Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші Пуникалық соғыс кезінде Ибериядағы маңызды далалық шайқас. Баэкула шайқасы – Екінші Пуникалық соғыс кезінде Ибериядағы маңызды далалық шайқас болды. Сципион Африкан басшылығындағы Рим республикасы мен ибериялық қосымша әскерлер Хасдрубал Барканың карфагендік армиясын жеңіске ұшыратты.
Major field battle in Iberia during the Second Punic War. The Battle of Baecula was a major field battle in Iberia during the Second Punic War. Roman Republican and Iberian auxiliary forces under the command of Scipio Africanus routed the Carthaginian army of Hasdrubal Barca.
Кіріспе
Полибийдің айтуынша, Сципионның күтпеген шабуыл жасап, Карфаго-Нованы басып алғаннан кейін, Ибериядағы үш Карфаген әскері бөлек қалды, ал олардың генералдары бір-бірімен келіспей қалды, осылайша римдіктерге олармен біртіндеп күресуге мүмкіндік берді. 208 жылдың басында Сципион Африканский 30 000 римдік және итальяндық әскерімен және 10 000 испандық қосымша әскерімен бірге Баэтис өзенінің жоғарғы ағысында (қазіргі Гуадалкивир) 30 000 сарбаздық күшті Баэкулада қыстаған Хасдрубал Баркаға қарсы жорыққа шықты. Римдіктердің жақындап келе жатқанын білгеннен кейін, Хасдрубал өзінің лагерін Баэкуланың оңтүстігіндегі биік және тік жартасқа, алдыңғы және артқы жағында өзенмен, ал бүйірлерінде шатқалдармен қорғалған жағдайға көшті. Сонымен қатар, жартас екі деңгейге бөлінді, Хасдрубал жеңіл әскерін төменгі деңгейде, ал негізгі лагерін артқы жағында орналастырды. Сципион келгеннен кейін, мұндай бекінілген позицияға қалай шабуыл жасау керектігіне күмәнданып, бірақ қалған екі Карфаген әскері оның белсенсіздігін пайдаланып, Хасдрубал Баркаға қосылуы мүмкін деп уайымдағандықтан, үшінші күні шара қолданды.
According to Polybius, after Scipio’s surprise attack and capture of Carthago Nova, the three Carthaginian armies in Iberia remained separated, and their generals at odds with each other, thus giving the Romans a chance to deal with them one by one. Early in 208 BC, Scipio Africanus, with 30,000 Roman and Italian troops and 10,000 Spanish auxiliaries, moved against Hasdrubal Barca, whose 30,000 strong force had wintered at Baecula, on the upper reaches of the river Baetis (modern day Guadalquivir). On learning of the Roman approach, Hasdrubal shifted his camp to a strong defensive position – a high and steep plateau south of Baecula, protected by ravines on the flanks and the river to the front and rear. Moreover, the plateau was formed into two steps, on which Hasdrubal posted his light troops on the lower one and his main camp behind. After his arrival, Scipio was at first uncertain as to how to attack such a formidable position, but concerned that the other two Carthaginian armies might take advantage of his inaction and join with Hasdrubal Barca, he took action on the third day.
Шайқас
Негізгі шабуылына кіріспес бұрын, Сципион екі армияны бөліп тұратын аңғардың кіреберісін және Баэкулаға қарай солтүстікке апаратын жолды жабу үшін бір жасақ жіберді, осылайша өзінің негізгі күшін қорғап, карфагендіктердің қашуын қиындатты. Осы алдын ала орналастырулар аяқталғаннан кейін, римдік жеңіл әскерлер алғашқы қадамда карфагендік әскерлерге қарсы шабуылға көшті. Еңкейген беткейге және жебелердің шабуылына қарамастан, римдіктер қолға-қол соғысқа шыққаннан кейін карфагендік жеңіл әскерлерді ығыстыруда қиындық көрмеді. Сципион алдыңғы күштерін нығайтқаннан кейін, карфагендік негізгі лагерінің қанаттарына қысым жасап шабуылдады. Ол Гай Лейлийге қалған ауыр әскердің жартысын жау орналасқан жердің оң жағына, ал өзі сол жағына шабуылдауды бұйырды. Осы уақытта Хасдрубал римдік шабуылды тек қана шайқас деп есептеді (Сципион соңғы шабуылға дейін өзінің негізгі әскерін лагерьде жасырып қойған еді) және өзінің негізгі күштерін дұрыс орналастырмады, сондықтан оның дайындықсыз әскері римдіктердің үш жағынан шабуылына тап болды. Қоршауға түскеніне қарамастан, Хасдрубал өзінің пілдерімен, негізгі жүкті тасымалдайтын керуендерімен және бір бөлігі карфагендік әскерлерімен ешқандай кедергісіз шегінуге үлкерді. Бұл шайқаста оның ең ауыр шығындары жеңіл әскерлері мен ибериялық одақтастары болды. Бұл көбінесе легионерлердің Хасдрубалды қуып жете берудің орнына карфагендік лагерьті тонауға ниеттенгенінен туындады.
