Кіріспе

Неміс бұрандалы мылтығы. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жартылай автоматты және толық автоматты мылтықтармен күшейтілсе де, Карабонер 98k 1945 жылы соғыс аяқталғанға дейін негізгі неміс әскери мылтығы болып қала берді. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында миллиондаған мылтық Кеңес Одағы тарапынан қолға түсіріліп, әскери көмек ретінде кеңінен таратылды. Сондықтан, Карабонер 98k әлемнің түкпір-түкпіріндегі қақтығыстарда пайда болып, дау-дамандар кезінде қоймадан алынып қолданылады.

Тарих

1934 жылдың ақпан айында Heereswaffenamt (Әскери қару-жарақ агенттігі) жаңа әскери мылтықты қабылдауға бұйрық берді. Karabiner 98k бұрынғы мылтықтардың негізінде жасалған, атап айтқанда 1924 жылғы Mauser Standard үлгісінен және Karabiner 98b-ден, олар өз кезегінде Gewehr 98-ден дамытылған. Karabiner 98k мылтығы бұрынғы Karabiner 98b-ден қысқа болғандықтан (98b тек атау бойынша ғана карабин болды, себебі ол шын мәнінде Версаль келісіміне сәйкес Gewehr 98 ұзын мылтығының нұсқасы еді; 98b сонымен қатар, клаустрофобиялық "Lange" пандус көзінен гөрі тангентті артқы көзге ие болды), жаңа мылтыққа "Carbine 98 Short" деген мағынаны білдіретін Karabiner 98 kurz деген атау берілді. Алдыңғы үлгісі сияқты, бұл мылтық та сенімділігімен, қауіпсіздігімен және темір көзімен 8× телескопиялық көзімен тиімді ату қашықтығымен ерекшеленді. Жаңа, қысқа ұңғылы мылтықтарды қабылдау және ұзақ ұңғылы Karabiner 98k-ні енгізу стандартты неміс қызметтік доңғалақты мылтық патронын өзгертуге себеп болды. 1903 жылғы үлгідегі 7.92×57 мм Mauser S Patrone, Gewehr 98 сияқты ұзын ұңғылы қаруы жоқ қарудан атылғанда, шамадан тыс жарық шығарды. Бастапқыда ұзақ қашықтықтағы пулеметтер үшін жасалған s.S. Patrone, қысқа ұңғылы мылтықтардан атылғанда аз жарық шығаратыны және дәлдігін жақсартатыны анықталды. Осы себепті, S Patrone 1933 жылы тоқтатылды және s.S. Patrone 1930-шы жылдарда стандартты неміс қызметтік доңғалақты патронына айналды.

Ерекшеліктері

Karabiner 98k – Mauser M98 жүйесіне негізделген, бақыланатын оқ тиеу механизмі бар, бұрандалы мылтық. Оның ішкі магазиніне бес 7.92×57 мм Маузер оғы стриппер клипі арқылы немесе біреуден кейін біреу тиелуге болады. Оқ тиелгеннен кейін, бос клип бұранда жабылғанда шығарылады. Gewehr 98 мылтығындағы тік бұранда тұтқасы Karabiner 98k мылтығындағы иілген тұтқамен ауыстырылды. Бұл өзгеріс бұранданы жылдам жұмыс істеуге қолайлы етті, тұтқаның қабылдағыштан шығып тұратын бөлігін азайтты және қабылдағыштың үстіне оптикалық прицелді тікелей орнатуға мүмкіндік берді. Әр мылтыққа қысқа тазалау таяғы жиынтығы берілетін, ол байонет бекіткіші арқылы бекітіледі. Үш мылтықтың таяқтарын біріктіргенде толық ұзындықтағы бір тазалау таяғы алынды. Мылтықтың металл бөліктері көк түспен өңделген, бұл процесте болат магниттің (Fe3O4) қабатымен тотығудан қорғалады. Мұндай жұқа қара оксид қабаты тотқа немесе коррозияға қарсы минималды қорғаныс береді, егер ылғалдылықты азайту және гальваникалық коррозияны болдырмау үшін суды ығыстыратын маймен қосымша өңделмесе. 1944 жылдан бастап металл бетін тиімді өңдеу үшін фосфаттау/паркеризациялау енгізілді.

Қор

Ерте Karabiner 98k мылтықтарының қорлары бір бөліктен жасалған. 1937 жылдан бастап мылтықтар ламинатталған қорлармен жабдықталды, бұл 1930 жылдар бойына созылған сынақтардың нәтижесі болды. Жаңғақ және бук ламинатынан өзге, шамалы көлемде қарағай да қолданылды. Karabiner 98k мылтықтарының жартылай тапанша тәрізді ұстағыштарының артқы бөлігі біркелкі емес еді. 1940 жылдың басына дейін мылтықтардың қорлары тегіс артқы тақтаға ие болды. 1940 жылдан кейін кейбір қорлардың артқы тақтасы ойыс жасалды, бұл қордың бөлінуін болдырмау үшін жасалған. Барлық қорлардың артқы тақтасы болаттан жасалған.

Қосымша құралдар

Шығарылған кезде Karabiner 98k түрлі қосымша заттармен бірге келді, оның ішінде ілмек, қорғаныш тұмсық қақпағы және далалық техникалық қызмет көрсету үшін Reinigungsgerät 34 ("Тазалау жиынтығы 34") немесе RG34 жиынтығы болды. 1934 жылы енгізілген Reinigungsgerät 34 екі бүгілмелі қақпағы бар, жалпақ және кең металл контейнерден тұратын, оны адам өзімен бірге алып жүретін, ішінде майлағыш, еден тақтасын алып тастау және мылтық қабылдағышын тазалау құралы, алюминийден жасалған сым арқылы тарту тізбегі, тазалау және майлау щеткасы, сондай-ақ тазалау маталары ретінде қолданылатын қысқа сүйрегіштер сақталды. 1905 жылдан 1945 жылға дейін неміс әскері металл, ағаш және былғары қару бөліктерін тазалау, майлау және қорғау үшін Ballistol қолданды. Karabiner 98k мылтығы S84/98 III штығымен бірге қолданылуы үшін жасалған. S84/98 III-тің жапырағының ұзындығы ... мм және жалпы ұзындығы ... мм, және оған штык қабығы қоса берілді. Seitengewehr 42 немесе SG 42 – бұл қысқа, көп функциялы жауынгерлік пышақ, оны Karabiner 98k мылтығына штык ретінде орнатуға болатын. SG 42 аз ғана санымен шығарылды.

