Уильям Уильямс, Пантйселин: Уэльс ақыны және ән жазушысы

Кіріспе

Уэльстік гимн жазушы, ақын және прозашы (1717–1791)

Уильям Уильямс, Пантицелин (шамамен 11 ақпан 1717 – 11 қаңтар 1791), сондай-ақ Уильям Уильямс, Уильямс Пантицелин және Пантицелин деп те белгілі, Уэльстің ең көрнекті гимн жазушысы деп есептелді. Ол сонымен қатар Уэльстің ұлы әдеби тұлғаларының бірі саналады, өйткені ол поэзия мен проза жазған автор. Діни көзқарасы бойынша ол 18 ғасырдағы Уэльс методистік қайта жаңғыруының басшыларының бірі болды, евангелистер Хауэлл Харрис пен Дэниел Роулендпен бірге.

Өмір

Уильямс 1717 жылы Джон мен Дороти Уильямстың ұлы болып, Кармартенширдегі Лландовиридің жанындағы Лланфэр-ар-и-Брин қауымындағы Cefn фермасында дүниеге келді. Джон 1742 жылы қайтыс болды, ал Дороти кейін жақын маңдағы Пантицелин фермасына ("Шұқулы шолпан") көшіп барды. Уильям Уильямстың өзін көбінесе Пантицелин деп атайды. Оның отбасы діннен шыққандар еді. Ол жергілікті білім алып, Талгарт маңындағы діннен шыққандар академиясында оқыды. Ол медицинаны оқымақшы еді, бірақ 1737-1738 жылдары Талгартта евангелистік методисттік жаңарушы Хауэлл Харристің уағызынан кейін пікірі өзгерді. Уильямс өмірінің көп бөлігін Лланфайр-ар-и-Брин қауымында өткізді. Ол 1791 жылы 74 жасында Пантицелинде қайтыс болды және Лланфайр-ар-и-Брин шіркеуінің маңына жерленді. Ол сондай-ақ Лландовирідегі естелік шапкішпен еске алынды.

