Жартлай автоматты мылтықтар тарихы

Кіріспе

Автоматты түрде зарядталатын мылтық түрі

Жартылай автоматты мылтық – әрбір оқ атар батырманы басқан сайын бір патронды атып, атылған патронның энергиясының бір бөлігін гильзаны шығарып, камераға келесі патронды салуға пайдаланатын автоматты түрде зарядталатын мылтық. Қарсылығында, құлса мылтықта екінші рет оқ ату үшін пайдаланушы құлсаны қолмен жылжытуы керек, ал толық автоматты мылтық оқ атар батырманы босатқанша үздіксіз оқ атуды жалғастырады.

Тарих

1883 жылы Хирам Максим Ұлыбританияда Винчестер мылтығының кері импульстік жүйеде жұмыс істейтін модификациясын патенттеді. 1884 жылы америкалық Хорас Апдеграф тағы бір кері импульстік жартылай автоматты мылтықты патенттеді. Кері импульстік жартылай автоматты мылтықтың алғашқы үлгілерінің бірі Фердинанд Маннлихерге жатқызылады, ол 1885 жылы 1883 жылы басталған жұмыстар негізінде бұл үлгіні ұсынды. Газды пайдаланбайтын жартылай автоматты үлгілерге 85-ші үлгі және Маннлихердің 91, 93 және 95-ші үлгі мылтықтары жатты. Бұл жобалар күрт кемшіліктерге ие болды және олардың патрондарына қолданылатын қара ұнтақтың (австриялық 11×58ммR M/77 негізінде) тудырған мәселелері – жеткіліксіз жылдамдық және күшті тозу сияқты факторларға байланысты концептуалдық/прототиптік сатыдан аса алмады. Темекісіз ұнтақ кеңінен қолданыс тапқаннан кейін ғана автоматты қару жасау мүмкін болды. Маннлихердің жобалары автоматты мылтықтардың алға басушысы болды және Браунинг автоматтары (M1917, M1919 және M2) сияқты көптеген болашақ қарулардың негізіне айналды. Сонымен қатар, 1890 жылдардың басынан 1904 жылы қайтыс болғанға дейін Маннлихер өзінің қаруларының темекісіз ұнтақты нұсқаларын өндірді.

Жарым автоматты қайта соғу

1903 және 1905 жылдары «Винчестер қайталайтын қарулар компаниясы» алғашқы төмен қуатты, кері соққылы (газды пайдаланбайтын) жартылай автоматты жиекті және орталықтан атылатын мылтықтарды ұсынды. 1903 және 1905 жылғы «Winchester» модельдері жартылай автоматты жұмыс істеу үшін кері соққы принципін қолданды. Т.С. Джонсон жобалаған 1903 модель коммерциялық сәттілікке жетіп, 1932 жылға дейін өндірісте болды, содан кейін оның орнына «Winchester Model 63» келді. 20 ғасырдың басында «Winchester», «Remington», «Fabrique Nationale» және «Savage Arms» сияқты бірнеше өндірушілер .22 калибрлі жартылай автоматты мылтықтарды ұсынды, олардың барлығы тікелей кері соққы жүйесін пайдаланды. «Winchester» компаниясы 1905 модельін жаңартып, .351 «Winchester Self Loading» жартылай автоматты мылтығын, 1907 модельін шығарды, ол кері соққы жүйесін пайдаланып, .22 калибрлі нұсқасына қарағанда күштірек болды. 1905 және 1907 модельдері әскери және полиция қызметінде шектеулі түрде қолданылды.

