Кіріспе

Израильде сыраның көп бөлігі екі ірі сыра зауыты – Tempo Beer Industries және Israel Beer Breweries тарапынан өндіріледі. Соңғы он жылда елдің барлық аймақтарында көптеген шағын сыра қайнатушылар пайда болды. Израильде жыл сайын сыра фестивальдері өткізіледі, олардың ең ірісі Иерусалимде болады.

Тарих

Финикиялықтар, гректер және римдіктер сияқты, ежелгі израильдіктер де сыраға қарағанда шарапқа көбірек бейім болған. Б.з.д. VI ғасырда яһудилердің Вавилонға жер аударылуынан кейін, олар сыра ішуді қабылдады және бірнеше раввиндер белгілі сыра қайнатушыларға айналды. Вавилонның екі танымал еврей сырашысы – Рав Хисда және оның шәкірті Рав Папа, екеуі де біздің заманымыздың IV ғасырында Сура маңында өмір сүрген. 1934–35 жылдары Джеймс Арман де Ротшильд Палестинада тұратын британдықтардың сыраға деген сұранысын байқап, Гастон Дрейфуспен серіктестік құрып, Ришон-Ле-Ционда алғашқы жергілікті коммерциялық сыра зауытын ашты. 1940 жылы Палестина сыра зауыты – немесе, басқаша айтқанда, Нешер сыра зауыты – AACI-мен Палестинада дислокацияланған австралиялық әскерлерге сыра жеткізу үшін шарт жасады. 1942 жылға қарай, сыра зауыты әскери және азаматтық тұтынушылардың өскен сұранысын қанағаттандыру үшін өндіріс қуатын кеңейтуге мәжбүр болды. 1952 жылдың сәуір айында Луи Герцберг басқаратын инвесторлар тобы құрған, сол кездегі Таяу Шығыстағы ең ірі сыра зауыты – Ұлттық сыра зауытының құрылысы Нетания қаласында басталды. 1953 жылдың мамырында аяқталған Ұлттық сыра зауытының жылдық өндіріс қуаты 400 000 баррельді құрады. 1954 жылы ол осы уақытқа дейін «АҚШ-қа енген ең ірі импорттық сыра партиясы» – 180 000 бөтелке Abir маркалы сырасын жіберді. 1973 жылы Ұлттық сыра зауыты Палестина сыра зауыты және Галилея сыра зауытымен бірікті, осылайша Израильдің сыра нарығының 90% -ын бақылауға алды. 1976 жылы компанияны канадалық жер дамытушы Мюррей Голдман 8 миллион долларға сатып алды. 1980 жылы Мысырда Израиль өнімдеріне қатысты египеттік бойкотқа қарамастан, Нетаниядағы Ұлттық сыра зауытынан шыққандығын көрсететін жазбасы бар консервіленген сыра сатылды. О.К. сырасы деп аталған бұл сыра Heineken және Tuborg-тан жақсы сатылып, Каирдегі және Мысырдың басқа да қалаларындағы элиталық барларда тұтынылды, тіпті консервативті мұсылман дін лидерлері елде алкогольді ішімдіктердің сатылуын тоқтату үшін үгіл-түгіл жасады. 1983 жылы Anheuser Busch International компаниясымен Израильде алғашқы американдық сыра өндірісіне лицензиялық келісім жасағаннан кейін, Ұлттық сыра зауыты 1984 жылы Budweiser өндірісін бастады. 1985 жылы Ұлттық сыра зауытын Tempo Beer Industries сатып алды.

Сыра өндіру орындары

1950 жылдан бері Израиль сыра өнеркәсібі бір уақытта екі компаниямен шектелген. 1990 жылдары Израиль сыра қайнатушылар компаниясының құрылысымен бастап, ол және Tempo Beer Industries Израильдің сыра нарығының 70% -ын бақылайды. Tempo Goldstar және Maccabee таңбаларын шығарады, ал Израиль сыра қайнатушылары Carlsberg және Tuborg өнімдерін шығарады. Бұған қоса, елде екі десяткаға жуық лицензияланған коммерциялық микро сыра қайнату орындары жұмыс істейді. Нетанияда орналасқан Tempo – Израильдегі ең ірі сыра зауыты. 1999 жылы Tempo компаниясының Goldstar және Maccabee сыралары елдегі барлық сыра сатылымының 60% -ын құрады. Tempo сонымен қатар Heineken және Amstel сыраларын импорттайды. Израиль сыра қайнатушылар компаниясы 1991-1992 жылдары Carlsberg Group және жергілікті Coca Cola компаниясының серіктестігі ретінде нарыққа енді. 1996 жылы Guinness тарата бастады. Израиль сыра қайнатушылар компаниясы Ашкелон қаласында сыра тақырыбындағы келушілер орталығын басқарады.

