Британдық Lee-Enfield мылтығының тарихы мен түрлері

Британдық Lee-Enfield мылтығы: .303 British патроны, жылдам ату, берік құрылым. RSAF Enfield-те жасалған, әр түрлі модификациялары бар. Тарихы мен ерекшеліктері.

32 мин оқу

100%

Дереккөз: Lee–Enfield — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Британ империясының болтты қадамды мылтығы

Ли-Энфилд .303 British қызметтік патронымен, жиекті, жоғары қуатты мылтық оғын атуға бейімделген. Қолданыстағы Ли-Метфорд патронындағы түтінсіз ұнтақпен жасалған тәжірибелер бастапқыда қарапайым жаңарту сияқты көрінді, бірақ жаңа түтінсіз ұнтақтың тудырған жоғары температурасы мен қысымы шамамен 6000 оқтан кейін Метфордтың беткей және дөңгелек ойықтарын тоздырып шығарды. Бұл мәселені Royal Small Arms Factory (RSAF) Enfield-те жасалған жаңа шаршы пішіндес ойық жүйесімен алмастыру шешті, осылайша Ли-Энфилд дүниеге келді.

Ли Энфилд мылтығының үлгілері/таңбалары және қызмет ету мерзімі

Үлгі/БелгіКезенде қолданылуыЛи–Энфилд мылтығы1895–1926Жарғылаулы жүктеу Ли–Энфилд1906–1926Қысқа дүңгіршек Ли–Энфилд Mk I1904–1926Қысқа дүңгіршек Ли–Энфилд Mk II1906–1927Қысқа дүңгіршек Ли–Энфилд Mk III/III*1907–қазіргі уақытқа дейінҚысқа дүңгіршек Ли–Энфилд Mk V1922–1924 (тек сынақтар; 20 000 дана шығарылған)No. 1 Mk VI1930 (тек сынақтар; 1 025 дана өндірілген және қалған бөлшектері 2-ші дүниежүзілік соғыстың басында мылтықтарға құрастырылған)No. 4 Mk I1931–қазіргі уақытқа дейін (1930 жылдары 2 500 сынақ үлгісі шығарылды, содан кейін 1941 жылдың ортасынан бастап жаппай өндірілді)No. 4 Mk I*1942–қазіргі уақытқа дейінNo. 5 Mk I "жунглилік карабин"1944–қазіргі уақытқа дейін (1944–1947 жылдары өндірілді) BSA Ширли 81 329 мылтық, ал ROF Fazakerley 169 807 мылтық өндірді. No. 4 Mk 21949–қазіргі уақытқа дейін7.62 мм мылтық 2A1964–қазіргі уақытқа дейін7.62 мм мылтық 2A11965–қазіргі уақытқа дейін

Журнал Ли Энфилд

Ли-Энфилд мылтығы 1895 жылдың қараша айында .303 калибрлі, «Ли-Энфилд» журналы бар мылтық ретінде немесе көбінесе «Журналды Ли-Энфилд» немесе MLE (кейде M, L, E орнына «эмили» деп айтылады) деп таныстырылды. Келесі жылы, қысқа нұсқасы «ұзын» нұсқасындағыдан өзгешеленетін, Lee-Enfield атқыштар карабині Mk I немесе LEC ретінде енгізілді. Екеуі де 1899 жылы шағын жаңартуларға ұшырады (тазалау/тазарту таяғын алып тастау), нәтижесінде Mk I* болды. Көптеген LEC (және аз санда LMC) арнайы үлгілерге, атап айтқанда Жаңа Зеландия карабиніне және Корольдік Ирландия полициясының карабиніне немесе сәйкесінше NZ және RIC карабиндеріне айналдырылды. Кейбір MLE (және MLM) зарядтағыштардан оқ жүктеуге бейімделді және «Зарядтағыштан жүктелетін Ли-Энфилд» немесе CLLE деп аталды.

Қысқа журнал Lee Enfield Mk I

1904 жылғы 1 қаңтарда түпнұсқа MLE-дің қысқа және жеңіл нұсқасы – мылтық, қысқа, дүңгіршек, Ли-Энфилд немесе SMLE (кейде "Smelly" деп айтылады, "S M L E" емес) енгізілді. Оның ұзындығы бастапқы ұзын мылтық пен карабин арасында, 25,2 дюйм (640 мм) болды. SMLE-нің ерекше белгісі – дөңгелек мұрыны, штык бекіткіші мұрын қақпағынан шамалы ғана шығып тұрды, бұл шведтік 1894 жылғы үлгідегі атқыштар карабинінен алынған. Жаңа мылтыққа зарядтағыш жүктеу жүйесі де қосылды, бұл Маузер мылтығынан алынған тағы бір жаңалық және кейін стандарт болған бекітілген "көпірден" өзгеше: бұранда басының бетіндегі зарядтағыш клип (стриппер клип) бағыттайтын құрылғы. Оның қысқалығы сол кезде көп пікір тудырды; көптеген мылтық қоғамының мүшелері мен қаругерлер қысқа ұңғысының ұзын MLE ұңғысынан кем дәл болатыны, кері соққысы күштірек болады және нысанаға бағыттау радиусы тым қысқа болады деп алаңдады.

Қысқа журнал Lee Enfield Mk III

Ең танымал Lee–Enfield мылтығы SMLE Mk III 1907 жылғы 26 қаңтарда Pattern 1907 штығымен бірге енгізілді және қарапайым артқы көрініс орнатылып, бұранда басына емес, жылдам зарядтауға арналған сырғымалы нұсқаулық орнатылды. Қол қорғаулары мен дүңгіршесінің дизайны да жақсартылды, ал патрон ұясы жаңа Mk VII жоғары жылдамдықты .303 оқ-дәрісіне бейімделді. Көптеген ерте үлгілер, Magazine Lee–Enfields (MLEs), Magazine Lee–Metfords (MLMs) және SMLEs, Mk III стандартына қайта жаңартылды. Олар "Mk IV Cond." деп аталады, түрлі жұлдызшалар түрғысынан айырмашылықтарды көрсетеді. No. 1 Mk III, сондай-ақ SMLE-нің көптеген басқа үлгілерінде, құлақшаның астындағы жабық бөлімшеде орналасқан далалық тазалау жиынтығы болды, ол түрлі маталармен және май құтысымен бірге стволды тазартатын сымды қамтыды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде SMLE Mk III-ті өндірудің тым күрделі екені анықталды (бір SMLE Mk III мылтығы британ үкіметіне £3/15/– = £ тұрды), ал сұраныс ұсыныстан асып кетті. 1915 жылдың соңында Mk III* енгізілді, ол бірнеше өзгерістерді қамтыды, олардың ең маңыздысы – дүңгіршеден оқты бөліп шығару механизмін жою болды. Бұл механизм іске қосылғанда, дүңгіршедегі оқтарды резервте қалдырып, тек жеке оқтарды ғана тамақтандыруға және шығаруға мүмкіндік берді, сондай-ақ алыс қашықтықтағы атуға арналған көздерді алып тастады. Артқы көріністің желге қарай бұрылу мүмкіндігі де жойылды, ал бұранданың дөңгелек тұтқасы тісті тақтаға ауыстырылды. Осы сипаттамалардың кейбіреулері немесе барлығы бар мылтықтар кездеседі, өйткені өзгерістер әртүрлі зауыттарда әртүрлі уақытта енгізілді және қосалқы бөлшектердің қоры таусылғанда. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін дүңгіршеден оқты бөліп шығару механизмі қайта орнатылды және 1933 жылға дейін өндірісте толығымен жойылмады. 1960 жылдарға дейін кейбір мылтықтарда бұл механизм сақталды. Мылтықтың кейінірек қолданылуының бір ерекше мысалы – граната ату құралын орнату, ол алынып тағылатын граната ұстағышын бекітуді қамтыды. Бұл құрал бос оқтың қысымын пайдаланып, модификацияланған Миллс бомбасын шамамен 10-ден 200 метрге дейін атуға мүмкіндік берді. Басты өндірушілердің (RSAF Enfield, Birmingham Small Arms Company Limited және London Small Arms Co. Ltd) әскери өндіріс талаптарын қанағаттандыра алмауы "шелл компанияларға тапсырыс беру схемасының" дамуына әкелді, ол бүкіл мылтықтар мен мылтық компоненттерін өндіруді бірнеше қосалқы компанияларға тапсырды. Нәтижесінде, соғыстың алғашқы жылында өндіріс шамамен 100 мыңнан астам жылдық өндірістен төрт есеге өсті. +SMLE өндірісі WWIProducer1914 (тамыз-желтоқсан)1915191619171918БарлығыEnfield51,576271,856418,283640,113626,3302,008,158BSA56,416275,927435,212468,447345,7321,581,854LSA12,10165,67899,43397,01289,990364,214Барлығы (Ұлыбритания)120,093613,461852,9281,205,5721,062,0523,854,106Канада02,65033,47682,3600118,486АҚШ00282,495835,35501,117,850Жалпы саны120,093616,1111,168,8992,123,2871,062,0525,090,442
SMLE Mk III* (1926 жылы Rifle No.1 Mk III* деп қайта аталды) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, әсіресе Солтүстік Африка, Италия, Тынық мұхиты және Бірма театрларында британ және Достас әскерлерінің қолында кеңінен қолданылды. Австралия және Үндістан соғыс кезінде SMLE Mk III* мылтығын стандартты мылтық ретінде сақтап, өндірді, ал мылтық 1950 жылдардың соңында L1A1 SLR-мен ауыстырылғанға дейін Корея соғысы кезінде австралиялық әскери қызметте болды. 1953 жылы Литгоудағы шағын қару фабрикасы SMLE Mk III* өндірісін тоқтатты. Үндістанның Исхапур қаласындағы мылтық фабрикасы Mk III*-ті .303 British патронымен, содан кейін 2A үлгісін шығарды, оның қабылдағышы мен бұрандасы 7.62×51 мм НАТО оқ-дәрісін ату үшін жылумен өңделгендіктен күштілігі артты, ал қашықтықтың метрикалық түрлендіруі жаңа оқ-дәрілердің тегіс траекториясына өте жақын болғандықтан 2000 ярдтық артқы көрініс сақталды. 2A1 моделі артқы көріністі 800 м-ге өзгертті және кем дегенде 1980 жылға дейін өндірілді. Mk III* механизміне негізделген спорттық мылтық өндірісте сақталды. Мылтық жай ғана "үш о үш" деп аталды.

