Кіріспе

Шри-Ланка тарихы ерекше, себебі оның маңызы мен байлығы Оңтүстік Азия, Оңтүстік-Шығыс Азия және Үнді мұхиты аймақтарынан асып түседі. Шри-Ланка аралында табылған ең ерте адам қалдықтары шамамен 38 000 жыл бұрынғы кезеңге (Балангода адамы) жатады. Тарихи кезең шамамен б.з.д. 3 ғасырында басталады, бұл мерзім Махавамса, Дипавамса және Кулавамса сияқты пали тіліндегі жылнамаларға негізделген. Олар Солтүстік Үндістаннан келген Виджая ханзадасының келгенінен бергі Шри-Ланка тарихын сипаттайды. Аралдағы алғашқы қоныстану туралы мәліметтер осы жылнамаларда кездеседі. Бұл жылнамалар б.з.д. 6 ғасырында сингальдықтардың алғашқы ата-бабалары Тамбапанни патшалығын құрған сәттен бергі кезеңді қамтиды. Анурадхапура патшалығының алғашқы Шри-Ланка билеушісі Пандукабхая б.з.д. 4 ғасырында тарихқа енген. Буддизмді б.з.д. 3 ғасырында Архат Махинда (Үнді императоры Ашоканың ұлы) әкелді. Келесі ғасырларда арал көптеген патшалықтарға бөлінді, ара-арасында (993–1077 жылдар аралығында) Чола билігімен біріктірілді. Шри-Ланка Анурадхапурадан Кандиге дейінгі кезеңдерде 181 монархтың басқаруында болды. 16 ғасырдан бастап елдің жағалау аймақтарының бір бөлігі португалдар, голландтар және британдықтардың бақылауында болды. 1597 жылдан 1658 жылға дейін аралдың үлкен бөлігі португалдардың билігінде болды. Португалдықтар Семидеңгек соғысына голландтардың араласуы салдарынан Цейлондағы иеліктерін жоғалтты. Кандия соғыстарынан кейін арал 1815 жылы британдықтардың билігіне біріктірілді. 1818 жылғы Ува көтерілісі және 1848 жылғы Матале көтерілісі сияқты британдықтарға қарсы қарулы көтерілістер болды. 1948 жылы тәуелсіздік берілді, бірақ ел 1972 жылға дейін Британ империясының доминионы болып қала берді. 1972 жылы Шри-Ланка Республика мәртебесін алды. 1978 жылы атқарушы президент басқаратын конституция қабылданды. Шри-Ланка азамат соғысы 1983 жылы басталды, оның ішінде 1971 және 1987 жылдардағы көтерілістер болды, ал 25 жылдық азамат соғысы 2009 жылы аяқталды. 1962 жылы Сиримаво Бандаранайке басшылығымен үкіметке қарсы төңкеріс жасауға талпыныс болды.

