Кіріспе

Сол есімді регби лигасының футболшысы Джон Элиас 19 ғасырдың бірінші жартысында Уэльстегі христиан уағыздаушысы болды, ол Уэльстік методистік қайта жанданудың бөлігі болды. Оның уағыздауы ерекше күшті болды, "көктегі отты" сөздей болды. Бірде ол 10 000 адамға уағыз айтты. Ол Киелі кітаптың сөзбе-сөз шынайылығына сенетін қатал кальвинист еді. Бір кезде ол сайлау туралы ілімді қатты қолдады. Оның ашық көзқарасына байланысты ол уэльс тілінде Y Pab Methodistaidd (Методистік Папа) деп аталды. Өзінің кең қызығушылықтарына қарамастан, ол саяси радикализмнің барлық түрлеріне қарсы шыққан діни консерватор, сондай-ақ Уэльстегі нонконформистер арасында кең тараған "халық дауысы - Құдайдың дауысы" деген пікірге қарсы болды.

Өмірбаян

Джон Элиас 1774 жылы 6 мамырда Пвиллидің маңындағы Аберрч қаласында Джон Джонс ретінде дүниеге келді. Ол өмірінің көп бөлігін ата-бабасымен бірге өткізді, және ол кездегі сирек кездесетін Уэльс және ағылшын тілдерін оқып-үйрену қабілетіне ие болды. Ол төрт-бес жасында Уэльс тіліндегі Киелі кітапты оқи бастады. Олар жексенбі сайын таңертең шіркеуге барып, түстен кейін ұзақ жол жүріп, методисттердің қайта тірілу жолын тыңдайтын. 1792 жылы Бала қауымдастығына немесе Синодқа барған кезде оның жас кезіндегі діни әсерлері тереңдетілді. Сол жердегі уағыздау Ілиясты мәсіхшілік сенімге көбірек араласуға талпындырды. Ол үйден кетіп, Кернарвон штатындағы Пенморфада Гриффит Джонспен бірге тұрды. Бірнеше апта бұрын ол үй ішіндегілердің дұғаларын ұстады. Бұл туралы хабар бүкіл елге тарады, ал көршілес аймақтағы діни орталарда да наразылық туды. Олар Исаның жұрт алдында дұға еткеніне таңғалды. Гриффит Джонс: "Оның дұғасындағы тереңдігі мен үнемілігі бәрімізді қатты таңғалдырды" деп түсіндірді. "Бір күні - 1794 жылы Рождество күні - мен Ай сайынғы жиналыстың мүшесі болып қабылдандым және маған Мәсіхтің Ізгі хабарын уағыздауға рұқсат берілді. Ол кезде мен жиырма жасымда алты айлық едім, ал дін мұғалімі ретінде бір жыл үш айлық болдым". Оның уағыздаушы ретінде жетістіктері өте тез болды. Ол өзінің дарынды, сөйлеуге бейім жас жігіт екенін дәлелдеді. Оның еңбекке деген құлшынысы да зор еді. Ол бұрынғы күндері жетіспегенін толықтай қамтамасыз ету үшін күні-түні бар күш-жігерін салып жұмыс істеді. Ол 1794 жылы Рождествода Уэльстің кальвинистік методистерінің Caernarvonshire Presbytery-ге қабылданды. 1799 жылы Жаңа жылды тойлағаннан кейін ол Англсиге көшіп келді. 22 ақпанда ол Ланбадригтің Ричард Броудхедтің қызы Елизаветаға үйленді. Ерлі-зайыптылар бақытты, бір-біріне сүйіспеншілікпен және терең жанашырлықпен қарайтын. Олар екі жүз тоғыз жылдан астам уақыт бойы, 1828 жылы 2 сәуірде қайтыс болғанға дейін, бір-бірімен өмір сүрудің тәтті достығына ие болды. Олардың төрт баласы болды; екеуі нәресте кезінде қайтыс болды, ал екеуі әкесінен кейін өмір сүрді. 1830 жылы екінші рет үйленгеннен кейін Ллангефниге көшіп барды, онда ол 8 маусым 1841 жылы қайтыс болған күнге дейін өмір сүрді. Ол Ланфейс шіркеуінде жерленген. Англия шіркеуінің атақты дін қызметкері өзінің күнделігінде былай деп жазды: "Бүгін, 15 маусымда Уэльстегі ең ұлы уағыздаушы жерленді, және, мүмкін, патшалықтағы ең ұлы. Құдай өз қауымына мейірім көрсетіп, Ілияс пайғамбар сияқты жарқырап тұрған серафимді қайтадан құтқарып, оған қайтадан игілік жасасын!" Оның жерлеу рәсіміне 10 мың адам келген.

Жазбалар

Джон Элиас валлий тілінде көптеген еңбектер жазды, олардың барлығы теологиялық немесе ілімдік тақырыптарға арналған. Ол ертедегі кальвинистік методисттік Y Drysorfa журналына үнемі үлес қосатын және өлімінен кейін көп уақыт өткеннен кейін жарияланған автобиография жазған. Оның ең ықпалды еңбектері - "Траетауд ар й Сабот" (1804) және "Голигиад Ysgrythurol ар Гилеринхад Печадур" (1821).