Кәсіпкерлік және бутик сырасы

Қолөнерлік сыра жасау 2000-шы жылдардың бірінші онжылдығының ортасында даму басталды. Журналист Шай Купер сыра өндіруші Гади Девиримен бірге 2002 жылы «Израильдік сыра клубын» құрды, бұл клуб Израильдегі үй сыраларын өндірушілердің көпшілігін біріктірді. Сонымен қатар, олар бірнеше үй сырасы пісіру байқауын ұйымдастырды, бастапқыда бірнеше сыра өндірушілер қатысты, бірақ үшінші рет өткізілген байқауға ондаған қатысушы келді. Олардың көбі, мысалы, Александр сыраханасынан Ури Шагай, «Билеуші түйе» сыраханасынан Дэвид Коэн, Шапира сыраханасынан Шапира ағайындылары, Малка сыраханасын құрған Асаф Леви және кейіннен қосымша бутик сыраханаларын құрған сырашылар, барлығы қатысып, кейіннен өздерінің бутик сыраханаларының иелері болды. Бір кезде Tempo Beer Industries Купер мен Девиридің үйде пісіру конкурсына және Израильдік сыра клубына «Samuel Adams Long Shot» деген атпен, АҚШ-тағы сияқты демеушілік етті. Кейіннен Шай Купер өзі Ашкелондағы Carlsberg сыра зауытымен бірге «Stout Challenge» деп аталатын үй сырасы пісіру байқауын құрды. 2006 жылы Тель-Авивте ашылған «Билеуші түйе» сыраханасы Израильде ашылған алғашқы микро сырахана болды. Сол жылы Израильдің Голан биіктік аймағында Голан сыра зауыты ашылды. Джем сыра зауыты, Израильдің алғашқы кошерлік микро сыраханасы, 2009 жылы Петах Тиквада ашылды. 2009 жылдың соңына қарай Израильдің оңтүстігіндегі Декель мен Кирият-Гаттан; Сальит, Петах-Тиква және Тель-Авив арқылы; Хайфаға дейін, Изреел алқабы, Рамот-Нафтали және Йехиамға дейін; және Голан биіктіктеріндегі Кацринге дейін жұмыс істейтін микро сыраханалар болды. 2010 жыл жаңа микро сыра өндіру орындары үшін ерекше белсенді жыл болды. +NameLocationFoundationBrandNotesDancing Camel BreweryТел-Авив2006Dancing Camel2022 жылы жабылдыБіра МалкаМигдал Тефен2006MalkaГолона сыраханасыКатцерин2006Базелет, ОогЛибира сыраханасыХайфа2007LibiraИсис сыраханасыДекель2007IsisНегев сыраханасыКирият Гат2008Negev2016 жылы Малка сыраханасымен біріктірілдіСалара сыраханасыГан Явне2008SalaraOak and FireBeit Shemesh2008Esh, A bir2019 жылы жабылдыДжем сыраханасыПетах Тиква2009Жабылды, бірақ бренд әлі де өндіріліп, тізбектес мейрамханаларда сатылады. HaAm сыраханасыEven Yehuda2009HaDovim2015 жылы жабылды, ал кейіннен HaDovim бренді HaAretz сыраханасы өндірді. Александр БирЭмек Хефер2010Alexander BeerШита сыраханасыАрад2010ShitaШапиро сырасыАтсор2011Shapiro BeerГалил сыраханасыКиббуц Моран2011GalilШригим сыраханасыШригим Леон2011Эмек ХаЭла, РоненМидан сыраханасыКармиел2013MidanГлутенсіз сыра

Арақ

Израиль мемлекеті құрылатынға дейін 1930 жылдары «Нешер» сырасы – алғашқы жергілікті марка болды. Бастапқы жылдары ол жергілікті нарықтағы жетекші марка болып, жылына 10 000 литр көлемде өндірілді. Ол кезде «Нешер» екі нұсқада шығарылды: пильзнер және құра сырасы. «Goldstar» 2007 жылы «Monde Selection» алтын медалін жеңіп алды, ал 2011 жылы «Израильдің жыл өнімі» сыйлығына ие болды. «Dancing Camel» микро сыра зауытының өнімдері Израиль халқының талғамына бейімделген, негізін қалаушы Дэвид Коэннің сөзіне сүйенсек, олар ащы дәмдерден қашады. Сондықтан «Dancing Camel» IPA сырасының ащылығын құрмадан алынған сироп – силанмен теңдестіреді. «Dancing Camel» еврей мерекелеріне арналған маусымдық сыралар да шығарады: Рош Хашанаға – анар сырасы, ал Суккотқа – этрог қосылған бидай сырасы.