Гранатты мылтықпен атқылау

1942 жылы бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасалған мылтық граната тастағыштарының үлгілері негізінде әзірленген, Gewehrgranatengerät немесе Schiessbecher ("ату тостағаны") деп аталатын қосымша мылтық граната тастағышы енгізілді. 30 мм Schiessbecher тостағынан жасалған мылтық граната тастағышы кез келген Karabiner 98k мылтығына орнатылуы мүмкін болды және барлық бұрынғы үлгілерді алмастыруға арналған. Бұл граната тастағыш 280 м (306 ярд) қашықтықта жаяу әскерге, нығайтылған бекіністерге және жеңіл бронетранспорттық құралдарға қарсы қолданылуы мүмкін. Осы әртүрлі міндеттер үшін, өндірілген 1 450 113 Schiessbecher мылтық граната тастағыштарына арналған бірнеше арнайы гранаталар мен оларға сәйкес арнайы итергіш патрондар жасалды. Мылтық гранатасын итергіш патрондары, мылтықтан гранатаға дейін ағаш снарядты итеріп, содан кейін гранатаны автоматты түрде оқтайтын етіп жасалған. Schiessbecher мылтығын Karabiner 98a, G98/40, StG 44 және FG 42 мылтықтарына орнатуға болады.

ZF41 ұзын көз рельефінің оптикалық нысанасы

1941 жылдан бастап, қысқа 1,5× Zielfernrohr 41 (ZF41) ұзын көз рельефті телескопиялық нысана кейбір Карабинер 98k мылтықтарының артқы темір нысана элементіне, белгіленген мергендерге арналған қолдану үшін орнатылды. ZF41 нысанасын қосу Karabiner 98k мылтығын, сол кезде мүлдем болмаған барлау мылтығының ерте, ірі және ауыр нұсқасына айналдырды. ZF41, шын мәнінде, қатардағы жаяу әскерге, қанағаттанарлық мергендікке қолданылатын мылтықпен қамтамасыз етуге жасалған алғашқы әрекет болды. Алғашқы өндірілген ZF41 нысаналары, зауытта өте дәлдігі үшін таңдалған Karabiner 98k мылтықтарымен жұптастырылып, нөлдік қалыпқа келтіріліп, орнатылды. Далалық жағдайда ауыстырылатын бекіткіш әзірленгеннен кейін, ZF41 нысаналары далалық қаругерлермен кездейсоқ Karabiner 98k мылтықтарына орнату үшін шығарылды. Бұл көптеген мылтықтардың дәлдігінің төмендеуіне әкелді. 1945 жылы соғыс аяқталғанға дейін 100 000-нан астам ZF41 нысанасы өндірілді, бұл соғыс жылдарындағы неміс оптикалық нысаналарының ең көп саны болды.

Басушы

Шизсбехерге ұқсас, алынып тасталатын, қанатын орнатылатын HUB 23 дыбыс басу құрылғысы Karabiner 98k үшін жасалды. Қару-жарақ өнеркәсібі мен СС Waffenakademie (SS Қару академиясы) ұсынған бірнеше басу құрылғысы үсыныстарынан кейін, HUB 23 Unteroffizier Schätzle ұсынған жоба негізінде өндірілді. HUB 23 салмағы және ұзындығы . HUB 23 орнатылған және арнайы төмен дыбысты Nahpatrone ("жақын патрон") төмен зарядталған оқ-дәрілерді, бастапқы жылдамдығы бар, атудың максималды тиімді қашықтығы болды. HUB 23 дыбыс басу құрылғысын және төмен дыбысты оқ-дәрілерді қолдану дыбыс белгісін 75%-ға дейін азайтты. HUB 23 басу құрылғысы мен арнайы төмен дыбысты оқ-дәрілерді негізінен Бранденбургтер және снайперлер сияқты арнайы күштер бөлімдері қолданды.

Крейгс модель

1944 жылдың соңынан бастап "Карабинер 98k" өндірісі "Кригсмодель" ("соғыс үлгісі") нұсқасына көшуге бағытталды. Бұл нұсқа өндіріс қарқынын арттыру мақсатында қарапайымдастырылды, штықтың бекіткіші, тазалау таяғы, доңғалақ дискісі (винттің бөлшектелу құралы ретінде қолданылады) және қажетсіз деп есептелген басқа да элементтер алынып тасталды. Негізгі емес бөлшектер, мысалы, ағаш бөлігі төмен стандарттар бойынша өңделді, ал металл бөлшектер, атап айтқанда, ұшы, оқпан, түбі және құлса (кішкентай құлыптау бұрандасы болмайтын) қарапайым штампталған бөлшектерден жасалды және мылтыққа бұрынғыдан аз бекітілді. M98 винті де екі овал пішіндес авариялық газ шығару тесіктерін винттің астыңғы жағындағы тесіктерді ойып жасау арқылы қарапайымдастырылды. Оның орнына екі авариялық газ шығару тесігі бұрғыланды және винттің бағыттағышы винт корпусынан алынып тасталды. Онда сериялық нөмірленген бөлшектердің саны азайтылды, металл беті фосфатпен жабылды және артқы табанының төменгі жағында дискіні алмастырған тесік болды. Кем дегенде екі аралық нұсқа болды, олар "Кригсмодель" ерекшеліктерінің бір бөлігін ғана қамтыды, ал кейбір зауыттар "Кригсмодель" өндірісіне көшпеді.

