Зефания Уильямс: Уэльс шахтері, карсылық көшбасшысы және геолог
Zephaniah Williams
Зефания Уильямс: Уэльский шахтер, чартист, лидер восстания в Ньюпорте 1839г. Пожизненное заключение, затем богатство благодаря открытию угля в Тасмании.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уэльстік саяси белсенді
Welsh political activist
Зефания Уильямс (1795 – 8 мамыр 1874) – Уэльстік көмір шаруасы және 1839 жылғы Ньюпорт көтерілісінің жетекшілерінің бірі, Чартист қозғалысының белсендісі. Ол мемлекетке қарсы сатқындық жасады деп танылды және өлім жазасына кесілді, бірақ жазасы Тасманияда өмір бойына түрмеге қамауға ауыстырылды. Кейіннен ол кешірілді, ал сол аралда көмір кені табу арқылы зор байлыққа ие болды.
Zephaniah Williams (1795 – 8 May 1874) was a Welsh coal miner and Chartist campaigner, who was one of the leaders of the Newport Rising of 1839. Found guilty of high treason, he was condemned to death, but his sentence was commuted to life imprisonment in Tasmania. Eventually he was pardoned, and his discovery of coal on that island earned him a fortune.
Ерте өмір
Уильямс Аргод, Сирхови алқабы, Монмутшир, Уэльс маңында дүниеге келді. Балалық шағының көп бөлігін сол кездегі Блэкуд ауылының жанында өткізді, сондай-ақ Кейрфилли мен Нантиглода да бірнеше жыл тұрды. Ол жақсы білім алып, ағылшын және уэльс тілдерінде сауатты болды, сонымен қатар өзін-өзі оқытып, әсіресе геологияны зерттеді. 25 жасында Джоанға үйленді, содан кейін Махенде біраз уақыт тұрып, Льюэллин деген ұлы болды. 1825 және 1827 жылдары Джейн және Рода есімді қыздары дүниеге келді. 33 жасында ол Сирхоуиге діни көзқарастан емес, еркін ойлы рационалист және радикалды пікірлері бар адам ретінде келді. Уильямс Мәсіхті жақсы адамнан артық емес деп есептеді, бірақ егер ол 1839 жылы Коалбруквелде тұрған болса, шахта иелері оның үйін басына құлатып тастаушы еді. Әңгімелерге сүйенсек, Уильямс Мәсіхтің аты айтылған сайын түкіріпті. 1830 жылы Уильямс Тредегарда саяси одақ құрды, ал келесі жылы, 1831 жылы Нантиглодағы гуманистер/Динолврілердің құрылуына мұрындық болды делінеді. Ол көмірші болды, кейін Блайнада шебер көмірші және қонақүй иесі болып жұмыс істеді, Нантиглодағы «Корольдік емен» (Royal Oak) қонақүйін ұстап, сол жерден көміршілеріне жалақы төледі.
Williams was born near Argoed, Sirhowy Valley, Monmouthshire, Wales, with much of his childhood spent near the then village of Blackwood, also living for some periods in Caerphilly and Nantyglo. He was fortunate enough not only to have a fair amount of schooling, and becoming literate in both English and Welsh, but also having the character to be self educated, particularly studying geology. At the age of 25 he married Joan, then living for some time in Machen and had a son Llewellyn. Daughters Jane and Rhoda were born in 1825 and 1827 respectively. At the age of 33 he came to Sirhowy, as a free thinking rationalist, with strong radical views, rather than one of religious conviction. Williams believed that Christ was nothing more than a good man; but a sufficiently good man that had he been living at Coalbrookvale in 1839 his house would have been pulled down over his head by the mine owners. Apparently, stories said that Williams spat every time the name of Christ was mentioned. In 1830 Williams launched a Political Union in Tredegar and the following year, in 1831, is thought to have been instrumental in forming the Humanists/Dynolwyr of Nantyglo. He became a coal miner or collier and later a Master Collier at Blaina and innkeeper, keeping the Royal Oak at Nantyglo, from where he used to pay his colliers.
