Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
264–241 жж.б.д. Рим мен Карфаген арасындағы соғыс
264–241 BC war between Rome and Carthage
Бірінші Пуникалық соғыс (б.з.б. 264–241 жж.) – Рим мен Карфаген арасында өткен үш соғыстың біріншісі. Бұл екі держава б.з.б. 3 ғасырының басында Батыс Жерорта теңізіндегі ең басты күштер еді. 23 жыл бойы, ежелгі дәуірдегі ең ұзақ және ең ірі теңіз соғысында екі держава үстемдік үшін күресті. Соғыс негізінен Сицилия аралы мен оның айналасындағы суларда, сондай-ақ Солтүстік Африкада өтті. Екі тараптан да зор шығын болды, нәтижесінде Карфаген жеңіліп, Рим Карфагеннен аумақтар алды. Соғыс б.з.б. 264 жылы римдіктердің Мессанада (қазіргі Мессина) Сицилияда бекініп алуымен басталды. Римдіктер аралдағы жалғыз тәуелсіз күш – Сиракузаны өздерімен одақтасуға мәжбүр етіп, Карфагеннің Акрагастағы негізгі базасын қоршауға алды. Б.з.б. 262 жылы Карфагеннің үлкен әскері қоршауды бұзуға тырысты, бірақ Акрага шайқасында ауыр жеңіліске ұшырады. Римдіктер Карфагенге қарсы теңіз күшін құрып, жаңа тактика қолданып, бірнеше жеңіске жетті. Корсикадағы Карфаген базасы басып алынды, бірақ Сардинияға жасалған шабуыл сәтсіз аяқталды, содан кейін Корсикадағы база да жоғалды. Теңіздегі жеңістерін пайдаланып, римдіктер Солтүстік Африкаға шабуыл жасады, бірақ Карфагендіктер оны тойтарып берді. Экном мүйісіндегі шайқаста Карфаген тағы да жеңілді; бұл, қатысқан жауынгерлер саны бойынша тарихтағы ең ірі теңіз шайқасы болуы мүмкін. Шабуыл бастапқыда сәтті болды және б.з.б. 255 жылы Карфаген бейбітшілік туралы келісім сұрады; алайда, ұсынылған шарттар тым қатал болғандықтан, олар соғысты жалғастырып, басқыншыларды жеңді. Римдіктер аман қалғандарын эвакуациялау үшін флот жіберді, ал Карфаген оған қарсылық көрсетті, Африка жағасындағы Гермеум мүйісіндегі шайқаста Карфаген ауыр жеңіліске ұшырады. Рим флоты Италияға қайтып келе жатқанда дауылға түсіп, көптеген кемелерін және 100 мыңнан астам сарбазын жоғалтты. Соғыс жалғасты, бірақ екі тараптың да шешуші үстемдікке қол жеткізе алмады. Б.з.б. 255 жылы Карфаген Акраганы қайта басып алды, бірақ қаланы ұстап тұра алмайтынына көз жеткізіп, оны қиратып, тастап кетті. Римдіктер флотын жылдам қайта құрып, 220 жаңа кеме қосты және б.з.б. 254 жылы Панормусты (қазіргі Палермо) басып алды. Келесі жылы дауылдан 150 кеме жоғалды. Б.з.б. 251 жылы Карфаген Панормусты қайта басып алуға тырысты, бірақ қала қабырғасының сыртындағы шайқаста жеңілді. Римдіктер Сицилияның көп бөлігін басып алды; б.з.б. 249 жылы олар аралдың батыс бөлігіндегі соңғы Карфаген бекіністерін қоршауға алды. Олар Карфаген флотына күтпеген шабуыл жасады, бірақ Дрепана шайқасында жеңілді. Карфаген жеңісін пайдаланып, қалған римдік соғыс кемелерінің көпшілігі Пинтия шайқасында жойылды. Бірнеше жылғы тоқыраудан кейін, римдіктер б.з.б. 243 жылы флотын қайта құрып, Карфаген гарнизондарын тиімді блокадаға алды. Карфаген оларды құтқару үшін флот жинады, бірақ б.з.б. 241 жылы Эгета аралдары шайқасында жойылды, бұл Сицилиядағы Карфаген әскерлерін бейбітшілік туралы келісімдерге отыруға мәжбүр етті. Келісімге қол қойылды. Оның шарттары бойынша Карфаген үлкен сомада өтемақы төледі, ал Сицилия Рим провинциясы болып қосылды. Осыдан бастап Рим Батыс Жерорта теңізіндегі және, жалпы, Жерорта теңізіндегі жетекші әскери державаға айналды. Соғыс кезінде 1000 галера салынған зор еңбек Римнің 600 жылға созылған теңіз үстемдігіне негіз салды. Соғыстың аяқталуы Карфаген империясында ірі, бірақ сәтсіз көтеріліске әкелді. Рим мен Карфаген арасындағы шешілмеген стратегиялық бәсекелестік б.з.б. 218 жылы Екінші Пуникалық соғыстың басталуына себеп болды.