The best known Lee–Enfield rifle, the SMLE Mk III, was introduced on 26 January 1907, along with a Pattern 1907 bayonet and featured a simplified rear sight arrangement and a fixed, rather than a bolt head mounted sliding, charger guide. The design of the handguards and the magazine were also improved and the chamber was adapted to fire the new Mk VII high velocity spitzer .303 ammunition. Many early models, Magazine Lee–Enfields (MLEs), Magazine Lee–Metfords (MLMs) and SMLEs, were rebuilt to the Mk III standard. These are called "Mk IV Cond. ", with various asterisks denoting subtypes. Another feature present on the No. 1 Mk III as well as many other models of the SMLE was a field cleaning kit enclosed behind a trapdoor in the buttstock which included a barrel pull through with various cloths and an oil bottle enclosed deeper within the compartment. During the First World War, the SMLE Mk III was found to be too complicated to manufacture (an SMLE Mk III rifle cost the British government £3/15/– = £), and demand outstripped supply; in late 1915 the Mk III* was introduced incorporating several changes, the most prominent of which were the deletion of the magazine cut off mechanism, which when engaged permits the feeding and extraction of single cartridges only while keeping the cartridges in the magazine in reserve, and the long range volley sights. The windage adjustment of the rear sight was also dispensed with, and the cocking piece was changed from a round knob to a serrated slab. Rifles with some or all of these features present are found, as the changes were implemented at different times in different factories and as stocks of parts were depleted. The magazine cut off was reinstated after the First World War ended, and not entirely dispensed with in manufacturing until 1933; some rifles with cut offs remained into the 1960s. One notable later use of the rifles were rifle grenade launcher conversions which involved the attachment of a removable grenade cup which would use the pressure of a blank round to launch a single modified Mills Bomb which had a launching range of about 10 to 200 yards. The inability of the principal manufacturers (RSAF Enfield, the Birmingham Small Arms Company Limited and London Small Arms Co. Ltd) to meet military production demands led to the development of the "peddled scheme", which contracted out the production of whole rifles and rifle components to several shell companies. As a result, the production was quadrupled in the first year of the war from slightly over 100 thousands annually before the war. +SMLE production during WWIProducer1914 (Aug. Dec.)1915191619171918TotalEnfield51,576271,856418,283640,113626,3302,008,158BSA56,416275,927435,212468,447345,7321,581,854LSA12,10165,67899,43397,01289,990364,214Total (UK)120,093613,461852,9281,205,5721,062,0523,854,106Canada02,65033,47682,3600118,486USA00282,495835,35501,117,850Grand total120,093616,1111,168,8992,123,2871,062,0525,090,442
The SMLE Mk III* (renamed Rifle No.1 Mk III* in 1926) saw extensive service throughout the Second World War, especially in the North African, Italian, Pacific and Burmese theatres in the hands of British and Commonwealth forces. Australia and India retained and manufactured the SMLE Mk III* as their standard rifle during the conflict, and the rifle remained in Australian military service through the Korean War, until it was replaced by the L1A1 SLR in the late 1950s. The Lithgow Small Arms Factory finally ceased production of the SMLE Mk III* in 1953. The Rifle Factory Ishapore at Ishapore in India produced the Mk III* in .303 British, and then the model 2A, with strength increased by heat treatment of the receiver and bolt to fire 7.62×51mm NATO ammunition, retaining the 2,000 yard rear sight as the metric conversion of distance was very close to the flatter trajectory of the new ammunition. The model 2|A1 changed the rear sight to 800 m, and was manufactured until at least the 1980s; a sporting rifle based on the Mk III* action remained in production. The rifle became known simply as the "three oh three".

Үлгі 1913 жыл Энфилд

1899–1902 жылдардағы Екінші Буер соғысы кезінде .303 британдық патронының нашар өнім көрсетуіне байланысты британдықтар оны ауыстыруға тырысты, сондай-ақ оны қолданатын Ли–Энфилд мылтығын да алмастыруды көздеді. Оқтардың сол кездегі басты кемшілігі – ауыр, дөңгелек бас жағы бар, төмен бастапқы жылдамдығы және нашар баллистикалық сипаттамалары болатын оқтардың қолданылуы еді. Маузердің 7×57 мм оқтары Маузер 1895 үлгісінен атылғанда, жоғары жылдамдыққа, тегіс траекторияға және ұзақ қашықтыққа ие болды, бұл оларды Оңтүстік Африканың ашық далалары үшін артықшылықты етеді. Ұзақ қашықтыққа арналған жаңа патрон әзірлеу жұмысы 1910 жылы басталды және 1912 жылы .276 Enfield патроны жасалды. Оқ атуға арналған, Маузер дизайны негізінде жаңа мылтық құрылды, ол Pattern 1913 Enfield деп аталды. .276 Enfield патроны жақсы баллистикалық көрсеткіштерге ие болғанымен, 1913 жылы британдық армия сарбаздары жүргізген сынақтар шамадан тыс кері соққы, оқпаннан ұшқын шашу, оқпанның тозуы және қызып кету сияқты мәселелерді анықтады. Төмен температурада жануға қабілетті жанармал жақсырақ нәтиже берер деген үміт болды, бірақ 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, қолайлы жанармал табылмай, әзірлеу тоқтатылды. Соғыс кезіндегі қажеттіліктер мен .303 оғының жақсартылған Mk VII үлгісі Ли–Энфилд мылтығының әскерде қалдыруына себеп болды.

Соғыс аралығы

1926 жылы британ армиясы номенклатурасын өзгертті; SMLE қаруы No. 1 Mk III немесе III* деп аталды, ал бұрынғы MLE және LEC үлгілері, сондай-ақ ертерек SMLE модельдері қолданудан шықты. Көптеген Mk III және III* мылтықтары .22 калибрлі оқу-жаттығу мылтықтарына түрлендіріліп, әртүрлі үлгілерде No. 2 деп белгіленді. (1914 жылғы үлгі No. 3 болып өзгерді.)

Ли Энфилд No 1 Mk V

SMLE дизайнының өндірісі салыстырмалы түрде қымбатқа түсті, себебі көптеген соққымен жасау және машинамен өңдеу операциялары қажет болды. 1920 жылдары осы мәселелерді шешу мақсатында бірқатар тәжірибелер жүргізілді, нәтижесінде күрделі бөлшектердің саны азайтылып, өндіріс процестері жақсартылды. SMLE Mk V (кейін No. 1 Mk V) жаңа қабылдағышқа орнатылған апертуралық нысана жүйесін қабылдады, ол артқы нысананы муфтадан бұрынғы орнынан жылжытты. Нысана аралығының артуы нысананың дәлдігін жақсартты, ал апертура әртүрлі қашықтықтарда нысана табу жылдамдығын арттырды. Қалыпты жағдайда, нысанаға жылдам бағытталғанда уақытты үнемдеу үшін белгілі бір қашықтыққа калибрленген бекітілген апертуралық ұрыс нысанасы шығып тұрады. Осы кезеңде әзірленген балама нұсқасы No. 4 үлгісінде қолданылуға тиіс болды, ол 300 және 600 метрлік екі қашықтыққа жылдам ауысуға мүмкіндік беретін "ұрыс нысанасын" ұсынды және "баспалдақ нысанадан" арзан өндірілді. Патрон ұстағыштың кесілуі де қайтадан енгізілді, ал муфта бауына қолдану кезінде қосымша беріктік үшін муфтаның алдыңғы бөлігіне қосымша лента қосылды. No. 4 Mk I-ге дейін Ұлыбритания бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін артқы апертуралық нысанаға толық көшкен болатын, SMLE-ге енгізілген өзгерістер 1911 жылдан бастап, сондай-ақ кейінірек No. 1 Mk III үлгісіндегі мылтықта сынақтан өтті. Бұл ерекше мылтықтардың қызмет тарихы құпиялы, бірақ олар SMLE дамуындағы маңызды кезеңді білдіреді. No. 1 Mk V-тің басты ерекшелігі – артқы апертуралық нысана. No. 1 Mk III* сияқты, оның волейлік нысанасы болған жоқ және патрон ұстағыштың алдыңғы бөлігіндегі бау тілігінің орнына сымды тізбегі болды, сонымен қатар жеңілдетілген соққы механизмі де болды. Mk V патрон ұстағыштың кесілуін сақтап қалды, бірақ нүктесіз, ал үймелеу тілігі алдыңғы муфта лентасына бекітілді, ол муфта қақпағының артқы жағына оралып, стандартты 1907 үлгісіндегі пышақпен қолдану үшін мылтықты нығайтты. Басқа ерекшеліктері: муфта қақпағы бұрандасы монета еніне сәйкес оңай алынып тастау үшін ойылып жасалған, қабылдағыштың сол жағындағы қауіпсіздік тетігі бірегей бұрышты ойық үлгісімен сәл өзгертілді, ал екі бөліктен тұратын қол сақшысы муфта қақпағынан қабылдағышқа дейін созылып, муфтаға орнатылған жапырақ нысанасын қалдырмады. Бұл дизайн Mk III-ке қарағанда тіпті күрделі және қымбат екені анықталды және 1922-1924 жылдар аралығында RSAF Enfield-те 20 000-ға жуық мылтықтан тұратын сынақ өндірісінен басқа дамытылмады немесе шығарылмады. No. 1 Mk VI сондай-ақ, алдыңғы қолға тәуелсіз, салмағы ауыр "еркін қозғалатын муфтаны" енгізді, бұл муфтаның алдыңғы қолмен жанаспай, "нөлдік" көрсеткіштің (муфта мен нысана арасындағы сәйкестік) бұзылуына жол бермей, кеңейуіне және қысқаруына мүмкіндік берді. Еркін қозғалатын муфта муфтаның еркін және тұрақты тербелуіне мүмкіндік беріп, мылтықтың дәлдігін арттырды, ал дұрыс орнатылмаған жағдайда муфтамен жанасқан ағаштан жасалған қол сақшылары муфтаның гармоникалық тербелісіне әсер ететін. Қабылдағышқа орнатылған артқы нысаналар мен патрон ұстағыштың кесілуі де болды және 1930 жылдарда 1025 дана өндірілді.

