Кіріспе

Бухгалтер-клиент артықшылығы – құпиялылық артықшылығы, немесе дәлірек айтқанда, американдық федералды және штаттық заңда қолданылатын артықшылықтар жиынтығы. Бухгалтер-клиент артықшылықтары екі санатқа бөлінеді: дәлелді артықшылықтар және дәлелді емес артықшылықтар. Дәлелді артықшылық – бұл, жалпы ереже бойынша, сотта сәтті қолданылуы мүмкін артықшылық. Дәлелді емес артықшылық (А) сотта сақталуы мүмкін емес, немесе (Б) артықшылықты беруші заңның талаптарына сәйкес, артықшылық талап етілген хабарламаны жариялауға соттың міндеттемесі болған жағдайда қолданылмайтын артықшылық. Бухгалтер-клиент артықшылығының дәлелді және дәлелді емес түрлері, әдетте, федералдық немесе штаттық заңмен құрылады. Америка заңдары негізделген ағылшын ортақ құқығында, әдетте бухгалтер-клиент артықшылығы болған жоқ. Әсіресе Ұлыбританияда 2002 жылғы Қылмыстық жолмен алынған кірістер туралы заң бухгалтерлерді (сондай-ақ адвокаттарды, банкроттық әкімдерді және т.б.) клиенттерінің салықтан қашу күдігі болған жағдайда, олар туралы клиенттеріне хабарламай, дереу билік органдарына хабарлауға міндеттейді, мұндай іс үшін максималды жаза – 14 жылға бас бостандығынан айыру. Бұл тіпті шығындарды өтеу туралы кездейсоқ талапты анықтаған бухгалтерлерге де қатысты. Канададағы Федералдық апелляциялық сот американдық саясатты ескерді, бірақ оған маңыз бермей, Парламенттің Канадада ұқсас ережені қабылдауы керектігін айтты.

Дәлелдік емес бухгалтерлік клиент құқықтары

Кейбір штаттар бухгалтер-клиент арасындағы дәлелдік мәні жоқ құпиялылықты заңмен бекітті. Мысалы, Техас штатындағы ереже бойынша, тіркелген бухгалтер (CPA) клиентпен байланысты ақпаратты клиенттің келісімінсіз өз еркімен жариялай алмайды. Алайда, бұл құпиялылық, әдетте, Ішкі Кірістер Қызметінің (Internal Revenue Service) әкімшілік шақыруы, 1934 жылғы Бағалы Қағаздар Биржасы Заңы бойынша шақыру немесе сот шешімі болған жағдайда қолданылмайды.

Федералды салықтық практикамен айналысатын уәкілетті тұлға мәртебесі

Федералдық уәкілетті салық кеңесшісінің артықшылығы – АҚШ-тың федералды салық заңдарында қолжетімді шектеулі дәлелдік артықшылық. Бұл артықшылық 1998 жылғы Ішкі кірістер қызметін қайта құру және реформалау туралы заңмен енгізілген Ішкі кірістер кодексіне жасалған түзетуде анықталған:

Салық кеңесіне қатысты, салық төлеуші мен адвокат арасындағы байланысқа қолданылатын құпиялылықтың жалпы құқықтық қорғанысы, салық төлеуші мен федералдық уәкілетті салық кеңесшісі арасындағы байланысқа да қолданылады, егер бұл байланыс салық төлеуші мен адвокат арасында болғанда артықшылықты байланыс деп есептелгенде. Заң бойынша, "федералдық уәкілетті салық кеңесшісі" (немесе FATP) термині – Федералдық заң бойынша Ішкі кірістер қызметі алдында практика жүргізуге уәкілетті жеке тұлғаны білдіреді, мұнда практика Федералдық реттеуге бағынады. "Салық кеңесі" термині – жеке тұлғаның практикалау өкілеттігіне жататын мәселе бойынша берілген кеңесті білдіреді. Дегенмен, FATP артықшылығына қатысты бірнеше маңызды шектеулер бар.

Қылмыстық іс жүргізуде немесе мемлекеттік құқық мәселесінде қолданылмайды

Адвокат-клиент құпиялығынан өзгеше, FATP құпиялығы қылмыстық істерде және мемлекеттік салық іс-шараларында қолданылмайды. Бұл құпиялылықты тек "Ішкі кіріс қызметі алдындағы қылмыстық емес салық мәселесі" және "Америка Құрама Штаттарына қарсы немесе оның бастамасымен Федералды соттағы қылмыстық емес салық ісі" кезінде ғана пайдалануға болады.

