ атарлық автоматты мылтықты жасауды бастады, бұл қара ұнтақтан жұмыс істейтін оқ-дәрі. W. H. B. Smith-тің "Mauser, Walther and Mannlicher Firearms" еңбегінде жазылғандай, Mannlicher 1885 M1 Garand-тың, ал Mannlicher 1900 "қысқа соққылы поршеньді" M1 Carbine-ның идеялық көзі болды.

A scion of a long established bourgeois family originating from Most (Brüx) in Bohemia, Mannlicher was born in the German city of Mainz, where his father served as an Austrian k. k. official in the Austrian garrison at the Confederation Fortress. He returned to the Josefstadt district of Vienna with his parents in 1857, and after receiving his Matura high school exam attended the Vienna University of Technology. He started his professional career in 1869 as an employee of the Austrian Southern Railway company and worked as an engineer at the Emperor Ferdinand Northern Railway company until 1887. Mannlicher had early turned his interest to weapons technology, particularly breech loading repeating rifles. His ambitions were fueled by the Austrian defeat in the 1866 Battle of Königgrätz, which he traced back to the inadequate equipment of the Imperial and Royal Army. In 1876 he travelled to the Centennial Exposition in Philadelphia to study numerous construction designs and afterwards drafted several types of repeating rifles with tubular magazines. In 1885 1886 he patented the "Mannlicher System" of a breechblock on a bolt action basis, which was adopted as a service rifle by the Austro Hungarian Army in 1886 and by several other armed forces. In 1878, Mannlicher joined the Österreichische Waffenfabriks Gesellschaft ( Österreichische Waffenfabriksgesellschaft (ŒWGat)) in Steyr in Upper Austria, which under the name of Steyr Mannlicher became one of the largest weapon manufacturers in Europe. The model Mannlicher M1895 was widely used by the Austro Hungarian Army up to and including World War I. In 1887, Mannlicher was awarded the 3rd class of the Order of the Iron Crown (Austria), he also received the Prussian Order of the Crown and the officier medal of the French Legion of Honour. On 14 December 1892 Emperor Franz Joseph of Austria vested him with the title of Ritter von (loosely translated to: 'knight of') due to his earlier ennoblement. In 1899 he was given a lifelong appointment to the Austrian Upper House (Österreichisches Herrenhaus) of the Imperial Council parliament. Mannlicher's successful designs during his lifetime included bolt action rifles, both military and sporting, in both turn bolt and straight pull actions. Mannlicher also developed several innovative semi automatic handgun designs in the 1890s. A measure of how far ahead of his time he was can be seen by looking at his experimental designs for semi automatic rifles, developed at a time when ammunition was not suitable to function properly in such a weapon. In 1883, Mannlicher began development of an automatic rifle firing the 11mm Austrian Werndl, a black powder cartridge. According to W. H. B. Smith in Mauser, Walther and Mannlicher Firearms, the Mannlicher 1885 became the inspiration for the M1 Garand; and the Mannlicher 1900 with the "short stroke piston" became the inspiration for the M1 Carbine.