The SMLE design was relatively expensive to manufacture, because of the many forging and machining operations required. In the 1920s, a series of experiments were carried out to help with these problems, resulting in design changes which reduced the number of complex parts and refining manufacturing processes. The SMLE Mk V (later Rifle No. 1 Mk V), adopted a new receiver mounted aperture sighting system, which moved the rear sight from its former position on the barrel. The increased gap resulted in an improved sighting radius, improving sighting accuracy and the aperture improved speed of sighting over various distances. In the stowed position, a fixed distance aperture battle sight calibrated for protruded saving further precious seconds when laying the sight to a target. An alternative developed during this period was to be used on the No. 4 variant, a "battle sight" was developed that allowed for two set distances of 300 yards and 600 yards to be quickly deployed and was cheaper to produce than the "ladder sight". The magazine cutoff was also reintroduced and an additional band was added near the muzzle for additional strength during bayonet use. Long before the No. 4 Mk I, Britain had obviously settled on the rear aperture sight prior to WWI, with modifications to the SMLE being tested as early as 1911, as well as later on the No. 1 Mk III pattern rifle. These unusual rifles have something of a mysterious service history, but represent a missing link in SMLE development. The primary distinguishing feature of the No. 1 Mk V is the rear aperture sight. Like the No. 1 Mk III* it lacked a volley sight and had the wire loop in place of the sling swivel at the front of magazine well along with the simplified cocking piece. The Mk V did retain a magazine cut off, but without a spotting hole, the piling swivel was kept attached to a forward barrel band, which was wrapped over and attached to the rear of the nose cap to reinforce the rifle for use with the standard Pattern 1907 bayonet. Other distinctive features include a nose cap screw was slotted for the width of a coin for easy removal, a safety lever on the left side of the receiver was slightly modified with a unique angular groove pattern, and the two piece hand guard being extended from the nose cap to the receiver, omitting the barrel mounted leaf sight. The design was found to be even more complicated and expensive to manufacture than the Mk III and was not developed or issued, beyond a trial production of about 20,000 rifles between 1922 and 1924 at RSAF Enfield all of which marked with a "V". The No. 1 Mk VI also introduced a heavier "floating barrel" that was independent of the forearm, allowing the barrel to expand and contract without contacting the forearm and interfering with the "zero", the correlation between the alignment of the barrel and the sights. The floating barrel increased the accuracy of the rifle by allowing it to vibrate freely and consistently, whereas wooden forends in contact with barrels, if not properly fitted, affected the harmonic vibrations of the barrel. The receiver mounted rear sights and magazine cutoff were also present and 1,025 units were produced in the 1930 period.

No 4 мылтық

1930 жылдардың басында 2500 No. 4 Мк. I мылтығы сынақтар үшін жасалды. Бұл No. 1 Мк. VI-ға ұқсас болды, бірақ сол жағы жалпақ болды және жиһаздағы тікшелер алынып тасталды. Көрсетілген мысалдар 1931 және 1933 жылдары жасалған. Олардың шамамен 1400-і 1941–1942 жылдары RSAF Enfield-те No. 4 Мк. I (T) снайперлік мылтығына түрлендірілді. 1930 жылдардың соңында жаңа мылтықтарға қажеттілік артты және No. 4 Mk I 1941 жылы ресми түрде қабылданды. No. 4 механизмі No. 1 Mk VI-ға ұқсас болды, бірақ күштірек және жаппай өндіруге оңай болды. SMLE-ден айырмашылығы, мұрындағы қақпағы бар, No 4 Lee–Enfield ұңғысының алдыңғы бөлігі ормандық бөлігінен шығып тұрды. Оңай өңдеу үшін зарядтағыш көпір дөңгелектелмеді. Механикалық нысана жүйесі жаңадан жасалды және артқы қабылдағыштағы тесікшелі нысанасы, алысқа қарай калибрленген қосымша сатылы тесікшелі нысанамен жабдықталды. Бұл нысана, басқа тесікшелі нысаналар сияқты, Mauser, бұрынғы Lee–Enfield немесе M1903 Springfield-тің Buffington ұрыс нысанасы ұсынған дәстүрлі ортаңғы бөлігіндегі ашық нысанадан жылдам және дәл болды. No. 4 мылтығы No. 1 Mk. III-тен ауыр болды, көбінесе ауыр ұңғысына байланысты. Мылтықпен бірге жаңа штык жасалды: No. 4 штығы, негізінен өткір ұшы бар болат таяқ, сарбаздар оны "шошқа шаншары" деп атады. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай No. 5 Mk. I мылтығы ("жунглилік карабин") үшін пышақты штык әзірленді. Соғыстан кейінгі үлгілер No. 4 мылтығына сәйкес келіп, No. 7 және No. 9 пышақты штықтары деп белгіленді. Екінші дүниежүзілік соғыс барысында No. 4 мылтығының жаппай өндірісін жеңілдету үшін 1942 жылы No. 4 Mk I* құрылды, онда бұранданы босату тұтқасы мылтықтың қабылдағышындағы бұранда жолындағы қарапайым ойыққа алмастырылды. Ол тек Канададағы Лонг-Бранчтағы Small Arms Limited және АҚШ-тағы Stevens Savage Firearms компанияларында ғана өндірілді. No. 4 мылтығы негізінен Ұлыбритания, Канада және Жаңа Зеландияны қоса алғанда, басқа да Ұлттар Достастығы елдері үшін өндірілді. 1943 жылы оның өндірісі 7 фунт 15 шиллинг (£) тұрды. Салыстырарлық егер, Sten Mk II иесіз пулеметінің құны 2 фунт 10 шиллинг (£) болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары британдықтар 1944 жылы ресми атауларда римдік сандар араб сандарымен ауыстырылған No. 4 Mk 2 мылтығын жасады, бұл жақсартылған No. 4 мылтығы, оның доңғалағы қақпақтан емес, қақпақ қорғауынан алға жылдырылды, бук ағашынан жасалған жиһазы (No. 4 Mk I/Mk I*-дегі бастапқы күшейткіш жолақ және ормандық бөлігінің артқы жағындағы ағаш бөлігі байламды бұранда мен гайкаға алмастырылды) және мыс "gunmetal" қақпақтары (соғыс кезінде британдықтар, американдықтар және канадалықтар шығындарды азайту және өндірісті жылдамдату үшін No. 4 мылтықтарындағы мыс қақпақтарды мырыш қорытпасымен (Zamak) ауыстырды). Соғыс аяқталғаннан кейін Канада көк түсті болаттан жасалған қақпақтар жасады. No. 4 Mk 2 мылтығының енгізілуімен британдықтар көптеген No. 4 мылтықтарын жаңартты және оларды No. 4 Mk 2 стандартына жеткізді. No. 4 Mk 1 мылтықтары No. 4 Mk I/2 деп аталды, ал No. 4 Mk I* мылтықтары Mk 2 стандартына жеткізілсе, No. 4 Mk I/3 деп аталды. No. 4 MkI және No. 4 MkI*-ді No. 4 Mk2 техникалық талаптарына сәйкес жаңарту 1950 жылдары ROF Fazakerley және BSA Shirley-де жүзеге асырылды. ROF Fazakerley-де жаңартылған No. 4 мылтықтары британдық әскери мақсаттар үшін, ал BSA Shirley-де жаңартылған No. 4 мылтықтары Британдық Ұлттар Достастығының әртүрлі елдеріне және Ұлыбритания мен Достастықтағы азаматтық мылтық атушыларына коммерциялық сату үшін болды.

In the early 1930s, a batch of 2,500 No. 4 Mk. I rifles was made for trials. These were similar to the No. 1 Mk. VI but had a flat left side and did away with the chequering on the furniture. Observed examples are dated 1931 and 1933. Roughly 1,400 of these were converted to No. 4 MK. I (T) sniper rifles in 1941–1942 at RSAF Enfield. By the late 1930s, the need for new rifles grew and the Rifle, No. 4 Mk I was officially adopted in 1941. The No. 4 action was similar to the No.1 Mk VI but stronger and easier to mass produce. Unlike the SMLE, that had a nose cap, the No 4 Lee–Enfield barrel protruded from the end of the forestock. For easier machining, the charger bridge was no longer rounded. The iron sight line was redesigned and featured a rear receiver aperture battle sight calibrated for with an additional ladder aperture sight that could be flipped up and was calibrated for in increments. This sight, like other aperture sights, proved to be faster and more accurate than the typical mid barrel open rear sight elements sight lines offered by Mauser, previous Lee–Enfields or the Buffington battle sight of the M1903 Springfield. The No. 4 rifle was heavier than the No. 1 Mk. III, largely due to its heavier barrel. A new bayonet was designed to go with the rifle: a spike bayonet the No. 4 bayonet, essentially a steel rod with a sharp point, nicknamed "pigsticker" by soldiers. Towards the end of the Second World War, a bladed bayonet was developed for the No.5 Mk. I rifle ("jungle carbine"). Post war versions were made that would fit No. 4 rifles and were designated No. 7 and No. 9 blade bayonets. During the course of the Second World War, the No. 4 rifle was further simplified for mass production with the creation of the No. 4 Mk I* in 1942, with the bolt release catch replaced by a simpler notch on the bolt track of the rifle's receiver. It was produced only by Small Arms Limited at Long Branch in Canada, and Stevens Savage Firearms in the US. The No.4 rifle was primarily produced for the United Kingdom, Canada and some other Commonwealth countries including New Zealand. In 1943 it cost £7 15s (£) to produce By comparison, a Sten Mk II submachine gun cost £2 10s (£). In the years after the Second World War, the British produced the No. 4 Mk 2 (Arabic numerals replaced Roman numerals in official names in 1944) rifle, a refined and improved No. 4 rifle with the trigger hung forward from the butt collar and not from the trigger guard, beech wood stocks (with the original reinforcing strap and centre piece of wood in the rear of the forestock on the No.4 Mk I/Mk I* being removed in favour of a tie screw and nut) and brass "gunmetal" buttplates (during the war the British, Americans and Canadians replaced the brass buttplates on the No.4 rifles with a zinc alloy (Zamak) type to reduce costs and speed production). Near the end of the war and after, Canada made blued steel buttplates. With the introduction of the No. 4 Mk 2 rifle, the British refurbished many of their No. 4 rifles and brought them up to the same standard as the No. 4 Mk 2. The No. 4 Mk 1 rifles were renamed No. 4 Mk I/2, while No. 4 Mk I* rifles that were brought up to Mk 2 standard were renamed No. 4 Mk I/3. The refurbishment of the No.4 MkIs and No.4 MkI*s to the No.4 Mk2 specifications were done during the 1950s at ROF Fazakerley and BSA Shirley. The No.4 rifles refurbished at ROF Fazakerley were for British military use while No.4 rifles refurbished at BSA Shirley were for commercial sale to various British Commonwealth countries and to civilian rifle shooters in the UK and the Commonwealth.