Хабарламаның күні FATP артықшылығының қол жетімділігіне әсері

FATP артықшылығы тек 1998 жылдың 22 шілдесінен бастап жасалған хабарламаларға ғана қолданылады. Бұл артықшылық 2004 жылдың 22 қазанына дейін федералды түрде уәкілеттік алған салық кеңесшісі мен корпорацияның директоры, акционері, лауазым иесі, қызметкері, агенті немесе өкілі арасындағы, осы корпорацияның кез келген салықтық беталысқа тікелей немесе жанама қатысуын ілгертуге байланысты жазбаша хабарламаларға қолданылмайды. 2004 жылғы Америка жұмыс орындарын құру туралы заңмен 7525-бап өзгертілді, соның салдарынан артықшылық 2004 жылдың 22 қазанынан бастап жасалған, салықтық беталысқа кез келген адамның (тек корпорация емес) қатысуына қатысты федералды түрде уәкілеттік алған салық кеңесшісін қамтитын жазбаша хабарламаларға қолданылмайды. Бұл артықшылықтың одан әрі шектелуі болып табылады.

Дәрігер

FATP термині адвокатты, CPA-ны, тіркелген агентті немесе тіркелген актуарийді қамтиды. FATP артықшылығы, әдетте CPA немесе тіркелген агент емес бухгалтерлерге қолданылмайды (егер олар тіркелген актуарий ретінде біліктілік алса, басқа). FATP артықшылығы клиент тұратын штаттың заңнамасына сәйкес лицензиясы жоқ CPA-ға да қолданылмауы мүмкін (мысалы, клиент Нью-Джерсиде тұрады, бірақ Нью-Йоркте жұмыс істейді және Нью-Йорк штатында лицензиясы бар, бірақ Нью-Джерсиде жоқ CPA-ға кеңес алады). CPA клиент тұратын штаттың заңнамасына сәйкес лицензиясы болмағандықтан, бұл хабарласу артықшылыққа жатпауы мүмкін.

Салықтық кеңестер мен бизнес кеңестер

FATP артықшылығы тек салық кеңестеріне ғана қатысты. Бұл кеңестер бухгалтер де, клиент те құпия сақтауы тиіс, сонда ғана артықшылық күшінде болады. Егер ақпарат үшінші тұлғаларға жария етілсе, ол құпия болып табылмайды. Бұл артықшылық жалпы бизнес консультацияларына немесе жеке қаржы жоспарлау кеңестеріне қолданбалы емес.

Салық декларациясын дайындау

Салық декларациясын дайындауға қатысты хабарламалар бойынша билік бөлінісі бар. Көптеген сот шешімдері 1998 жылы FATP артықшылығы құрылғанға дейін шығарылған және адвокат-клиент артықшылығына қатысты. Көптеген сот шешімдері салық декларациясын дайындаумен байланысты хабарламалар артықшылықпен қамтылмайтынын көрсетеді. АҚШ-тың 9-шы апелляциялық округінің қабылдаған аргументіне сәйкес, салық декларациясын дайындауға ғана қатысты хабарлама заңгерлік кеңес беруді немесе алуды қамтымайды (мысалы, АҚШ-тың Гуртнерге қарсы ісін қараңыз). АҚШ-тың 8-ші апелляциялық округі салық декларациялары артықшылыққа ие емес деп шешті. Бұл шешімнің негізі салық декларациялары үшінші тарапқа, яғни Ішкі кірістер қызметіне ұсынуға арналған, сондықтан құпиялылықты күтуге болмайды, бұл декларацияның немесе тиісті хабарламаның артықшылықты екенін мәлімдеуге кедерес келтіреді. Бір азшылық пікірі бойынша, артықшылық декларацияда не талап ету керектігі туралы хабарламаға қатысты болуы мүмкін. Тағы бір азшылық пікірі бойынша, мұндай хабарламалар "заңды" кеңес ретінде қарастырылуы мүмкін. Дегенмен, басым көпшілік пікір салық декларациясын дайындаумен байланысты хабарламалар артықшылықпен қорғалмайды дегенді көрсетеді.