Снайпердің нұсқалары

Бірінші дүниежүзілік соғыстың тәжірибесіне қарамастан, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін неміс әскери басшылығы телескопиялық көрінісі бар снайперлік мылтықтардың жаңа тактикалық тәсілдермен байланысты әскери технологияның жетістіктеріне байланысты қажет емес деп есептеді. Осы себепті, Karabiner 98k оптикалық прицелдермен қолдануға арналмаған, ал неміс әскері нақты бір телескопиялық көрініс немесе орнату жүйесін стандарттаған жоқ және снайперлік мылтықтардың көптеген түрлерін пайдаланды. Польшадағы және әсіресе Ресейдегі науқандар кезінде, қарсыластың снайперлері салған үлкен шығындардан кейін, арнайы снайперлердің шұғыл қажеттігі анықталды. Снайперлер үшін, зауыттық сынақтарда ерекше дәлдігіне ие болған Karabiner 98k мылтықтары телескопиялық көрініспен жабдықталды және снайперлік мылтық ретінде берілді. Zeiss Zielvier 4× (ZF39) телескопиялық көрінісі бар снайперлік мылтықтардың шебер снайпер қолданғанда бас немесе кеудеге дейін атуға қабілетті және тұрған адамды тигізуге мүмкіндігі бар деп күтілді. Тиімді қолдау/қорқыту ату қашықтығы - дейін жете алатын. Неміс Zeiss Zielvier 4× (ZF39) телескопиялық көрінісінде оқтың түсуін түзету үшін интервалдармен диапазондардан немесе кейбір нұсқаларында диапазондардан түзетулер болды. Онда желдің бағытын түзету мүмкіндігі болмады. Сондай-ақ Zeiss Zielsechs 6× және Zielacht 8× телескопиялық көріністері, сондай-ақ Ajack 4× және 6×, Hensoldt Dialytan 4×, Kahles Heliavier 4× және Opticotechna Dialytan 4× сияқты басқа да өндірушілердің көріністері, Karabiner 98k снайперлік мылтықтарында ұқсас мүмкіндіктермен қолданылды. Әртүрлі өндірушілер жасаған бірнеше түрлі бекіткіштер пайдаланылды. Karabiner 98k-ға телескопиялық көріністі орнату үшін тәжірибелі қаругердің қатысуы қажет болды. Приемник осінен төмен орналасқан телескопиялық көрініс, мылтық пен телескопиялық көрініс корпусы арасында, иінтіректің немесе үш позициялық қауіпсіздік тетігінің толыққанды жұмыс істеуі үшін жеткілікті орын қалдырмайды. Бұл эргономикалық мәселе телескопиялық көріністі приемникке қарағанда жоғары орнату арқылы шешілді, кейде қауіпсіздік тетігін өзгерту немесе ауыстыру, немесе телескопиялық көрініс осін приемник осіне қатысты сол жаққа орналастыру үшін смещенный бекіткішті пайдалану арқылы шешілді. Көбінесе жасалатын шағын өзгеріс – түйреуіштің артқы бөлігін, сырғалмайтын "снайперлік" түйреуішпен ауыстыру. Германия шамамен 132 000 Karabiner 98k снайперлік мылтығын өндірді.

Парашютшілердің нұсқалары

Қарабинер 98k-нің неміс парашютшілері үшін арналған, қысқартылған күйде тасымалдауға болатын тәжірибелік нұсқалары жасалды. Стандартты Қарабинер 98k парашютпен түсіруге тым ұзын болды. Дегенмен, 1941 жылғы Крит шайқасынан кейін неміс парашютшілері жауынгерлік тапсырмаларды шектеулі ғана орындады, сондықтан бұл мылтықтарға аса қажеттілік тумады. Маузер Оберндорф зауытында бүктелетін ағаш бөлігі (Klappschaft) және алынып тасталатын ұңғысы (Abnehmbarer Lauf) бар үлгілердің жасалғаны белгілі.

G40k

Жалпы ұзындығы және қанатының ұзындығы мен салмағы болатын G40k – Karabiner 98k мылтығының қысқартылған, тәжірибелік нұсқасы.

Маузер ККВ кадеттік мылтығы

Маузер ККВ кадет мылтығы – 1938 жылы енгізілген, .22 калибрлі, бір оқ атар мылтық. Оның жұмыс принципі Karabiner 98k мылтығынан дерлік ешқандай айырмайды. Бұл кадет мылтықтарын неміс әскерінің, жарымәскери күштерінің және полиция ұйымдарының барлығы, әсіресе Гитлер жастары пайдаланды.