No 5 мк I "жунглидің карабині"

Соғыстың соңында қысқа, жеңіл мылтыққа деген қажеттілік Rifle, No. 5 Mk I (“жунгли карбині”) жасалуына себеп болды. Қысқартылған ұңғысы, айқын жалынбастағышы және қажетсіз металды жою үшін өңделген “жеңілдету кесігі” бар No. 5, қысқа және жеңіл болды. Резеңке мойындыққа қарамастан, .303 оғы қысқа ұңғысының әсерінен тым күшті кері соққы тудырды. Ол жалпы қолданысқа жарамсыз болды және 1947 жылы “конструкциядағы қателік” салдарынан өндіріліп тоқтатылды, көбінесе бұл “көшпел нөл” және дәлдік мәселелері деп есептелді. No. 5 темір көзқарасы No. 4 Mark I-ге ұқсас болды және артқы қабылдағыштағы саңылаулы ұрыс көзқарасынан тұрды, ол қосымша баспалдақ саңылаулы көзқараспен жабдықталған, оны көтеріп, белгілі бір қадамдармен калибрлеуге болады. No. 5 Mk I әскерилер арасында жеңіл салмағы, тасымалдағыштығы және стандартты Lee–Enfield мылтығынан қысқарақ болуы себепті танымал болды. No. 5 алғаш рет британдық 1-ші әуе десант дивизиясына берілді және 1945 жылы Дания мен Норвегияны азат ету кезінде қолданылды. BSA Shirley, Birmingham 81,329 мылтық, ал ROF Fazakerley, Liverpool 169,807 мылтық өндірді. Ол No. 5 Mk. I пышақпен жабдықталған, оның жалынбастағышқа кигізілетін үлкен тұмсық сақинасы болды. Көптеген коллекционерлердің ойынша, No. 7 Mk. I/L штығы, айналмалы тұтқасы мен көлденең қорғаныстағы үлкен сақинасы No. 5 Mk. I мылтығына арналмаған. Австралиялық эксперименттік нұсқасы, Rifle, No. 6, Mk I де жасалды, ол SMLE MK III*-ті бастапқы нүкте ретінде пайдаланды (No. 5 Mk I-ді жасау үшін қолданылған No. 4 Mk I-ге қарағанда). Австралия әскері No. 4 Mk I-ді өндіруге рұқсат алмады, себебі Литгоу қару-жарақ зауыты SMLE Mk III-ті өндіріп жатқан еді. No. 6 Mk I толық өндіріске енгізілмеді және оның үлгілері сирек және коллекционерлер үшін құнды. Австралия әскері SMLE Mk III* мылтығының “қысқартылған және жеңілдетілген” нұсқасын сынақтан өткізді және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде SAF Lithgow-та оның өте аз саны өндірілді. “Жунгли карбині” термині 1950-ші жылдары Санта-Фе қару корпорациясы, көптеген артық мылтықтарды жаңартып, No. 4 маркаларының сатылымын арттыру ниетімен, АҚШ нарығында тиімсіз болған мылтықтың сатылымын арттыру үмітімен танымал болды. Бұл ешқашан ресми әскери атау болған жоқ, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бирма мен Тынық мұхитындағы театрларда қызмет еткен британдық және Ұлттар Достастығы әскерлері No. 5 Mk I-ді ресми емес түрде “жунгли карбині” деп атаған. No. 4 және No. 5 мылтықтары Корея соғысында қызмет етті (сондай-ақ No.1 Mk III* SMLE және снайперлік “T” түрлері, көбінесе австралиялық әскерлермен).

Later in the war, the need for a shorter, lighter rifle forced the development of the Rifle, No. 5 Mk I (the "jungle carbine"). With a cut down stock, a prominent flash hider, and a "lightening cut" receiver machined to remove all unnecessary metal, reduced barrel length of the No. 5 was shorter and lighter. Despite a rubber butt pad, the .303 round produced excessive recoil due to the shorter barrel. It was unsuitable for general issue and production ceased in 1947, due to an "inherent fault in the design", often claimed to be a "wandering zero" and accuracy problems. The No. 5 iron sight line was similar to the No. 4 Mark I and featured a rear receiver aperture battle sight calibrated for with an additional ladder aperture sight that could be flipped up and was calibrated for in increments. The No. 5 Mk I was popular with soldiers owing to its light weight, portability and shorter length than a standard Lee–Enfield rifle. The No. 5 was first issued to the British 1st Airborne Division and used during its liberation of Denmark and Norway in 1945. BSA Shirley, Birmingham produced 81,329 rifles and ROF Fazakerley, Liverpool 169,807 rifles. It was equipped with a No. 5 Mk. I blade bayonet which had a large muzzle ring to fit over the flash hider. The No. 7 Mk. I/L bayonet, which has a rotating handle and a large ring on the cross guard was not for the No. 5 Mk. I rifle as many collectors believe. An Australian experimental version of the No. 5 Mk I, designated Rifle, No. 6, Mk I was also developed, using an SMLE MK III* as a starting point (as opposed to the No. 4 Mk I used to develop the No. 5 Mk I). The Australian military was not permitted to manufacture the No. 4 Mk I, because the Lithgow Small Arms Factory was producing the SMLE Mk III. The No. 6 Mk I never entered full production and examples are rare and valuable to collectors. A "shortened and lightened" version of the SMLE Mk III* rifle was also tested by the Australian military and a very small number were manufactured at SAF Lithgow during the course of the Second World War. The term "jungle carbine" was popularised in the 1950s by the Santa Fe Arms Corporation, a U. S. importer which refurbished many surplus rifles, converting many of the No. 4 marks, in the hope of increasing sales of a rifle that had little U. S. market penetration. It was never an official military designation but British and Commonwealth troops serving in the Burmese and Pacific theatres during World War II had been known to unofficially refer to the No. 5 Mk I as a "jungle carbine". The No. 4 and No. 5 rifles served in the Korean War (as did the No.1 Mk III* SMLE and sniper "T" variants, mostly with Australian troops).

Снайперлік мылтық

Екі дүниежүзілік соғыс және Корея соғысы кезінде Lee–Enfield мылтығының бірнешеуі снайперлік мылтық ретінде қолданылу үшін өзгертілді. Австралия армиясы 1,612 Lithgow SMLE No. 1 Mk. III* мылтықтарына ауыр нысана түтігі, жақ сүйегі және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің 1918 үлгісіндегі телескоп қосып, SMLE No. 1 Mk. III* (HT) (HT – "ауыр баррель, телескопиялық көзқарас" дегенді білдіреді) жасады. Бұл мылтықтар Екінші дүниежүзілік соғыста, Кореяда және Малайяда қолданылып, 1970 жылдардың соңына дейін снайперлерді оқыту үшін пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зауыттық сынақтарда дәлдігі үшін таңдалған стандартты No. 4 мылтықтарына ағаш жақ сүйегі және No. 32 3,5× телескопиялық көзқарасты орнатуға арналған бекіткіштер қосылды. Телескопиялық көзқарас 8 градус 20 минут көріс бұрышына ие болды және көзқарас үстінде 0-ден бастап аралыққа дейін градуировкаланған оқ түсіруін түзету барабаны орналасқан. Бұл мылтықтар No. 4 Mk. I (T) деп белгіленді. Дәлдік талабы – жеті оқтың жетісін 100 метрлік шеңберге, ал алты оқтың жетісін 200 метрлік шеңберге орналастыру қабілеті. Ағаш жақ сүйегі екі бұрандамен бекітілді. Артқы "жауынгерлік нысана" No. 32 телескопын қабылдағыштың сол жағына орнату үшін алынып тасталды. Әр No. 32 және оның бекіткіші (орнатуы) нақты мылтыққа сәйкес келіп, сериялық нөмірімен белгіленді. Британдық армияда No. 32 телескопы үш түрге жетті: Mk. I 1942 жылы, 1 МОА-ға дейін жақсартылған бүйірлік түзетулермен Mk. II 1943 жылы және 8 градус 30 минут көріс бұрышымен жақсартылған Mk. III (Mk. 3) 1944 жылы. Сонымен қатар, аралық модель – No. 32 Mk. 2/1 де жасалды. Канадалық Research Enterprises Limited компаниясы жасаған телескоптар әрпімен "C" және C No. 32 Mk. I, Mk. I A (аралық модель), Mk. II және Mk. 3 деп белгіленді. Көптеген Mk. 3 және Mk. 2/1 телескоптары (Mk. 2 стандарттарына сәйкес Mk. 3) кейіннен 7,62×51 мм NATO L42A1 снайперлік мылтығымен қолдану үшін өзгертілді және "Телескоп тура, L1A1 көзқарасы" деп аталды. Бастапқы өндіріс 1931–1933 жылдарғы сынақтардағы 1,403 No. 4 Mk. I мылтықтары RSAF Enfield және бірнеше Stevens Savage No. 4 мылтықтарынан жасалды. Бұл жұмыс 1941 жылдың соңы мен 1942 жылдың басында Holland & Holland компаниясына тапсырылды, олар шамамен 23,000 No. 4 Mk. I (T) және No. 4 Mk. I* (T) снайперлік мылтықтарын өзгертті. Holland & Holland мылтықтарының түбінде әдетте "S51" мердігерлік коды болады. BSA Shirley 100 мылтықты .22 калибрге түрлендірді. James Purdey and Sons соғыс кезінде арнайы жақ сүйегін орнатты. Шамамен 3,000 мылтық, көбінесе Stevens Savage, Holland & Holland компаниясымен ішінара түрлендірілді, бірақ соңғы "T" белгісінің жақшалары мен телескоптарын алмады. Канада Small Arms Limited компаниясында (1945 жылдың соңына дейін) және 1946 жылы Canadian Arsenals Limited компаниясында шамамен 1,588 мылтық түрлендірілді. Екі зауыт та Онтарио штатының Лонг-Бранч қаласында орналасқан. Канадалық No.4 Mk. I* (T) снайперлік құралдарының көп бөлігі британдық армияға жіберілді. No.4 (T) мылтықтары 1960 жылдардың соңына дейін түрлі қақтығыстарда кеңінен қолданылды. Британдық армия 1950 жылдары 7,62×51 мм NATO оғына көшті. 1970 жылдан бастап 1,000-нан астам No. 4 Mk I (T) және No. 4 Mk. I* (T) снайперлік мылтықтары осы жаңа калибрге түрлендіріліп, L42A1 деп аталды. L42A1 снайперлік мылтығы 1993 жылға дейін британдық армияның стандартты снайперлік қаруы ретінде қолданылды және оның орнына Accuracy International компаниясының L96 мылтығы келді.

