Кіріспе
Шри-Ланка монархтарының тарихи жазбалары Cūḷavaṃsa немесе Chulavamsa (пали: "Кіші хроника") - пали тілінде жазылған Шри-Ланка монархтарының тарихи жазбасы. Бұл кітап IV ғасырдан 1815 жылға дейінгі кезеңді қамтиды. Cūḷavaṃsa-ны буддалық монахтар көп жылдар бойы жинақтады және онда эпикалық стильдердің әртүрлілігі көрсетілген. Бұл кітапты жалпы алғанда, 6 ғасырда Маханама монахы жазған "Махавамса" ("Ұлы хроника") кітабының жалғасы деп қарастырады. Махавамса мен Кулавамсса кейде Шри-Ланка тарихының екі мыңжылдықты қамтитын бір еңбек ("Махавамса" деп аталады) ретінде қарастырылады.
The Cūḷavaṃsa or Chulavamsa (Pāli: "Lesser Chronicle") is a historical record, written in the Pali language, of the monarchs of Sri Lanka. It covers the period from the 4th century to 1815. The Cūḷavaṃsa was compiled over many years by Buddhist monks, and displays a variety of epic styles. It is generally considered to be a sequel to the Mahavamsa ("Great Chronicle") written in the 6th century by the monk Mahanama. The Mahavamsa and the Cūḷavaṃsa are sometimes thought of as a single work (referred to as the "Mahavamsa") spanning over two millennia of Sri Lankan history.
Мазмұны
Cūḷavaṃsa - Махавамсаның жалғасы. Бірақ "Махавамсадан" айырмашылығы, оны әртүрлі авторлар әртүрлі кезеңде жазған. Cūḷavaṃsa екі бөлікке бөлінеді. Бірінші бөлім, отыз жетіден жетпіс тоғызға дейінгі тараулар, 4 ғасырда Сиддхартха Гаутаманың тіс реликвиясының Шри-Ланкаға келуінен басталады және 12 ғасырда Ұлы Паракрамбахудың (11531186) билігіне дейін жалғасады және 13 ғасырда жазылды. Алғашқы бөлімнің авторы дәстүрлі түрде буддалық монах Тера Дхаммакитти болса да, көптеген тарихшылар оны бірнеше монахтар бірлесіп жазған деп санайды.
Маңыздылығы
Дәстүр бойынша бұл шығарманы Дхаммакитти монахы құрастырған, оны Гейгер "Индияның нити әдебиетімен таныс әдеби мәдениетті адам" деп санайды. Ол "Параккаманың тарихын Кулавамсаның негізгі тақырыбы ретінде қарастырады", Дютугемуну өмірі Махавамсаның негізгі бөлігі болып табылатын сияқты. Гейгердің пікірінше, Кіші жылнамада берілген мәліметтерді ғана "жас Параккамаға қатысты жеке әрекеттердің үйлесімді және сенімді суретін қалыптастыруға болмайды". Мұның себебін жазушының тарихқа деген көзқарасымен түсіндіре аламыз: мәтінде белгілі бір дәрежеде шындық бар екендігі Шри-Ланкада әлі күнге дейін сақталған көптеген ою-өрнектер, жарлықтар мен ескерткіштер арқылы расталады. Мысалы, Паракрамбахудың Гаджабаху II және Манабранамен соғыстары осы кезеңнен кем дегенде бір жартасқа ойылып жасалған. Сонымен қатар, Гейгер Кулавамса "білiммен жалған ақпарат таратпайды" деп санайды. Паракрамбаху билігінің негізгі көзі - Кулавамса.
That there is a certain amount of truth contained in the text is corroborated by numerous carvings, edicts and monuments still extant in Sri Lanka today – e. g., Parakramabahu's wars with Gajabahu II and Manabharana are attested to by at least one rock carving from this period. Furthermore Geiger also believes that the Culavamsa 'does not consciously relate false [information]'. The primary source for Parakramabahu's reign is the Cūḷavaṃsa.
Аударма
Бұл еңбектің ең басты аудармасы Вильгельм Гайгердің пали тілінен неміс тіліне аударған аудармасы болды, ол 1930 жылы аяқталды. Кейіннен оны ағылшын тіліне Мейбел Хейнс Боде аударды, ал ағылшын аудармасын Гейгер қайта қарады. 1929 жылы Оксфорд университетінің баспасында ағылшын тіліндегі басылым жарық көрді, оны С. М. Рикмерс аударды. Британдық отаршылдық үкімет 1871 жылы Cūḷavaṃsa-ның ағылшын тіліне аудармасын тапсырды және оны Джордж Турнурдың Махавамса аудармасымен бірге жариялады.
Ұдайы және байланысты жұмыстар
1871 жылы Шри-Ланканың британдық отаршылдық үкіметі 1815-1871 жылдар аралығын қамтитын Cūḷavaṃsa-ның 101-тарауының тапсырысын берді. 1935 жылы буддалық монах Ягирала Паннанда Сингала тілінде Махавамсаның үшінші бөлігін жазды. Кез-келген мемлекеттік мекеме немесе діни ұйым оны рұқсат етпегенмен, ол ақыр соңында үлкен Махавамса / Кулавамса дәстүрінің бөлігі ретінде қабылданды. 1977 жылы премьер-министр Джей Ар Джаявардене 1935-1977 жылдар аралығын қамтитын хрониканы кеңейту үшін комиссия құрды.