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі экспорт

Көптеген Карабонер 98k мылтықтары неміс қарулы күштеріне берілсе де, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары бұл қару шетелге сатылды. Португалияда Маузер Верке компаниясы жасаған көптеген Karabiner 98k мылтықтары Espingarda 7,92 мм m/937 Маузер атқыштар мылтығы ретінде қабылданды. Олар кейін Португалияның отарлық соғысында қолданылды. Соғысқа дейінгі Karabiner 98k мылтықтарының басқа да экспорты Қытайға (1935-1938 жылдары белгісіз саны) және 1937 жылы Жапонияға 20 мың дана жеткізілді. Соғыс жақындаған сайын Karabiner 98k мылтықтарының экспорты азайды, себебі неміс қарулы күштерін жабдықтау үшін барлық қолданыстағы өндірістік қуат қажет болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Маузер Карабонер 98k мылтығын Германияның қарулы күштерінің барлық түрлері Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеңінен пайдаланды. Ол Германия әскерлері қатысқан соғыс театрларының барлығында, соның ішінде оккупацияланған Еуропа, Солтүстік Африка, Кеңес Одағы, Финляндия және Норвегияда қолданылды. Соғыстың басында Германияның қарсыластары қолданған қарулармен салыстыруға болатын болғанымен, атыс жылдамдығының кемшіліктері американдық және кеңестік армиялар өз әскерлеріне жартылай автоматты қаруларды енгізген кезде көріне бастады. Дегенмен, ол соғыс аяқталғанға дейін Вермахттың негізгі жаяу әскер мылтығы болып қала берді және жылына шамамен 900 мыңнан 2 миллионға дейін өндірілді. Германия басып алған Еуропадағы қарсылық күштері тұтқынға алынған неміс Карабонер 98k мылтықтарын жиі қолданды. Кеңес Одағы да Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы жылдарында шағын қарулардың күрт жетіспеушілігіне байланысты тұтқынға алынған Карабонер 98k мылтықтарын және басқа да неміс жаяу әскер қаруларын кеңінен пайдаланды. Көптеген неміс сарбаздары мылтықты атау үшін "Карс" деген сөзді жаргон ретінде қолданды. Швеция 1939 жылы 5000 Карабонер 98k мылтығына тапсырыс берді, олар gevär m/39 (мылтық m/39) деген атаумен жеңіл танкіге қарсы мылтық ретінде пайдаланылуға тиіс болды, бірақ 7.92×57 мм Mauser ұсынған тесілу қабілетінің жеткіліксіз екені тез анықталды. Сондықтан gevär m/39 8×63 мм patron m/32 патронымен қайта жабдықталды, бұл ұзақ қашықтықтағы пулеметтер үшін арнайы жасалған, қуаттырақ 8 мм патрон болды. Осыған сәйкес, Карабонер 98k мылтықтары Швецияда 8×63 мм patron m/32 патронына сәйкес қайта жабдықталды және M 98 жүйесінің ішкі патрондық жинағысы өлшемдері үлкен 8×63 мм patron m/32 патронына бейімделді, бұл сыйымдылығын 4 оққа дейін азайтты және қызметке қабылданды. Артық кері соққыны азайту үшін тежегіш орнатылды, ал нәтижесінде шыққан қару шведтік қызметте gevär m/40 деп аталды. Алайда, олар да қанағаттандырмайтын болып табылғандықтан, қызметтен шығарылып, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін сатылды.

Кеңес әскерімен тұтқындалу

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кеңес Одағы миллиондаған Mauser Karabiner 98k мылтықтарын басып алып, 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басында әртүрлі қару зауыттарында жөндеп қайта жаңғыртты. Коллекционерлер бұл мылтықтарды RC ("Russian Capture") Mausers деп атайды, оларды қабылдағыштың сол жағындағы "X" белгісімен анықтауға болады. Кеңес арсеналдары мылтықты қайта құрастырғанда бастапқы бөлшектерін сериялық нөмірі бойынша сәйкестендіруге тырыспады. Кейбір металл бөлшектер (тазалау таяғы, бақылау көзінің қаптамасы және бекіту бұрандалары) жөндеуден кейін алынып тасталды, олардың орнына балқытылып, қайта өңделді, әлдеқанда қайта пайдалануға жарамсыз басқа бөлшектермен бірге. Бұл мылтықтардың көптегені (Мосин-Нагант мылтығымен бірге) Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі қақтығыстарда қолданылды. Кеңес әскерінің басып алған Mauser Kar98k мылтықтарының Корея соғысында қолданылуының бір мысалы бар, онда осы мылтықтардың бірнешеуі Кеңес Одағы (советтік шағын қарулармен бірге) қытай коммунистік күштеріне олардың Zhongzheng типті мылтықтарын толықтыру үшін берілді. Кеңес басып алған Kar98k мылтығы және қытайлық Zhongzheng мылтығы Корея соғысы барысында Халық еріктілер армиясы тарапынан кеңінен қолданылды. Корея соғысы – Кеңес Одағының одақтастарына Kar98k мылтықтарын және Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс шағын қаруларын берген жалғыз қақтығыс емес еді. Вьетнам соғысы да осындай мысалға айналды, онда Кеңес Одағы Маузер Карабинер 98k мылтықтарын Солтүстік Вьетнамға әскери көмек ретінде берді. Көптеген Кеңес басып алған Karabiner 98k мылтықтары (сондай-ақ Бірінші Индокитай соғысынан кейін француздар қалдырған Karabiner 98k мылтықтары мен Қытай Халық Республикасы ұсынған Zhongzheng типті мылтықтары) Вьет Конг партизандары мен Вьетнам Халық Армиясы (NVA) әскерлерінің қолында АҚШ, Оңтүстік Вьетнам, Оңтүстік Корея, Австралия және Жаңа Зеландия күштерінің Мосин-Нагант, СКС және АК-47 сияқты Кеңес блогының мылтықтарымен бірге табылған.