Тарихқа дейінгі дәуір

Шри-Ланкада адам қоныстануының дәлелі Балангода жерінде табылады. Балангода адамы шамамен 125 000 жыл бұрын аралға келген және үңгірлерде тұратын мезолиттік аңшы-жинақшылар ретінде сипатталды. Осы үңгірлердің көптегені, соның ішінде мәшһүр Батадомбалена және Фа Хьен үңгірі, осы аралдың ең алғашқы белгілі тұрғындары болып саналатын осы адамдарға қатысты көптеген артефакттарды сыйлады. Балангода адамы орталық жоталарда аң аулау үшін ағаштарды өртеп, Хортон жазығын жасаған болуы мүмкін. Дегенмен, шамамен б.з.д. 15 000 жылға дейін жазықтарда сұлы мен арпаның табылуы осы ерте кезеңде егіншілік дамығанын көрсетеді. Мезолитке жататын бірнеше ұсақ гранит құралдар (шамамен 4 сантиметр ұзындығында), қыш ыдыстар, күйген ағаш қалдықтары және саздан жасалған жерлеу құмыралары табылды. Варана Раджа Маха Вихарадағы үңгір маңындағы және Калатувава аймағындағы соңғы қазба жұмыстары б.з.д. 6000 жылға жататын адам қалдықтарын ашты. Даршын Шри-Ланканың ендік түрі болып табылады және б.з.д. 1500 жылға дейін Ежелгі Египетте табылды, бұл Египет пен арал тұрғындары арасындағы ерте сауда қатынастарын көрсетеді. Киелі кітаптағы Таршиш осы аралда орналасқан болуы мүмкін. Джеймс Эмерсон Теннент Таршишті Галлемен байланыстырды. Тарихи алдындағы ерте темір дәуірі Оңтүстік Үндістанда кем дегенде б.з.д. 1200 жылға дейін, тіпті одан да ертерек қалыптасқан сияқты (Possehl 1990; Deraniyagala 1992:734). Шри-Ланкадағы осыған қатысты ең ерте мәліметтер Анурадхапура және Сигириядағы Алигала паналағында б.з.д. шамамен 1000–800 жылдарға дараланған. Алдағы зерттеулер Шри-Ланканың төменгі шегін Оңтүстік Үндістанмен сәйкестіруі мүмкін. Тарихи кезеңде (б.з.д. 1000–500) Шри-Ланка мәдени тұрғыдан Оңтүстік Үндістанмен біріккен. Бұл мәдени кешен Велер сияқты дравид руларымен бірге Оңтүстік Үндістаннан, пракрит тілінде сөйлейтіндердің көшіп келуінен бұрын тарады. Сигириядағы Алигала маңынан осы кезеңге жататын ұқсас орын да табылды. Уаннияла Аето немесе Ведда деп аталатын аңшы-жинақшылар, әлі де аралдың орталық, Ува және солтүстік-шығыс бөліктерінде өмір сүреді, олар, мүмкін, алғашқы тұрғындар Балангода адамының тікелей ұрпақтары. Олар Африкадан Үндістанға адамдар тараған шақта құрлықтан аралға көшіп келген болуы мүмкін. Кейінірек Индо-арийлер Сингала деп аталатын бірегей суармалы өркениетті дамытты. Олардың жетістіктеріне ежелгі әлемдегі ең ірі су қоймалары мен бөгеттерді, сондай-ақ ступа (сингала тілінде дагаба) сияқты алып пирамида тәрізді сәулеттік құрылыстарды салу кірді. Шри-Ланка мәдениетінің бұл кезеңінде ерте буддизмнің пайда болуы мүмкін. Буддалық жазбалардағы ертедегі тарих Будданың аралға үш рет сапар шегіп, Нага патшаларын (қалауынша адам түріне айнала алатын жыландар) көруіне қатысты. Аралдан сақталған ең көне жылнамалар, Дипавамса мен Махавамса, Индо-арийлердің көшіп келуінен бұрын аралда Якхалар, Нагалар, Ракшалар мен Девалар мекен еткенін айтады.