Діни тұлға

Уильям Уильямс діни шақыру сезімімен рухани қызметке келуге ұмтылды; және 1740 жылы, оның отбасы христиандықтың нонконформистік тармағымен байланысқа қарамастан, ол Англияның орналасқан Англикан шіркеуінде диякондыққа бекітілді. (1920 жылы бөлінгеннен кейін Уэльстегі Англикан шіркеуі Уэльс шіркеуі деп аталады.) Оның алғашқы қызметі Теофилус Эванстың (1693–1767) Лланвртид, Лланфихангел Абергеусин және Лланддеви Абергеусин аудандарындағы пасторы болу болды. Осы шамада ол методистік қозғалысқа қатысты және 1742 жылдың маусым айында оның наразы болған қауым мүшелері оның іс-әрекеттері туралы Брекон архиепископтық сотына шағымданды. Методизм бастапқыда Англия шіркеуінің реформалық тобы болды және бөлініп шығушы қозғалыс немесе шіркеу болу үшін емес еді. Дегенмен, ол Англикандықтарға қауіп төндіретіндей көрінді, және 1743 жылы Уильямс діни қызметкерлікке лайықты түрде өтініш бергенде, оның методистік байланысы болғандықтан өтініші қабылданбады. Англия шіркеуіндегі ыңғайлы, конформистік мансаптан гөрі, ол қаржылық тұрғыдан осал, бірақ рухани жағынан байырақ методист уағыздаушысының өмірін таңдады. Англия методизмінің негізін қалаудың маңызды жылдары 1739 жылдан, ағайынды Чарльз бен Джон Уэслилер, екеуі де Англикан діни қызметкерлері, Моравия шіркеуінен бөлініп, Бристольде өздерінің алғашқы шіркеуін құрғанға дейін, және 1743 жылға дейін, олар өздерінің Бас ережелерін жасағанға дейін болды. Бұл, өкінішке орай, Уильямс шіркеудегі мансабын бастаған уақытқа сәйкес келді және ол қауымнан және шіркеу басшылығынан көрген жаулықты ішінара түсіндіреді. Уильямс өз нанымы үшін Уэслилерге қарағанда жоғары баға төледі. Уильямс мансабының басында Англикандық шіркеуден шеттетілді, ал Уэслилер бұрыннан-ақ діни қызметке бекітілген еді. Уэльстік методизм 1739 жылға дейін пайда болды және оны Уэльстік методистердің екі басшысы Хауэлл Харрис пен Дэниел Роулендтің 1735 жылы дінге келуіне дейін табуға болады. Бұл Англиядағы бауырлас қозғалысқа ұқсас, жергілікті қозғалыс болды, ал Уэльстік методистер негізінен кальвинистер болды, олар Джон Уэслиге қарағанда Джордж Уайтфилдпен жақын жұмыс істеді. Чарльз Уэсли өзінің методизмі Англикандығымен үйлеспейтінін мәлімдеді және ол Англикан ретінде жерленді. Джон Уэслидің ілімі кальвинизмге қарағанда арминиандыққа көбірек бейім болды. Алайда Уэльстегі көптеген методистер кальвинистік ілімді ұстанды, бұл Уэльстік кальвинистік методистер мен Веслиандық методистер арасындағы үлкен шиеленіске әкелді, әсіресе Веслиандық методистер 1800 жылдан бастап Уэльстегі уэльстілді қауымдарда белсенді түрде уағыздауды бастағаннан кейін. 1811 жылы Уэльстегі кальвинистік методистер, қазір әдетте Уэльс Пресвитериан шіркеуі деп аталады, Англикан шіркеуінен бөлініп, өздерінің діни қызметкерлерін тағайындады. Егер ол сәл ұзақ өмір сүрген болса, Уильямс Пантиселин осы қадамдарды мақұлдаған болар еді, өйткені ол методист ретінде кальвинистік реформация ілімінің берік жақтаушысы болды және арминиандыққа, ариандыққа, социниандыққа, сандеманиандыққа және басқа да ілімдерге қарсы жиі ескертулер жасады. [Қараңыз: Г. Т. Хьюз: 7-бет]. Уильямс Пантиселин Уэльс бойынша саяхаттап, кальвинистік методизм ілімін уағыздады. Ол теолог және жаңа бірлестіктің жақтаушысы ғана емес, сонымен қатар ұйымдастырушы және әкімші болуы керек еді. Оның ізбасарлары сейадуда (қауымдастық жиналыстары) жиналды. Уильямс осы сейадуларды ұйымдастырып, елді аралап жүргенде оларды сақтап тұруы керек еді. Жаңа жерге жасаған әрбір сәтті сапар жаңа сейатты қажет етті. Ол өз миссиясын жалғыз атқарған жоқ, бірақ жұмыс жүгі мен психикалық ауыртпалығы зор болған болуы керек. Сонымен қатар, қауымның жылдар бойы өсіп-өнуін көру және Уэльстің шалқыған ауылдық Англикандық шіркеуінің діни қызметкері ретінде тастап кеткен баламалы өмір туралы ойлану өте маңызды болған болуы керек. Харрис пен Роулендпен бірге Уильям Уильямс "Пантиселин" 18 ғасырда Уэльстегі методистік қайта жанданудың көшбасшысы және сол қозғалыстың "әдеби дауысы" ретінде танылды.

