Кіріспе

Уэльстің қамқоршысы (шамамен 500 – 589 жж.)

Давид (Dewi Sant; Davidus;) – 6 ғасырда Минью епискобы қызметін атқарған уэльстік христиан дін қызметкері. Ол Уэльстің қамқоршысы. Давид Уэльсте туған, және дәстүр оның өмірі туралы көптеген егжей-тегжейлі мәліметтерді сақтап қалды. Дегенмен, оның туған күні белгісіз: шамамен 462-ден 512 жылға дейін деп есептеледі. Дәстүр бойынша, ол Нонның ұлы және Цередигон патшасы Середиг ап Кунедданың немересі саналады. Уэльс жылнамалары оның қайтысын Мәсіх туғаннан кейін 569 жыл деп көрсетеді, бірақ Филлимор бұл мерзімді 601 жылға түзетті.

Гиографиялық

Дәуіт туралы дәстүрлі әңгімелердің көп бөлігі 11-ші ғасырдың соңында Рыгифарх жазған «Бухед Деви» («Дәуіттің өмірі») атты агиографияда кездеседі. Рыгифарх бұл еңбек собор архивінен табылған құжаттарға негізделгенін мәлімдеді. Қазіргі заманғы тарихшылар оның кейбір талаптарына күмәнмен қарайды: Рыгифархтың мақсаттарының бірі – Уэльс шіркеуінің тәуелсіздігін орнату еді, ол 8-ші ғасырға дейін римдік рәсімдерден бас тартқан және енді Кентербериге тең метрополиттік мәртебеге қол жеткізуді көздеген (бұл, мүмкін, Иерусалимге жасалған саяхатқа қатысты болуы мүмкін, онда ол патриархтан архиепископ ретінде киеленген). Оның Цередигиондағы Хенфюнью (Ветус Меневия) қаласында туғаны туралы дәстүр де мүмкін. Дәуіт осы оқиға кезінде пелагиандыққа қарсы шығып, Рыгифархтың айтуынша, халықтың қолдауымен архиепископ болып жарияланды, бұл Дубрицийдің зейнетке шығуына себеп болды. Сент-Дэвидтің архиепископтық мәртебесін кейіннен Сент-Дэвид епискобы Бернард, Монмуттың Джеффри және Уэльстің Джеральд қолдады. Дәуіттің монахтар ережесі бойынша, монахтар малсыз өзі жұмыс істеуге тиіс, тек су ішуге және тек тұз бен шөптер қосылған нан жеуге рұқсат етілген. Монахтар кешкі уақыттары дұға оқып, оқу және жазумен айналысты. Жеке меншікке рұқсат берілмеді: тіпті «менің кітабым» деу де құлық деп есептелді. Ол қарапайым өмір сүрді және өз ізбасарларын ет жеуден және сыра ішуден аулақ болуға үйретті. Оның символы, сондай-ақ Уэльстің символы – пияз (бұл Шекспирдің «Генрих V» пьесасының V актісінің 1-ші көрінісінде айтылады): Флюлен: «Егер Сіздің Ұлылығыңыз есінде болса, уэльстіктер пияз өсетін бақта жақсы қызмет етті, Монмут бас киімдеріне пияз тағып, Сіздің Ұлылығыңыз білетіндей, бұл осы күнге дейін қызметтің құрметті белгісі болып табылады, және мен сенемін, Сіздің Ұлылығыңыз Сент-Тави күні пияз киюге наразы болмайсыз». Генрих патша: «Мен оны еске алу үшін киемін, өйткені мен уэльстікпін, білесіз бе, жақсы жерлесім».

Гластонберимен байланысы

Ригифарх Гластонбери аббаттығын Дәуіт құрған шіркеулердің қатарына қосты. Шамамен қырық жыл өткен соң Малмсберилік Уильям, аббаттықты ескі деп есептей отырып, Дәуіт Гластонбериге тек аббаттықты қайта киелеу және үлкен сапфирмен әшекейленген саяхат құрбандық тақтасын сыйға беру үшін келгенін айтты. Ол Исадан аян алған, Иса: "Шіркеуді Өзі ұзақ бұрын Анасының құрметіне киелеген, сондықтан оны адам қолымен қайта киелеуге болмайды" деген. Сондықтан Дәуіт ескі шіркеудің шығыс жағына аббаттыққа қосымша ғимарат салуды бұйырды. (Уильям көрсеткен бұл кеңейтілген бөліктің өлшемдері 1921 жылы археологиялық зерттеулермен расталды.) Бір қолжазбада Англия королі Генрих VIII монастырларды жою кезінде аббаттан тәркілеген заттардың арасында сапфирден жасалған құрбандық тақтасы да болғаны жазылған.