Үнді-арий синкретизмі

Пали хроникалары, Дипавамса, Махавамса, Тхупавамса және Чулавамса, сондай-ақ тас жазулардың үлкен жинағы, Үндістан эпиграфикалық жазбалары, хроникалардың бірмалық нұсқалары және т.б. Шри-Ланка тарихы туралы ақпарат береді, шамамен б.з.д. 6 ғасырынан бастап. 400 ж. шамасында монах Маханама Дипавамса, Аттакатта және оған қолжетімді басқа жазба көздерді пайдаланып жазған Махавамса, сол кезеңдегі Үндістан тарихымен үлкен сәйкестік көрсетеді. Шын мәнінде, Ашока императорының билеуі Махавамсада тіркелген. Будданың қайтысынан кейін 218 жыл өткен соң Ашоканың тәж киюіне дейінгі кезең туралы Махавамсаның баяндамасы, көбінесе аңызға жататын сияқты. Нақты тарихи жазбалар Виджая мен оның 700 ізбасарларының Вангадан келгенімен басталады. Виджаяның кезіндегі әулеттік есептердің егжей-тегжейлі сипаттамасы Махавамсада келтірілген. Х.В. Кодрингтон айтқандай: "Виджаяның ("Жеңімпаздың") өзі ежелгі Шри-Ланканың екі жаулап алуын біріктіретін жиынтық кейіпкер болуы мүмкін, тіпті ықтимал да". Виджая – Үндістан ханзадасы, король Синхабахудың ("Арыстан қолдары бар адам") және оның әпкесі, королева Синхасивалидің үлкен ұлы. Бұл екі сингаль басшысы да арыстан мен адам ханшайымы арасындағы мифтік одақтан туған. Махавамса Виджаяның Будда қайтыс болған күні жерге қонғанын айтады (Махавамсаға Гейгердің алғы сөзін қараңыз). Виджая мен Кувени (жергілікті билеуші патшайым) туралы оқиға грек аңыздарын еске түсіреді және ежелгі Индоевропа халық ертегілерінде ортақ түбі болуы мүмкін. Махавамсаға сәйкес, Виджая Махатхита (Мантота немесе Маннар) маңында Шри-Ланкаға қонды және аралға Тамбапарни ("мыс түсті құм") деп ат қойды. Бұл атау Птолемейдің ежелгі әлем картасында да кездеседі. Махавамса Будданың Шри-Ланкаға үш рет келгенін де сипаттайды. Біріншіден, рубин тақ үшін күйеуімен соғысып жатқан Нага патшасы мен оның күйеуі арасындағы соғысты тоқтату үшін. Оның соңғы сапарында ол Сири Падаға ("Адам шыңына") аяқ іздерін қалдырған деседі. Тамирабарани – Шри-Ланкадағы екінші ең ұзын өзеннің ежелгі атауы (сингаль тілінде Малвату Оя, ал тамил тілінде Аруви Ару деп аталады). Бұл өзен астана Анурадхапура мен Махатхитаға (қазіргі Маннар) қосылатын негізгі жеткізу жолы болды. Бұл су жолымен Оңтүстік Жібек жолымен саяхаттайтын грек және қытай кемелері өтті. Махатхир – Шри-Ланканы Үндістан мен Парсы шығанағымен байланыстырған ежелгі порты болды. Қазіргі сингальдықтар – индоарийлер мен жергілікті халықтың қосылған тобы. Сингальдықтар көршілес Оңтүстік Үндістандағы басқа топтардан индоарий тілі, мәдениеті, Тхеравада буддизмі, генетикасы және дене құрылысы бойынша ерекше этникалық топ ретінде танылады.

Дамбадения патшалығы

Калинга Магханы жеңгеннен кейін Паракрамбаху патшасы Дамбаденияда өзінің мемлекетін құрды. Ол Дамбаденияда Қасиетті тіс реликвиясының ғибадатханасын салды.

Гампола патшалығы

IV Буванекабаху патшалығымен құрылған, ол Саулу Виджаябахудың ұлы деп есептеледі. Осы кезеңде мұсылман саяхатшысы және географы Ибн Батута Шри-Ланкаға келіп, осы ел туралы кітап жазды. Гадаладения Вихараясы – Гампола патшалығы дәуірінде салынған маңызды ғимарат. Ланкатилака Вихараясы да Гампола кезеңінде салынған маңызды ғимараттардың бірі.

Котте патшалығы

Паракрамбаху VI шайқаста жеңіске жеткен соң, Алагакконар есімді бір шенеунікті Котте жаңа патшалығын тексеру үшін жіберді.

Ситавака патшалығы

Ситхавака патшалығы португал дәуірінде аз ғана уақытқа созылды.

Ваннай

Ваннимай, сондай-ақ Ванни Наду деп аталатын, Ванниар басшылары басқаратын феодалдық жер бөлімдері, Шри-Ланканың солтүстігіндегі Жаффна түбегінің оңтүстігінде орналасқан. Пандара Ванниян Канди наякарларымен бірігіп, 1802 жылы Шри-Ланкада британдық және голланд отаршылдығына қарсы көтеріліс жетекшілік етті. Ол Муллаитивуді және Ваннидің солтүстік аймақтарын голландтардың үстемдігінен босатты. 1803 жылы Пандара Ванниян британдықтардан жеңіліске ұшырады, соның салдарынан Ванни британдық билікке көшті.