Ертедегі жартылай автоматты мылтықтар

1883 жылы екі даниялық, Мадсен мен Расмуссен, кері импульстік, өздігінен зарядталатын конструкциялар бойынша жұмыс істей бастады және 1887 жылы жұмыс істейтін мылтық жасалды, кейіннен ол M1888 Forsøgsrekylgevær деп аталды. Оны Дания әскері сынақтан өткізді, бірақ әскери қолдануға қабылданбады. Сынақтар сәтсіз аяқталғаннан кейін жаңа үлгі әзірленді, ол M1896 Flaadens Rekylgevær деп аталды. Дания әскері оны сынақтан өткізді және жеткілікті сенімді деп тапты. 60 данасы Дания теңіз флотына сатып алынды, бұл әскери қабылдаған алғашқы жартылай автоматты мылтықтардың бірі болды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында газды пайдаланып қайта зарядтау бойынша эксперименттер мен патенттер Хирам Максім мен Ричард Полсоннан, сондай-ақ американдық өнертапқыш Генри Питчерден жасалды. 1900 жылы Cei Rigotti сияқты конструкциялар да жасалды. 1906 жылы Remington Arms компаниясы "Remington Auto loading Repeating Rifle" тапаншасын ұсынды. "Model 8" деп аталған бұл мылтықты Remington 1911 жылы спорттық мылтық ретінде жарнамалады. Оны Еуропада FN Herstal "FN Browning 1900" деп сатты. Бұл Джон Браунинг жасаған, құлпы бар, ұзақ кері импульстік механизмге ие тапанша. Ол .25, .30, .32 және .35 калибрлі үлгілерде ұсынылды және жартылай автоматты механизм мен салыстырмалы түрде қуатты патрондардың үйлесімін бағалаған азаматтар мен кейбір құқық қорғау органдарының қызметкерлері арасында танымал болды. 1936 жылы Model 81 Model 8-ді ығыстырды және .300 Savage, сондай-ақ Remington калибрлерімен ұсынылды. 1908 жылы генерал Мануэль Мондрагон Мондрагон мылтығын патенттеді, оны M1908 деп атады. Бұл мылтық Мексика революциясында Мексика әскерлері қолданды, Мексиканы жартылай автоматты мылтықты соғыста алғаш рет қолданған ел етті (1911 жыл). Мондрагон мылтығы жасалғаннан кейін көп ұзамай Францияда Fusil Automatique Modele 1917 жартылай автоматты мылтығы пайда болды. Бұл газды пайдаланатын, механикалық принциптерімен американдық M1 Garand-қа ұқсас механизмге ие. M1917 бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңінде қолданылды, бірақ ол әскерлер арасында жақсы қабылдануға ие болмады. Дегенмен, оның қысқартылған және жетілдірілген үлгісі, 1918 жылғы модель, 1920 жылдан 1926 жылға дейінгі Мароккодағы Риф соғысы кезінде толыққанды қанағаттандырды. Дегенмен, бұрандалы Lebel Model 1886 мылтығы француз әскерінің стандартты мылтығы болып қала берді, ол 1936 жылы MAS 36 мылтығымен ауыстырылды, сонымен қатар 1918 мен 1935 жылдар аралығында жасалған әр түрлі жартылай автоматты мылтықтарға қарамастан. Соғыстар аралық кезеңде басқа елдер де өздігінен зарядталатын мылтықтармен тәжірибе жүргізді, соның ішінде Ұлыбритания, ол бұрандалы Lee–Enfield мылтығын өздігінен зарядталатын мылтықпен ауыстыруды жоспарлаған, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс жақын болғандықтан бұл жоспардан бас тартылды және қолдағы қару-жарақпен қайта қарулануды жеделдетуге басымдық берілді.

In 1883, two Danes, Madsen and Rasmussen started work on recoil operated self loading designs and in 1887 a working rifle had been developed and was later named as the M1888 Forsøgsrekylgevær and was tested by the Danish miliary however was rejected for military use. After failing trials a new design was developed labeled as the M1896 Flaadens Rekylgevær. It was tested by the Danish military and found to be reliable enough and 60 were procured for the Danish navy making it one of the first military adopted semi auto rifles. In the final years of the 19th century and early 20th century experiments and patents with Gas operated reloading were developed from Hiram Maxim and Richard Paulson as well a gas operated conversion system from an American inventor called Henry Pitcher. Designs also developed such as the Cei Rigotti in 1900. In 1906, Remington Arms introduced the "Remington Auto loading Repeating Rifle". Remington advertised this rifle, renamed the "Model 8" in 1911, as a sporting rifle. It was sold in Europe by FN Herstal as the "FN Browning 1900". This is a locked breech, long recoil action designed by John Browning. The rifle was offered in .25, .30, .32, and .35 caliber models, and gained popularity among civilians as well as some law enforcement officials who appreciated the combination of a semi automatic action and relatively powerful rifle cartridges. In 1936 the Model 81 superseded the Model 8, and was offered in .300 Savage as well as the original Remington calibers. In 1908, General Manuel Mondragón patented the Mondragón rifle, designated the M1908. The rifle was used by Mexican forces in the Mexican Revolution, making Mexico the first nation to use a semi automatic rifle in battle, in 1911. Shortly after the Mondragón rifle was produced, France had its own semi automatic rifle, the Fusil Automatique Modele 1917. This is a locked breech, gas operated action which is similar in its mechanical principles to the subsequent American M1 Garand. The M1917 was fielded during the latter stages of World War I, where it did not receive a favorable reception among troops. However, its shortened and improved version, the Model 1918, gave complete satisfaction during the Moroccan Rif War from 1920 to 1926. Still, the bolt action Lebel Model 1886 rifle remained the standard French infantry rifle until replaced in 1936 by the MAS 36, also a bolt action, despite the various semi automatic rifles designed between 1918 and 1935. Other nations experimented with self loading rifles during the interwar period, including the United Kingdom, which had intended to replace the bolt action Lee–Enfield with a self loading rifle, but this plan had to be discarded when the Second World War became imminent, shifting its emphasis to speeding up re armament with existing weapons.

