Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс химигі және өнеркәсіпшісі (1861–1935)
German chemist and industrialist (1861–1935)
Фридрих Карл Дюйсберг (29 қыркүйек 1861 – 19 наурыз 1935) – неміс химигі және өнеркәсіпшісі.
Friedrich Carl Duisberg (29 September 1861 – 19 March 1935) was a German chemist and industrialist.
Өмір
Дюсберг Германияның Бармен қаласында дүниеге келген. 1879 жылдан 1882 жылға дейін Геттингендегі Георг Август университетінде және Йенадағы Фридрих Шиллер университетінде оқып, докторлық диссертациясын қорғады. Мюнхендегі әскери қызметін Адольф фон Баердің зертханасындағы зерттеулермен қатар жүргізді. 1883 жылы Фридрих Байер мен компаниясының (Farbenwerke – бояу компаниясы) қызметіне қабылданды, ол кейіннен Bayer AG болып өзгерді. Мансабында ол құпия хатшы (уәкілетті тұлға) және зерттеу бөлімінің басшысы болды. 1900 жылы «Байер» компаниясының бас директоры болып тағайындалды. АҚШ-қа сапар барысында Standard Oil компаниясының үлгісімен, «Байер» компаниясы неміс химия өнеркәсібінің ірі конгломераты – IG Farben құрамына кірді. Дюсберг IG Farben компаниясының қадағалау кеңесінің төрағасы болды. Ол Леверкузенде қайтыс болды.
Duisberg was born in Barmen, Germany. From 1879 to 1882, he studied at the Georg August University of Göttingen and Friedrich Schiller University of Jena, receiving his doctorate. After military service in Munich, which he combined with research in the laboratory of Adolf von Baeyer, he was hired in 1883 at the Farbenwerke (dye company) of Friedr. Bayer & Co., which later became Bayer AG. In his career, he became confidential clerk (authorised signatory) and head of research. In 1900, he became the CEO of Bayer. Inspired by Standard Oil on a US tour, Bayer became part of IG Farben, a conglomerate of German chemical industries. Duisberg was head of the supervisory board for IG Farben. He died in Leverkusen.
Жұмыс
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия әскеріне оқ-дәрі жетіспеушілігі үлкен қауіп төндірді. Шындығында, ұңғыл отын өндіру үшін өте маңызды болған нитраттарды британдық флоттың блокадасының кесірінен енді импорттау мүмкін болмады. Соның салдарынан неміс химиялық компаниялары (BASF және Bayer компанияларының ішінде) нитраттарды синтездеуге мәжбүр болды. Бірақ соғыс кезінде жұмыс күші жетіспеді, сондықтан Дюисберг Макс Бауэрге жаңа шешім ұсынды. 1916 жылдың қараша айында Дюисберг кайзер әскерлеріне оккупацияланған Бельгиядан 60 000 адамды депортациялауды бастауды ұсынды; олар поездарға міргізіліп, неміс шахталары мен зауыттарына тасымалданды. Бұл мәселеге бейтарап, әсіресе АҚШ сияқты ықпалды елдер наразылық білдіргенінің нәтижесінде тоқтатылды. Сондай-ақ, 1916 жылы генерал Людендорф инфляцияны төмендету үшін генерал Вильгельм Гренерді тағайындады. Ол шығындардың өсуін химия өнеркәсібі жұмылдыра алатынын ұсынды. Дюисберг бұл ұсыныс туралы естігеннен кейін Гренерді қызметтен босату үшін Германия үкіметіне сәтті ықпал етті. 1920 жылдары Карл Дюисберг (Bayer) және Карл Бош (BASF) бастаған бояу өнеркәсібінің басшылары бояу өндірушілерді бірыңғай компанияға біріктіруді сәтті іске асырды. 1925 жылы компаниялар Interessengemeinschaft Farbenindustrie AG, немесе IG Farben болып бірікті. Жақын арада жарылғыш заттар және талшықтар сияқты байланысты салаларды қамтитын алып корпорация Еуропадағы ең ірі кәсіпорынға және General Motors, United States Steel және Standard Oil of New Jersey компанияларынан кейін әлемдегі төртінші ірі кәсіпорынға айналды. Дюисберг Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде химиялық қару қолдануға мәжбүрледі. Дюисбергтің маңызды жетістіктерінің бірі – Bayer компаниясын фармацевтика саласына бағыт беру болды. Ол Герхард Домагктің бірінші кең спектрлі антибиотик – Пронтисилді ашудағы сәтті әрекеттерін қолдады.
During World War I, the German army faced a great threat from an ammunition shortage. Indeed, the nitrates that were crucial for the production of gunpowder could not be imported any more because of the blockade by the British Navy. As a result, the German chemical firms (BASF and Bayer among others) were pushed to successfully synthesise nitrates. However, because of the war, shortage in manpower arose, and Duisberg advised Max Bauer on a new solution. In November 1916, Duisberg advised the Kaiser's troops to begin deporting 60 000 people from occupied Belgium; they were put in trains for transport to German mines and factories. Complaints from influential neutral countries, especially the United States, put an end to it. Also, in 1916, General Wilhelm Groener was appointed by General Ludendorff to reduce inflation. He proposed that increases in costs could be absorbed by the chemical community. When Duisberg heard the proposition, he successfully influenced the German government for Groener's removal. In the 1920s, the dye industry leaders, led by Carl Duisberg of Bayer and Carl Bosch of BASF, successfully pushed for the merger of the dye makers into a single company. In 1925, the companies merged into the Interessengemeinschaft Farbenindustrie AG or IG Farben. The huge corporation, which soon included related industries such as explosives and fibers, was the biggest enterprise in all of Europe and the fourth largest in the world, behind General Motors, United States Steel and Standard Oil of New Jersey. Duisberg forced the use of chemical weapons during World War I. One of Duisberg's major achievements was to move Bayer into pharmaceuticals. He supported Gerhard Domagk's eventually successful efforts to discover the first broadly effective antibiotic, Prontisil.
Карл Дюисберг қоғамы
Карл Дюйсберг қоғамы (Carl Duisberg Gesellschaft) 1949 жылы құрылды және, әсіресе дамушы елдерден келген адамдарға арналған білім беру бағдарламалары арқылы дамуға көмектесумен айналысты. 1949 жылдан бастап 2002 жылы Халықаралық дамудың неміс қоғамымен (Deutschen Stiftung für internationale Entwicklung) бірігіп, InWEnt (Internationale Weiterbildung und Entwicklung gGmbH) құруға дейін, қоғамның бағдарламаларына 300 000 адам қатысты.
The Carl Duisberg Society (Carl Duisberg Gesellschaft) was founded in 1949 and was helping development aid with education programmes for people, especially from developing countries. From 1949 until its merger with the German Society for international Development (Deutschen Stiftung für internationale Entwicklung) in 2002 to form the InWEnt (Internationale Weiterbildung und Entwicklung gGmbH) 300,000 people took part in the programs of the society.