Кіріспе

Британдық армия офицері 1977 жылы ИРА тарапынан ұрланып, көбінесе өлтірілген деп есептеледі. Роберт Лоуренс Найрак (31 тамыз 1948 – 15 мамыр 1977) – Гренадерлер гвардиясының британдық армия офицері. Ол Армағ графтығының оңтүстігіндегі Дроминтидегі пабтан жасырын операция кезінде ұрланып, Солтүстік Ирландиядағы төртінші қызмет сапарында, әскери барлау байланыс офицері ретінде Уақытша Ирландия Республикалық Армиясы (ИРА) тарапынан өлтірілді. Оның өліміне қатысқан бірнеше адам түрмеге қамалды. Оның денесі әлі табылмаған.

Ерте өмір

Найрак Маврикийде, сол кездегі британдық колонияда, ағылшын анасы мен француз Маврикийлік әкесімен дүниеге келді. Оның анасы Барбара (туған тегі Дайкс) - англикан, ал әкесі Морис - католик, ол көз хирургі болып жұмыс істеді. Бір жасқа толғанда Найрактың отбасы Англияның Тайн-энд-Уэр графтығындағы Сандерлендке көшіп келді, онда оның әкесі Сандерленд көз ауруханасында жұмыс істеді. Найрак төрт баланың кенжесі еді: екі қарындасы мен бір інісі болды. Оның інісі Дэвид 1962 жылы 24 жасында миокардиттен қайтыс болды. Ол Гиллинг Касл дайындық мектебінде оқыды, ол Амплфорт колледжіне, католиктік жеке мектепке дайындау мектебі болды, және бір жылдан кейін сол колледжге түсті. Амплфортта ол оқуда өте жақсы нәтижелер көрсетті, үйдің жетекшісі болды және мектеп құрамасында регби ойнады. Ол лорд Килланннің ұлдарымен дос болып, Дублинде және Галвей графтығының Коннемара аймағындағы Спиддалда олардың отбасымен бірге болды. Найрак Оксфордтағы Линкольн колледжінде орта ғасырлар және әскери тарихты оқыды, онда спортта да көзге түсті; Оксфорд университетінің регби командасының екінші құрамында ойнады және Кембриджпен өткен жекпе-жектерде төрт мәрте жеңіс алып, Оксфорд университетінің бокс клубын қайта жандандырды. Ол сондай-ақ, бүркітші болды және "Kes" фильмінде пайдаланылған құсты өз бөлмесінде ұстады. 1971 жылы Оксфордты бітіріп, Гренадерлер гвардиясының қолдауымен Сандхерст корольдік әскери академиясына түсті, оны бітіргеннен кейін офицер болып тағайындалды. Сандхерсттен кейін ол Дублиндегі Тринити колледжінде магистратураны бітірді, содан кейін полкке қосылды.