Аумақтан кейінгі қызмет

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары, темір жолдың екі жағындағы бірнеше еуропалық елдер, нацистік Германияның басып алуына ұшыраған және оккупацияланған елдер, екінші дүниежүзілік соғыстың соңында немістер қалдырған көптеген неміс қаруларының болуына байланысты, Mauser Karabiner 98k мылтығын стандартты жаяу әскер қаруы ретінде пайдаланды. Франция және Норвегия сияқты елдер екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары Mauser Karabiner 98k мылтығын және басқа да неміс қаруларын қолданды. Франция, соғыстан кейінгі кезеңде Германияның француздық оккупациялық аймағында Kar 98k-нің сәл өзгертілген нұсқасын өндірді. Жаңа өндірілген Kar 98k мылтықтары француздық бірліктерді шектеулі уақытқа Индокитайда қолдануға жарады. Француз полициясы, Париж полиция префектурасы және Республикалық қауіпсіздік компаниялары (Compagnies Républicaines de Sécurité) 1945 жылдан 1992 жылға дейін 98k мылтықтарын көз жасын шығаратын және түтін гранаталарын атқылау үшін пайдаланды. Бұл мылтықтар Батыс Германияның шекара күзетшілері тарапынан да қолданылды. Норвегияның басып алынған Karabiner 98k мылтықтары көп ұзамай АҚШ-тың M1 Garand мылтығымен ауыстырылды, бірақ 1990 жылға дейін Норвегияның жергілікті күзет әскерлерінің қаруы ретінде қызмет етті. Бұл рөлде олар M1 қолданған .30-06 Springfield патронына қайта жабдықталды, қабылдағыштағы кішкентай ойық арқылы сәл ұзын американдық патрон жәшіктермен жүктелуі мүмкін болды. Бұл норвегиялық түрлендірулерде қабылдағыштың жоғарғы сол жағы тегістелген, онда жаңа сериялық нөмір (қызмет тармағын көрсететін префиксімен) мөр басылды. Кейбір мылтықтар 7.62×51 мм НАТО патронына қайта жабдықталды. Батыс Германияда Karabiner 98k Bundesgrenzschutz (BGS; Федералдық шекара күзеті) бөлімдеріне берілді, ол бастапқыда жартылай әскери принциптер бойынша ұйымдастырылып, жеңіл жаяу әскер ретінде қаруланды; 1950 жылдары. Бұрынғы неміс Karabiner 98k мылтықтары Шығыс блогында кеңінен таратылды, кейбіреулері әртүрлі зауыттарда екі-үш рет жөнделді. Оларды әскери және жартылай әскери күштер (мысалы, Шығыс Германияның жұмысшы сыныбының ұрыс топтары) қолданды және 1960 жылдары совет қаруларымен ауыстырылды. Грек азаматтық соғысы кезінде грек коммунистік фракциялары немістерден басып алынған немесе Югославиядан жеткізілген көптеген Kar 98k мылтықтарымен жабдықталды. Кейін, Кипр төтенше жағдайы кезінде Кипрдің EOKA ұйымы Грециядан бірнеше ондаған мылтықтарды контрабандалық жолмен әкелді. Шығыс Германияда жөнделген Karabiner 98k мылтықтары ресейлік стильдегі қалың көк түсті сырлауға, «күн сәулесі» пішінді белгіге және кейде жөндеу жүргізілген зауыттың «1001» деген таңбасына ие болды. Нөмірлер қабылдағышқа сәйкес қайта басылды, ал ескі нөмірлер жойылды. Шығыс Германия мен Чехияда жөнделген Karabiner 98k мылтықтары 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында Батысқа экспортталды және қазір коллекционерлердің қолында. Ресейлік әскерлер басып алған Karabiner 98k мылтықтары 2000 жылдардың басында және ортасында Батысқа көптеп экспортталды.

Югославияның соғыстан кейінгі қалпына келтіруі

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қару-жарақ тапшылығы болғандықтан, Югославияның қару-жарақ өндірушісі Crvena Zastava (қазіргі Zastava Arms) соғыста қалған немесе жаудан алынған неміс Karabiner 98k мылтықтарын қайта жарақтандырды. Бұл мылтықтарды оңай тануға болады, себебі қабылдағыштан неміс зауытының кодтама белгілері жойылған да, олардың орнына Югославияның коммунистік гербі мен қабылдағыштың сақинасындағы "Preduzeće 44" жазуы қойылған. Сонымен қатар, егер қайта жарақтандыру 1950 жылдан кейін жасалса, қабылдағыштың сол жағындағы бастапқы "Mod. 98" деген жазу "Mod. 98/48" деп өзгертілген. Қайта жарақтандырылған мылтықтар Zastava M 98/48 деп те белгілі болды. Қайта жарақтандырылған Prеduzeće 44 Karabiner 98k мылтықтары 1990 жылдардағы Югославия соғыстарында да қолданылды.

Австрияның модификациясы және SSG 98k снайперлік мылтық ретінде пайдалану

Артық Karabiner 98K мылтықтарын өзгерту және дәлдігін арттыру арқылы Австрия армиясы 1958 жылы SSG 98k (Scharfschützengewehr 98k, сөзбе-сөз "Нысана көздеу мылтығы 98k") стандартты снайперлік мылтық ретінде құрып, қабылдады. Өзгерістер мен жаңартуларға жаңадан енгізілген 7.62×51 мм НАТО патронына ауысу, жаңа еркін қозғалатын стволдарды орнату, бастапқы қорды спорттық стильде жасау және резеңке Pachmayr кері соққы төсегін қосу кірді. Патронның ауысуы 1958 жылы Австрия әскері қабылдаған 7.62×51 мм НАТО патронымен жұмыс істейтін Sturmgewehr 58 мылтығымен сәйкес келді. SSG 98k Kahles ZF 58 4×41 оптикалық көздегішімен жабдықталды, оны пайдаланушы жылдам түрде шешіп алып, орната алатын, бірақ резервтік мақсаттар үшін темір көздегіштер сақталды. ZF 58 оптикалық көздегіші оқтың траекториясын ескеретін (BDC) биіктік бұрылысын қамтиды, ол оқтың патроны комбинациясының баллистикалық траекториясына, алдын ала белгіленген оқтың салмағы/түрі, бастапқы жылдамдығы және ауа тығыздығы бойынша реттелді. Австрия әскерінің ZF 58 көздегішінің BDC-сі белгілі бір интервалдармен калибрленді. Сақтау және тасымалдау үшін ZF 58 көздегіштеріне былғарыдан жасалған тасымалдау сөмкесі берілді. Австрияда SSG 98k 1969 жылдан бастап Steyr SSG 69 снайперлік мылтығы қабылданғаннан кейін ауыстырыла бастады.