The First Punic War (264–241 BC) was the first of three wars fought between Rome and Carthage, the two main powers of the western Mediterranean in the early 3rd century BC. For 23 years, in the longest continuous conflict and greatest naval war of antiquity, the two powers struggled for supremacy. The war was fought primarily on the Mediterranean island of Sicily and its surrounding waters, and also in North Africa. After immense losses on both sides, the Carthaginians were defeated and Rome gained territory from Carthage. The war began in 264 BC with the Romans gaining a foothold on Sicily at Messana (modern Messina). The Romans then pressed Syracuse, the only significant independent power on the island, into allying with them and laid siege to Carthage's main base at Akragas. A large Carthaginian army attempted to lift the siege in 262 BC but was heavily defeated at the Battle of Akragas. The Romans then built a navy to challenge the Carthaginians, and using novel tactics inflicted several defeats. A Carthaginian base on Corsica was seized, but an attack on Sardinia was repulsed; the base on Corsica was then lost. Taking advantage of their naval victories the Romans launched an invasion of North Africa, which the Carthaginians intercepted. At the Battle of Cape Ecnomus the Carthaginians were again beaten; this was possibly the largest naval battle in history by the number of combatants involved. The invasion initially went well and in 255 BC the Carthaginians sued for peace; the proposed terms were so harsh they fought on, defeating the invaders. The Romans sent a fleet to evacuate their survivors and the Carthaginians opposed it at the Battle of Cape Hermaeum off Africa; the Carthaginians were heavily defeated. The Roman fleet, in turn, was devastated by a storm while returning to Italy, losing most of its ships and over 100,000 men. The war continued, with neither side able to gain a decisive advantage. The Carthaginians attacked and recaptured Akragas in 255 BC but, not believing they could hold the city, they razed and abandoned it. The Romans rapidly rebuilt their fleet, adding 220 new ships, and captured Panormus (modern Palermo) in 254 BC. The next year they lost 150 ships to a storm. In 251 BC the Carthaginians attempted to recapture Panormus, but were defeated in a battle outside the walls. Slowly the Romans had occupied most of Sicily; in 249 BC they besieged the last two Carthaginian strongholdsin the extreme west. They also launched a surprise attack on the Carthaginian fleet but were defeated at the Battle of Drepana. The Carthaginians followed up their victory and most of the remaining Roman warships were lost at the Battle of Phintias. After several years of stalemate, the Romans rebuilt their fleet again in 243 BC and effectively blockaded the Carthaginian garrisons. Carthage assembled a fleet that attempted to relieve them, but it was destroyed at the Battle of the Aegates Islands in 241 BC, forcing the cut off Carthaginian troops on Sicily to negotiate for peace. A treaty was agreed. By its terms Carthage paid large reparations and Sicily was annexed as a Roman province. Henceforth Rome was the leading military power in the western Mediterranean, and increasingly the Mediterranean region as a whole. The immense effort of building 1,000 galleys during the war laid the foundation for Rome's maritime dominance for 600 years. The end of the war sparked a major but unsuccessful revolt within the Carthaginian Empire. The unresolved strategic competition between Rome and Carthage led to the eruption of the Second Punic War in 218 BC.
Негізгі дереккөздер
Пуникалық термині латын сөзі "Punicus" (немесе "Poenicus") шығуымен байланысты, ол "феникиялық" дегенді білдіреді және карфагендіктердің феникиялық тегіне сілтеме жасайды. Бірінші Пуникалық соғыстың барлық аспектілері туралы негізгі дереккөз – грек тарихшысы Полибий (шамамен б.з.д. 200 – б.з.д. 118), ол 167 ж.б.д. Римге кепіл ретінде жіберілген. Оның еңбектерінің ішінде әскери тактика туралы қазір жоғалған нұсқаулық бар, бірақ ол бүгінде б.з.д. 146 жылдан кейін немесе соғыс аяқталғаннан шамамен бір ғасырдан кейін жазылған "Тарихтар" еңбегімен танымал. Полибийдің еңбегі кеңінен объективті және карфагендіктер мен римдіктердің пікірлері арасында бейтарап деп есептеледі. Карфагендіктердің жазбалары 146 ж.б.д. олардың астанасы Карфагенмен бірге жойылған, сондықтан Полибийдің Бірінші Пуникалық соғыс туралы есебі бірнеше, қазір жоғалған грек және латын дереккөздеріне негізделген. Полибий талдамалы тарихшы болған және мүмкіндігінше өзі жазған оқиғаларға қатысқан адамдармен сұхбаттасқан. "Тарихтар" атты 40 кітаптың тек біріншісі Бірінші Пуникалық соғысқа арналған. Полибийдің есебі соңғы 150 жылда көп талқыланды, бірақ қазіргі консенсус оны көбінесе нақты қабылдау болып табылады, ал қазіргі дереккөздердегі соғыс туралы мәліметтер негізінен Полибийдің есебіне сүйенеді. Қазіргі заманғы тарихшы Эндрю Карри "Полибий сенімді болып шығады" деп санайды, ал Крейг Б. Чемпион оны "өте білімді, еңбекқор және көреген тарихшы" деп сипаттайды. Соғыстың басқа да, кейінгі тарихтары бар, бірақ олар фрагментті немесе қысқаша түрінде сақталған. Қазіргі тарихшылар әдетте римдік түрлі жылнамашылардың, әсіресе Ливийдің (Полибийге сүйенген), сицилиялық грек Диодор Сицилийдің, сондай-ақ кейінгі грек жазушылары Аппиан мен Кассиус Дионың жазбаларын ескереді. Классицист Адриан Голдсворти "Полибийдің жазғандары біздің басқа жазбаларымыздан өзгеше болған жағдайда, әдетте артықшылық беріледі" дейді. Басқа дереккөздерге жазулар, жер бетіндегі археологиялық дәлелдер және трирема "Олимпиа" сияқты реконструкциялардан алынған эмпирикалық дәлелдер кіреді. 2010 жылдан бері археологтар Сицилияның батыс жағалауында 19 қоладан жасалған соғыс кемелерінің шаншарларын тапты, олардың арасында римдік және карфагендік шаншарлар бар. Сонымен қатар, он қола дулыға және жүздеген амфоралар табылды. Шаншарлардың жетісі, дулығалардың жетісі және алты толық амфора, көптеген сынықтармен бірге қайта табылды. Шаншарлардың теңіз түбінде батып кеткен соғыс кемелеріне бекітілгені болжануда. Археологтар осы уақытқа дейін табылған артефакттардың орналасуы Полибийдің Эгатес аралдары шайқасы болған жер туралы баяндамасын растайтынын мәлімдеді. Табылған шаншарлардың өлшемдеріне сүйенсек, оларды зерттеген археологтар олардың барлығы триремалардан шыққан деп санайды, бұл Полибийдің барлық соғыс кемелері квинкеремалар болған деген есебіне қайшы келеді. Алайда, олар табылған көптеген амфоралар Полибийдің осы шайқас туралы жазған басқа да мәліметтерінің дұрыстығын растайды деп есептейді: "Бұл археологиялық және тарихи деректердің көптен бері ізделіп келе жатқан үйлесімділігі".
