Кіріспе

Англиялық порцелин өндіруші

Корольдік Дерби порцелин компаниясы – Англияның Дерби қаласында орналасқан ең көне немесе екінші ең көне ағылшын порцелин өндірушісі (құрылған жылы 1751 деп мәлімдеген Корольдік Ворчестермен даулы). Компания, әсіресе жоғары сапалы сүйек қышқысымен танымал, шамамен 1750 жылдан бері үстелге арналған ыдыстар мен әшекей бұйымдарын өндіріп келеді. 1773 жылға дейін «Дерби порцелині» деп аталды, содан кейін «Корольдік Дерби» болып өзгерді, ал 1890 жылы «Royal» деген сөз қосылды. Дерби порцелині 18 ғасырдағы Дербидегі осы және басқа да порцелин өндірушілердің бастапқы тарихын қамтиды.

Уильям Дюсбери I және II

1745 жылы Саксониядан келген гугенот иммигранты Андре Планше Дерби қаласына қоныс аударды, онда 1747 және 1755 жылдар аралығында жұмсақ пастадан жасалған фарфор вазалар мен мүсіндер жасады. 1756 жылдың басында ол бұрын Челси фарфор фабрикасында және Лонгтон Холлда фарфор суретшісі болған Уильям Дьюсберимен (1725–1786) және банкир Джон Хитпен бірлесіп кәсіпорын құрды. Бұл Дерби компаниясының негізі болды, бірақ қаланың сыртындағы Кокпит-Хиллдегі өндіріс одан бұрын басталған, мұны 1750 жылғы кремді ыдыс, қазірде Виктория және Альберт мұражайында сақталып тұрғаны дәлелдейді. Планше дерлік бірден көзге көрінбей кетті, ал бизнесті Дьюсбери мен Хит дамытты, кейіннен Дьюсбери жалғыз өзі дамытты. Талантты кәсіпкер Дьюсбери шыны ұнтағы, тас және күйдірілген сүйектен тұратын жаңа материал жасады. Бұл зауытқа жоғары сапалы асүй ыдыстарын өндіруге мүмкіндік берді. Ол Дербиді модельдеу және сурет салу саласындағы ең жақсы мамандарды жұмысқа алып, кешкі ас жинақтары мен мүсіндерді өндіруде жетекші өндіруші ретінде таныстырды. Фигуралардың суретін салуды Ричард Аскеу, әсіресе Купидонды салуда шеберлік танытқан, және Джеймс Банфорд жасады. Захария Бореман мен Джон Брюер пейзаждар, натюрморттар және шабын суреттерін салды. Күрделі гүлді ою-өрнектерді Уильям Биллингсли жасап, суреттеді. 1770 жылы Дьюсбери Лондондағы танымал Челси фарфор фабрикасын сатып алып, Дербидің беделін одан әрі арттырды. Осы кезден бастап Дерби пастасына сүйек күлі қосыла бастады. Ол Челси фабрикасын 1784 жылға дейін бастапқы орнында жұмыс істеді (осы кезеңдегі өнімдер «Челси Дерби» деп аталды), содан кейін ғимараттарды бұзып, қор, үлгілер мен қалыптарды және көптеген жұмысшыларды Дербиге көшірді. 1776 жылы ол бұрынғы беделді Боу фарфор фабрикасының қалған бөлігін де сатып алып, оның көшірілетін бөліктерін Дербиге әкелді. 1773 жылы Дьюсберидің қажырлы еңбегі үшін король Георг III оған Дерби мөріне патшалық тәжді қоюға рұқсат берді, содан кейін компания «Crown Derby» деп аталды. 1786 жылы Уильям Дьюсбери қайтыс болды, компанияны өзінің ұлы Уильям Дьюсбери II (1763–1796) – де талантты директор – мұраға алды. Ол компанияның беделін жоғары деңгейде ұстап қана қоймай, сонымен қатар бірқатар жаңа глазурь түрлерін және материалдарды жасады.

Майкл Кин

Уильям Дюсбери II өзінің уәдесін орындауға үлкермеді: ол 1797 жылы 34 жасында қайтыс болды, ал компанияны оның серіктесі, ирландиялық Майкл Кин иеленді, ол кейін Дюсберидің жесіріне үйленді. Ол жоғары білікті жұмысшылармен жақсы қарым-қатынас құра алмады, нәтижесінде көптеген көрнекті суретшілер кетіп қалды. Дегенмен, оның басшылығымен Мозес Вебстер (Биллингслидің орнын басып, гүл суретшісі болған), Ричард Додсон (құстарды суреттеумен айналысқан), Джордж Робертсон (жер және теңіз пейзаждары), Кэтберт Лоутон (аң ауы көріністері) сияқты суретшілер жақсы жұмыстар жасады. Сол кездегі ең танымал суретші – Уильям Пегг, квакер, ол ерекше және керемет гүл суреттерімен мәшһүр болды. Ол 1797 жылы сурет салуға кірісіп, бірақ діни сенімдері сурет салудың күнә екеніне сендірді, сондықтан 1800 жылы оны тастады. 1813 жылы ол қайта оралды, бірақ 1820 жылы тағы да кетіп қалды. Жақсы жұмыстарға қарамастан, Киннің кезеңі тұрақсыздыққа толы болды және компания қаржылық қиындықтарға тап болды. 1790 жылы туған Уильям Дюсбери II-нің ұлы Уильям Дюсбери III ересек болғаннан кейін зауытты басқаруға кірісті, ал Кин өзінің үлесін Дюсберидің әкесінің, Шеффилд есімді әкесіне сатқаннан кейін, компания «Дюсбери және Шеффилд» деген атпен жұмысын жалғастырды.