Газбен жұмыс істейтін мылтықтар

1936 жылы американдық M1 Garand мылтығы тарихи маңызы зор болды, себебі ол бір елде стандартты қызмет мылтығы ретінде қабылданған газбен жұмыс істейтін алғашқы жартылай автоматты мылтық болды. Газбен жұмыс істейтін M1 Garand-ты канадалық Джон Гарранд АҚШ үкіметі үшін Массачусетс штатының Спрингфилд қаласындағы Спрингфилд қару-жарақ қоймасында жасады. Жылдар бойы жүргізілген зерттеулер мен сынақтардан кейін 1937 жылы M1 Garand-тың алғашқы өндірістік үлгісі таныстырылды және сол жылдың 21 шілдесінде алғашқы өндірістік үлгіге рұқсат берілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде M1 Garand американдық жаяу әскерлеріне қарсыластарынан басымдық берді, олардың көпшілігі баяу атылатын бұрандалы мылтықтармен қаруланған еді. Генерал Джордж С. Паттон M1 Garand-ты "қашан да жасалған ең ұлы шайқас құралы" деп сипаттады. Кеңес Одағының AVS 36, SVT 38 және SVT 40, сондай-ақ неміс Gewehr 43 мылтықтары екінші дүниежүзілік соғыс кезінде салыстырмалы түрде аз санда шығарылған газбен жұмыс істейтін жартылай автоматты мылтықтар еді. Іс жүзінде олар өз елдерінің стандартты жаяу әскер қаруы ретінде бұрандалы мылтықтарды толығымен алмастыра алмады. Германия 402 000 Gewehr 43 мылтығын және 14 000 000 Kar98k мылтығын өндірді. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай жасалған газбен жұмыс істейтін жартылай автоматты мылтық – SKS болды. 1945 жылы Сергей Гаврилович Симонов жасаған бұл мылтық штыкпен жабдықталған және 10 оқтан тұратын дүрылғамен зарядталатын. Бұл 7.62×39 мм патронын қолданған алғашқы кең таралған мылтық болды, ал SKS және оның қытайлық көшірмесі, 56-типті мылтық, ең танымал жартылай автоматты мылтықтардың бірі болып табылады. Дегенмен, екінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай жартылай автоматты мылтықтар әскери қолданыста AK-47, FN FAL және M16 сияқты толық автоматты мылтықтармен ығыстырылды. Әскери доктрина жеке мергендікке көбірек мән бермей, оттың үлкен көлемін маңызды деп санады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде американдық жер күштері әрбір өлтірілген жауға шамамен 25 000 оқ жұмсады. Корея соғысында бұл көрсеткіш 50 000-ға дейін өсті, ал Вьетнам соғысында 200 000-ға жетті. Кең таралған алғашқы толық автоматты мылтық – неміс StG 44 болды, ол әскерлерге ұнады, себебі 30 оқтық дүрылғасы бар, ату режимін таңдауға болатын бұл мылтық оларға бұрандалы Karabiner 98k қызметтік мылтығынан гөрі әлдеқайда икемділік берді. Соңында автоматты мылтықтар әскери қолдануда стандартқа айналды, себебі олардың атыс қуаты жартылай автоматты мылтықтан жоғары болды. Бірақ жартылай автоматты және тіпті бұрандалы мылтықтар әлі де әлемнің көптеген елдерінде белгілі бір мақсаттарда, мысалы, автоматты мылтықтарға қарағанда дәлдігі жоғары болатын белгілі мерген мылтықтары ретінде әскери қызметте қолданылады. Сонымен қатар, осы үлкен атыс қуатын ескере отырып, жауынгерлік мылтықтар көбінесе шабуыл мылтықтарымен ауыстырылды, олардың жеңіл оқ-дәрілері бір уақытта көбірек алып жүруге мүмкіндік берді. Бірақ жартылай автоматты мылтықтар қолданылатын жағдайларда, олар көбінесе жоғары калибрлі болады, мысалы .50 BMG Barrett M82.