Картист
Ол діни мәселелерде еркін ойлайтын адам еді және жергілікті Жұмысшылар қауымдастығы оның үйінде жиналатын. "Royal Oak" тағында "Бұл есекті ұрлаған адам" деген түсіндірмесі бар, Crucifixion суреті ілінген еді. Адамдар Ньюпортқа бірлесіп шеруге аттанғанға дейін "Royal Oak" та жиналды. "Блэквудтың күдікшілі" деп белгілі болған ол, саяси радикал ретінде танымал еді, сондай-ақ дауларды дәстүрден өзгеше жолдармен шешуге дайын адам ретінде де танымал болды. Кейбір тарихтарда ол 1833 жылы Уск қаласында шахта иесімен болған дау кезінде көмір шахтасын жаруы үшін сотталғаны айтылады. Басқа тарихтарда ол атеист болғаны және сол кезде өте даулы болған өз пікірлерін жақтап сөйлегені жазылған.
He was a free thinking man in religious matters and the local Working Men's Association met at his home. On the wall in The Royal Oak was 'a picture of the Crucifixion with the enigmatic caption: 'This is the man who stole the ass'. The men assembled at the Royal Oak before marching as one into Newport. Known as the "Blackwood Infidel", he had a reputation as a political Radical, and as an individual prepared to settle disputes in less conventional ways. Some histories refer to his having been prosecuted at Usk in 1833 for blowing up a coal mine in a dispute with the mineowner. Other histories refer to him having been an atheist who vigorously promoted his views very controversial at the time.
Өмір бойы Австралияға тасымалдау
Ньюпорттағы Чартист көтерілісіне қатысқаны үшін ол 1840 жылғы 16 қаңтарда Шир-Холл, Монмутта өткен Арнайы комиссиямен "жоғары мемлекеттік қылмыс жасады" деген үкіммен сотталды, оған өлім жазасы – дарға асу, кесу және төрт бөлікке бөлу тағайындалды. Бірақ оның жазасы жеңілдетіліп, ол өмір бойы Ван-Димен жеріне (қазіргі Тасмания, Австралия) жер аударылды, 1840 жылғы маусымның соңғы күні колонияға келді. 1848 жылы ол колониядағы қорқынышты жағдайды былай сипаттады: "Көптеген адамдарды білемін, олар жасаған қылмыстары үшін кінәлі болса да, жазасын көтеруден гөрі дарға асылу үшін кісі өлтіреді". Ол қашып құтылуды жоспарлады, бірақ қалды. 1854 жылы оған шартты түрде кешірім берілді, бұл оған Ұлыбританиядан тыс жерде өмір сүруге мүмкіндік берді; бұл 1856 жылы толық кешірімге өзгертілді. Ол Тасманияда қалуға шешім қабылдады және әйелі мен отбасын Уэльстен Австралияға әкелді. Ол аралда көмір тауып, одан үлкен байлық жинады, соның арқасында Тасмания көмір саудасын құрды.
For his part in the Chartist Rising on Newport he was sentenced by The Special Commission held at Shire Hall, Monmouth on 16 January 1840 with the verdict of 'guilty of high treason' sentencing to death by hanging, drawing, and quartering. But his sentence was commuted and he was transported for life to Van Diemen's Land (now Tasmania, Australia), arriving at the colony on the last day of June 1840. In 1848 he described the terrible treatment handed out in the colony, 'Many have I known, though guilty of the offence for which they suffered, commit murder in order to expire on the gallows rather than endure the punishment'. Once there he made plans to escape, but remained. He was given a conditional pardon in 1854 allowing him to live anywhere outside of the UK; this was amended to a full pardon in 1856. He decided to remain in Tasmania, and brought his wife and family out from Wales to Australia. He discovered coal on the island and made a considerable fortune from it, so founding the Tasmanian coal trade
Ол 1874 жылғы 8 мамырда Тасманияның Лансестонында өмірі сәтті өткен күйде қайтыс болды.
He died a prosperous man at Launceston, Tasmania on 8 May 1874.