During both World Wars and the Korean War, a number of Lee–Enfield rifles were modified for use as sniper rifles. The Australian Army modified 1,612 Lithgow SMLE No. 1 Mk. III* rifles by adding a heavy target barrel, cheek piece, and a World War I era Pattern 1918 telescope, creating the SMLE No. 1 Mk. III* (HT). (HT standing for "heavy barrel, telescopic sight), which saw service in the Second World War, Korea, and Malaya and was used for sniper training through to the late 1970s. During the Second World War, standard No. 4 rifles, selected for their accuracy during factory tests, were modified by the addition of a wooden cheek rising piece, and telescopic sight mounts designed to accept a No. 32 3.5× telescopic sight. The telescopic sight had a field of view of 8 degrees 20 minutes and featured a bullet drop compensation range drum on top of the sight graduated in increments from 0 to Side adjustments in 2 MOA increments were made by the drum mounted at the side of the sight. These rifles were designated as the No. 4 Mk. I (T). The accuracy requirement was ability to place seven of seven shots in a circle at and six of seven shots in a circle at The wooden cheek piece was attached with two screws. The rear "battle sight" was ground off to make room to attach the No. 32 telescope sight to the left side of the receiver. Each No. 32 and its bracket (mount) were matched and serial numbered to a specific rifle. In British service, the No. 32 telescope progressed through three marks with the Mk. I introduced in 1942, the Mk. II in 1943 which offered side adjustments in finer 1 MOA increments, and finally the Mk. III (Mk. 3) in 1944 which had an improved field of view of 8 degrees 30 minutes. A transitional model the No. 32 Mk. 2/1 was also made. The Canadian scopes made by Research Enterprises Limited and were prefixed with a letter C and went through C No. 32 Mk. I, Mk. I A (a transitional model), Mk. II and Mk. 3. Many Mk. 3s and Mk. 2/1s (Mk. 2s Modified to Mk. 3 standard) were later modified for use with the 7.62×51mm NATO L42A1 sniper rifle. They were then known by the designation Telescope Straight, Sighting L1A1. Initial production was 1,403 conversions of 1931–1933 troop trials No. 4 Mk. I rifles at RSAF Enfield and a few others including Stevens Savage No. 4s. These were converted in late 1941 and into the later part of 1942. Then, the work was assigned to Holland & Holland, the famous British sporting gun manufacturers, which converted about 23,000 No. 4 Mk. I (T) and No. 4 Mk. I* (T) sniper rifles. The Holland & Holland conversions usually have the contractor code "S51" on the underside of the buttstock. BSA Shirley undertook 100 conversions to .22". James Purdey and Sons fitted special buttstocks later in the war. About 3,000 rifles, mostly Stevens Savage, appear to have been partially converted by Holland & Holland but never received brackets, scopes of the final "T" mark. Canada converted about 1,588 rifles at Small Arms Limited (to the end of 1945) and, in 1946, at Canadian Arsenals Limited. Both were located at Long Branch, Ontario. Most of the Canadian made No.4 Mk. I* (T) sniper equipments went into British service. The No.4 (T) rifles were extensively employed in various conflicts until the late 1960s. The British military switched over to the 7.62×51mm NATO round in the 1950s; starting in 1970, over 1,000 of the No. 4 Mk I (T) and No. 4 Mk. I* (T) sniper rifles were converted to this new calibre and designated L42A1. The L42A1 sniper rifle continued as the British Army's standard sniper weapon being phased out by 1993, and replaced by Accuracy International's L96.

.22 жаттығу мылтықтары

Ли-Энфилд мылтықтарының бір бөлігі .22 калибрлі оқу мылтықтарына түрлендірілді, кадеттер мен жаңа сарбаздарды ату, қару қауіпсіздігі және мергендік шеберлігінің түрлі аспектілеріне үйрету үшін, оқтардың бір данасының бағасын едәуір төмендету мақсатында. Алғашқыда мылтықтар ескірген Magazine Lee-Metford және Magazine Lee-Enfield мылтықтарынан өзгертілді, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстан бастап SMLE мылтықтары қолданыла бастады. Бұл мылтықтар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде .22 үлгісі 1914 жылғы қысқа мылтықтар деп белгілі болды, ал 1921 жылдан бастап – Мылтық, No. 2 Mk. IV деп аталды. Олар көбінесе бір рет атуға арналған, бастапқыда арзан .22L патронына арналған Morris түтікшелерін және шамамен 1907 жылғы кейбір үлкен типтерді пайдаланды. Кейіннен кейбіреулері дүкенге оқтарды салуға мүмкіндік беретін арнайы адаптерлермен жаңартылды. 1914 жылы Энфилд .303 калибрлі мылтықтарды түрлендіруге арналған толық .22 калибрлі стволдар мен құлыптарды жасады, олар көп ұзамай ең көп таралған түрлендіруге айналды. Бес оқтық .22 калибрлі Parker Hiscock дүкені де жасалды және Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңінде қысқа мерзімге қолданылды, бірақ оның өте күрделі жүктеу және оқтандыру механизмдерінің сенімділік мәселелеріне байланысты кейіннен қолданыстан алынды. No. 2 Mk. IV мылтықтары сыртқы түрінен .303 калибрлі SMLE Mk III* мылтықтарынан ешқандай айырмашылығы жоқ, жалғыз айырмашылығы – .22 калибрлі ствол, бос дүкен корпусы, құлып басы және .22 калибрлі жиек отты патрондарды атуға өзгертілген экстрактор. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін No. 7 мылтығы, No. 8 мылтығы және No. 9 мылтығы, Ли механизміне негізделген барлық .22 калибрлі оқу және нысана ату мылтықтары Британ Доминионындағы кадеттік бөлімдерде және нысана атушылармен қабылданды немесе қолданылды. 2017 жылға қарай No. 8 мылтығы ескіргендіктен кадеттік күштерінде ауыстырылды. Ұлыбританияда BSA компаниясы No.5 мылтығының .22RF нұсқасын жасады және оны сынақтан өткізді, .303" CF No.5 мылтығы No.4 мылтығының ықтимал алмастырғышы ретінде қарастырылған кезде, оны британдық әскери оқу мылтығына айналдыруды көздеді. C No.7 22" MK. I мылтығы – Long Branch-те өндірілген No.4 Mk I* мылтығының .22 калибрлі, қолмен оқтандырылатын оқу нұсқасы. Бұл модель 1944–1946 жылдары, сондай-ақ 1950–1953 жылдары өндірілді. Сенімсіз дереккөз: күні=2021 жылдың мамыр айы.

Numbers of Lee–Enfield rifles were converted to .22 calibre training rifles, in order to teach cadets and new recruits the various aspects of shooting, firearms safety, and marksmanship at a markedly reduced cost per round. Initially, rifles were converted from obsolete Magazine Lee–Metford and Magazine Lee–Enfield rifles but from the First World War onwards SMLE rifles were used instead. These were known as .22 Pattern 1914 short rifles during The First World War and Rifle, No. 2 Mk. IV from 1921 onwards. They were generally single shot affairs, originally using Morris tubes chambered for the cheap .22L cartridge and some larger types, circa 1907. Some were later modified with special adaptors to enable magazine loading. In 1914, Enfield produced complete .22 barrels and bolts specifically for converting .303 units, and these soon became the most common conversion. A five round .22 cal Parker Hiscock magazine was also developed and in service for a relatively short period during the later period of the First World War, but was subsequently withdrawn from issue due to reliability problems with its quite complicated loading and feeding mechanisms. No. 2 Mk. IV rifles are externally identical to .303 calibre SMLE Mk III* rifles, the only difference being the .22 calibre barrel, empty magazine case, bolthead and extractor which have been modified to fire .22 calibre rimfire cartridges. After the Second World War, the Rifle, No. 7, Rifle, No. 8 and Rifle, No. 9, all .22 rimfire trainers and target rifles based on the Lee action, were adopted or in use with cadet units and target shooters throughout the Commonwealth, the No.8 as of 2017 has been replaced among cadet forces due to obsolescence. In Britain, a .22RF version of the No.5 rifle was prototyped by BSA and trialled with a view to it becoming the British Service training rifle when the .303" CF No.5 was initially mooted as being a potential replacement for the No.4 rifle. The C No.7 22" MK. I rifle is a .22 single shot, manually fed, training version of the No.4 Mk I* rifle manufactured at Long Branch. Production of this model was 1944–1946 and a few in 1950 to 1953. Unreliable source: date=May 2021

Мұшкет және мылтық

Қаруларды тегіс ұңғылы қаруға түрлендіру әр түрлі себептермен, әр түрлі уақытта және әр түрлі жерлерде жүзеге асырылды. Австралиядағы SAF Lithgow компаниясы MkIII моделіне негізделген, "Slazenger" деген атпен сапқыштар шығарды, олар стандартты .410 калибрлі сапқыштар патронына арналған еді. Австралия мен Ұлыбританиядағы жеке қару жасау шеберлері MkIII және No. 4 мылтықтарын .410 калибрлі сапқыштарға түрлендірді. Мұндай түрлендірулерге себеп – әскери патронға арналған мылтықты иеленуді қиын және қымбат ететін қару-жарақ заңнамасы болды. Тегіс ұңғылы сапқыштарды заң жүзінде алу әлдеқайда оңай еді. Үндістандағы RFI компаниясы көптеген MkIII мылтықтарын .410 үнді мушкеті патронына арналған, бір рет атуға арналған мылтықтарға түрлендірді. Бұл түрлендірулер полиция және түрме күзетшілерін .303 патронымен салыстырғанда, қуаты және қашықтығы кем қарумен қамтамасыз ету мақсатында жасалды. Тағы бір маңызды фактор – мылтық ұрланған немесе әскері қашқан жағдайда, оқ-дәрілерді алудың қиындығы болуы мүмкін еді. Британдық және австралиялық түрлендірулер стандартты .410 калибрлі сапқыштар патронына (әр түрлі ұңғы ұзындығымен) жасалса, үнділік түрлендірулер көптеген келеңсіздіктерге әкеп соқты. Үнділік түрлендірулер бастапқыда .303 британдық патронына негізделген .410 үнді мушкеті патронына арналған еді және стандартты .410 сапқыштар патронына сәйкес келмейді. Осы мушкеттердің көптерін артық қалдық ретінде сатқаннан кейін қайта жасады, қазір оларды коммерциялық оқ-дәрілермен пайдалануға болады. Түрлендірілмеген мушкеттерге оқ-дәрілерді қолмен тиеу қажет, себебі .410 үнді мушкеті патроны коммерциялық түрде таралған жоқ және 1950 жылдан бері өндірілмеген сияқты. Сансыз көп әрекеттер жасалды, .410 калибрлі бір рет атуға арналған мылтықтардың әртүрлі модельдерін бұрандалы қайталанатын модельге түрлендіру үшін, ағаштан жасалған патрон ұясын алып тастап, оны стандартты 10 оқтық SMLE патронымен алмастыру арқылы. Олардың ешқайсысының сәтті болғаны белгісіз, бірақ кейбір иелері Savage және Stevens сапқыштары үшін үш оқтық патрон ұяларын қайта құрылған SMLE сапқышымен жұмыс істеуі үшін бейімдеді, тіпті мұндай патрон ұясын құрғақ SMLE патрон ұясына орналастырды.

Conversion of rifles to smoothbore guns was carried out in several locations, at various times, for varying reasons. SAF Lithgow, in Australia, produced shotguns based on the MkIII action under the "Slazenger" name, chambering the common commercial .410 shotgun shell. Commercial gunsmiths in Australia and Britain converted both MkIII and No. 4 rifles to .410 shotguns. These conversions were prompted by firearms legislation that made possession of a rifle chambered in a military cartridge both difficult and expensive. Smoothbore shotguns could be legally held with far less trouble. RFI, in India, converted a large number of MkIII rifles to single shot muskets, chambered for the .410 Indian musket cartridge. These conversions were for issue to police and prison guards, to provide a firearm with a much reduced power and range in comparison to the .303 cartridge. A further likely consideration was the difficulty of obtaining replacement ammunition in the event of the rifle's theft or the carrier's desertion. While British and Australian conversions were to the standard commercially available .410 shotgun cartridge (though of varying chamber lengths) the Indian conversions have been the source of considerable confusion. The Indian conversions were originally chambered for the .410 Indian musket cartridge, which is based on the .303 British cartridge, and will not chamber the common .410 shotgun cartridge. Many of these muskets were rechambered, after being sold as surplus, and can now be used with commercially available ammunition. Unmodified muskets require handloading of ammunition, as the .410 Indian Musket cartridge was not commercially distributed and does not appear to have been manufactured since the 1950s. Numerous attempts have been made to convert the various single shot .410 shotgun models to a bolt action repeating model by removing the wooden magazine plug and replacing it with a standard 10 round SMLE magazine. None of these is known to have been successful, though some owners have adapted three round magazines for Savage and Stevens shotguns to function in a converted SMLE shotgun, or even placing such a magazine inside a gutted SMLE magazine.