Дұрысдық мүмкіндігі

Келесі кестеде стандартты қызметтегі Karabiner 98k мылтықтары үшін күтілетін ең төменгі дәлдік көрсеткіштері тізімделген. Статистикалық мәліметтер 1930-шы жылдардағы неміс әдісімен есептелген, бұл әдіс дәлдікті анықтау үшін батыс әдістерінен гөрі күрделі. Батыс әдістері әдетте бірнеше оқ атып, содан кейін оқтардың түскен жерінен жасалған дөңгелектің жалпы диаметрін өлшеуді қамтиды. Неміс әдісінің ерекшелігі – нысанаға оқтар атылғаннан кейін нысананың сыртқы бөлігіне түскен оқтар ескерілмейді, ал шеңберлердің ішкі бөлігіне түскен оқтардың жартысы ғана есептеледі (50% немесе R50). Бұл оқтардың түскен жерінен жасалған дөңгелектің жалпы диаметрін айтарлықтай кішірейтеді. Азайтылған дөңгелектің тік және көлденең өлшемдері дәлдікті өлшеу үшін қолданылады. Неміс және басқа да еуропалық әскерилер қолданатын бұл ықтимал дөңгелек қателік әдісін түрлендіруге болмайды және оны АҚШ әскерилердің мылтықтың дәлдігін анықтау әдістерімен салыстыруға болмайды. R50 нәтижесін екі есе арттырғанда, оқ тигізу ықтималдығы 93,7%-ға жетеді. Karabiner 98k мылтығының S.S. Patrone 7.92×57 мм қызметтік оқ-дәрісімен орташа шашырауы: ҚашықтықТік дәлдік (R50) Көлденең дәлдік (R50) Радиус (R50) Дөңгелек диаметрі (R93.7) R50 – атылған оқтардың ең жақын 50 пайызы аталған диаметрдегі шеңбердің ішінде болады дегенді білдіреді. R93.7 – атылған оқтардың ең жақын 93,7 пайызы аталған диаметрдегі шеңбердің ішінде болады дегенді білдіреді. Gewehr 98 және MG 13 мылтықтары жартылай автоматты режимде S.S. Patrone 7.92×57 мм қызметтік оқ-дәрісімен ұқсас нәтижелер көрсетті.

Қабылдау стандарты

Қарабинер 98k-ның ең төменгі қабылданатын дәлдік стандарты – көзқарастын заводтық баптауы (Anschießen) және сынақ ату кезінде, оқтар арасында белгілеу немесе бақылаусыз, белгілі бір ені мен биіктігі бар тіктөртбұрышқа бес оқтың үшінен кем емес түсуі еді. Егер оқ тіктөртбұрыштың жиегіне тисе, ол ішінде деп есептелді. Барлық бес оқ, 4.1 МОА-ға тең ең төменгі стандартты құрайтын, белгілі бір радиустағы шеңбердің ішінде болуы керек еді. Мылтық өндірушісі дәлдік стандартын орындау үшін екі рет әрекеттенуге және әрекеттер арасында мылтықты түзетуге құқылы болды. Егер мылтық алғашқы сынақтан өтпесе, қанағаттандырмас нысана екінші сынақпен салыстыру үшін сақталды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі деривативтер

Көптеген азат болған еуропалық елдер Карабонер 98k-қа ұқсас мылтықтарды өндіруді жалғастырды, мысалы Бельгиядағы Fabrique Nationale (FN) және Чехословакиядағы Česká Zbrojovka (CZ) өздерінің бұрынғы модельдерін де, жаңа Карабонер 98k мылтықтарын да өндірді, олардың көпшілігі неміс бөліктерінен немесе жаудан алынған станоктарды пайдаланып құрастырылды. Нацистік оккупациядан кейінгідей, соғыстан кейінгі өндірістегі туындылар, жеткілікті мөлшердегі заманауи автоматты мылтықтар жасалып, өндірілгенге дейін уақытша шешім болды. 98k үлгісіндегі мылтықтардың басым көпшілігі жақын арада резервтік қару ретінде сақталды немесе дамушы әлемдегі жаңа мемлекеттерге немесе бүлікшіл қозғалыстарға өте төмен бағамен берілді. Мысалы, 1950-1952 жылдары Zbrojovka Brno компаниясы Боливия үшін Kar 98k және Vz 24 гибридін Fusil Modelo Boliviano Serie B 50 ретінде шығарды. FN және CZ екеуі де Kriegsmodell дизайнының өңделген нұсқасын қолданды, тазалау таяғы мен ағаш дискісі алынып тасталды, бірақ штык бекіткіші қайта орнатылды. Чехословакияда ол P 18 немесе puška vz.98N деп аталды, біріншісі – өндірушінің типтік белгілемесі, екіншісі – әскери атауы, 98 үлгісіндегі мылтық, N әрпі – «немецкая» (неміс) дегенді білдіреді.

Югославиялық М48

1948 жылдан 1965 жылға дейін Югославияның Zastava Arms компаниясы екі дүниежүзілік соғыс аралығында Fabrique Nationale-ден импортталған Karabiner 98k мылтығының дерлік толық көшірмесін, 1948 модель деп аталатын мылтықты шығарды. Бұл мылтық неміс үлгісінен қысқарақ бұрандалы механизммен (кең таралған чех Vz 24 үлгісімен шатастырмау керек, ол стандартты ұзындықтағы механизммен жасалған), қалың ұңғы профилімен (Югославияда хромды темір кені аз болғандықтан, Krupp немесе швед болаттарындай қатты болат шығара алмады, сондықтан оны материалдың мөлшерін арттыру арқылы толықтырды) және ағаш қол сауытында орналасқан артқы көзбен ерекшеленді. (Неміс үлгісіндегі қол сауыт артқы көзге дейін басталса, Оңтүстік Америкаға экспортталатын үлгілерде M48 сияқты қол сауыт пен артқы көзге ие болды). Zastava Arms компаниясы Югославияның M48 мылтығының аңшылық нұсқасын қазірге дейін шығарып келеді, ол Zastava Arms M70 Bolt Action Rifle деп аталады.

Испан М43

1944-1958 жылдары А-Коруньяда өндірілген испандық М43 мылтығы – тік иінтіректі тұтқасы, алдыңғы бағыттағы қорғаныш жоқ және ертерек Рейхспостгевер мылтығына ұқсас, алдыңғы бөлігінде тұтқаға арналған ойығы бар Карабинер 98k мылтығының түрі болды. Ол 7.92×57 мм Маузер калибрінде жасалған. Бұл Ифни соғысы кезінде испандық бөлімдердің стандартты мылтығы еді. Олардың кейбіреулері Gewehr 98 немесе Республикалық wz. 29 мылтықтарынан қайта жасалған. Испания Әуе күштері M44 деп аталатын, сәл өзгертілген нұсқасын пайдаланды. Испания CETME автоматты мылтығына көшуді бастағанда, көптеген M43 мылтықтары әскери оқу және Guardia Civil қызметі үшін FR8 мылтықтарына айналдырылды.