Португалияның араласуы

Қазіргі заманда Шри-Ланкаға келген алғашқы еуропалықтар португалдар болды: 1505 жылы Лоуренсо де Алмейда келді және аралдың жеті соғысып жатқан мемлекетке бөлінгенін, жаугершілікке тойтарыс бере алмайтынын анықтады. Португалдар 1517 жылы Коломбо портында бекініс салып, жағалау аймақтарын біртіндеп бақылауларына алды. 1592 жылы сингальдықтар астанасын Канди қаласына көшірді, ол жауын шабуылына қарсы қорғалған жер болды. 16 ғасыр бойы үзіліс-кесіліс соғыстар жалғасты. Португалдық миссионерлердің насихатының арқасында көптеген жазық жердегі сингальдықтар христиан дініне көшті, ал жағалаудағы маврлар діни қуғынға ұшырап, Орталық жоталарға қашуға мәжбүр болды. Буддистер көпшілігі португалдықтардың билеуін және олардың ықпалын ұнатпады, оларды құтқаратын кез келген күшті күтіп алды. 1602 жылы голланд капитаны Йорис ван Шпилберген келгенде Канди патшасы одан көмек сұрады.

Нидерландтың араласуы

Раджасингхе II, Канди патшасы, 1638 жылы голландиялықтармен шарт жасап, аралдың жағалау аймақтарының көп бөлігін билеген португалдықтардан құтылуға тырысты. Шарттың негізгі талаптары голландиялықтардың басып алған жағалау аймақтарын Канди патшасына беруі, ал оның орнына аралда голландиялықтардың сауда монополиясын құруы болды. Алайда, екі тарап та шартты бұзды. Голландиялықтар 1656 жылы Коломбоны, ал 1658 жылы Джаффнапатнам маңындағы португалдықтардың соңғы бекіністерін жаулап алды. 1660 жылға қарай олар Канди патшалығынан басқа бүкіл аралды бақылауға алды. Голландиялықтар (протестанттар) католиктерді және қалған португалдық қоныс аударушыларды қуғынға түсірді, бірақ буддистерді, индуистерді және мұсылмандарды тыныш қалдырды. Голландиялықтар португалдықтардан гөрі халықтан әлдеқайда ауыр салық жинады.

Колониялық Шри-Ланка (18151948)

