Кіріспе

1975 жылы Гүлзардың түсірген фильмі

"Aandhi" – 1975 жылы түсірілген үнді саяси драмасы. Басты рөлдерде Санджив Кумар мен Сучитра Сен ойнаған, режиссері – Гүлзар. Сол кезде фильм сол уақыттағы премьер-министр Индира Гандидің өмірі мен оның бұрынғы күйеуімен арақатынасына негізделген деген қауесет тараған, бірақ шындығында саясатшы Таркешвари Синха мен Индира Гандидің сыртқы келбетінен ғана шабыттандырылған.

Сценарий

Фильмнің алғашқы нұсқасын тәжірибелі сценарист Сачин Бхоумик жазған, алайда ол Гүлзарға ұнамады. Ол көп жылдан соң қонақ үйде кездесетін ажырасқан жұбайлар туралы идея тудырып, оны дамыта бастады. Фильм түсірілімі басталғанда, хинди жазушысы Камалешвар сценарий тобына қосылды. Кейін ол "Кали Аанди" (Қара дауыл) атты толыққанды роман жазды, ол фильмнен едәуір өзгеше. "Кошбу" фильмімен бірге "Аанди" да сол жылы, 1975 жылы шықты, бұл режиссер-сценарист Гүлзардың мансабындағы ең табысты жыл болды.

Кастинг

Аарти Девидің басты рөлі актриса Виджаянтималаға ұсынылды, бірақ ол кейіпкерінің Индира Гандиге физикалық ұқсастығынан қорқып, бас тартты. Кейінірек 2011 жылы ол «Аанди» фильмін Гуру Датттың «Мистер және миссис 55» (1955) және Бимал Ройдың «Бандини» (1963) фильмдерімен қатар, өкінген азаназдағы фильмдердің бірі деп еске алды. «Мен Индиражиге (Гандиге) соншалықты құрметтендім ki, маған рөл ұсынылғанда қорқып қалдым», – деді ол. 1960 жылдардың басында режиссер Гүлзар Соханлал Канвар өндіргісімен болатын фильмнің сценарийімен Сухитра Сенге жүгінді. Бірақ ол Гүлзар келіспеген өзгерістер ұсынғаннан кейін фильм ешқашан түсірілмеді. «Аанди» фильмі үшін продюсер Ж. Ом Пракаш Гүлзарға Сенге қайтадан жүгінуді талап етті, ал актер Санжиев Кумар да Сенмен жұмыс істеуге ынталы болды. Осы жолы жаңа сценарий дайын болғаннан кейін Гүлзар онымен кездесу үшін Калькуттаға барды. Сен сценарийге ешқандай түзетулерсіз келісті, нәтижесінде актерлік құрамда үлкен өзгеріс болды. Шындығында, Сен Гүлзарға ешқандай өзгеріс ұсынбайтынына уәде берді және ол түсірілім барысында осы уәдесіне адалдық танытты. Фильм «Маусам» фильмімен бірге түсірілді, Санжиев Кумар екі фильмде де қарт адам рөлін ойнады. «Аанди» фильмінің түсірілімі бірінші болып басталса да, ол саяси дауға ұшырап, оның бөліктері қайта түсірілуі керек болды, ал «Маусам» аяқталып, шығарылды. Фильмнің әндері Джамму және Кашмир штатының әртүрлі жерлерінде түсірілді, мысалы, «Тум Аа Гае Хо» Сринагардағы Пари Махал бақшасында, «Тере Бина Зиндаги Се» Анантнагқа жақын орналасқан 7-8 ғасырлардағы Мартанд Күн Храмының қираған жерінде, ал «Ис Мод Се Жате Хай» Пахалгамда түсірілді. Әндердің көпшілігінде архитектуралық қираған орындар фон ретінде пайдаланылды, бұл бұзылуды бейнелейді. Гүлзардың отбасы, әйелі актриса Раакхи және қызы Мегха Гүлзар онымен бірге Кашмирдегі түсірілімге қатысты, бірақ олар елге оралғаннан кейін Раакхи мен Гүлзар ажырасты.

Тақырыптар мен әсерлер

Қыз Мегха өзінің естеліктерінде Гүлзардың әйелі Рахидің бірде оған: «Егер сен ақын болмағанда, тым қарапайым болар едің» дегенін айтқанын еске алды. Бұл сөз фильмде Аарти Деви күйеуіне қайталайды. Фильм саяси аренада, көбінесе ерлер басымдығында, мансапқа ұмтылған әйелдің өмірін көрсетеді. Аарти амбициялы саясаткер әкесінің мұрасын иеленеді және міндетті әйел рөлімен қақтығысқа түседі. Көп ұзамай ол жанжалдарды шешу үшін таңдау жасауға мәжбүр болады, жеке өмірінен гөрі қыздық парызы ретінде мансабын бағалайды және күйеуінен ажырасады. Тоғыз жылдық үзілістен кейін олар қайта кездескенде, әкесінің ықпалымен қалыптасқан жоғарылаушы тұлғасы жұмсарады, даналыққа жетеді және ол өткізіп алғандарын көреді. Бірақ ол тағы да таңдау алдында тұрады: саяси мансабынан бас тарта ма, әлде отбасылық өмірге бейімделе ме? «Аанди» фильмі феминистік тақырыпты көтеріп, бұрын Рэйдің «Маханагар» фильмінде де қамтылған. Ол әйелдердің саяси немесе мансаптық амбициялары үшін көбінесе қандай құн төлеуге тура келетінін сұраққа ұшыратады, әсіресе оның амбициясыз қонақ үй менеджері күйеуі қолдау көрсетуден бас тартқанда. Сондай-ақ, фильм Үнді демократиясындағы саяси мүмкіндіктерді сатиралық тұрғыдан бейнелейді, саясаткерлер сайлау уақытында ғана, бес жыл сайын халыққа келеді. «Салам, құрметті мырзалар келді, бес жылдық есеп беруге келді» деген әннің мәтіні осыны көрсетеді.