Израильдік Маузер

Еуропалық емес бірқатар елдер Mauser Karabiner 98k мылтығын, сондай-ақ бірнеше партизандық ұйымдар жаңа ұлттық мемлекеттер құру үшін пайдаланды. Израиль 1940 жылдардың аяғынан 1970 жылдарға дейін Mauser Karabiner 98k мылтықтарын қолданды, олар бүгін коллекционерлердің іздестірісінде. Көптегендері «Балак» операциясы аясында алынды. Палестинадағы көптеген еврей ұйымдары Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропадан оларды өздерін қорғау және аймақтағы арабтар мен британдық күштерге қарсы операциялар жүргізу үшін сатып алды. Кейіннен қазіргі Израиль қорғаныс күштеріне айналған Хагана, Палестинадағы еврей қарулы топтарының бірі болды. Бұл топтар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропадан көп мөлшерде Mauser Karabiner 98k мылтықтарымен және басқа да артық қару-жарақтарды (олар осы топтар кең көлемде қолданған британдық Lee–Enfield бұрандалы мылтығын) және Mosin–Nagant мылтықтарын әкелді. Көптеген, бірақ барлығы емес, Израильде қолданылған неміс артық Mauser Karabiner 98k мылтықтарының нацистік Waffenamt белгілері мен эмблемалары Израиль қорғаныс күштерінің (IDF) және еврей қару қоймаларының белгілерімен басылып жабылған. Араб-израиль қақтығысы жақындаған сайын және Британ мандатының мерзімі аяқтала бастағанда, Хагана және басқа да еврей күштері Британдық мандатты Палестинада британдық отаршылдық билік органдары қару-жараққа эмбарго салған жағдайда мүмкіндігінше көп қару алуға тырысты. Ең маңызды сатып алулардың бірі – 1948 жылдың 14 қаңтарында Чехословакия үкіметімен жасалған 12,280,000 долларлық құпия келісімшарт, оған 4,500 P 18 мылтығы және 50,400,000 оқ-дәрі кірді. Кейіннен, жаңадан құрылған Израиль қорғаныс күштері Fabrique Nationale өндірген Mauser Karabiner 98k мылтықтарын тапсырыс берді. Израильдік штыктар неміс өндірісінің өңделген және отандық үлгілерінің аралас қосынан жасалған. 1950 жылдардың аяғында Израиль қорғаныс күштері өзінің Mauser Karabiner 98k мылтығының калибрін түпнұсқа неміс 7.92×57mm Mauser оғынан 7.62×51mm NATO оғына ауыстырды, 1958 жылы FN FAL мылтығын негізгі мылтық ретінде қабылдағаннан кейін. Израильдік Mauser Karabiner 98k мылтықтарының конверсияланғандарына «7.62» деген жазу қойылған. Неміс түпнұсқасы бар мылтықтардың тұяғына «7.62» деген жазу күйдірілген, бұл 7.62×51mm NATO мылтықтарын әлі де қолданыста немесе резервте сақталған 7.92×57mm Mauser үлгілерінен ажырату үшін жасалған. Кейбір Karabiner 98k мылтықтарына жаңа, нөмірленбеген бук ағашынан жасалған жиһаз орнатылған, ал басқалары бастапқы жиһаздарын сақтап қалды. Осы түрлендірілген мылтықтардың барлығы қызметке жарамдылығын тексеру үшін атылып көрді. Израиль қорғаныс күштері Mauser Karabiner 98k мылтығы үшін 22 мм граната тастағыш адаптерді қолданды. Карабонер 98k мылтығы IDF резервтік бөлімшелерінде 1960 және 1970 жылдарға дейін кеңінен қолданылды және 1967 жылғы Алты күндік соғыс пен 1973 жылғы Араб-Израиль соғысы кезінде әртүрлі қолдау және байланыс әскерлерінің қолында қолданылды. Мылтық әскери резервтен шығарылғаннан кейін, Израильдің Mauser Karabiner 98k мылтығы 1970 және 1980 жылдары үшінші әлем елдеріне Израильдің әскери көмегі ретінде берілді және ашық нарықта артық әскери зат ретінде сатылды. Көптеген Израильдің Mauser мылтықтары Австралияға (Израильдің Mauser мылтығы бүгінгі таңда Австралиядағы Mauser Kar98k мылтығының ең көп таралған үлгісі) және Солтүстік Америкаға 1970 және 1980 жылдары экспортталды. Үшінші әлем әскерлеріне берілген Израильдің Mauser мылтықтары азаматтық сату үшін экспорттала бастады және Израильдің қоймасынан тікелей сатылатын мылтықтарға қарағанда әлдеқайда нашар жағдайда болады.

Қазіргі заманғы қолданысы

Бундесвер әлі күнге дейін әскери шерулер мен көрмелер үшін Вахбатальондағы Карабинер 98k мылтығын пайдаланады. 1995 жылы, Социал-демократиялық партияның Wachbataillon жабдықтарында осындай символдардың болуына қатысты сыннан кейін, осы мылтықтардан қалған свастикалар мен басқа да нацистік дәуірдегі белгілер алынып тасталды. 1990 жылдары Югославияның Karabiner 98k мылтықтары және Югославияның M48 Mauser мен M48A мылтықтары, Югославия соғыстарының барлық тараптарымен бірге заманауи автоматты және жартылай автоматты мылтықтармен қолданылды. Босниядағы соғыс кезінде түсірілген көптеген суреттерде босниялық Сараево қаласындағы жоғары ғимараттардан югославиялық Mauser мылтықтарын қолданған жауынгерлер мен снайперлер көрсетілген. 2003 жылдан кейін, Mauser Karabiner 98k мылтығы (Мосин-Нагант, Ли-Энфилд және Югославияның M48 Mauser мылтықтарымен бірге) АҚШ және одақтас күштерімен Ирактағы көтерілісшілер кездестірді. Олар Karabiner 98k және басқа да инелі мылтықтарды AK-47 сериялы мылтықтар мен SKS карабина сияқты қазіргі заманғы жаяу әскер қаруларымен бірге қолданды. Көптеген үшінші дүние елдерінің арсеналдарында әлі де Карабинер 98k мылтықтары бар және олар алдағы көп жылдар бойы аймақтық қақтығыстарда кездесуі мүмкін. Мысалы, Азавадты азат ету үшін халық қозғалысының туарегтері осы мылтықты 1990-1995 жылдардағы туарег көтерілісі кезінде қолданды.

