Кіріспе
Солтүстік Орталық провинциясындағы қала, Шри-Ланканың тарихи империясы. Полоннарува (; ) ежелгі заманда Пулатсипура және Виджаяраджапура деп те аталған, Шри-Ланканың Солтүстік Орталық провинциясындағы Полоннарува ауданының орталық қаласы. Қазіргі Полоннарува қаласы «Жаңа қала» деп те белгілі, ал Полоннаруваның қалған бөлігі Полоннарува патшалығының ежелгі патшалық қаласы статусын сақтайды. Шри-Ланканың екінші ең көне патшалығы – Полоннарува, алғаш рет Сингалы патшалығының әскери бекеті ретінде құрылған. 10 ғасырда Чола әулеті елдің сол кездегі астанасы Анурадхапураны жаулап алғаннан кейін, қала Джананатхамангалам деп аталды. Полоннаруваның Ежелгі қаласы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген. Қазіргі Полоннарувада бұрынғы президент Майтрипала Сирисена қолдауымен «Полоннаруваның қайта жандануы» деп аталатын ірі даму жобасы жүзеге асырылуда. Бұл жоба Полоннаруваның жолдар, электр энергиясы, ауыл шаруашылығы, білім беру, денсаулық сақтау және қоршаған ортаны қоса алғандағы барлық саласын дамытуды көздейді.
the historic empire
Poḷonnaruwa, (; ) also referred as Pulathisipura and Vijayarajapura in ancient times, is the main town of Polonnaruwa District in North Central Province, Sri Lanka. The modern town of Polonnaruwa is also known as New Town, and the other part of Polonnaruwa remains as the royal ancient city of the Kingdom of Polonnaruwa. The second oldest of all Sri Lanka's kingdoms, Polonnaruwa was first established as a military post by the Sinhalese kingdom. It was renamed Jananathamangalam by the Chola dynasty after their successful invasion of the country's then capital, Anuradhapura, in the 10th century. The Ancient City of Polonnaruwa has been declared a World Heritage Site. Modern Polonnaruwa is undergoing a major development project known as the "Awakening of Polonnaruwa," championed by former President Maithripala Sirisena. It envisions the development of all sectors in Polonnaruwa including roads, electricity, agriculture, education, health and environment.
Этимология
Полоннарува атауының шығу тегі белгісіз. Оның тамил тіліндегі түрі Пулайнари, Полоннарувада табылған Чола әулетінің тамил жазуларында кездеседі. Бұл атау, болжам бойынша, ежелгі Pulastya nagara немесе Pulatti nakaram атауының қысқартылған түрі болуы мүмкін, яғни индуист ақыны Пуластья қаласы. Кейін бұл жер I Жаябахудың жазбаларында Виджаяраджапурам деп аталған, бұл Виджаябаху I-нің есімінен туындаған болуы мүмкін.
Демографиялық
Полоннарувада сингалдар басым көпшілікті құрайды. Мұсылмандар екінші ірі топты құрайды. Шри-Ланка тамилдері мен Үнді тамилдері де аз санда кездеседі. Басқаларына бургерлер мен малайлар жатады.