Марапаттар мен ұсыныстар

1976 жылы өткен 23-ші "Фильмфэр" сыйлығының салтанатында фильм 7 номинацияда ұсынылып, 2 сыйлықты жеңіп алды. Сыйлық Санат Жеңімпаз Нәтиже 23-ші "Фильмфэр" сыйлығы Ең үздік актер Санжиев Кумар Ең үздік фильм (сарапшылар пікірі бойынша) Гүлзар Ең үздік фильм Ж. Ом Пракаш Ең үздік режиссер Гүлзар Ең үздік актриса Сухитра Сен Ең үздік лирик Гүлзар, "Tere Bina Zindagi Se Koi" әні үшін Ең үздік әңгіме Камалешвар.

Саундтрек

Фильмнің музыкасын Рахул Дев Бурман жазды, ал әнін Гүлзар жазды. Режиссер және лирик Гүлзар алғаш рет Бөрманмен, немесе ол көпке танылған Панчам есімімен, 1972 жылғы «Паричай» фильмінде жұмыс істеді, нәтижесінде «Beeti Na Bitai Raina» және «Musafir Hoon Yaaro» сияқты танымал әндер дүниеге келді. Келесі жылдары олардың жұптығы дамып, 1975 жылы «Aandhi» және «Khushboo» екі маңызды фильмнің музыкасымен шыңына жетті. Бұрын Гүлзар Берманның 1972 жылғы «Amar Prem» фильміндегі «Raina Beete Jai» әнінде таза ноталарды (shuddha swara) пайдалануын ұнатып, осы тәсіл фильмнің титулдық музыкасында да қолданылды. Лата Мангешкар мен Кишор Кумардың «Is Mod Se Jaate Hain» дуэті, күшейтілген интервалмен (Teevra Madhyam) және Рага Яманға ұқсас мәнермен мажорлық гамманы кеңейтті. Интермедияларда да үнді классикалық аспаптары қолданылды, мысалы, Харипрасад Чаурасияның флейтасы, Зарин Даруала (Шарма) сароды және Джейрам Ачарьяның сітары, сонымен қатар скрипкалық ансамбль де көмектесті.

Әнші(лер) Уақыты Ескертулер
"Tere Bina Zindagi Se" Кишор Кумар & Лата Мангешкар 5:55 Санжиев Кумар мен Сухитра Сенге арналған
"Tum Aa Gaye Ho Noor Aa Gaya" Кишор Кумар & Лата Мангешкар 4:15 Санжиев Кумар мен Сухитра Сенге арналған
"Is Mod Se Jaate Hain" Кишор Кумар & Лата Мангешкар 5:00 Санжиев Кумар мен Сухитра Сенге арналған
"Salam Kijiye" Мохаммед Рафи, Амит Кумар және Бхупиндер Сингх 6:55 Төрткүлді актерлік құрам
Титулдық музыка Инструментальды R. D. Бурман 2:35

Қабылдау

Р. Гүлзардың тобы фильм үшін мақтауға лайық болған және он жылдықтың танымал әндерін жазды. "Тере Бина Зинги", "Тум Аа Гае Хо" және "Ис Мод Се Жате Хайн" сияқты әндер үнді киносындағы мәңгілік классика деп есептеледі. "Тере Бина Зинги Се" және "Ис Мод Се Жате Хайн" әндері 1975 жылғы Бина Гитмала жылдық тізімінде тиісінше 5-ші және 14-ші орындарда болды. Planet Bollywood мәліметтері бойынша, "Тере Бина Зинги Се" 1970-ші жылдардың үздік 10 Болливуд әнінің арасында 2-ші орында тұр.

Сыни қабылдау

Кейбір сыншылар, оның ішінде Субхаш К. Джа, фильмде бейнеленген Индира Ганди мен оның әкесі Жавахарлал Неру арасындағы тақырыптық ұқсастықтарды, сондай-ақ олардың жеке өміріне жасалған сілтемелерді атап өтті. Бұған қоса, Санжиев Кумардың рөлі Индира Гандидің күйеуінің бейнесімен байланысты. Гүлзар бұл дауды тудырған кезде Индира Гандимен ешқандай байланысы жоқ екенін мәлімдеді, бірақ ол 1977 жылы жалпыұлттық сайлауда жеңіліске ұшырап, "Джаната" партиясы билікке келгеннен кейін ғана: "Иә, фильм Индира Гандиді ойда тұтып жасалды" деп мойындады. Санжиев Кумар болса, өзінің кейіпкері Фирозе Гандиге негізделгенін айтты.