Before his main attack, Scipio sent one detachment to block the entrance to the valley separating the two armies and one to the road leading north to Baecula, thus providing security to his main force, while harassing any Carthaginian attempt to retreat. After these preliminary deployments were done, the Roman light troops advanced against their Carthaginian counterparts on the first step. Despite the steep slope, and under a shower of arrows, the Romans had little difficulty driving back the Carthaginian light troops once they got into hand to hand combat. After reinforcing his leading force, Scipio derived a pincer attack on the flanks of the Carthaginian main camp by ordering Gaius Laelius to lead half of the remaining heavy foot to the right of the enemy position, and he himself scaling the left. Hasdrubal, meanwhile, was under the impression that the Roman attack was only a skirmish (Scipio had hidden his main army in camp until the final attack) and failed to properly deploy his main force, thus his ill prepared army was caught on three sides by the Romans. Despite being trapped, Hasdrubal was able to retreat unmolested with his elephants, main baggage train, and some of his Carthaginian troops. It appeared that his main losses in the battle were the majority of his light troops and Iberian allies. This was largely due to the legionnaires' choice to plunder the Carthaginian camp rather than pursue Hasdrubal with any earnestness.
Салдары
Соғыстан кейін Хасдрубал өзінің әлсіреген әскерін (көбінесе келт-ибер жалдамалылар мен галл жауынгерлерінен құралған) Пиреней тауларының батыс жолдары арқылы Галлияға, одан кейін Италияға, ағасы Ганнибалмен қосылу үшін басты. Сципионның Хасдрубалдың Италияға жорығын тоқтатуға келмегені Рим Сенаты тарапынан сынға ұшырады. Сципион Баэкуладағы жеңісін пайдаланып, карфагендіктерді Ибериядан ығыстырмады, керісінше Тарракодағы өзінің базасына қайтуды жөн көрді. Ол Римнің Карфаген Нова және Баэкуладағы жеңістерінен кейін жақтарын ауыстырған көптеген иберия тайпаларымен одақ құрды. 207 жылға қарай карфагендік күштер Иберияға келді және 206 жылы Илипа шайқасындағы шығындарын өтеу үшін соңғы әрекетке кірісті.
After the battle, Hasdrubal led his depleted army (mainly formed by Celtiberian mercenaries and Gallic warriors) over the western passes of the Pyrenees into Gaul, and subsequently into Italy in an attempt to join his brother Hannibal. Scipio's failure to stop Hasdrubal's march to Italy was criticized by the Roman Senate. Scipio did not exploit his victory at Baecula to drive out the Carthaginians from Iberia, instead choosing to withdraw to his base at Tarraco. He secured alliances with many of the Iberian tribes, who switched sides after the Roman successes at Carthago Nova and Baecula. Carthaginian reinforcements landed in Iberia in 207 BC, and would soon launch a final attempt to recover their losses at the Battle of Ilipa in 206 BC.
Негізгі
Полибий; Рим империясының өрлеуі; Аударған Иан Скотт Килверт; 1979; Ливий Тит Ливий; "Ливийдің толық еңбектері"; DelphiClassics. com 2014 (латын және ағылшын тілдерінде)
Polybius; The Rise of the Roman Empire; Trans. Ian Scott Kilvert; 1979;
Livy Titus Livius; "Complete Works of Livy"; DelphiClassics. com 2014 (in Latin & English)