In 1936, the American M1 Garand rifle was historically significant as it became the first gas operated semi automatic rifle to be adopted by a country as their standard issued service rifle. The gas operated M1 Garand was developed by Canadian born John Garand for the U. S. government at the Springfield Armory in Springfield, Massachusetts. After years of research and testing, the first production model of the M1 Garand was unveiled in 1937 and the first production model was cleared on July 21st of the same year. During World War II, the M1 Garand gave American infantrymen an advantage over their opponents, most of whom were issued slower firing bolt action rifles. General George S. Patton described the M1 Garand as "the greatest battle implement ever devised." The Soviet AVS 36, SVT 38, and SVT 40, as well as the German Gewehr 43, were semi automatic gas operated rifles issued during World War II in relatively small numbers. In practice, they did not replace the bolt action rifle as a standard infantry weapon of their respective nations Germany produced 402,000 Gewehr 43 rifles, and over 14,000,000 of the Kar98k. Another gas operated semi automatic rifle developed toward the end of World War II was the SKS. Designed by Sergei Gavrilovich Simonov in 1945, it came equipped with a bayonet and could be loaded with ten rounds, using a stripper clip. It was the first widely issued rifle to use the 7.62×39mm cartridge, and the SKS, along with its Chinese copy, the Type 56, is one of the most popular semi automatic rifles. By the end of World War II, however, semi automatic rifles had been largely superseded in military usage by their fully automatic counterparts weapons such as the AK 47, FN FAL and M16 limited the viability of widespread deployment of semi automatic rifles. Gradually, military doctrine placed less emphasis on individual marksmanship, as a large volume of fire was deemed more important during World War II, American ground forces fired approximately 25,000 rounds for each enemy killed. In the Korean War, this was raised to 50,000, and in the Vietnam War it was 200,000. The first fully automatic rifle to see widespread usage was the German StG 44, which was well liked by troops, as the 30 round, selective fire rifle gave them much more flexibility than their service rifle, the bolt action Karabiner 98k. Ultimately, automatic rifles would become standard in military usage, as their firepower was superior to that of a semi automatic rifle, but both semi automatics and even bolt actions are still used worldwide in military service in specific roles, such as designated marksman rifles where the greater accuracy compared to automatics is valued. Furthermore, to accommodate for this greater firepower, battle rifles were mostly replaced by assault rifles, whose lighter bullets allowed more to be carried at once, but where semi automatic rifles continue to be used, they are usually in higher calibers, such as the .50 BMG Barrett M82.

Операция

Жартылай автоматты қарулар газды, итеруді, кері соққыны немесе кері соққы энергиясын пайдаланып, оқ түйіршігін оқ каналдан өткеннен кейін шығарып тастайды, жаңа оқ түйіршігін дүңгіршектен камераға жібереді және механизмді қайта орналастырады. Бұл триггерді қайта бассаң, тағы бір оқ атуға мүмкіндік береді. Жартылай автоматты мылтықтарды бірнеше оқтан тұратын жинағышпен, сыртқы дүңгіршекпен немесе оқтарды салуға арналған құралмен тиімді түрде зарядтауға болады. Өзін-өзі зарядтау дизайны бұрынғы мылтықтардың, мысалы, иінтіректік немесе қайталайтын мылтықтардың орнына келді, олар әр оқ атқаннан кейін қаруды қолмен қайта зарядтауды қажет етті. Келесі оқ түйіршігін автоматты түрде зарядтау мүмкіндігі оператордың минут сайын атуға болатын оқтар санын арттырады.