Наполеон соғыстары кезінде Ұлыбритания, Нидерландының француз бақылауына түсуінен (соның салдарынан Голландиялық Шығыс Индия, яғни Индонезия) арал француздарға берілуі мүмкін деген қорқынышпен 1796 жылы оның жағалау аймақтарын оңай басып алды. 1802 жылы Амиен шарты бойынша аралдың голланд бөлігі Ұлыбританияға өткізілді және ол тәждік колонияға айналды. 1803 жылы британдықтар бірінші Кандия соғысында Канди патшалығына шабуыл жасады, бірақ олардың шабуылына тойтарыс берілді. 1815 жылы Канди екінші Кандия соғысында аннексияланды, бұл Шри-Ланканың тәуелсіздігіне соңғы нүкте болды. Ува көтерілісін басудан кейін, Кандиялық шаруалар 1840 жылғы №12 «Мемлекеттік жерлер (Жасақтар) туралы» жарғымен (кейде «Мемлекеттік жерлер туралы» немесе «Бос жерлер туралы» жарғы деп аталады) өздерінің жерлерінен айырылып, жақымсыз жағдайға түсті – бұл заманауи қоршау қозғалысы болды. Британдықтар Шри-Ланканың жоталы аймақтары кофе, шай және резеңке өсіруге өте қолайлы екенін анықтады. 19 ғасырдың ортасына қарай Цейлон шайы британдық нарықтың негізгі тауарына айналып, еуропалық шай өсірушілердің санаулы біріне зор байлық әкелді. Плаантаторлар Оңтүстік Үндістаннан көптеген тамил жұмысшыларын келісімшарт бойынша жұмыс істеу үшін әкелді, олар тез арада арал халқының 10% құрады. Британдық отаршылдық әкімшілігі еуразиялық бургерлерге, белгілі бір жоғары касталы сингальдықтарға және негізінен елдің солтүстігінде шоғырланған тамилдерге артықшылық берді. Дегенмен, британдықтар Шри-Ланкаға демократиялық элементтерді алғаш рет енгізді және 1833 жылы бургерлерге өзін-өзі басқарудың белгілі бір дәрежесі берілді. Конституциялық даму 1909 жылға дейін басталған жоқ, онда жартылай сайланған ассамблея құрылды, ал 1920 жылға дейін сайланған мүшелер ресми тағайындалғандардан көп болды. Жалпыға бірдей сайлау құқығы 1931 жылы сингальдықтардың, тамилдердің және бургерлік элитасының наразылығына қарамастан енгізілді, олар халықтың сайлауға рұқсат етілуіне қарсы болды. Конституционалистердің күш-жігері 1931 жылы Дономор комиссиясының реформаларына және Соулбери комиссиясының ұсыныстарына әкелді, олар Д.С. Сенанаяке басқарған Министрлер кеңесінің 1944 жылғы конституция жобасын негізінен қолдады. Мемлекеттік кеңестегі оның орынбасарлары Н.М. Перера мен Филипп Гунаварденаға Колвин Р. Де Силва, Лесли Гуневарден, Вивьен Гуневарден, Эдмунд Самаркоди және Натеза Айер сияқты басқа да радикалды емес мүшелер көмектесті. Олар сонымен қатар ағылшын тілінің орнын сингаль және тамил тілдерімен алмастыруды талап етті. Марксистік топтар өте аз болды, бірақ олардың қозғалысына британдық әкімшілік үлкен қызығушылықпен қарады. Британдықтарға қарсы халықты көтеріліске шақырудың тиімсіз әрекеттері қантөгіске және тәуелсіздіктің кешігуіне әкелетін еді. 1950 жылдары жарияланған британдық мемлекеттік құжаттар марксистік қозғалыстың Отарлық кеңседегі саясаткерлерге өте жағымсыз әсер еткенін көрсетті. Поннамбалам өзін «горды дравид» деп жариялап, тамилдердің тәуелсіз екенін жариялады. Ол сингальдықтарға шабуыл жасап, олардың «Махавамса» деп аталатын тарихи жылнамасын сынады. Бірінші сингаль-тамил көтерілісі 1939 жылы болды. Поннамбалам жалпыға бірдей сайлау құқығына қарсы болды, касталық жүйені қолдады және азшылықтардың құқықтарын қорғау үшін азшылықтардың (1931 жылы халықтың 35% -ы) парламентте сингальдықтардың санымен тең орын алуы керек деп мәлімдеді. Бұл «50 50» немесе «тең өкілдік» саясаты сол кездегі тамил саясатының белгісі болды. Поннамбалам сондай-ақ британдықтарды «дәстүрлі тамил аймақтарында» отарлауды орнатуда және буддалық уақытша акті арқылы буддистерге қолдау көрсеткені үшін айыптады. Соулбери комиссиясы Поннамбаламның ұсыныстарын қабылдамады және тіпті олардың қабылдауға болмайтын қоғамдық сипаты деп сынға алды. Сингаль жазушылары, әсіресе Джаффна-Коломбо