The term Punic comes from the Latin word Punicus (or Poenicus), meaning "Phoenician", and is a reference to the Carthaginians' Phoenician ancestry. The main source for almost every aspect of the First Punic War is the historian Polybius (c. 200 – c. 118 BC), a Greek sent to Rome in 167 BC as a hostage. His works include a now lost manual on military tactics, but he is known today for The Histories, written sometime after 146 BC or about a century after the end of the war. Polybius's work is considered broadly objective and largely neutral as between Carthaginian and Roman points of view. Carthaginian written records were destroyed along with their capital, Carthage, in 146 BC and so Polybius's account of the First Punic War is based on several, now lost, Greek and Latin sources. Polybius was an analytical historian and wherever possible personally interviewed participants in the events he wrote about. Only the first book of the 40 comprising The Histories deals with the First Punic War. The accuracy of Polybius's account has been much debated over the past 150 years, but the modern consensus is to accept it largely at face value, and the details of the war in modern sources are almost entirely based on interpretations of Polybius's account. The modern historian Andrew Curry considers that "Polybius turns out to [be] fairly reliable"; while Craige B. Champion describes him as "a remarkably well informed, industrious, and insightful historian". Other, later, histories of the war exist, but in fragmentary or summary form. Modern historians usually take into account the fragmentary writings of various Roman annalists, especially Livy (who relied on Polybius), the Sicilian Greek Diodorus Siculus, and the later Greek writers Appian and Cassius Dio. The classicist Adrian Goldsworthy states that "Polybius' account is usually to be preferred when it differs with any of our other accounts". Other sources include inscriptions, terrestrial archaeological evidence, and empirical evidence from reconstructions such as the trireme Olympias. Since 2010, 19 bronze warship rams have been found by archaeologists in the sea off the west coast of Sicily, a mix of Roman and Carthaginian. Ten bronze helmets and hundreds of amphorae have also been found. The rams, seven of the helmets, and six intact amphorae, along with a large number of fragments, have since been recovered. It is believed the rams were each attached to a sunken warship when they were deposited on the seabed. The archaeologists involved stated that the location of artefacts so far discovered supports Polybius's account of where the Battle of the Aegates Islands took place. Based on the dimensions of the recovered rams, the archaeologists who have studied them believe they all came from triremes, contrary to Polybius's account that all the warships involved were quinqueremes. However, they believe that the many amphorae identified confirm the accuracy of other aspects of Polybius's account of this battle: "It is the sought after convergence of the archaeological and historical records."
Өмірбаян
Бірінші Пуникалық соғыстан бір ғасыр бұрын Рим Республикасы Оңтүстік Италия материгінде агрессивті түрде кеңейіп отырды. Ол б.з.д. 272 жылы Арно өзенінен оңтүстікке қарайғы Италия жарым аралын жаулап алды, осы кезде Оңтүстік Италияның грек қалалары (Магна Греция) Пирр соғысының аяқталуымен бағынды. Осы кезеңде, қазіргі Тунисте орналасқан астанасы бар Карфаген әскери және саудалық империя ретінде Оңтүстік Испанияның оңтүстік аймақтарына, Солтүстік Африканың жағалауындағы көптеген аймақтарға, Балеар аралдарына, Корсикаға, Сардинияға және Сицилияның батыс жартысына ие болды. 480 жылдан бастап Карфаген Сицилияның грек қалаларымен, Сиракузаның басшылығымен бірнеше нәтижесіз соғыстар жүргізді. 264 жылға қарай Карфаген мен Рим Батыс Жерорта теңізіндегі ең басты күштерге айналды. Екі мемлекет бірнеше рет ресми одақтар арқылы өзара достығын растады: б.з.д. 509, 348 және шамамен 279 жылдары. Қарым-қатынастар жақсы, сауда байланыстары мықты болды. 280-275 ж.б.д. Пирр соғысы кезінде, Эпир патшасы Италияда Риммен және Сицилияда Карфагенмен кезекпен соғысқанда, Карфаген римдіктерге материалдық көмек көрсетті және бір рет теңіз флотын рим әскерін тасымалдау үшін пайдаланды. 289 жылы Сиракуза бұрынғыда жалдаған итальяндық жалдамалы әскерлер тобы Сицилияның солтүстік-шығыс шетіндегі Мессана (қазіргі Мессина) қаласын басып алды. Сиракузаның қысымына ұшыраған мамертиндер 265 жылы Рим мен Карфагеннен көмек сұрады. Карфагендіктер бірінші болып әрекет етіп, Сиракуза патшасы Иеро II-ге ешқандай шара қолданбауға және мамертиндерді Карфаген гарнизонын қабылдауға көндірді. Полибийдің айтуынша, Римде мамертиндердің көмек сұраған өтінішін қабылдау туралы қызу пікірталас болды. Карфагендіктер Мессананы басып алғандықтан, бұл Карфагенмен соғысқа апарып соқтыруы мүмкін еді. Римдіктер бұрын Сицилияға қызығушылық танытпаған және қала иелерінен әділетсіз ұрланған сарбаздарға көмектесуге ниеттенген жоқ. Алайда, олардың көпшілігі Сицилияда бекініп, стратегиялық және қаржылық артықшылықтарды көріп отырды. Тұйыққа тірелген Рим Сенаты, мүмкін Апий Клавдий Каудекс бастамасымен, 264 жылы мәселені халық жиналысына ұсынды. Каудекс іс-қимылға дауыс беруге шақырды және мол олжа алу мүмкіндігін көрсетті; халық жиналысы мамертиндердің