Артықшылықтар

Өзін-өзі зарядтайтын мылтықтың басты артықшылығы – белгілі бір уақыт ішінде тиімді оқтардың санын арттыру мүмкіндігі, мылтықтың бағытын өзгерту және жаңа оқтарды қолмен енгізу қажеттілігін жою арқылы. Уақыт бірлігіндегі тигізген оқтардың нақты саны дүрылдың сыйымдылығына және алынып тасталатын дүрылдардың болуына байланысты, бірақ жартылай автоматты мылтықтар, әдетте, қолмен зарядталатын мылтықтарға қарағанда жақын қашықтықта оқ тигізу санын екі еседен астам арттырады, ал ұзақ қашықтықта – шамамен 50 пайызға дейін арттырады, себебі бұл жерде дәлдік қажет. Ұзақ мерзім бойы ату осы артықшылықты күшейтуі мүмкін, өйткені қолмен зарядтау шаршауға алып келуі мүмкін. Өзін-өзі зарядтайтын мылтықтарды қайта зарядтау үшін оқтың энергиясының бір бөлігін пайдаланатын серіппелер мен бөлшектердің қосымша салмағы, кері соққыны азайтудың қосымша артықшылығын береді.

Кемшіліктер

Белгіленген өлшемдер мен қуаты бар оқтарға реттелген өзін-өзі зарядтау механизмі, әйтпесе жақсы от жасайтын лас немесе бүлінген оқтарды қайта зарядтамауы мүмкін. Өзін-өзі зарядтау механизмі, жаттығу үшін пайдалы бос, аз қуатты оқ гильзаларын шығара алмауы мүмкін, ал ұзақ қашықтықта қолданылатын жоғары қуатты оқтар өзін-өзі зарядтау механизмін зақымдауы мүмкін. Кейбір өзін-өзі зарядтайтын мылтықтарға сырттан майлау қажет оқтар керек болады, олар ласқа жабысуға бейім. Өзін-өзі зарядтау механизмінің жобаланғандай жұмыс істемеуіне себеп болатын кез келген сенімділік мәселелері, уақыт бірлігіне соққылардың арту артықшылығын жоя алады және егер өзін-өзі зарядтау мылтығы қолмен оңай зарядтауға арналмаса, қолмен зарядталатын мылтықтармен салыстырғанда атыс жылдамдығын азайтуы мүмкін. Ұлыбритания екінші дүниежүзілік соғысқа дейін қолмен зарядталатын мылтықтардың атыс жылдамдығы өзін-өзі зарядтайтын мылтықтарға шамалы төмен деп сақтаған. Жартылай автоматты мылтықтар өзін-өзі зарядтау кезінде оқтың күрт үдеуінен туындаған ақауларға ерекше сезімтал. Кенеттен оқ атулар нысанаға тигізбеуі мүмкін және жанама зиян келтіруі мүмкін. Журналдарды ауыстыру немесе қайта зарядтауға кеткен уақыт мылтықтың тиімділігін төмендетуі мүмкін, себебі ол кез келген мылтықтың үздіксіз атыс жылдамдығына белгілі бір шектеу қояды. Сыйымдылығы жоғары журналдар мылтықтың салмағын арттырады және әдетте, толық журналдан жартылай босқанға дейін серіппе кернеуінің өзгеруіне байланысты оқтандырудың сенімділігін азайтады. Жалғап алатын журналдар, әдетте, ішкі журналдарға қарағанда аз қызмет етеді. Өзін-өзі зарядтау механизмінің күрделілігі өзін-өзі зарядтайтын мылтықтарды жасауды қымбатқа соқтырады және оларды қолмен зарядталатын мылтықтардан ауыр етеді. Жартылай автоматты M1 Garand, ауыстырған M1903 Springfield қолмен зарядталатын мылтығынан шамамен 410 граммқа (0,9 фунт, жеті пайызға) ауыр. Америкада өзін-өзі зарядтайтын мылтықты жасау .276 Pedersen оғымен басталды, бұл күшті оқтар үшін сенімді өзін-өзі зарядтау механизмдерін жасаудың қиындығын мойындау үшін жасалды. M1 Garand ақырында генерал Дуглас Макартурдың талабы бойынша .30-06 Springfield оғына бейімделгенімен, жаяу әскерге арналған көптеген өзін-өзі зарядтайтын мылтықтар салмақты азайту үшін және мылтықты тасымалдауды жеңілдету үшін аз қуатты оқтармен жабдықталды.