темір жолы ашылғаннан кейін, оңтүстік қалалық орталықтарға тамилдердің көп көшіп келуін атап өтті. Осы арада Сенанаяке, Барон Джаятиллек, Оливер Гунатиллек және басқалар Соулбери комиссиясына ресми түрде қарсылық білдірмей, лоббилік әрекеттер жасады. Бейресми ұсыныстарда кейін 1944 жылғы конституция жобасы болды. Билік партиясының екі мүшесі, Джуниус Ричард Джаяварден және Дадли Сенанаяке, жапондықтармен британдықтарға қарсы күресте ынтымақтастық туралы келісімдер жасады. Сингапур мен Малайзиядағы шри-ланкалықтар британдықтарға қарсы Үнді ұлттық армиясының «Ланка полкін» құрды. Кейіннен ол 1946 жылы Соулбери комиссиясының көшпелі лоббисіне негізделген жаңа конституция келісілген кезде Біріккен Ұлттық партияны (БҰҰ) құрды. 1947 жылғы сайлауда БҰҰ парламенттегі азшылық орынға ие болды, бірақ Соломон Бандаранайке мен Г.Г. Поннамбаламның Тамил Конгресінің Сингаль Маха Сабха партиясымен коалиция құрды. Тамил коммуналистік көшбасшы Поннамбаламды және оның сингаль әріптесі Бандаранайкеді табысты енгізу Сенанаяке жасаған керемет саяси тепе-теңдік болды. Поннамбаламның орташалыққа қарай бет бұруынан туған тамил ұлтшылдығындағы бос орын, Ш.Дж.В. Челванаямкам басқарған «Федералды партия» деп аталатын тамил тәуелдік партиясының жолын ашты, ол христиан дін қызметкерінің ұлы және адвокат болды. Бұл Сенанаяке Кандиялық сингальдықтардың қолдауын алу үшін төлеген құн болды, олар шай плантацияларының демографиясынан қорқып, «үнді тамилдерін» қосу Кандиялық көшбасшылар үшін сайлау жеңілісіне әкелер еді. Сенанаяке 1952 жылы жылқыдан құлап қайтыс болды және оның орнына оның ұлы Дадли Сенанаяке, сол кездегі Ауыл шаруашылығы министрі келді. 1953 жылы ол Сол жақ партияларының БҰҰ-ға қарсы өткізген үлкен Харталдан («жалпы ереуіл») кейін отставкаға кетті. Оның орнына аға саясаткер және Дадли Сенанаяке туысы Джон Котелава келді. Котелава Д.С. Сенанаякеге тән зор беделге немесе саяси шеберлікке ие болған жоқ. Ол Д.С. Сенанаяке ұстап тұрған ұлттық тілдер мәселесін алға шығарды, сингаль және тамил тілдерінің ресми мәртебесіне қатысты қайшылықты саясаттарды жариялап, тамилдер мен сингальдықтарды ашуландырды. Ол сондай-ақ саяси белсенді буддалық монахтарға шабуыл жасап, буддалық лоббиді ашуландырды, олар Бандаранайке қолдаушылары болды. 1956 жылы сингаль тілі ресми тіл ретінде бекітілді, ал тамил тілі екінші тіл ретінде танылды. Лондонның Жеке кеңес комитетіне шағымдану құқығы жойылды және марксистік бағдарламаның сайлау уәделерін орындау және «иеленуші компаниялардың жалғасып жатқан инвестициясын тоқтату» мақсатымен плантациялар мемлекеттендірілді. 1956 жылы «Сингаль тілі туралы» заң қабылданды. Бұл заң сингаль тілін сауда мен білім берудегі бірінші және басым тіл ретінде белгіледі. Заң дереу күшіне енді. Нәтижесінде, көбінесе бургерлер, көптеген адамдар елден шығып, дискриминацияға ұшырағандықтан шетелде тұруға көшті. 1958 жылы Коломбода сингальдықтар мен тамилдер арасындағы алғашқы ірі қақтығыс үкіметтің тіл саясатының тікелей салдары болды. Жасырын ұяшықтар мен аймақтық басқаруларды құрумен қатар, Виджевера тобы 1970 жылғы сайлау кезінде белсенді рөл атқара бастады. Оның кадрлары Сиримаво Р.Д. Бандаранайке басқарған Біріккен майдан үшін ашық түрде үгіт-насихат жүргізді, бірақ сонымен қатар Бандаранайке пролетариаттың мүдделерін қамтамасыз етпесе, зорлық-зомбылыққа шақыратын плакаттар мен буклеттер таратты. Осы кезеңде жарияланған манифесте топ алғаш рет «Жаната Вимукти Перамуна» деген атты қолданды. Осы жариялымдардың төңкерістік сипатына байланысты Біріккен Ұлттық партия үкіметі Виджевераны сайлау кезінде ұстады, бірақ жеңіске жеткен Бандаранайке оны 1970 жылдың шілде айында босатуға бұйрық берді. Жаңа үкімет әртүрлі ортодоксалдық солшыл топтарды жеңіп алуға тырысқан келесі бірнеше айда саяси толерантты атмосферада ЖВП…