William Williams felt called to the priesthood; and in 1740, despite his family's links with the Nonconformist branch of Christianity, he took deacon's orders in the Established Anglican Church. (Since disestablishment in 1920, the Anglican church in Wales has been known as the Church in Wales.) His first appointment was as curate to Theophilus Evans (1693–1767) in the parishes of Llanwrtyd, Llanfihangel Abergwesyn and Llanddewi Abergwesyn. Around this time he became involved in the Methodist movement and in June 1742 his disapproving parishioners reported his activities to the Archdeacon's Court in Brecon. Methodism was originally a reformist faction within the Church of England and was not intended to be a separatist movement or church. It was nevertheless seen as a threat to the Anglican establishment, and in 1743, when Williams duly applied for ordination as a priest, his application was refused because of his Methodist connection. Rather than a comfortable, conformist career in the Anglican Church, he chose a financially precarious, but perhaps spiritually richer life as a Methodist preacher. The key years in the foundation of English Methodism were between 1739, when the brothers Charles and John Wesley, both Anglican priests, broke with the Moravian church and set up their own first chapel in Bristol, and 1743, when they drew up their General Rules. This was, unfortunately, the very time that Williams was beginning his own career in the Church and partly explains the hostility he experienced from his congregation and from the hierarchy. Williams paid a higher price for his beliefs than did the Wesleys. Williams was shut out of the Establishment at the start of his career, whilst the Wesleys had already been ordained. Welsh Methodism predates 1739 and can be traced back to the conversions of the two main leaders of the Welsh Methodists, Howell Harris and Daniel Rowland, in 1735. It was an indigenous, parallel movement to its sister movement in England, and the Welsh Methodists were mainly Calvinists, who worked much more closely with George Whitefield than they did with John Wesley. Charles Wesley declared that his own Methodism was not incompatible with his Anglicanism and he was buried as an Anglican. John Wesley's doctrine was more favourable to Arminianism than to Calvinism. In Wales, however, most Methodists followed Calvinist teaching, and this led to great tensions between the Welsh Calvinistic Methodists and the Wesleyan Methodists, especially after the Wesleyan Methodists began actively evangelising in Welsh speaking Wales from 1800 onwards. In 1811, the Welsh Calvinist Methodists, now usually called the Presbyterian Church of Wales, seceded from the Anglican Church and ordained their own ministers. Had he lived a little longer, Williams Pantycelyn would no doubt have approved of these moves, because as a Methodist, he himself became a firm advocate of Calvinist Reformation doctrine and frequently invoked stern warnings against Arminianism, Arianism, Socinianism, Sandemanianism and other teachings. [See: G. T. Hughes: p. 7]. Williams Pantycelyn travelled throughout Wales (he is said to have partly supported his ministry by selling tea) preaching the doctrine of Calvinistic Methodism. He needed to be not only a theologian and an advocate for the new Connexion, but also an organiser and administrator. His converts gathered in seiadau (fellowship meetings). Williams had to organise, and then maintain, these seiadau as he went around the country. Each successful visit to a new locality in turn required a new seiat. Although he was not alone in his mission, the workload and mental burden must have been considerable. By the same token, it must have been deeply rewarding to see the community grow and thrive over the years and to reflect on the alternative life he had forsaken, as the priest of some obscure rural Anglican parish in mid Wales. Together with Harris and Rowland, William Williams "Pantycelyn" is acknowledged as a leader of the Methodist Revival in Wales in the 18th century and as the "literary voice" par excellence of that movement.

Әдебиет қайраткері

Уильям Уильямс Пантицелин Уэльстегі діни өмірдегі маңызды тұлға ғана емес, сонымен қатар Уэльс тілі мәдениетіне өзінің өмірінде де, 19 және 20 ғасырларда да зор ықпал еткендердің бірі болды. Ол ең алдымен әнұран жазушы ретінде белгілі және оның шеберлігі оған y pêr ganiedydd («Тәтті әнші») деген лақап атты сыйлады, бұл Дәуіт патшаның «Израильдің тәтті жыршысы» деп сипатталуын еске түсіреді. Оның әдеби еңбектері Сондерс Льюистің «Уильямс Пантицелин» (1927) кітабында талданған.

Поэзия

Оның әнұрандары кальвинистік методизмнің табысына қосқан жалғыз маңызды үлесі емес еді. Ол теологиялық және діни тақырыптарға екі ұзын өлең жазды: 1756: Golwg ar deyrnas Crist (Мәсіхтің патшалығына қарау). Құтқарылу тарихы және Мәсіхтегі Құдайдың рақымы. 1764: Bywyd a marwolaeth Theomemphus (Теомемфустың өмірі мен өлімі). Діни тәжірибе, нанымға келу және христиандық өмір салты. Ол сондай-ақ әр түрлі методист және басқа да христиан лидерлерінің естелігіне бірнеше элегия жазды, оның ішінде: Лланддоррлық Гриффит Джонс, Хоуэл Дэвис (Пемброкшир уағыздаушысы), Джордж Уайтфилд және Дэниел Роуленд.