өтінішін қабылдауға шешім қабылдады. Каудекс әскери экспедицияның қолбасшысы болып тағайындалды, оған Сицилияға өтіп, Мессанаға рим гарнизонын орналастыру бұйрығы берілді. Соғыс 264 жылы римдіктердің Сицилияға қонуымен басталды. Карфагендіктердің теңіз күштері басым болғанына қарамастан, Мессина бұғазынан римдіктердің өтуіне тиімді қарсылық көрсетілмеді. Каудекс басқаруындағы екі легион Мессанаға аттанды, онда мамертиндер Ханноның (Ұлы Ханномен байланысы жоқ) басқаруындағы карфаген гарнизонын қуды және оларды карфагендіктер де, сиракуздықтар да қоршап алды. Дереккөздерде бұл туралы нақты айтылмаған, бірақ алдымен сиракуздықтар, содан кейін карфагендіктер қоршаудан шықты. Римдіктер оңтүстіске қарай аттанып, Сиракузаны қоршауға алды, бірақ олардың қоршауға алу үшін жеткілікті күштері де, қауіпсіз жабдықтау желілері де болмады, сондықтан олар көп ұзамай кері шегінді. Карфагендіктердің Сицилиядағы соғыстағы алдыңғы екі ғасырдың тәжірибесінен шешуші әрекет жасау мүмкін емес екенін білді; ауыр шығын мен үлкен шығындардан кейін әскери күш-жігерлер әлсіреп қалды. Карфагендік басшылар осы соғыстың да осындай бағытпен өтуін күтті. Осы арада олардың теңіздегі басымдығы соғысты қашықтықта ұстауға мүмкіндік береді, тіпті олар өркендеуді жалғастырады. Бұл оларға римдіктерге қарсы ашық жерде әрекет ететін әскерді жалдауға және төлеуге мүмкіндік береді, ал олардың қамалмен қоршалған қалалары теңіз арқылы қамтамасыз етіліп, қорғаныс базасын қамтамасыз етеді.
The Roman Republic had been aggressively expanding in the southern Italian mainland for a century before the First Punic War. It had conquered peninsular Italy south of the River Arno by 272 BC when the Greek cities of southern Italy (Magna Graecia) submitted at the conclusion of the Pyrrhic War. During this period Carthage, with its capital in what is now Tunisia, had come to dominate southern Spain, much of the coastal regions of North Africa, the Balearic Islands, Corsica, Sardinia, and the western half of Sicily, in a military and commercial empire. Beginning in 480 BC Carthage had fought a series of inconclusive wars against the Greek city states of Sicily, led by Syracuse. By 264 BC Carthage and Rome were the preeminent powers in the western Mediterranean. The two states had several times asserted their mutual friendship via formal alliances: in 509 BC, 348 BC and around 279 BC. Relationships were good, with strong commercial links. During the Pyrrhic War of 280–275 BC, against a king of Epirus who alternately fought Rome in Italy and Carthage on Sicily, Carthage provided materiel to the Romans and on at least one occasion used its navy to ferry a Roman force. In 289 BC a group of Italian mercenaries known as Mamertines, previously hired by Syracuse, occupied the city of Messana (modern Messina) on the north eastern tip of Sicily. Hard pressed by Syracuse, the Mamertines appealed to both Rome and Carthage for assistance in 265 BC. The Carthaginians acted first, pressing Hiero II, king of Syracuse, into taking no further action and convincing the Mamertines to accept a Carthaginian garrison. According to Polybius, a considerable debate then took place in Rome as to whether to accept the Mamertines' appeal for assistance. As the Carthaginians had already garrisoned Messana acceptance could easily lead to war with Carthage. The Romans had not previously displayed any interest in Sicily and did not wish to come to the aid of soldiers who had unjustly stolen a city from its rightful owners. However, many of them saw strategic and monetary advantages in gaining a foothold in Sicily. The deadlocked Roman Senate, possibly at the instigation of Appius Claudius Caudex, put the matter before the popular assembly in 264 BC. Caudex encouraged a vote for action and held out the prospect of plentiful booty; the popular assembly decided to accept the Mamertines' request. Caudex was appointed commander of a military expedition with orders to cross to Sicily and place a Roman garrison in Messana. The war began with the Romans landing on Sicily in 264 BC. Despite the Carthaginian naval advantage, the Roman crossing of the Strait of Messina was ineffectively opposed. Two legions commanded by Caudex marched to Messana, where the Mamertines had expelled the Carthaginian garrison commanded by Hanno (no relation to Hanno the Great) and were besieged by both the Carthaginians and the Syracusans. The sources are unclear as to why, but first the Syracusans, and then the Carthaginians withdrew from the siege. The Romans marched south and in turn besieged Syracuse, but they had neither a strong enough force nor the secure supply lines to prosecute a successful siege, and soon withdrew. The Carthaginians' experience over the previous two centuries of warfare on Sicily was that decisive action was impossible; military efforts petered out after heavy losses and huge expense. The Carthaginian leaders expected that this war would run a similar course. Meanwhile, their overwhelming maritime superiority would allow the war to be kept at a distance, and even for them to continue to prosper. This would allow them to recruit and pay an army that would operate in the open against the Romans, while their strongly fortified cities could be supplied by sea and provide a defensive base from which to operate.