Полоннарува қаласы бойынша ұлты (2012)
Источник: statistics.gov.lk
Тарих
Полоннарува алғаш рет Сингаль патшалығының әскери бекеті ретінде құрылды. Раджа Раджа Чола I өзінің патшайымының құрметіне Полоннарувада Ванаван Махадевисварам Шива храмын салды, ол қазір Шива Девале деп аталады. Храмда Гanesha және Парватидің қоладан жасалған мүсіндері болған. Осы кезеңде Шри-Ланканың солтүстік және орталық бөліктері Раджендра Чола I басшылығымен тікелей Чола провинциясы ретінде басқарылды. Бірақ, 1070 жылдан кейін аралдағы Чола билігі аяқталды, және Полоннаруваны Виджаябаху I басып алды, ол Виджаябаху Ұлы деп те белгілі. Виджаябаху Валаве өзенінің оңтүстігіндегі Маханагакуладан үш армияны Полоннаруваға үш бағыттан шабуыл жасау үшін жіберді. Бір армия елдің батыс жағалауымен Махаттитта портына Оңтүстік Үндістаннан күше түсу мүмкіндігін тоқтату үшін жіберілді. Кейіннен осы армияның бір бөлігі Полоннаруваға қарай жылжып, солтүстік-батыстан шабуыл жасады. Екінші армия Магама арқылы шығыстан келіп, Полоннаруваға шабуыл жасады. Үшінші және басты күш патшаның жетекшілігімен елді кезіп өтті. Осы үш армиямен қоршалып, Полоннарува Виджаябаху патшасының әскері қалаға кіргенге дейін жеті ай бойы қоршауда болды. 1070 жылы Виджаябаху Полоннаруваның билеушісі болды. Сол кезде Шри-Ланка Тамбапанни деп аталды. Сауда және ауыл шаруашылығы Полоннарува патшасы Виджаябаху I-нің әйгілі немересі, Ұлы Пракрамабахутың қолдауымен гүлденді, ол аспаннан түскен тамшы судың да ысырапқа жіберілмеуіне және оның барлығының жерді дамытуға жұмсалуына қатысты болды. Сондықтан, Паракрамабаху билік құрған кезеңде Анурадхапура дәуірінен әлдеқайда жақсы суару жүйелері салынды – бұл жүйелер бүгінге дейін елдің шығысындағы құрғақ маусымда күріш өсіру үшін қажетті сумен қамтамасыз етеді. Осы жүйелердің ең ірісі – Паракрама Самудра немесе Паракрама теңізі, ол Махавели өзені арқылы үлкен кемелердің тоқтауына да мүмкіндік берді. Ұлы Пракрамабаху билік құрған кезде Полоннарува патшалығы толыққанды дербес болды. Оның тікелей ізбасары I Ниссанкамалладан басқа, Полоннаруваның басқа монархтары оған қарағанда әлсіз болды және өз сарайларында дау-жанжалға бейім болды. Олар сондай-ақ Оңтүстік Үндістанның күшті патшалықтарымен туыстық байланыстар жасады, осы одақтар жергілікті патшалық әулеттің орнына келгенше жалғасты. Бұл 1214 жылы Арячкараварти әулетінің сардары Калинга Магханың шапқынына себеп болды, нәтижесінде Анурадхапура және Полоннаруваның ірі қалалары өртеп талқандалды.
Қазіргі күн
Бүгінде ежелгі Полоннарува қаласы елдегі ең жақсы жоспарланған археологиялық ескерткіштердің бірі болып табылады және Патшалықтың алғашқы билеушілерінің тәртіптілігі мен ұлылығына куәлік етеді. Оның сұлулығы 1982 жылы Duran Duran тобының "Save a Prayer" музыкалық видеосының түсірілімдеріне фон болды. Ежелгі Полоннарува қаласы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілген. Ежелгі қаланың жанында бірнеше қонақ үйі мен сәнді дүкендері бар шағын қала орналасқан, сондай-ақ күнделікті қажеттіліктерді қанағаттандыруға болатын жерлер де бар. Жаңа қала деп аталатын, қаладан және басты жолдан шамамен 6 км қашықтықтағы жаңа салынған ауданда мемлекеттік мекемелер орналасқан. Ауданның ең ірі мектебі – Полоннарува Корольдік орталық колледжі осы жаңа қалада орналасқан. Полоннарува Солтүстік Орталық провинциядағы екінші ірі қала, бірақ ол елдегі ең таза және әдемі қалалардың бірі ретінде танымал. Жасыл ортасы, таңғажайып ежелгі құрылыстар, Паракрама Самудра (1200 жылы салынған алып көл), тартымды туристік қонақ үйлер мен меймандос халқы оны туризм орталығына айналдырды. Туристерді қызықтыратын тағы бір нәрсе – қаладағы токе макактарының көптігі. Маймылдар адамдар осы қираған жерлерде қоныстанғаннан бері өмір сүріп келеді және адамдар кеткеннен кейін де гүлдеуде.