Роберт Блор

1815 жылы фабрика фирманың сатушысы және кеңсе қызметкері Роберт Блурға жалға берілді, ал Дюсберилер енді оған қатыспады. Блур төлемдерді жасау үшін көптеген қарыз алды, бірақ шығындарын өтеу және бизнесті тұрақты қаржылық жағдайға келтіру жолымен өте қабілетті кәсіпкер екенін дәлелдеді. Ол сонымен қатар бизнестің эстетикалық жағын жақсы түсінді, оның басшылығымен компания түрлі-түсті және әдемі стильдегі, оның ішінде жарқыраған жапондық Имари өрнектерін, көбінесе әртүрлі гүлдік суреттермен үйлескен күрделі геометриялық өрнектерді шығарды. Бұл өрнектер өте танымал және ұзаққа созылды, соның арқасында Дерби гүлдене берді. Алайда, 1845 жылы Блур қайтыс болды, ал Томас Кларктың үш жылдық басқаруынан кейін Кокпит жұмыстары сатылып, 1848 жылы фабрика жабылды.

Король көшесі

Бір топ бұрынғы қызметкерлер Дербидегі Кинг-стритте фабрика ашты және бұрынғы кәсіпорынның қалыптарын, үлгілерін және тауарлық белгілерін пайдалануды жалғастырды, бірақ атын емес, осылайша Дербидің шеберлік дәстүрін сақтап қалды. Ешқандай механикалық процестер қолданылмады, және екі бірдей туынды жасалған жоқ. Сақталған заттардың ішінде Дюсберилерге тиесілі болған түпнұсқа тоқыма дөңгелек болды, ол әлі де қазіргі Корольдік Дерби компаниясының меншігінде.

Осмастон жолы

1877 жылы Дерби қаласындағы Осмастон жолында «Корольдік Дерби» таңбасының жаңа иелері әсерлі жаңа зауыт салды, осылайша Дерби фарфорының қазіргі заманғы дәуірі басталды. «Корольдік Дерби» өрнектері Виктория дәуірінің соңында зор танымалдыққа ие болды, себебі олардың романтикалық және әсем дизайндары сол кезеңдегі халықтың талғамына сай келді.

Корольдік корольдік дерби

1890 жылы Виктория королевасы «Корольдік Дерби» компаниясын «Өзінің Шаңырағына порцелин өндіруші» деп тағайындады және патшалық жарлық арқылы оларға «Корольдік Дерби порцелин компаниясы» атағын берді. 1935 жылы «Корольдік Дерби» Кинг-стрит зауытын сатып алып, бизнестің екі бағытын қайта біріктірді.

1960 жылдардан бастап

1964 жылы компания S. Pearson and Son компаниясымен сатып алынып, кейіннен Royal Doulton қосылған Allied English Potteries Group құрамына кірді. 2000 жылы Royal Doulton-ның бұрынғы директоры және Пирсон отбасының мүшесі Хью Гибсон компанияны сатып алып, Royal Crown Derby-ді қайтадан тәуелсіз және жеке меншіктегі кәсіпорынға айналдырды. 2006 жылы Озмастон жолындағы зауытта 300-ге жуық адам жұмыс істеді. 2013 жылы Хью Гибсон зейнеткерлікке шығып, компанияны Стюк-он-Трент қаласындағы Steelite International компаниясына сатты. Дерби фабрикасы мен келушілер орталығы әлі де ашық. Royal Crown Derby веб-сайтында айтылғандай, Steelite "Ұлыбританиядағы ең жоғары сапалы өндіріске толық бейілді және әлемдегі ірі қонақүйлер, мейрамханалар мен қонақтарды күту орындарына жоғары сапалы сүйек қыштан жасалған ыдыс-аяқтарды ұсынатын ‘Royal Crown Derby Entertains’ деген жаңа бренд арқылы жаңа нарыққа қадам басуға ниетті". 2016 жылы компанияны бұрынғы Crown Derby және Steelite компанияларының бас атқарушы директоры Кевин Оукс сатып алды.

Корольдік Корольдік Дерби қонақ орталығы

Дербидегі Корольдік Дерби қонақ орталығы фарфордан жасалған заттардың мұражайын қамтиды және фабрика бойынша экскурсиялар, сыйлық дүкені мен мейрамхана ұсынады.