Әскерлер
Римнің ересек ер азаматтары әскери қызметке міндетті болды; көпшілігі жаяу әскер болып қызмет ететін, ал ең байлары атты әскер құрамына кіретін. Дәстүр бойынша римдіктер екі легион құрады, әрқайсысында 4200 жаяу әскер және 300 атты әскер болады. Жаяу әскердің шағын бөлігі найзамен қаруланған шабуылшылар болып қызмет етті. Қалғаны дене бронясы, үлкен қалқан және қысқа қылыштармен жабдықталған ауыр жаяу әскер ретінде жабдықталды. Олар үш қатарға бөлінді, алдыңғы қатар екі найзаны, ал екінші және үшінші қатарлар соққылы найзаны алып жүрді. Легиондық бөлімшелер де, жеке легионерлер де салыстырмалы түрде ашық тәртіпте шайқасты. Әскер әдетте римдік легионды олардың латын одақтастары ұсынған, сондай-ақ мөлшері мен жабдығы жақын легионды біріктіру арқылы құрылатын. Карфагендік азаматтар қалаға тікелей қауіп төнген жағдайда ғана әскерге шақырылатын. Көп жағдайда Карфаген әскерін құру үшін шетелдіктерді жалдады. Көптегендер Солтүстік Африкадан келді, ол түрлі жауынгерлерді ұсынды: үлкен қалқандармен, дулығалармен, қысқа қылыштармен және ұзын найзалармен жабдықталған жаяу әскер; найзамен қаруланған жеңіл жаяу әскер шабуылшылары; найзамен жүретін соққылы атты әскер (сонымен қатар "ауыр атты әскер" деп те аталады); және найзаларды алыстан лақтырып, жақын шайқастан аулақ болған жеңіл атты әскер шабуылшылары. Испания мен Галлия тәжірибелі жаяу әскерді ұсынды; қарусыз әскерлер атойлы шабуылдайтын, бірақ ұрыс созылса, шегініп қалуға бейім болды. Карфагендік жаяу әскердің көпшілігі екі немесе үш қатарға орналасқан, фланк деп аталатын тығыз формацияда шайқасты. Балеар аралдарынан арнайы сүмбіре соққышылар шақырылды. Карфагендіктер соғыс пілдерін де қолданды; сол кезде Солтүстік Африкада жергілікті африкалық орман пілдері болды. Көздер олардың ішінде сауық күштерін сақтайтын мұнаралар болған-жоқпыны нақты көрсетпейді.
Adult male Roman citizens were liable for military service; most would serve as infantry with the wealthier minority providing a cavalry component. Traditionally the Romans would raise two legions, each of 4,200 infantry and 300 cavalry. A small number of the infantry served as javelin armed skirmishers. The balance were equipped as heavy infantry, with body armour, a large shield, and short thrusting swords. They were divided into three ranks, of which the front rank also carried two javelins, while the second and third ranks had a thrusting spear instead. Both legionary sub units and individual legionaries fought in relatively open order. An army was usually formed by combining a Roman legion with a similarly sized and equipped legion provided by their Latin allies. Carthaginian citizens served in their army only if there was a direct threat to the city. In most circumstances Carthage recruited foreigners to make up its army. Many would be from North Africa which provided several types of fighters including: close order infantry equipped with large shields, helmets, short swords and long thrusting spears; javelin armed light infantry skirmishers; close order shock cavalry (also known as "heavy cavalry") carrying spears; and light cavalry skirmishers who threw javelins from a distance and avoided close combat. Both Spain and Gaul provided experienced infantry; unarmoured troops who would charge ferociously, but had a reputation for breaking off if a combat was protracted. Most of the Carthaginian infantry would fight in a tightly packed formation known as a phalanx, usually forming two or three lines. Specialist slingers were recruited from the Balearic Islands. The Carthaginians also employed war elephants; North Africa had indigenous African forest elephants at the time. The sources are not clear as to whether they carried towers containing fighting men.
Әскери-теңіз флоты
Квинкеремес, яғни "бес егілген" деген мағынаны білдіреді, Рим мен Карфаген флоттарының Пуникалық соғыстар кезінде негізгі күш болып табылды. Бұл типтің кең таралғандығы соншалық, Полибий оны жалпы "соғыс кемесі" дегеннің қысқаша атауы ретінде қолданды. Квинкереместе 300 адамнан тұратын экипаж болды: 280 есуші, 20 палуба экипажы және офицерлер. Әдетте, кемеге 40 теңізші, көбінесе кемеге бекітілген сарбаздар да мінгізілді. Жауға шабуыл жасау мүмкіндігі болған жағдайда, олардың саны 120-ға дейін жететін. Есушілерді бірлесіп есуге үйрету, тіпті күрделі маневрлерді орындау үшін ұзақ және қиын жаттығулар қажет болды. Кемені тиімді басқару үшін, есушілердің кем дегенде жартысы тәжірибелі болуы керек еді. Осының салдарынан римдіктер бастапқыда тәжірибелі карфагендіктерге қарағанда нашар жағдайда болды. Бұған қарсы тұру үшін римдіктер "корвус" енгізді – жау кемесінің палубасын тесіп, бекітуге арналған, астыңғы жағында ауыр тікені бар, кең және ұзын көпір. Бұл рим легионерлеріне теңізшілер ретінде жау кемелеріне шабуыл жасап, басып алуға мүмкіндік берді, бұрынғы дәстүрлі шабуыл тактикасы – таранудан гөрі. Барлық соғыс кемелерінде су сызығында орналасқан үш қатарлы қолалы тараулар (рамдар) болды, олардың салмағы 500 кг-ға дейін жететін. Пуникалық соғыстарға дейінгі ғасырда, кемеге шабуыл жасау жиіледі, ал тараулар азайды, себебі осы кезеңде пайдаланылған үлкен және ауыр кемелерде тарау үшін қажетті жылдамдық пен маневрлік қабілет болмады, ал олардың берік құрылысы сәтті шабуыл жасаған жағдайда да тараудың тиімділігін азайтты. Римдіктердің корвусты бейімдеуі осы тенденцияның жалғасы болды және кемелерді басқарудағы бастапқы кемшіліктерін жоғарлады. Алдыңғы бөлігіне қосылған салмақ кеменің маневрлік қабілетіне де, теңізге лайықтылығына да зиян келтірді, ал жаман теңіз жағдайында корвус қолданусыз болып қалды.