Азаматтық түрлендірулер мен нұсқалар

1940 жылдардың соңынан бастап Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы заңнама .303 британ калибрлі (және басқа да "әскери калибрлі") мылтықтарды күрт шектеді, сондықтан көптеген SMLE мылтықтары .303/25, .303/22, .303/270 және танымал 7.7×54 мм оқтар сияқты "жабайы" калибрлерге түрлендірілді. Бүгінде Австралияда 303/25 калибрлі спорттық SMLE мылтықтары кең таралған, бірақ 1980 жылдан бері оларға арналған оқ-дәрі тапшы. 1975 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте "әскери калибрлі" мылтықтарға қойылған шектеулер алынып тасталды, және Lee–Enfield мылтықтарын "жабайы" оқтарға түрлендірген көптеген адамдар өз мылтықтарын .303 British калибріне қайта түрлендірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін SAF Lithgow бірқатар SMLE мылтықтарын коммерциялық спорттық мылтықтарға, әсіресе .22 Hornet моделіне, "Slazenger" таңбасымен түрлендірді. 1950 жылдардың басында Торонтодағы (Онтарио, Канада) Essential Agencies Ltd. (E. A. L.) компаниясы No. 4 механизмі негізінде, бірақ жеңілдетілген және қысқартылған, .303 British калибрлі бірнеше мыңдай аман қалу мылтығын жасады. 6000-дан төмен нөмірлер азаматтық сатуға арналған, ал 6000 және одан жоғары нөмірлер Канада үкіметімен жасалған келісім бойынша жасалды. Канада Корольдік Әуе Күштері де оларды Канаданың шалғай аймақтарында аман қалу мылтығы ретінде пайдаланды.

L59A1 бұрғылау мылтығы

L59A1 – бұл No. 4 мылтықтың (барлық түрлері) оқ атуға келтірілмейтін, жаттығу мақсатындағы мылтыққа түрлендірілген нұсқасы болды. Ол 1970 жылдары қолдануға енгізілді. No. 1 мылтықтарын L59A2 жаттығу мақсатында түрлендіру ережесі де әзірленді, бірақ өңдеудің қиындығы жоғары болғандықтан және кадеттік бөлімшелерде олардың саны аз болғандықтан тоқтатылды. L59A1 британ үкіметінің Армия кадеттері мен мектеп біріккен кадеттерінің (CCF) шағын қару-жарақ қорының террористерден ұрлану қаупіне байланысты туындады, әсіресе 1950 және 1960 жылдары CCF қару-жарақ қоймаларына жасалған шабуылдардан кейін Ирландия Республикалық Армиясының (IRA) қатысы болды. Бұрынғы жарамды мылтықтарды жаттығу мақсатында (ЖМ) түрлендіру оқ атуға келтіруге жеткілікті түрде мүмкін емес деп есептелмеді және қайта құрастыруға қажетті бөлшектердің көзі болуы мүмкін еді. L59A1 жаттығу мылтықтары, стволды қабылдағышқа тіркеу, қабылдағыштағы бұранданы бекітуге арналған тірек құрылымдарын алып тастау, өзгертілмеген бұранданы орнатуға кедеріс келтіру, соққыш ұшын алып тастау, бұранда басындағы соққыш тесігін бітеу және бұранда денесінің көп бөлігінен бекіту тіректерін алып тастау сияқты кең ауқымды өзгерістер арқылы атуға жарамсыз және оқ атуға келтірілмейтін етілді. Көптеген бұрандалар анықтау үшін мыспен қапталған. Патрон ұясының алдына түйреу тірелді және стволдың бүйіріне терезе салынды. Қойма мен алдыңғы бөлігі кең ақ жолақтармен (көбінесе қызыл жолақтармен, сондай-ақ сирек кездесетін көк жолақтармен немесе сызықтармен) және оңай анықтау үшін DP әріптерімен белгіленді.

Де Лизель командалық карабин

Британдық әскердің коммандос бөлімшелері Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде күзетшілерді, күзетші иттерді және басқа да құпия операциялар үшін дыбыс басылған мылтық сұрады. Годфрей де Лиль жасаған нәтижесіндегі қару, .45 ACP патроны мен оған сәйкес дүңгіршекті қабылдауға бейімделген SMLE Mk III* қабылдағышы, сондай-ақ Томпсон автоматтарынан алынған ұңғы және ендірілген дыбыс басу құрылғысынан тұрды. Ол өте шектеулі санда өндірілді және тәжірибелік жиналмалы түрде де жасалды.

Экинс автоматты мылтығы

Экинс автоматтары Ли-Энфилд SMLE мылтығын автоматты мылтыққа түрлендіруге жасалған көптеген талпыныстардың бірі болды. Осыған ұқсас жобалар Оңтүстік Африканың Ридер автоматтары және Жаңа Зеландия мен Австралияның Чарлтон автоматтары да еді.

Хауард Фрэнсис карабині

Говард Френсис өзі жүктелетін карабин, No. 1 Mk III мылтығын 7,63×25 мм Mauser тапанша патронына түрлендіру болды. Ол тек жартылай автоматты режимде атылып, кейбір оқтандыру және гильза шығару проблемалары болды. Дәлдігі мен конструкциялық идеясының дұрыстығына қарамастан, ол прототиптен әрі дамытылмады.

Хауэлл автоматты мылтығы

Howell автоматты мылтығы Lee–Enfield SMLE мылтығын жартылай автоматты мылтыққа түрлендірудің алғашқы талпынысы болды. Қару сенімді болғанмен, пайдаланушы үшін ыңғайсыз болды, себебі кері соққан бөліктің күші оны ұстауға кедергі келтірді.

Ридер автоматты мылтығы

Ридер автоматтары Оңтүстік Африкада жасалған, толық автоматты ғана режимде жұмыс істейтін Lee–Enfield SMLE мылтығының автоматты түрге өңделген нұсқасы. Ридер құрылғысын ешқандай құралсыз дереу орнатуға болады.

Тернердің автоматты түрлендіруі

Тёрнер Расселдің 1941 жылы Канада үкіметіне ұсынған, бірақ қабылданбаған ұзын иінді поршеньді, еңкейтін доңғалақты жартылай автоматты түрлендіруі.

7.62×51 мм НАТО-ға ауыстыру

1954 жылы Соғыс басқармасы 7.62×51 мм НАТО калибрлі L1A1 өздігінен зарядталатын мылтықты майдандық жаяу әскер бөлімшелері үшін қабылдады. Артқы эшалон мен резервтік бөлімшелердің L1A1-ге қайта қарулану шығынынан болдырмау үшін Ли-Энфилд No.4 мылтығын пайдалануды жалғастыру жоспарланған. Алайда, Ұлыбританияның НАТО мүшесі ретіндегі міндеттемелері .303 дюймдік оқты енді қолдануға мүмкіндік бермейтін. Осылайша, 1960 жылдардың басында Ли-Энфилд No.4 мылтығын жаңа НАТО оғына түрлендіру жоспары бекітілді. Осылайша түрлендірілген мылтықтар L8 сериясы деп қайта аталды және 7.62×51 мм НАТО ұңғыларымен, жаңа доңғалақ беттерімен және экстрактор тырнақтарымен, жаңа артқы көздермен және 7.62×51 мм НАТО дүңгіршектерімен жабдықталды. L8 сериялы мылтықтардың сыртқы түрі түпнұсқа No.4 мылтығынан тек жаңа ұңғысымен (алғашқы No.4 мылтығының штык ұстағыштары сақталған) және дүңгіршегімен ерекшеленді. 1960 жылдардың соңында RSAF Enfield No.4 негізіндегі 7.62×51 мм мылтықтарды сатуға шығарды. Өнімдер аллитерациялық атаулармен таныстырылды, мысалы, азаматтық жарысқа арналған Enfield Envoy және полицияның арнайы жасақтарының талаптарына сай Pecar телескопиялық көздері бар Enfield Enforcer. Дагенхэм, Эссекс штатындағы Sterling Armaments фирмасы коммерциялық сатуға арналған жаңа 7.62 мм ұңғы, дүңгіршек, экстрактор және эжектордан тұратын түрлендіру жиынтығын өндірді. Екі түрлендірудің басты айырмашылығы оқ-дәріні шығару механизмінде болды: Enfield дүңгіршегінде қатаңдатылған болаттан жасалған проекция болды, ол алынған гильзаның жиегіне соғып шығарды, ал Sterling жүйесінде қабылдағыш қабырғасына енгізілген серіппелі поршень қолданылды.

Ишапур 2А/2А1

1962 жылғы Қытай-Үнді соғысынан кейін Үндістандағы Исхапур мылтық зауыты 7,62 мм 2А деп аталатын жаңа үлгідегі мылтықтарды шығара бастады. Бұл мылтықтар SMLE Mk III* негізінде жасалған және 7,62×51 мм НАТО оқтарына арналған, сәл өзгертілген конструкцияға ие болды. Сыртқы түрі жағынан жаңа мылтық классикалық Mk III* үлгісінен көп ерекшеленбейді, тек артқы бөлігі (1A SLR үлгісінен алынған) және SMLE үлгісіндегіге қарағанда "төртбұрышты" пішінді, әдетте он екі оқтан тұратын дүңгіршесімен ғана ажыратылады. Дегенмен, 2A1 үлгісінің бірнеше мылтығында он оқтық дүңгіршелер де кездеседі. Ishapore 2A және Ishapore 2A1 мылтықтарының корпусы 7,62×51 мм оқтарының күшін қабылдауға арналған, жақсартылған (EN) маркалы болаттан жасалған, ал оқ шығару механизмі жиексіз оқтарға сәйкес қайта жасалған. 1965 жылдан 1975 жылға дейін (өндіріс тоқтатылған деп есептеледі) нысана алу шкаласы 2,000-нан 800-ға дейін өзгертілді және мылтық 7,62 мм 2А1 деп қайта аталды. Алғашқы нысана алу қолдары 7,62×51 мм оқтың баллистикасына сай екені анықталды, ол шамамен 10%-ға күштірек және .303 British MkVII оқтарына қарағанда траекториясы тегіс. Сондықтан, 2,000 санын метрлермен өлшеу оңай болды. Содан кейін тиімді ату қашықтығының лимиті 800 метрде тоқтату туралы шешім қабылданды. Ishapore 2A және 2A1 мылтықтарын көбінесе ".308 түрлендірілген" деп қате айтады. 2А/2А1 мылтықтары .303 калибрлі SMLE Mk III* мылтықтарынан түрлендірілген емес. Олар жаңадан жасалған қарулар және техникалық тұрғыдан коммерциялық .308 Winchester оқтарына арналмаған. Алайда, көптеген 2А/2А1 иелері осындай оқтарды өз мылтықтарында ешқандай мәселесіз қолданады, бірақ кейбір зауыттық .308 Winchester патрондары 7,62×51 мм НАТО оқтарына қарағанда жоғары қысым тудыруы мүмкін, оқтардың өзі алмастырылатын болса да. Бұл НАТО және коммерциялық патрондар үшін қолданылатын қысымды өлшеу жүйелерінің өзгешелігіне байланысты.