Манлишердің автоматты мылтық жобалары

Маннилер бірнеше автоматты мылтық жобаларын ұсынды, олар сәтсіз аяқталды, бірақ заман алдында болды. Ол кейінірек конструкторлар қолданған негізгі қағидаларды енгізді, олар көбінесе табысқа жетті. Маннилердің 85-ші үлгісінің жартылай автоматты мылтығы 1883 жылы жасалған кері импульстік механизмді пайдаланды; ол кейін неміс MG 34 және MG 42 пулеметтерінде, сондай-ақ M1941 Johnson пулеметінде қолданылған кері иіліс түтік жүйесін болжады. 85-ші үлгі екінші дүниежүзілік соғыста танымал болған американдық BAR немесе британдық Bren мылтықтарымен бірдей тактикалық рөлді атқаруға лайық болды. 91-ші үлгінің жартылай автоматты мылтығы 7.92×57 мм Mauser оғы мен 88-ші үлгінің мылтық жинағышын пайдалануға арналған. 85-ші үлгі сияқты, ол да кейінірек Remington 8-ші үлгісінде және M1941 Johnson мылтығында қолданылған кері импульстік механизммен жұмыс істеді. Маннилер екі жартылай автоматты мылтық жасады, екеуі де 93-ші үлгі деп аталды – біреуі оның бұрылатын мылтығының, екіншісі тік тартылатын мылтығының негізінде жасалған. Мылтықтың бұрандасының артында кері серіппелі корпус орналасқан, ал бұранданың тіреуіштері бұрышты болған, сондықтан бұранда оқ атылған кезде айнала бастады, бұл іс жүзінде тежегіш құлып немесе кейінірек Thompson автомашинасында қолданылған Blish құлпы сияқты кешіктірілген құлыптама болды. Бұл жүйеде басқа мылтық калибрлі автоматты түрде зарядталатын конструкциялардағыдай кері иіліс түтігі немесе газ поршені болған жоқ, сондықтан механизм қарапайым болды, бірақ оқ талқандағыш қабықшаларын шығару қауіпті болды. 95-ші үлгінің жартылай автоматты мылтығы газбен жұмыс істеді, оның бір жағында тұтқасы және болтты іске қосу үшін алдында газ поршені бар, ал кері серіппе слайдта жұмыс істеді. Оқтарды жүктеу үшін Mannlicher жинағыштарын жоғарыдан дүкенге салыстырды. Бұл ерекшеліктер кейінірек АҚШ-тың M1 Garand мылтығында да қолданылды. 1900-ші үлгінің жартылай автоматты мылтығы да газбен жұмыс істеді, бірақ оқ ату үшін болтты ашатын тіреуішті қысқа соққылы поршеньді пайдаланды. Бұранда содан кейін кері серіппе болтқа әсер ететін инерциямен артқа жылды. АҚШ-тың M1 карабині болтты ашатын слайдқа инерция беру үшін қысқа соққылы поршеньді пайдаланды, бұл Mannlicher 95-ші және 100-ші үлгілерінде енгізілген ерекшеліктерді біріктірді. 1905-ші үлгі қысқа кері импульстік механизммен және көлбеу блогымен жабдықталған. Бұл Маннилердің 1901 жылғы тапанша калибрлі карабинінде қолданған ұстанымға ұқсас болды. Алайда, мылтық үшін ол оны 8 мм Mauser, стандартты неміс әскери мылтық оғының өлшеміне дейін ұлғайтты. Мылтық сонымен қатар Schönauer айналмалы дүкенін және Mauser Gewehr 98-ден көшірілген көзделгілерді пайдаланды. Оның компаниясы 1905 жылы дизайнға патент алғанмен, Маннилердің 1904 жылы қайтыс болуы дизайнды одан әрі дамытуға тосқауыл қойды.

Mannlicher introduced several automatic rifle designs that were unsuccessful, but ahead of their time. He introduced fundamental principles that were used by later designers, often successfully. Mannlicher's Model 85 semi automatic rifle used his recoil operated action originally developed in 1883; it anticipated the recoiling barrel system used later in designs like the German MG 34 and MG 42 machineguns, and the M1941 Johnson machine gun. The Model 85 would have fit the same tactical role as the American BAR or British Bren of World War II fame. The Model 91 semi automatic rifle was designed to use the 7.92×57mm Mauser cartridge and the Model 88 rifle clip. Like the Model 85 it was a recoil operated action like the later Remington Model 8 and M1941 Johnson rifle. Mannlicher designed two semi automatic rifles both called Model 93, one based on his turn bolt rifle and the other based on his straight pull rifle. The rifles had a recoil spring housing behind the bolt and the bolt locking lugs were angled, so the bolt started turning on firing, essentially a hesitation lock or delayed blowback much like the later Thompson Autorifle utilising the Blish lock. In this system there was no recoiling barrel nor gas piston as with other rifle caliber autoloading designs, so the mechanism was simple, but ejection of fired cartridge casings was so fierce as to be hazardous to bystanders. The Model 95 semi automatic rifle was gas operated using a slide with the cocking handle on its side and gas piston at its front to operate the bolt, with the recoil spring operating on the slide. Loading was with the Mannlicher packet clip of cartridges inserted into the magazine from the top. These features were also used in the later U. S. M1 Garand rifle. The Model 1900 semi automatic rifle was also gas operated but used a short stroke piston with a camming lug that engaged the bolt to open it. The bolt was then carried to the rear by momentum with the recoil spring operating on the bolt. The US M1 carbine used a short stroke piston to impart momentum to a slide that opened the bolt, combining features introduced in the Mannlicher Model 95 and Model 100. The Model 1905 used a short recoil action with a tilting locking block. This was same principle Mannlicher used in his 1901 pistol caliber carbine. However, for the rifle he scaled it up to 8mm Mauser, the standard German military rifle cartridge. The rifle also used a Schönauer rotary magazine, and sights copied from the Mauser Gewehr 98. Although his company patented the design in 1905, Mannlicher's death in 1904 ended any further development of the design.

Патенттер

Қайталайтын қару. 1892 жылдың 12 сәуірі. (Мылтық)

Желдеткіш механизмді қаруларға арналған қоректендіру механизмі. 1894 жылдың 24 сәуірінде патенттелген. (Мылтық)

Автоматты қару. 1897 жылдың 27 сәуірінде патенттелген. (Мылтық)

Автоматты қару. 1897 жылдың 27 сәуірінде патенттелген. (Пистолет, Steyr Mannlicher M1894)

Автоматты қару. 1903 жылдың 19 мамырында патенттелген. (Мылтық)

Автоматты құлыпты кіші қару. 1905 жылдың 14 қарашасында патенттелген. (Мылтық, өлімнен кейін патенттелген)