Quinqueremes, meaning "five oared", provided the workhorse of the Roman and Carthaginian fleets throughout the Punic Wars. So ubiquitous was the type that Polybius uses it as a shorthand for "warship" in general. A quinquereme carried a crew of 300: 280 oarsmen and 20 deck crew and officers. It would also normally carry a complement of 40 marinesusually soldiers assigned to the shipif battle was thought to be imminent this would be increased to as many as 120. Getting the oarsmen to row as a unit, let alone to execute more complex battle manoeuvres, required long and arduous training. At least half of the oarsmen would need to have had some experience if the ship was to be handled effectively. As a result, the Romans were initially at a disadvantage against the more experienced Carthaginians. To counter this, the Romans introduced the corvus, a bridge wide and long, with a heavy spike on the underside of the free end, which was designed to pierce and anchor into an enemy ship's deck. This allowed Roman legionaries acting as marines to board enemy ships and capture them, rather than employing the previously traditional tactic of ramming. All warships were equipped with rams, a triple set of bronze blades weighing up to positioned at the waterline. In the century prior to the Punic Wars, boarding had become increasingly common and ramming had declined, as the larger and heavier vessels adopted in this period lacked the speed and manoeuvrability necessary to ram, while their sturdier construction reduced the ram's effect even in case of a successful attack. The Roman adaptation of the corvus was a continuation of this trend and compensated for their initial disadvantage in ship manoeuvring skills. The added weight in the prow compromised both the ship's manoeuvrability and its seaworthiness, and in rough sea conditions the corvus became useless.
Сицилия 264 - 256 ж.б.
Соғыстың көп бөлігі Сицилияда немесе оның жанындағы суларда өтті. Жағалаудан алшақтағанда, оның төбелі және құнарсыз жері үлкен күштерді маневрлеуді қиындатты және қорғанысқа басымдық берді. Құрлықтағы әрекеттер көбінесе шабуылдармен, қоршаулармен және кедергі келтірумен шектелді; Сицилиядағы 23 жылдық соғыста бар болғаны екі толыққанды шайқас болды – б.з.д. 262 жылы Акрагас және б.з.д. 250 жылы Панорм. Гарнизондық қызмет және құрлықтағы блокада екі армия үшін де ең көп кездесетін операциялар болды. Римдіктер әдетте жыл сайын екі адамды, консулдар деп аталатын, әскер басшылығына тағайындайтын. Б.з.д. 263 жылы екі консул да 40 мыңдық әскермен Сицилияға жіберілді. Сиракуза қайтадан қоршауға алынды, ал карфагендіктерден көмек күтпеген Сиракуза римдіктермен жылдам бейбіт келісімге келді: ол римдіктердің одақтасы болды, 100 талант күміс өтемақы төледі және, ең бастысы, Сицилиядағы римдік армияны жабдықтауға көмектесуге келісті. Сиракузаның қарсылығы тоқтағаннан кейін бірнеше шағын карфагендік тәуелділіктер римдіктерге көшті. Акрагас (латынша: Agrigentum; қазіргі Агридженто), Сицилияның оңтүстік жағалауының ортасында орналасқан портовый қала, карфагендіктер үшін стратегиялық орталық ретінде таңдалды. Римдіктер б.з.д. 262 жылы оған шабуыл жасап, қоршауға алды. Римдіктердің жеткілікті жабдықтау жүйесі болмады, себебі карфагендік теңіз үстемдігі оларға теңіз арқылы жабдықтауды жеткізуге кедергі келтірді, сонымен қатар олар 40 мыңдық армияны азықтандыруға дағдыланбаған еді. Егін жинау маусымында армияның көп бөлігі егін жинау және азық іздеу үшін кең аумаққа таратылды. Ганнибал Гиско басқаратын карфагендіктер римдіктерді күтпеген жерден шабуылдап, олардың лагеріне еніп кірді; римдіктер қайта жиналып, карфагендіктерді жеңді; осы оқиғадан кейін екі тарап та сақтық танытты. Сонымен қатар, Карфаген Африкада әскер жинады, оны Сицилияға тасыды. Оның құрамында 50 мың жаяу әскер, 6 мың атты әскер және 60 піл болды, оған Ганнибалдың ұлы Ханно басшылық етті; олардың арасында лигуриялықтар, кельттер және ибериялықтар да болды. Қоршау басталғаннан кейін бес ай өткен соң Ханно Акрагасқа көмекке келді. Ол тек биік жерде лагерь құрып, ұсақ шайқастар жасады және әскерін жаттықтырды. Екі айдан кейін, б.з.д. 261 жылы көктемде, ол шабуылға шықты. Карфагендіктер Акрагас шайқасында ауыр шығынға ұшырап жеңілді. Римдіктер, екі консул Луций Постумий Мегеллус және Квинт Мамилий Витул басшылығында, карфагендіктердің пілдерін және жүктерін тартып алды. Сол түні римдіктердің назары ауғанда карфагендік гарнизон қашып кетті. Келесі күні римдіктер қаланы және оның тұрғындарын басып алып, 25 мың адамды құлдыққа сатты. Римдіктердің осы жеңісінен кейін соғыс бірнеше жылға үзіліп, екі тараптың да шағын жеңістеріне толы болды, бірақ нақты бағыт болмады. Бұл ішінара римдіктердің көптеген ресурстарын Корсика мен Сардинияға қарсы нәтижесіз науқанға, содан кейін Африкаға да нәтижесіз экспедицияға жұмсауының нәтижесі болды. Акрагасты басып алғаннан кейін римдіктер батысқа қарай Митистратонды жеті ай бойы қоршауға алды, бірақ сәттілікке жете алмады. Б.з.д. 259 жылы олар солтүстік жағалаудағы Термаға қарай жылды. Римдік әскерлер мен олардың одақтастары арасында дау туғаннан кейін, олар жеке-жеке лагерьлер құрды. Хамилкар осы мүмкіндікті пайдаланып, қарсы шабуыл жасады, лагерьін тастап келе жатқан бір топты күтпеген жерден шабуылдап, 4000-6000 адамды өлтірді. Гамилькар Сицилияның орталығындағы Эннаны және оңтүстік-шығыстағы Сиракузаға жақын орналасқан Камаринаны басып алды. Гамилькар бүкіл Сицилияны басып алуға жақын еді. Келесі жылы римдіктер Эннаны қайта басып алып, ақырында Митистратонды жаулап алды. Содан кейін олар Панормусқа (қазіргі Палермоға) көшті, бірақ Хиппананы басып алғанмен, кері шегінуге мәжбүр болды. Б.з.д. 258 жылы олар ұзақ қоршаудан кейін Камаринаны қайта басып алды. Келесі бірнеше жыл бойы Сицилияда ұсақ шабуылдар, шайқастар және кішігірім қалалардың бір жақтан екінші жаққа өтуі жалғасты.