The self loading mechanism tuned for cartridges of specified dimensions and power may fail to reload dirty or bent cartridges that will otherwise fire satisfactorily. The self loading mechanism may fail to extract empty low power cartridge cases useful for training, and high power cartridges useful at longer ranges may damage the self loading mechanism. Some self loading rifles require externally lubricated cartridges vulnerable to dirt adhesion. Any reliability problems causing failure of the self loading mechanism to function as designed may eliminate the advantage of increased hits per unit of time, and may actually reduce the comparative rate of fire below what is possible with manually loaded rifles if the self loading rifle is not designed for convenient manual loading. The United Kingdom regarded the reliable rate of fire from manually loaded rifles to be nearly as high as self loading rifles as recently as World War II. Semi automatic rifles are uniquely susceptible to slamfire malfunctions caused by abrupt cartridge acceleration during self loading. Slamfire discharges are unlikely to hit the target, and may cause collateral damage. The time required for changing or reloading magazines can weaken the effectiveness of a rifle, as it imposes an effective duration limit on the continuous rate of fire of any rifle. High capacity magazines increase the weight of the rifle, and typically reduce feeding reliability due to the varying spring tension from a full to a nearly empty magazine. Detachable magazines in general are usually less durable than internal magazines. The complexity of a self loading mechanism makes self loading rifles more expensive to manufacture and heavier than manually loaded rifles. The semi automatic M1 Garand weighs about 410 grams (0.9 lb) more (seven percent heavier) than the manually loaded M1903 Springfield it replaced. American development of a self loading infantry rifle began with the .276 Pedersen cartridge in recognition of the difficulties of producing reliable self loading mechanisms for more powerful cartridges. Although the M1 Garand was ultimately adapted to fire the .30 06 Springfield cartridge at the insistence of General Douglas MacArthur, most subsequent self loading rifles for infantry use have been chambered for less powerful cartridges to reduce weight making rifles easier to carry.

Спорттық ату

Нысанаға атудың тарихы тереңде жатыр, тіпті атыс қаруының пайда болуына дейін. Оның алғашқы мысалы – садақпен ату. Пайдаланушының нақтылығын талап ететін қарулар дамыған сайын, оларды жарыстарда қолдану да кеңейді. Бүгінде жартылай автоматты мылтықтар спорттық атудың ең танымал түрлерінің бірі болып табылады. Спорттық атудың түрлері көп: жылдам ату, негізінен дәлдікке баса назар аударатын нысанаға ату және қашықтықтан ату. Америкада ату клубтары 1830 жылдары жиі кездесе бастады және содан бері олардың танымалдылығы артып келеді. Жартылай автоматты мылтықтардың жоғары дәлдігі, әмбебаптығы және жеңіл салмағы спорттық жарыстарда оларды жиі қолдануға мүмкіндік береді, соның арқасында әйелдер мен балалар да бұл спортқа белсенді қатысуда.

Аң аулау

Жарым автоматты мылтықтар аңшылар арасында мәртебесін арттырды. Көптеген аңшылар жартылай автоматты мылтықтарды, әсіресе AR 15 үлгісіндегі мылтықтарды қабылдап алуда, олардың ықшамдығы мен модулділігінің арқасында нысананы іздеу кезінде қиын жерлерді басып өтуді жеңілдетеді. Сондай-ақ, түрлі калибрлерден бастап оптикалық приборлар мен ұңғыштарға дейін кең ауқымды өзгерістерге мүмкіндік береді. Жарым автоматты ату көзбен нысананы бақылауды қамтамасыз етуге көмектеседі, бұл, әсіресе, қосымша оқтар қажет болғанда маңызды. Сұранысқа байланысты жартылай автоматты қару-жарақ өндірушілер өз өнімдерінің тиімді ату қашықтығын азаматтық нарықта сатылған алғашқы жартылай автоматтармен салыстырғанда едәуір арттырды.

Өзін-өзі қорғау

Жартылай автоматты мылтықтар кейде өзін қорғау үшін қолданылады. Көптеген жартылай автоматты мылтықтар салыстырмалы түрде жеңіл және пайдалануға оңай, бірақ бұл олардың дәлдігіне әсер етпейді. Жартылай автоматты мылтықтар үйге шабуыл жасаған жағдайда бірнеше нысананы жылдам жоюға мүмкіндік береді. Көптеген жартылай автоматты мылтықтарда қашықтыққа реттелетін көздеуіштер болады, бұл оларды әмбебап етеді.