Азаматтық мақсатта

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия қолданған "Карабинер 98к" мылтықтары көптеген коллекционерлер арасында жоғары сұранысқа ие. Mauser Karabiner 98k мылтығы тарихи маңызы мен 7.92×57мм IS оқ-дәрілерінің қолжетімділігіне байланысты көптеген мылтық атушылар мен әскери мылтық коллекционерлері арасында танымал. 2010 жылға қарай, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеңес әскері тарапынан басып алынып, 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басында жөнделген Mauser Karabiner 98k мылтықтары әскери артық мылтықтар нарығында көптеп пайда болды. Бұл мылтықтар АҚШ және Канададағы сатып алушылардың арасында, әсіресе бұрынғы әскери мылтық коллекционерлерінен бастап, нысанаға атушылар мен аман қалғыштарға дейін танымал болды, себебі кеңес әскерінің Mauser Karabiner 98k мылтықтарын басып алуының ерекше тарихы бар еді. Mauser 98k мылтығының кең таралуы және оны аң ауру және басқа да спорттық мақсаттар үшін оңай бейімдеуге болатындығы оны азаматтық мылтықшылар арасында танымал етті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін неміс аңшыларына толық ұңғылы мылтықтармен аң аулауға рұқсат берілгенде, олар сол кезде көптеп және арзан болған бұрынғы Wehrmacht мылтықтарымен қайта қаруланды. Азаматтық қолданушылар көбінесе осы қызметтік мылтықтарды телескоптық көріністер, қосымша аңшылық доңғалақтары, жаңа триггерлер және басқа да керек-жарақтар орнату арқылы, сондай-ақ бастапқы әскери патрондарды өзгерту арқылы кеңейтіп жаңартатын. Қару шеберлері Mauser 98K мылтықтарын 6.5×55мм Swedish Mauser, 7×57мм Mauser, 7×64мм, .270 Winchester, .308 Winchester, .30-06 Springfield, 8×60мм S, 8×64мм S сияқты еуропалық және американдық спорттық патрондарға қайта жасады. 6.5×68мм, 8×68мм S және 9.3×64мм Brenneke сияқты magnum аңшылық патрондары тіпті стандартты әскери Mauser 98 механизмі үшін неміс қару шеберлерімен арнайы әзірленген. Даниядағы Schultz & Larsen компаниясы Mauser 98K механизмін нысаналық мылтықтардың негізі ретінде пайдаланды. Механизмдердегі неміс белгілері алынып тасталды, сұр фосфатпен қайта өңделді және жаңа сериялық нөмірлер мен сынақ белгілері қойылды. Schultz & Larsen M52 және M58 нысаналық мылтықтары қысқартылған және жөнделген Karabiner 98k доңғалақтарын пайдаланды. Кейінгі нұсқаларында жаңа нысаналық доңғалақтар орнатылды және .30-06, 6.5×55мм және 7.62мм NATO нұсқаларында қол жетімді болды. Жаңа оқпандардың арқасында бұл мылтықтардың кейбіреулері бүгінгі күнге дейін бәсекелестік мақсатта қолданылуда. Түпнұсқа Karabiner 98k мылтықтарын түрлендіруден басқа, FN Herstal, Zastava, Santa Barbara (Испания) және тағы да басқа көптеген өндірушілер жасаған басқа да спорттық нұсқалар әр түрлі уақытта әр түрлі патрондарда қол жетімді болды, бірақ олардың көпшілігі үлкен калибрлі аңшылық патрондары болды.

Қазіргі заманғы азаматтық ұрпақтар

Маузер типті механизм бұрандалы мылтықтардың ең жетілген түрі деп кеңінен мойындалады, және қазіргі заманғы қарулардың басым көпшілігі, әскери және азаматтық, осы механизмге негізделген. Оның үш иінтікті бұрандасының қамтамасыз ететін қауіпсіздігі және бақыланатын оқтаудың жоғары сенімділігі (әсіресе қауіпті аң аулаушылар бағалайды) – басқа конструкцияларда кездеспейтін маңызды жетілдірулер. Жобалау тарихы бойында, Mauser M 98 жүйесінің стандартты және үлкейтілген нұсқалары азаматтық нарық үшін шығарылды. Джон Ригби & Co. компаниясы 1900-жылдардың басында M 98 магнум механизмін жасауды Mauser компаниясына тапсырды. Ол үлкен өлшемді оқтармен жұмыс істеу үшін жасалған, олар әдетте Big Five және басқа да жануарларды аулау үшін қолданылады. Осындай арнайы аң ауру үшін, мылтықтың қиын жағдайларда абсолютті сенімділігі маңызды болғандықтан, бақыланатын оқтауы бар M 98 жүйесі басқа механизмдерді бағалау стандарты болып табылады. 1911 жылы Джон Ригби & Co. компаниясы .416 Rigby патронын ұсынды, оның өлшемдеріне байланысты оны тек M 98 магнум механизмінде ғана қолдануға болады. 2010 жылға дейін Zastava Arms M48/63 спорттық мылтығын өндірді, ол 1948 жылғы әскери мылтықтың қысқа ұңғылы нұсқасы және Zastava M07 снайперлік мылтығы болып табылады. 1999 жылдан бері Mauser M 98 және M 98 Magnum мылтықтары Германияда Mauser Jagdwaffen GmbH (Mauser Huntingweapons Ltd.) компаниясымен 1936 жылғы түпнұсқа сызбалар мен тиісті Mauser патенттеріне сәйкес қайта өндіріле бастады.