Өлім

Оның қайтыс болған күні нақты белгісіз болса да, дәстүр бойынша, бұл 1 наурыз күні, қазіргі күні ол Дэйвид күні деп аталады. Оның қайтыс болған екі ең көп тараған жылы 601 және 589 жылдар. Монастырь "Мәсіхтің жанын қабылдағанда періштелерге толы болды" делінген. Оның ізбасарларына айтқан соңғы сөзі өткен жексенбіде айтылған уағыз болды. The Welsh Life of St David бұл туралы былай дейді: "Arglwyddi, brodyr, a chwiorydd, Byddwch lawen a chadwch eich ffyd a'ch credd, a gwnewch y petheu bychain a glywsoch ac y welsoch gennyf i. A mwynhau a gerdaf y fford yd aeth an tadeu idi", яғни "Мырзалар, бауырлар мен қарындастар, қуанып, сенімің мен нанымыңды сақтап, менден көрген және естіген шағын істеріңді істеңдер. Ал мен аталарымыздың бұрын жүрген жолымен жүремін". "Өмірдегі шағын нәрселерді жасаңдар" ("Gwnewch y pethau bychain mewn bywyd") – бұл бүгінде уэльс тілінде кең таралған сөз. Сол үзіндіде оның сейсенбі күні қайтыс болғаны айтылады, содан кейін оның қайтыс болған жылын есептеуге әрекеттер жасалған. Дэйвидтің денесі Пемброкширдегі Сент-Дэвидс қаласындағы Сент-Дэвидс соборында жерленді, ондағы оның қабір орта ғасырлардағы паломниктік сапарлардың танымал жері болды. 10-11 ғасырларда соборға викингтер үнемі шабуыл жасап, қабірді шіркеуден алып, қымбат металл әшекейлерін жойды. 1275 жылы жаңа қабір салынды, оның қираған негізі бүгінге дейін сақталған (суретке қараңыз), ол бастапқыда Дэйвид, Патрик және Денис суреттерімен әшекейленген ағаш шатырымен жабылған. Дэйвид пен Рамзи аралынан келген Юстинианның реликвиялары қабірдің тас негізіндегі тасымалданатын сандықта сақталған. 1284 жылы Эдуард I осы қабірге дұға етуге келді. Реформация кезінде епископ Барлоу (1536–48), бейілді протестант, қабірдің әшекейлерін алып тастап, Дэйвид пен Юстинианның реликвияларын тәркіледі.

Құрмет

Дэвидті 1120 жылы Папа Калликст II ресми түрде мойындады, бұл Сент-Дэвид епискобы Бернардтың еңбегінің нәтижесінде болды. Оның Сағаттар Литургиясының музыкасын О. Т. Эдвардс «Сент-Дэвид күніне арналған Матиндер, Лаудтар және Весперлер: Уэльс қамқоршысының ортағасырлық қызметі» атты еңбегінде өңдеді (Ұлттық кітапхана Уэльс MS 20541 E, Кембридж, 1990). Дәуіт сонымен қатар белгісіз күні Шығыс православие шіркеуімен қасиетті деп жарияланды. Реформацияға дейінгі кезеңде Оңтүстік Уэльсте оған 50-ден астам шіркеу арналған. Қайта жаңартылған Сент-Дэвид қасиетханасы 2012 жылы Сент-Дэвид күні Хоралық Евхаристия кезінде Сент-Дэвид шіркеуінің епископы Right Reverend Wyn Evans-тің қатысуымен ашылып, қайта арналды. 1630 жылдар шамасында жарық көрген бір хабарламада уэльстіктердің Сент-Дэвид күні болған шайқасты еске алу үшін бас киімдеріне көкпар тағуы туралы айтылады. Дос пен жауды ажырату үшін уэльстіктер бақшадан көкпар жұлып алып, шапандарына тығып, содан кейін шайқасты жеңіп алды. Сент-Дэвид әдетте төбеде тұрып, иығында көгершінмен бейнеленеді.

Беделі

Дәуіттің Уэльстегі танымалдылығын шамамен 930 жылға жатқан Армес Прайдин көрсетіп тұр. Бұл өлең болашақта, барлығы үмітсіз сезілген кезде, Cymry (Уэльс халқы) Дәуіттің туының астында бірігіп, ағылшындарды жеңеді деп болжам жасайды: "A lluman glân Dewi a ddyrchafant" ("Олар Девидің таза туын көтеріп ұстайды"). Дәуіт континентте христиан дінін таратуға үлкен үлес қосып, Бреттаньдағы көптеген жерлерге ат қоюға себепкер болды, олардың ішінде Сент-Диви, Сент-Иви және Ландиви бар. Дәуіттің өмірі мен үйретіктері Уэльстік композитор Карл Дженкинстің "Деви Сант" атты хорлық шығармасына шабыт берді. Бұл жеті бөлімнен тұратын шығарма, ең көп танылғаны классикалық "Адиемус" сериясы, ол Дәуіттің соңғы уағызының тақырыптарын үш Псалмнан алынған үзінділермен үйлестіреді. 1950 жылы тағы бір уэльстік композитор Арвел Хьюз де "Деви Сант" деп аталатын оратория жазды. Әулие Давид сонымен қатар, қауымның бір мүшесінің өлімі жақындап келе жатқанын ескертетін, өлік шамдарымен де байланысты деп саналады. Дәуіт өз халқына өлімге дайындалу үшін ескерту беруін тілеп дұға жасаған. Аян арқылы оның тілегі қабылданды және Деви Сант (Әулие Давид) жерінде тұратын адамдарға "қай кезде және қай жерде өлім күтілуі мүмкін екені алдын ала ескертілетін болады" деген жаңалық жетті. Шамдардың түсі мен мөлшері қайсысы әйел, қайсысы ер адам, ал қайсысы бала екенін көрсететін.