Бағандар

Израильдегі алғашқы ирланд пабы – «Молли Блум», ол 2000 жылы Тель-Авивтің орталығында Израиль сыра қайнатушылары мен ирланд кәсіпкерінің серіктестігімен ашылды. 2004 жылға қарай Тель-Авив, Герцлия, Реховот және Глилот қалаларында ирланд пабтары пайда болды. 2010 жылы ашылған Тель-Авивтегі «Портер және Ұлдар» пабында Израильдегі кез келген мекемеден көп сыра – 50 түрлі сыра бар еді (2012 жылғы мәлімет бойынша). «Израильдегі үздік сыра рестораны» номинациясында beers.co.il сайты «Портер және Ұлдар» пабына 2012 жылы бірінші орынды берді. 2012 жылдың маусым айында Шүк ХаКармельдің жанында «Сыра базары» деп аталатын жаңа бар ашылды. Олар 80-нен астам израильдік сыра, 10-нан астам израильдік сидр және өз сыраларын да ұсынады.

Фестивальдар

Иерусалим сыра фестивалі – 2004 жылдан бері жыл сайын жазда өтетін Израильдегі ең ірі сыра фестивальдерінің бірі. Фестиваль әдетте тамыздың 28-29 күндері екі күнге созылады. Тель-Авив, Хайфа және Матех-Иегуда аймағында да басқа фестивальдер ұйымдастырылады. Бір Шеба қаласында жыл сайын шарап және сыра фестивалі өткізіледі. Ашдод қаласы алғашқы сыра фестивалін 2011 жылы өткізді.

Израильдік сыра клубы

2002 жылы Шай Купер мен Гади Девири Израильде сыра мәдениетін дамыту және кішкентай сыра қайнатушылар мен импорттаушыларға өнімдерін нарыққа енгізуге көмектесетін платформа құру мақсатымен Израиль сыра клубын құрды. Клуб үйде сыра қайнату және сыраны татып көру семинарларын ұсынады, сондай-ақ сыра байқауларын ұйымдастыруға қатысады.

Экономика

1937 жылы жергілікті сыра өндіруші өнеркәсібін көршілес Сирия мен Ливанның сыра зауыттарынан туындайтын бәсекеден қорғау мақсатында, Палестинадағы британдық жоғарғы комиссары импортталған сыраның әр литріне 10 палестина фунты мөлшерінде тариф белгіледі. 1990 жылдардың соңында Израильдегі сыра сатылымы 100 миллион долларды құрады, оның 73% Темпо компаниясына тиесілі болды. Сүттен жасалған сусындар өндірісі тағы 10 миллион долларлық сату көлемін көрсетті. 1992 мен 1997 жылдар аралығында халықаралық брендтердің үлесі нарықта 9%-дан 36%-ға дейін өсті, ал осы кезеңде отандық брендтердің үлесі 91%-дан 64%-ға дейін төмендеді. Израильдің сыра нарығының құны 2009 жылы [[Жаңа Израиль шекелі]] деп есептелді. Мықты жергілікті экономиканың арқасында Израильде алкогольдік сусындар нарығы жалпы алғанда өсіп келеді, әсіресе сыра сатылымы қарқынды дамуда. Tempo Beer Industries және Israel Beer Breweries сияқты жетекші сыра компаниялары 2007 жылы жаңа сыра брендтерін ұсынды, олардың ішінде ең маңыздылары Goldstar Light, Tuborg T және Samuel Adams болды. 2012 жылы Израильдің қаржы министрі сыраға арналған салықты литріне 2,18 шекелден 4,19 шекелге көтеру туралы жарлыққа қол қойды. Бұл шешімге Шас партиясының өкілі Ели Ишай қарсы шығып, бұл Израильдің жергілікті шағын сыра зауыттары үшін жайсыз жағдайға алып келеді деп мәлімдеді.

Қашрут

Германиядағы Хартманнсдорф сыра зауытының қызметкері Людвиг Хорлейннің сөзіне сәйкес, құрамына қатысты кошер және кошер емес сыра арасында ешқандай айырмашылық жоқ. Әдетте, дінге бейілді яһудилер кошерлік сертификаты жоқ дәмсіз сыраны ғана ішеді (дәмі бар сыраларға қарағанда, оларға кошерлік сертификат қажет). Бірақ Израильдің сыра сарапшысы Гад Девиридің айтуынша, Израильдегі көптеген дінге бейілді яһудилер үшін кошерлік сертификаттың маңызы жоқ. Дегенмен, қоспалары жоқ дәмсіз сыралар кошерлік сертификаты болмаса да қабылданады, ал кейбір сыраларда кошер емес қоспалар болуы мүмкін. Сонымен қатар, арпа сияқты дәнді дақылдардан жасалған сусын болғандықтан, сыра хамец деп есептеледі және оны Пасхада кошер деп санамайды.