Солтүстік Ирландиядағы әскери қызмет

Найрактың Солтүстік Ирландиядағы алғашқы міндеттемесі No.1 рота, Гренадерлік гвардияның екінші батальонымен болды. Батальон 1973 жылдың 5 шілдесінен 31 қазанға дейін Белфастқа орналасты. Гренадиерлерге алдымен протестанттық Шанкилл көшесі және католиктер көпшілігі құрайтын Ардойн ауданына жауапкершілік жүктелді. Бұл жоғары шиеленіс және жарымәскери топтармен үнемі байланыс орнату кезеңі болды. Батальонның басты мақсаты қару-жарақ іздеу және жарымәскери топтарды анықтау еді. Найрак Белфаст көшелерінде мұндай іс-шараларға жиі қатысып, Ардойн спорт клубында қоғамдық байланыс жұмыстарын жүргізді. Батальонның міндеттемесі сәтті деп есептелді, 58 қару, 9000 оқ және 693 фунт жарылғыш заттар тәркіленді, ал 104 адам тұтқындалды. Батальонда жарақат алғандар болған жоқ және ешкімді атқан жоқ. Міндеттемесі аяқталғаннан кейін ол Аргилл және Сазерленд Хайлендерлерінің 1-ші батальоны үшін байланыс офицері ретінде қызметін жалғастырды. Бірінші патрульде Найрак Крамлин көшесіндегі көлік бомбасының жарылысынан мүжілді. Гонконгқа ауыстырылатын батальонына оралудың орнына Найрак Солтүстік Ирландиядағы әскери барлау жұмысына ерікті болып кешті. Бірнеше оқу курстарын аяқтағаннан кейін ол 1974 жылы Солтүстік Ирландияға оралды және 14 Intelligence Company (14 Int) деп аталатын арнайы міндеттер бөлімшесінің үш бөлімшесінің бірі – Корольдік инженерлердің 4-ші далалық зерттеу жасағына қосылды. Армағдың оңтүстік округіне жіберілген 4-ші далалық зерттеу жасағына бақылау жұмыстарын жүргізу міндеті жүктелді. Найрак бөлімше, жергілікті британдық армия бригадасы және Корольдік Ольстер полициясы (RUC) үшін байланыс офицері болды. Ол байланыс офицері ретіндегі өкілеттігінен тыс міндеттерді, соның ішінде жасырын операцияларды атқарды. Ол ирландтық республикалық бекіністердегі пабтарға барып, ирландтық бүлікші әндерін шырқап, «Дэнни Бой» деген лақап атқа ие болды. Ол болашақ консервативті депутат Патрик Мерсермен бірге пабтарға барды, ол сол кезде әскер офицері болған. 14 Int құруға қатысқан бұрынғы Арнайы әуе күштері (SAS) офицері Кен Коннор оның туралы «Ghost Force» кітабында 263-бетте былай жазды: Егер ол SAS мүшесі болса, оған осылай әрекет етуге рұқсат берілмес еді. Ол қайтыс болғанға дейін біз оның іс-әрекеттеріне жеткілікті бақылаудың болмауына қатты алаңдадық. Оның бастығы кім екенін ешкім білмейтін сияқты, және оған қандай тапсырмаларды орындайтынын өзі шешіп, бақылаудан шығуға рұқсат етілгендей болды. Куәгерлердің айтуынша, Найрак сол түні ойнаған оркестрмен бірге «The Broad Black Brimmer» атты республикалық халық әнін шырқаған. Сағат 23.45-те ол пабтың тұрақ орнында болған қақтығыстан кейін ұрланып, Ирландия Республикасының шекарасынан өтіп, Лоут округінің солтүстігіндегі Равенсдейл орманындағы далаға әкетілді. Тергеу кезінде Найракты ұрып, теуіп, тапаншамен соққыға жығып, ағаш тіреуішпен ұрған. Ол өзінің нақты кім екенін мойындаған жоқ. Терри МакКормик, Найракты ұрлағандардың бірі, оның мойындауы арқылы ақпарат алуға тырысу үшін діни қызметкер болып белгіленді. МакКормиктің айтуынша, Найрактың соңғы сөзі: «Ата, мені кешіріңіз, өйткені мен күнә жасадым». Оның денесі ет ұсақтағышқа салынды деген мәлімдемелер миф ретінде жоққа шығарылды. Оның жоғалуы бүкіл Ирландияда кең ауқымды іздеу жұмыстарын бастады. Солтүстік Ирландиядағы іздеу жұмыстарын 3-ші жаяу әскер бригадасы штабындағы бригад майоры Х. Джонс басқарды. Найрак пен Джонс дос болып, Найрак кейде Джонс үйінде кешкі ас ішкен. Төрт күндік іздеуден кейін Garda Síochána RUC-ге Найракты өлтіру туралы сенімді дәлелдері бар екенін растады. Spotlight телеарнасының 2007 жылғы 19 маусымдағы бағдарламасында оның денесі аты аталмаған IRA көзі айтқандай ет ұсақтағышта жойылмаған деп хабарланды. Күллі қылмысқа қатысы бар болғандықтан (соның ішінде Найракқа автокөлік тұрағында бірінші болып шабуыл жасаған) үш онжылдықтан бері АҚШ-та қашып жүрген МакКормикке IRA-ның жоғары лауазымды командирі оның егістік жерлерге жерленгенін және басқа жерге қайта жерленгенін айтты. Оның қай жерде жерленгені әлі күнге дейін белгісіз. Найрак – IRA құрбандарының бірі, оның қабірі ешқашан табылған жоқ және «Жоғалғандар» деп аталатын адамдардың қатарында. Қазіргі таңда бұл істерді Жәбірленушілердің сүйектерін табу жөніндегі тәуелсіз комиссия қарастыруда. 2000 жылдың мамырында Найрак Нел Листер есімді әйелмен үйленгенін және баласы бар екенін, сондай-ақ Оона Флинн немесе Оона Листер деп те белгілі болғанын айтатын мәлімдемелер жасалды. 2001 жылы оның ұлы ДНК-тестілеуді талап етіп, бұл...