Much of the war was to be fought on, or in the waters near, Sicily. Away from the coasts, its hilly and rugged terrain made manoeuvring large forces difficult and favoured defence over offence. Land operations were largely confined to raids, sieges, and interdiction; in 23 years of war on Sicily there were only two full scale pitched battlesAkragas in 262 BC and Panormus in 250 BC. Garrison duty and land blockades were the most common operations for both armies. It was the long standing Roman procedure to appoint two men each year, known as consuls, to each lead an army. In 263 BC both consuls were sent to Sicily with a force of 40,000. Syracuse was again besieged, and with no Carthaginian assistance anticipated, Syracuse rapidly made peace with the Romans: it became a Roman ally, paid an indemnity of 100 talents of silver and, perhaps most importantly, agreed to help supply the Roman army in Sicily. Following the defection of Syracuse, several small Carthaginian dependencies switched to the Romans. Akragas (Latin: Agrigentum; modern Agrigento), a port city halfway along the south coast of Sicily, was chosen by the Carthaginians as their strategic centre. The Romans marched on it in 262 BC and besieged it. The Romans had an inadequate supply system, partly because the Carthaginian naval supremacy prevented them from shipping supplies by sea, and they were not in any case accustomed to feeding an army as large as 40,000 men. At harvest time most of the army was dispersed over a wide area to harvest the crops and to forage. The Carthaginians, commanded by Hannibal Gisco, sortied in force, taking the Romans by surprise and penetrating their camp; the Romans rallied and routed the Carthaginians; after this experience both sides were more guarded. Meanwhile, Carthage had recruited an army, which assembled in Africa and was shipped to Sicily. It was composed of 50,000 infantry, 6,000 cavalry and 60 elephants, and was commanded by Hanno, son of Hannibal; it was partly made up of Ligurians, Celts and Iberians. Five months after the siege began, Hanno marched to Akragas's relief. When he arrived, he merely camped on high ground, engaged in desultory skirmishing and trained his army. Two months later, in spring 261 BC, he attacked. The Carthaginians were defeated with heavy losses at the Battle of Akragas. The Romans, under both consulsLucius Postumius Megellus and Quintus Mamilius Vitulus pursued, capturing the Carthaginians' elephants and baggage train. That night the Carthaginian garrison escaped while the Romans were distracted. The next day the Romans seized the city and its inhabitants, selling 25,000 of them into slavery. After this success for the Romans, the war became fragmented for several years, with minor successes for each side, but no clear focus. In part this was because the Romans diverted many of their resources to an ultimately fruitless campaign against Corsica and Sardinia, and then into the equally fruitless expedition to Africa. After taking Akragas the Romans advanced westward to besiege Mytistraton for seven months, without success. In 259 BC they advanced toward Thermae on the north coast. After a quarrel, the Roman troops and their allies set up separate camps. Hamilcar took advantage of this to launch a counter attack, taking one of the contingents by surprise as it was breaking camp and killing 4,000–6,000. Hamilcar went on to seize Enna, in central Sicily, and Camarina, in the south east, dangerously close to Syracuse. Hamilcar seemed close to overrunning the whole of Sicily. The following year the Romans retook Enna and finally captured Mytistraton. They then moved on Panormus (modern Palermo), but had to withdraw, although they did capture Hippana. In 258 BC they recaptured Camarina after a lengthy siege. For the next few years petty raiding, skirmishing and the occasional defection of a smaller town from one side to the other continued on Sicily.