Пасхалық жексенбідегі шабуылдар

2019 жылдың 21 сәуірінде, Пасха жексенбісі күні, Шри-Ланкадағы үш шіркеу және коммерциялық астана Коломбодағы үш жоғары деңгейлі қонақ үйлер бірнеше үйлесімді ислами террористік қанаушы бомбалаулардың нысанасына айналды. Қайтыс болғандардың жалпы саны 267 адамды құрады, оның ішінде кем дегенде 45 шетел азаматы, үш полиция қызметкері және сегіз бомбалаушы болды, сондай-ақ кем дегенде 500 адам жарақаттанды. Осы шабуылдардағы сегіз қанаушының барлығы да Шри-Ланка азаматтары болып, бұрын буддистер мен суфилерге шабуыл жасағаны белгілі, шетелдік байланыстары бар деген күдік тудыратын, жергілікті радикалды ислами ұйым «Ұлттық Таухид Жамаатымен» байланысты болды.

Раджапакса ағайындылары билік басында

Шри-Ланка президенті Майтрипала Сирисена 2019 жылы қайта сайлауға түспеу туралы шешім қабылдады. 2019 жылдың қараша айында өткен президенттік сайлауда бұрынғы соғыс кезеңіндегі қорғаныс министрі Готабая Раджапакса Шри-Ланканың жаңа президенті болып сайланды. Ол Сингала буддистік ұлтшыл партиясы SLPP партиясының үміткері және бұрынғы президент Махинда Раджапаксаның інісі болды. 2020 жылдың тамызында өткен парламенттік сайлауда Раджапакса ағайындылары жетекшілік ететін партия үлкен жеңіске жетті. Шри-Ланканың бұрынғы президенті және қазіргі президенттің інісі Махинда Раджапакса Шри-Ланканың жаңа премьер-министрі болды. 2010 жылдан бері Шри-Ланкада сыртқы қарыздың күрт өсуі байқалды. COVID-19 пандемиясының басталуымен туындаған әлемдік экономикалық төмендеу дағдарысты күшейтті және 2021 жылға қарай сыртқы қарыз елдің ЖІӨ-сінің 101%-ына жетіп, экономикалық дағдарысқа алып келді. 2022 жылдың наурыз айында үкіметтің экономиканы тиімсіз басқаруына қарсы саяси партиялар мен бейтарап топтардың спонтанды және ұйымдасқан наразылықтары туралы хабарлар тарады. 31 наурызда көптеген адамдар Готабая Раджапаксаның резиденциясының маңына жиналып, күніне 12 сағаттан астам электр қуатының өшірілуіне наразылық білдірді. Бұл бастапқыда азаматтардың бейбіт наразылығы болды, бірақ полиция наразылық білдірушілерге көзден жасарғыш газ бен су шашырату құралдарын қолданды, ал наразылық білдірушілер тәртіп сақшыларын тасымалдаған автобусты өртеп жіберді. Үкімет Коломбо қаласында коменданттық сағат жариялады. 2022 жылдың 9 шілдесінде, айлар бойы созылған наразылықтардан кейін, президент резиденциясына наразылық білдірушілер шабуыл жасады. Президент қашып, әскери ұшақпен Мальдив аралдарына қашып кетті. Оның кетуіне бағаның өсуі мен азық-түлік және отын тапшылығына байланысты жаппай наразылықтар себеп болды. Елдің валюталық резервтері азайды және қарыз бойынша төлемдер уақтылы төленбеді. Президент Готабая Раджапакса премьер-министр Ранил Викремесингхеді президент міндетін атқарушы етіп тағайындады, ол батыс провинцияларында төтенше жағдай режимін жариялады. Мыңдаған шри-ланкалық наразылықшылар астана Коломбоның көшелеріне шықты. 2022 жылдың шілдесінде наразылық білдірушілер Коломбодағы Президент резиденциясын басып алды, нәтижесінде Раджапакса елден қашып кетті, ал премьер-министр Ранил Викремесингхе отставкаға кетуге дайын екенін мәлімдеді. Шамамен бір аптадан кейін Парламент Викремесингхеді президенттікке сайлады, 2022 жылдың 20 шілдесінде.