At some point just after the Sino Indian War of 1962, the Rifle Factory Ishapore in India began producing a new type of rifle known as the Rifle 7.62 mm 2A, which was based on the SMLE Mk III* and was slightly redesigned to use the 7.62×51mm NATO round. Externally the new rifle is very similar to the classic Mk III*, with the exception of the buttplate (the buttplate from the 1A SLR is fitted) and magazine, which is more "square" than the SMLE magazine, and usually carries twelve rounds instead of ten, although a number of 2A1s have been noted with 10 round magazines. Ishapore 2A and Ishapore 2A1 receivers are made with improved (EN) steel (to handle the increased pressures of the 7.62×51mm round) and the extractor is redesigned to suit the rimless cartridge. From 1965 to 1975 (when production is believed to have been discontinued), the sight ranging graduations were changed from 2,000 to 800, and the rifle re designated Rifle 7.62 mm 2A1. The original rear sight arm was found to be suitable for the ballistics of the 7.62×51mm, which is around 10% more powerful and equates to a flatter trajectory than that of the .303 British MkVII ammunition, so it was a simple matter to think of the 2,000 as representing metres rather than yards. It was then decided that the limit of the effective range was a more realistic proposition at 800 m.

The Ishapore 2A and 2A1 rifles are often incorrectly described as ".308 conversions". The 2A/2A1 rifles are not conversions of .303 calibre SMLE Mk III* rifles. Rather, they are newly manufactured firearms and are not technically chambered for commercial .308 Winchester ammunition. However, many 2A/2A1 owners shoot such ammunition in their rifles with no problems, although some factory loaded .308 Winchester cartridges may appear to generate higher pressures than 7.62×51mm NATO, even though the rounds are otherwise interchangeable – this is due to the different systems of pressure measurement used for NATO and commercial cartridges.

Өндірушілер

Жалпы алғанда, 16 миллионнан астам Lee-Enfield мылтығы әртүрлі континенттердегі бірнеше зауыттарда өндірілді. Ұлыбританиядағы өндіріс 1956 жылы Ливерпульдегі Корольдік қару-жарақ зауыты ROF Fazakerley-де тоқтатылды, бұл зауыт өндірістік наразылықтарға ұшырағаннан кейін. ROF Fazakerley-дің жабдықтары Равалпиндидегі Пәкістан қару-жарақ фабрикасына (POF) сатылды, онда No.4 Mk I мылтығының өндірісі мен жөндеуі 1952 жылдан 1957 жылға дейін жүргізілді, содан кейін 1957 жылдан бастап өндіріс No.4 Mk II үлгісіне ауысты. Сонымен қатар, Индиядағы Исхапурдағы Rifle Factory Ishapore (RFI) зауыты 1980 жылға дейін SMLE мылтығын .303 және 7.62×51 мм НАТО оқтарымен өндіруді жалғастырды, және қазір де SMLE Mk III механизміне негізделген, .315 калибрлі патронға арналған спорттық мылтықтар шығаруда. Бірмингемге жақын Ширлидегі Birmingham Small Arms Company зауыты және Австралиядағы SAF Lithgow зауыты да SMLE Mk III* мылтығының өндірісін тоқтатты, 1953 жылғы қабылдағыштарды пайдаланып, 1956 жылдың басында 1000 мылтықтың сынақ партиясын шығарды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияда RSAF Enfield, BSA және LSA компаниялары 3,8 миллион SMLE мылтығын өндірді.

Өндірушілердің тізімі

+MLE, CLLE және SMLE Mk I–Mk III өндіруші таңбалары*ТаңбаӨнеркәсіпкерЕлEnfieldRoyal Small Arms FactoryEnfieldҰлыбританияSparkbrookRoyal Small Arms FactorySparkbrookҰлыбританияBSA CoBirmingham Small Arms CompanyҰлыбританияLSA CoLondon Small Arms Co. LtdҰлыбританияLithgowLithgow Small Arms FactoryАвстралияGRI Rifle Factory IshaporeБритандық ҮндістанRFI Rifle Factory IshaporeИндия (Тәуелсіздіктен кейін) "SSA" және "NRF" таңбалары кейде Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне жататын SMLE Mk III* мылтықтарында кездеседі. Бұл сәйкесінше "Стандартты шағын қару" және "Ұлттық мылтық фабрикасы" дегенді білдіреді. Осылай таңбаланған мылтықтар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияда мылтық өндірісін арттыру мақсатында, түрлі өндірушілердің бөліктерін пайдалана отырып құрастырылған. Осы бағдарлама бойынша тек SMLE Mk III* мылтықтары құрастырылғаны белгілі. GRI – "Georgius Rex, Imperator" (латын тілінен – "Джордж патша, Император (Индияның)"), яғни Британдық Радж кезінде жасалған мылтық. RFI – "Ишапурдағы мылтық фабрикасы", яғни 1947 жылы Индияның бөлінуінен кейін жасалған мылтық. + No. 4 Mk I, No. 4 Mk I* және No. 4 Mk 2 үшін өндіруші таңбаларыТаңбаӨнеркәсіпкерЕлROF (F)Royal Ordnance Factory FazakerleyҰлыбританияROF (M)Royal Ordnance Factory MaltbyҰлыбританияBThe Birmingham Small Arms Company LimitedҰлыбританияM47 және кейін M47CBirmingham Small Arms Factory (Shirley)ҰлыбританияLong BranchSmall Arms Limited және кейіннен Canadian Arsenals LimitedКанадаТөртбұрышты S және АҚШ меншігіSavage ArmsАҚШPOFPakistan Ordnance FactoriesПәкістан Екінші дүниежүзілік соғыста Ұлыбританияда өндірілген мылтықтар қауіпсіздік мақсатында өндіруші кодтарымен таңбаланған. Мысалы, BSA Shirley – M47C, ROF(M) көбінесе "M" мөрмен, ал BSA – "B" мөрмен таңбаланады. Savage жасаған Lee–Enfield No. 4 Mk I және No. 4 Mk I* мылтықтарының барлығында "US property" (АҚШ меншігі) деген мөр басылған. Олар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Lend Lease бағдарламасы арқылы Ұлыбританияға жеткізілді. Savage Lee–Enfield мылтықтары ешқашан АҚШ әскеріне берілмеген; мөрлердің болуы американдық жабдықтар Ұлыбританияға тұрақты сатылатын емес, жалға беріліп жатқан деген көрініс жасау үшін ғана қажет болды.

+Manufacturer markings of MLE, CLLE, and SMLE Mk I—Mk III*MarkingManufacturerCountryEnfieldRoyal Small Arms Factory EnfieldUnited KingdomSparkbrookRoyal Small Arms Factory SparkbrookUnited KingdomBSA CoBirmingham Small Arms CompanyUnited KingdomLSA CoLondon Small Arms Co. LtdUnited KingdomLithgowLithgow Small Arms FactoryAustraliaGRIRifle Factory IshaporeBritish IndiaRFIRifle Factory IshaporeIndia (Post Independence)

"SSA" and "NRF" markings are sometimes encountered on First World War dated SMLE Mk III* rifles. These stand for "Standard Small Arms" and "National Rifle Factory", respectively. Rifles so marked were assembled using parts from various other manufacturers, as part of a scheme during the First World War to boost rifle production in the UK. Only SMLE Mk III* rifles are known to have been assembled under this program. GRI stands for "Georgius Rex, Imperator" (Latin for 'King George, Emperor (of India)', denoting a rifle made during the British Raj. RFI stands for "Rifle Factory, Ishapore", denoting a rifle made after the Partition of India in 1947. +Manufacturer marks for No. 4 Mk I, No. 4 Mk I* and No. 4 Mk 2MarkingManufacturerCountryROF (F)Royal Ordnance Factory FazakerleyUnited KingdomROF (M)Royal Ordnance Factory MaltbyUnited KingdomBThe Birmingham Small Arms Company LimitedUnited KingdomM47 and later M47CBirmingham Small Arms Factory (Shirley)United KingdomLong BranchSmall Arms Limited and later, Canadian Arsenals LimitedCanadaSquared S and US propertySavage ArmsUnited StatesPOFPakistan Ordnance FactoriesPakistan

Second World War UK production rifles had manufacturer codes for security reasons. For example, BSA Shirley is denoted by M47C, ROF(M) is often simply stamped "M", and BSA is simply stamped "B". Savage made Lee–Enfield No. 4 Mk I and No. 4 Mk I* rifles are all stamped "US property". They were supplied to the UK under the Lend Lease programme during the Second World War. No Savage Lee–Enfields were ever issued to the US military; the markings existed solely to maintain the pretense that American equipment was being lent to the UK rather than permanently sold to them.

Австралиялық No 4 Mk IV халықаралық қару

Брисбенде орналасқан Австралияның Халықаралық қару-жарақ компаниясы No. 4 Mk II мылтығының заманауи көшірмесін де жасады, оны AIA No. 4 Mk IV деп сатты. Мылтықтар бөліктерін сырттан тарту арқылы жасалып, Австралияда құрастырылып, аяқталды, 7.62×51 мм НАТО патронымен жұмыс істеді және өзгертілген M14 дулыстарындан оқтандырылды. No. 4 Mk IV қазіргі заманғы мергенді ескере отырып жасалған, ал қабылдағышты тесіп немесе бұрғыламастан телескопиялық көздеуішті орнатуға мүмкіндік береді. AIA сондай-ақ AIA M10 A1 мылтығын ұсынды, ол 7.62×39 мм орыс патронымен жұмыс істейтін және AK-47 дулыстарын пайдаланатын джунглилік карбин стилінде жасалған. M14 және AK-10 бір қатарлы дулыстарының Австралиядағы жеткізілімі мен импорты заңды болғамен, Австралия Федералдық кеден қызметі оларды кейде шектеді (қосымша ақпарат алу үшін Австралиядағы қару саясатына қараңыз). Кейбір штаттарда тиісті лицензиялық қызмет бөлімінен импорт рұқсатын алған жағдайда, әсіресе M10 B2 матчтық мылтықтары үшін заңмен рұқсат етілген ең көп мөлшердегі – 10 оқты M14 дулыстарын алуға болады, бірақ Австралия Федералдық кеден қызметі негізсіз себептермен импортты қабылдамауға құқылы.