Қылмыстық қудалау

1977 жылдың қарашасында Ньюри қаласының жанындағы Мей ауылынан шыққан 24 жастағы ИРА мүшесі Лиам Таунсон Найракты өлтіргені үшін сотталды. Таунсон Мит графтығынан әйел алған ағылшынның ұлы еді. Ол Найракты өлтіргенін мойындап, осы іске қатысқан басқа да топ мүшелерін айыптады. Таунсон полиция қызметкерлеріне екі мәрте мойындады. Алғашқысы тұтқындалған кезде берілді, ол: «Мен британдық капитанды аттым. Ол бізге ештеңе айтпады. Ол керемет сарбаз болды» деді. Екінші мәлімдеме Таунсон адвокатпен кеңескеннен кейін Дундалк полиция бөлімінде жасалды. Ол гистерияға ұшырап, қатты шаршап, тергеушіге айқайлап, жанынан шығып, кінәсін мойындады. Таунсон Дублиннің арнайы қылмыстық сотында Найракты өлтіргені үшін кінәлі деп танылып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 1990 жылы босатылғанға дейін 13 жыл түрмеде отырды. 1998 жылы ол Конор Мерфидің сайлау штабында жұмыс істеді. 1978 жылы RUC Оңтүстік Армаг аймағынан бес адамды ұстады. 21 жастағы Джерард Фейрон, 18 жастағы Томас Морган және 33 жастағы Дэниел О'Рурк Найракты өлтіргені үшін айыпталды. 20 жастағы Майкл МакКой адам ұрлауда, ал 22 жастағы Оуэн Рокс ақпаратты жасыруда айыпталды. Фейрон мен Морган Найракты өлтіргені үшін сотталды. О'Рурк ақталды, бірақ қасақана кісі өлтіргені үшін кінәлі деп танылып, он жылға бас бостандығынан айырылды. МакКой бес жылға, ал Рокс екі жылға сотталды. Морган 1987 жылы босатылғаннан кейін бір жыл өткен соң жол апатынан қайтыс болды. О'Рурк Друминтидегі Синн Фэйннің белгілі мүшесі болды. Терри МакКормик пен Пэт Магуайр осы оқиғаға байланысты іздестірілуде. Магуайр АҚШ-тың Нью-Джерси штатында тұрып жатыр деген хабар бар. 2021 жылдың қыркүйек айында Терри МакКормик қайтыс болды деген хабар тарады. 2008 жылдың 20 мамырында 57 жастағы ИРА ардагері Кевин Крилли Джонсборо, Армаг графтығынан Солтүстік Ирландия полиция қызметінің (PSNI) қызметкерлері ұстады. Ол АҚШ-та қашып жүріп, жасырын есіммен Солтүстік Ирландияға оралған. Келесі күні ол Найракты ұрлап, қамауға алуда айыпталды. 2009 жылдың қарашасында Криллиге 2008 жылы тағылған екі айып бойынша кепілдік беру мәселесін қараған Ньюри сотында Найракты өлтіргені үшін де айып тағылды. 2011 жылдың сәуір айында Крилли барлық айыптардан ақталды, себебі судья айыптау оның ниетін немесе бұрынғы білімін дәлелдей алмады деп шешті. Найракты өлтіру PSNI-нің тарихи зерттеулер тобы (HET) тергеп жатқан істердің бірі.

Георгий Кресті

1979 жылдың 13 ақпанында Найракқа Джордж Кресі қаһармандық ордені қайтыс болғаннан кейін берілді.

Құрбылық туралы мәлімдемелер

Найрактың Дублин мен Монаганды бомбалаудағы қатысы, Ирландия Республикасында ИРА мүшесін өлтіруге қатыстылығы және Ольстердің лоялистік жарымәскери ұйымдарымен байланысы туралы оның қайтысынан кейін айтылған мәлімдемелер бар.

Көркем шығармаларда

Эон МакНамидің 2004 жылғы "Ультралар" романы Найрактың өміріне арналған, құбылыстық болғанымен, нақты деректерге негізделген әңгіме қамтиды. МакНами былай деді: "Наирак туралы идея мен ұзақ уақыт бойы ойымда болды, бірақ мен бүкіл тақырыпқа қалай кіру керектігін таба алмадым. Соңында, мен оны сол заманғы құпия және психологиялық инфрақұрылымға, болып жатқан оқиғалардың қызықты физикалық және моральдық мәнді жағдайларға жол ашу үшін пайдаландым."