Кіріспе

Дамбулла (Dambulla, Tampuḷḷai) – Шри-Ланканың Орталық провинциясындағы Матале ауданының солтүстігінде орналасқан қала. Матале ауданындағы Маталеден кейін екінші ең көп халқы бар және урбанизацияланған орталық. Ол Коломбоның солтүстік-шығысында, Матале мен Кандидің солтүстігінде жатыр. Маңызды торап нүктесінде орналасқандықтан, елдегі басты көкөніс тарату орталығы болып табылады. Аймақтың басты тартымды орындарына Шри-Ланканың ең үлкен және жақсы сақталған үңгір ғибадатхана кешені, аймақта орналасқан Сигирия тас қамалы және 167 күнде салынғандығымен әйгілі Рангири Дамбулла халықаралық стадионы кіреді. Бұл аймақта Оңтүстік Азиядағы ең үлкен құлпынай кварц таулары мен темір ағаштарының орманы, яки На Уяна Аранья да бар. Дамбулла үңгір ғибадатхана кешеніне жақын орналасқан Иббанкатуваның тарихи қабір орны – Дамбуллада табылған маңызды тарихи маңызы бар соңғы археологиялық орын. Бұл орын үңгір ғибадатханаларында аралға үнді әсері келмес бұрын жергілікті цивилизациялардың болғанын көрсетеді.

Тарих

Бұл аймақта біздің заманымыздан бұрын 7-3 ғасырларда адамдар қоныстанған деп есептеледі. Осы үңгірлердегі мүсіндер мен суреттер б.з.б. 1 ғасырына дейін салынған. Бірақ суреттер мен мүсіндер 11, 12 және 18 ғасырларда жөнделіп, қайта боялған. Қаладағы үңгірлер Анурадхапура патшалығынан 14 жыл бойы жер аударылған Валагамба патшаға (Ваттагамини Абая деп те аталады) пана болды. Сол кезде Дамбулла үңгірлерінде медитация жасаған будда монахтары жер аударылған патшаны жауларынан қорғады. Б.з.б. 1 ғасырда Анурадапура патшалығының тағына оралған Валагамба патша, Дамбулладағы монахтарға алғысын білдіріп, керемет тас ғибадатхана салдырды. Дхамбулланың жанындағы Иббанкатува тарихи жерлеу орнындағы ғылыми талдаулар нәтижесінде 2700 жылдық ежелгі адам сүйектері табылды, бұл Шри-Ланкаға буддизм келгенге дейін осы аймақта өркениеттер болғанын көрсетеді. Археологиялық зерттеулерге сәйкес, осы аймақта 2700 жылдан астам уақыт бойы ауыл шаруашылығымен айналысқан ежелгі адамдардың іздері анықталды (750 ж.б.д.). Бұрын бұл жер Дхамбалай деп аталып, 10-шы ғасырдың соңы мен 11-ші ғасырдың басында Раджа Раджа Чола және Ражендра Чола сияқты патшалардың билігінде болды.

Дамбулла үңгірінің ғибадатханасы

Бұл Шри-Ланкадағы ең үлкен және ең жақсы сақталған үңгір ғибадатхана кешені. Бұл тас айналағы жазықтардан биіктеп көрінеді. Айналасында 80-нен астам үңгір анықталған. Басты көрікті орындар 5 үңгірде орналасқан, онда мүсіндер мен суреттер бар. Осы суреттер мен мүсіндер Будда мен оның өмірімен байланысты. Барлығы 153 Будда мүсіні, үш Шри-Ланка патшасының мүсіні және төрт құдай мен құдайшаның мүсіні бар. Соңғы төртеуінің ішінде индуист құдайлары Вишну мен Ганешаның екі мүсіні бар. Қабырға суреттері 2100 м² аумақты құрайды. Үңгір қабырғаларында Будданың Мараның азғырылуымен және Будданың алғашқы уағызы бейнеленген.

Дамбулла қаласындағы этникалық топтар (2012)

Дамбулла – сингалылар көпшілік тұратын қала, сонымен қатар, мұсылмандардың көптеген өкілдері және шағын Шри-Ланка тамил қауымы бар. Басқаларына үнді тамилдары, малайлар, бхаратар, Шри-Ланка четилері және бургерлер кіреді. Дереккөз: statistics.gov.lk

Спорт

Рангири Дамбулла халықаралық крикет стадионы осы көркей жерде орналасқан.