Армалон

Британдық Armalon Ltd компаниясы Lee Enfield No. 4 негізінде бірнеше мылтықтар жасады. PC галереялық мылтығы – пистолет және револьвер патрондарына арналған карабин, AL42 – 5,56 мм мылтық, ал AL30C – .30 Carbine патронына арналған карабин.

Қазіргі уақыттағы қызмет

Ли-Энфилд мылтықтарының отбасы – Мосин-Наганттан кейін әлі күнге дейін ресми қолданыстағы екінші ең көне бұрандалы мылтық конструкциясы. Ли-Энфилд мылтықтарын көптеген Ұлт Достастығы елдеріндегі резервтік күштер мен полиция күштері пайдаланады, соның ішінде Малавиде. Канадада .303 және .22 үлгілері 2016 және 2019 жылдар аралығында кезең-кезеңмен алынып тасталды. Канадалық рейнджерлер .303 үлгісін 70 жылдан астам пайдаланды, бірақ қосалқы бөлшектердің жетіспеуіне байланысты Colt Canada C19-ға ауысты. Үндістан армиясы 1990–92 жылдары оларды бірте-бірте жоюды, оларды АКМ типті мылтықтармен алмастырды (Индо-Ресей мылтықтарын қараңыз). 2006 жылғы Мумбайдағы пойызға жасалған шабуылдардан және 2008 жылғы қарашадағы Мумбайдағы шабуылдардан кейін SMLE Mk III* және Ishapore 2A1 мылтықтарын ұстаған үнді полиция қызметкерлері Үндістанның теміржол станцияларында жиі кездесетін болды. Олар Пәкістан мен Бангладештің екінші қатарлы полиция бөлімдерінде де қолданылады. Дегенмен, Ли-Энфилд Пәкістан полициясында 1980 жылдардың ортасында негізгі қызметтен AK 47 мылтығымен ауыстырылды, бұл Калашниковтың қара нарықта және азаматтық қолданыста кең таралғанына жауап ретінде жасалды. Иорданияда Ли-Энфилд 1971 жылға дейін полиция мен жандармерияда, ал 1965 жылға дейін қарулы күштерде қолданылды. Ирак пен Мысырда Ли-Энфилд 1950 жылдардың соңында қарулы күштердегі стандартты мылтық ретінде Калашниковпен, ал 1970 жылдардың соңында полиция күштерінде ауыстырылды. Ұлыбританияда .22 калибрлі No. 8 мылтығы Ұлыбритания кадеттік күштерінде жеңіл нысанаға арналған мылтық ретінде тұрақты қолданылады. Энфилдтер Оңтүстік Африка Ұлттық қорғаныс күштерінің (SANDF) Ұлттық салтанатты гвардиясы, сондай-ақ Австралия қорғаныс күштері кадеттері үшін жаттығу қаруы ретінде қолданыла береді. Ауғанстанға советтердің басып кіруіне қарсы тұрған көптеген ауғандықтар Ли-Энфилд мылтықтарымен қаруланды. ЦРУ-дың "Циклон" операциясы жүздеген мың Энфилдтерді ауған моджахедтеріне жеткізді, оларды Пәкістанның ИСИ арқылы өткізді. Кейіннен ЦРУ офицері Гаст Авракотос Мысыр қорғаныс министрлігіне осы қақтығыс үшін Enfield .303 оқ-дәрілерін өндіру желілерін құруды тапсырды. Кейіннен Авракотос Майкл Викерстен стратегияны жаңартуды сұрағанда, ол Энфилд жүйесін тоқтатты және Чарли Уилсонның көмегімен оларды АК-47 және минометтер сияқты заманауи қарулармен алмастырды. 2012 жылғы мәліметтерге сәйкес, Талибан әлі де Ли-Энфилд мылтықтарын пайдалануда. Непалдағы соңғы азаматтық соғыс кезінде үкіметтік әскерлерге маоистік көтерілісшілермен күресу үшін Ли-Энфилд мылтықтары берілді, ал маоистер де басқа қарулармен қатар SMLE мылтықтарымен қаруланды. Непал полициясының констебльдерін әдетте SMLE мылтықтарымен жабдықталған күйде көруге болады. Ли-Энфилд мылтықтары да Наксалиттер мен Үндістан полициясының қолында көрінді. Соломон аралдары мен Вануатудағы полиция күштері No.4 мылтықтарын пайдалануды және сақтауды жалғастыруда. Тонганың қауіпсіздік күштері Жаңа Зеландияның резервтік қорынан сыйға алынған No.4 мылтықтарының көп санын сақтап қалды. Ли-Энфилд мылтығы тарихи мылтықтарды ұнататындар үшін және 10 оқты журналды, зарядтағыш клиптермен жүктеуді және жылдам бұрандалы механизмді Практикалық мылтық іс-шараларында пайдалы деп санайтындар үшін танымал. 1998 жылы құрылған Ли-Энфилд мылтық қауымдастығы сияқты ұйымдар мылтықтарды атуға жарамды күйде сақтауға (көптеген Ли-Энфилдтер деактивацияланып, атыс қаруына лицензиясы жоқ коллекционерлерге "қабырғаға ілу" ретінде сатылады) және іс-шаралар мен жарыстар ұйымдастыруға көмектеседі. Ли-Энфилдтер көптеген Ұлт Достастығы елдеріндегі қызметтік мылтық жарыстарында да танымал. Ли-Энфилд сериясы Ұлыбритания мен Австралияда қызметтік мылтықтармен ату жарыстарында өте танымал, себебі Ұлыбританияда жартылай автоматты орталықтан ату мылтықтарының заңды меншігіне тыйым салынған және Австралияда жартылай автоматты орталықтан ату мылтықтарының заңды меншігіне шектеулер қойылған. Rhineland Arms Ли-Энфилд механизмі үшін M1911 пистолеттерінің журналдарын пайдаланатын .45 ACP түрлендіру жиынтықтарын шығарады. Lee-Speed Sporter – Ли-Энфилдтің жоғары сапалы британдық нұсқасы. Үндістанның Исхапурдағы мылтық фабрикасы әлі күнге дейін Ли-Энфилд механизмін пайдаланатын .315 калибрлі спорттық/аңшылық мылтықтарды шығарады.

The Lee–Enfield family of rifles is the second oldest bolt action rifle design still in official service, after the Mosin–Nagant. Lee–Enfield rifles are used by reserve forces and police forces in many Commonwealth countries, including Malawi. In Canada the .303 and .22 models were being phased out between 2016 and 2019. The Canadian Rangers had been using the .303 model for over 70 years but switched to the Colt Canada C19 due to increasing lack of spare parts. The Indian Army phased them out in 1990–92, replacing them with AKM type rifles (see Indo Russia Rifles). Indian police officers carrying SMLE Mk III* and Ishapore 2A1 rifles were a familiar sight throughout railway stations in India after Mumbai train bombings of 2006 and the November 2008 Mumbai attacks. They are also still seen in the hands of Pakistani and Bangladeshi second line police units. However, the Lee–Enfield was mainly replaced in main line service in the Pakistani Police in the mid 1980s by the AK 47, in response to increasing proliferation of the Kalashnikov in the black market and civilian use. In Jordan, the Lee–Enfield was in use with the Police and Gendarmerie until 1971, and with the Armed Forces until 1965. In Iraq and Egypt, the Lee–Enfield was replaced by the Kalashnikov as the standard issue rifle in the Armed Forces by the late 1950s, and in Police Forces by the late 1970s. In the UK, the single shot .22 calibre Rifle No. 8 is in regular use with UK Cadet Forces as a light target rifle. Enfields continue to be used as drill weapons by the National Ceremonial Guard of the South African National Defence Force (SANDF) as well as the Australian Defence Force Cadets. Many Afghans resisting the Soviet invasion of Afghanistan were armed with Lee–Enfields. The CIA's Operation Cyclone provided hundreds of thousands of Enfields to the Afghan mujahideen, funneling them through Pakistan's ISI. CIA officer Gust Avrakotos later arranged for the Egyptian Ministry of Defence to set up production lines of Enfield .303 ammunition specifically for the conflict. Later on when Avrakotos asked Michael Vickers to revamp their strategy, he stopped the Enfield system and, with the large amounts of money available thanks to Charlie Wilson, replaced them with a mix of modern weapons like AK 47s and mortars. as of 2012, Lee–Enfield rifles are still being used by the Taliban. During the recent civil war in Nepal, the government troops were issued Lee–Enfield rifles to fight the Maoist rebels, and the Maoists were also armed with SMLE rifles, amongst other weapons. Nepalese Police constables may also be usually seen equipped with SMLE rifles. Lee–Enfield rifles have also been seen in the hands of both the Naxalites and the Indian police in the ongoing Maoist insurgency in rural India. Police forces in both the Solomon Islands and Vanuatu continue to operate and maintain stocks of No.4 rifles. The Tongan security forces also retain a substantial number of No.4 rifles donated from New Zealand's reserve stocks. The Lee–Enfield rifle is a popular gun for historic rifle enthusiasts and those who find the 10 round magazine, loading by charger clips, and the rapid bolt action useful for Practical Rifle events. Since formation in 1998, organisations such as the Lee Enfield Rifle Association have assisted in not just preserving rifles in shooting condition (many Lee–Enfields are being deactivated and sold as "wall hangers" to collectors who do not hold a Firearms Licence in countries where they are required), but holding events and competitions. Lee–Enfields are also popular with competitors in service rifle competitions in many Commonwealth countries. The Lee–Enfield series is very popular for service rifle shooting competitions in the UK and Australia due to the prohibitions on the legal ownership of semi automatic centrefire rifles in Great Britain and restrictions on the legal ownership of semi automatic centrefire rifles in Australia. (For more information see Gun politics in the United Kingdom and Gun politics in Australia.) Rhineland Arms produces .45 ACP conversion kits for the Lee–Enfield action using M1911 pistol magazines. The Lee–Speed Sporter was a higher quality British made version of the Lee–Enfield. Rifle Factory Ishapore of India still manufactures a sporting/hunting rifle chambered in .315 with a Lee–Enfield action.

Нұсқалар

Lee-Enfield журналы (MLE), .303, 1895 жылы пайда болды. Lee-Enfield атқыштар карабині Mk I (LEC), .303, 1896 жылы пайда болды. Lee-Enfield журналы Mk I*, .303, 1899 жылы пайда болды. Lee-Enfield атқыштар карабині Mk I*, .303, 1899 жылы пайда болды.