Рим флотын құру
Сицилиядағы соғыс тоқтап қалды, себебі карфагендіктер бекіністері мықты қалалары мен қалашықтарын қорғауға күш салды; олар көбінесе жағалауда орналасқандықтан, римдіктердің басым армиясын қолдану арқылы олардың жабдықталуын және күшейтілуін тоқтату мүмкін болмады. Соғыстың орталық нүктесі теңізге ауысты, онда римдіктердің тәжірибесі аз еді; бұрын теңіз күшіне қажеттілік туғанда, олар көбінесе латын және грек одақтастары ұсынған шағын эскадрильяларға сүйенген. 260 ж. римдіктер флот құруға кірісті және өз үлгілері үшін құлаған карфагендік квинкереманы пайдаланды. Кеме жасау саласында жаңа болғандықтан, римдіктер карфагендік кемелерге қарағанда ауыр, баяу және маневрлеуі қиын кемелер жасады. Римдіктер 120 соғыс кемесін салып, 260 ж. б.з.д. Сицилияға жіберіп, экипаждарына негізгі жаттығулар жүргізуді тапсырды. Сол жылы консул Гней Корнелий Сципион 17 кемемен Сицилияның солтүстік-шығыс жағалауынан шамалы қашықтықта орналасқан Липари аралдарына жетіп, аралдардың маңызды порты Липараны басып алуға тырысты. Карфагендік флотқа Акрагастың гарнизонына қолбасшылық еткен генерал Ганнибал Гиско басшылық етті. Римдіктердің бұл әрекеті туралы естіген Ганнибал Будес басқаруымен 20 кеме жіберді. Карфагендіктер түнгі уақытта келді және римдіктерді портта тұтқынға алды. Будестің кемелері шабуылдады, ал Сципионның тәжірибесіз сарбаздары аз қарсылық көрсетті. Римдіктердің бір бөлігі қорқып, ішкі аймаққа қашты, ал консул тұтқынға алынды. Римдіктердің барлық кемелері жаулап алынды, көбісі аз зақымдалған. Бірнеше күннен кейін Ганнибал 50 карфагендік кемемен барлау жүргізіп, қашып құтылды, бірақ көптеген кемелерін жоғалтты. Осы шайқастан кейін римдіктер кемелеріне корвусты орнатты. Сципионның әріптес консулы Гай Дуилий рим әскерінің бөлімдерін бағыныстыларына тапсырып, флотқа қолбасшылық етті. Ол дереу теңізге шығып, шайқас іздеді. Екі флот Мила жағалауында Мила шайқасында кездесті. Ганнибалдың 130 кемесі болды, ал тарихшы Джон Лазенби Дуилийдің шамамен осынша кемесі болғанын есептейді. Карфагендіктер өз экипаждарының тәжірибесінің артықшылығы және кемелерінің жылдамдығы мен маневрлеу қабілетіне сенімді болғандықтан, жеңіске жететініне үміттенеді және римдіктермен жылдам жақындасу үшін формацияны бұзды. Карфагендіктердің алғашқы 30 кемесі корвуспен ұсталды және римдіктер оларды сәтті басып алды, соның ішінде Ганнибалдың кемесі де – ол қайықпен қашып құтылды. Қалған карфагендіктер римдіктерді бүйірден немесе арттан шабуылдауға тырысты. Римдіктер қарсы шара қолданып, тағы 20 карфагендік кемені жаулап алды. Карфагендіктер аман қалды және римдіктерге қарағанда жылдамдықтары арқасында қашып құтылуға мүмкіндік алды. Дуилий римдіктер басып алған Сегеста қаласын құтқару үшін теңізге шықты. 262 жылдан бастап карфагендік кемелер Сардиния мен Корсикадан Италия жағалауына шабуыл жасады. Миладан кейінгі жылы, б.з.д. 259 ж., консул Луций Корнелий Сципион Корсикадағы Алерияға қарсы флоттың бір бөлігін бастап, оны басып алды. Содан кейін ол Сардиниядағы Ульбияға шабуыл жасады, бірақ кері шегінді, сонымен қатар Алерияны да жоғалтты. 258 ж. Рим флоты Сардинияның батысындағы Сульци қаласының жанында Сульци шайқасында Карфаген флотының кішкентай флотымен соғысып, ауыр жеңіліске ұшырады. Карфагендік қолбасшы Ганнибал Гиско өз әскерін тастап, Сульциге қашып кетті, кейіннен оның сарбаздары оны тұтқынға алып, айқышқа шегеледі. Осы жеңіске қарамастан, Сардиния мен Сицилияға қарсы бір мезгілде шабуыл жасауға тырысқан римдіктер оны пайдалана алмады, сондықтан Карфаген бақылауындағы Сардинияға жасалған шабуыл тоқтатылды. 257 ж. Рим флоты Солтүстік-Шығыс Сицилиядағы Тиндарис маңында тоқтағанда, карфагендік флот оның бар екенін білмей, жайылған формацияда өтіп кетті. Рим қолбасшысы Гай Атилиус Регул Тиндарис шайқасын бастау үшін дереу шабуылға бұйрық берді. Бұл Рим флотының бұзылған түрде теңізге шығуына әкелді. Карфагендіктер жылдам әрекет етіп, Римнің алғашқы он кемесінің тоғызын соғып, батырды. Римнің негізгі күштері әрекетке кіріскенде, олар Карфагеннің сегіз кемесін батырып, он кемені жаулап алды. Карфагендіктер Римдіктерге қарағанда жылдамдықтары арқасында қайтадан қашып құтылды. Содан соң римдіктер Липари мен Мальтаға шабуыл жасады.
The war in Sicily reached a stalemate, as the Carthaginians focused on defending their well fortified towns and cities; these were mostly on the coast and so could be supplied and reinforced without the Romans being able to use their superior army to interdict. The focus of the war shifted to the sea, where the Romans had little experience; on the few occasions they had previously felt the need for a naval presence they had usually relied on small squadrons provided by their Latin or Greek allies. In 260 BC Romans set out to construct a fleet and used a shipwrecked Carthaginian quinquereme as a blueprint for their own. As novice shipwrights, the Romans built copies that were heavier than the Carthaginian vessels, making them much slower and less maneuvrable. The Romans built 120 warships and despatched them to Sicily in 260 BC for their crews to carry out basic training. One of the consuls for the year, Gnaeus Cornelius Scipio, sailed with the first 17 ships to arrive to the Lipari Islands, a little way off the north east coast of Sicily, in an attempt to seize the islands' main port, Lipara. The Carthaginian fleet was commanded by Hannibal Gisco, the general who had commanded the garrison of Akragas, and was based at Panormus, some from Lipara. When Hannibal heard of the Romans' move he despatched 20 ships under Boodes to the town. The Carthaginians arrived at night and trapped the Romans in the harbour. Boodes' ships attacked and Scipio's inexperienced men offered little resistance. Some Romans panicked and fled inland and the consul himself was taken prisoner. All of the Roman ships were captured, most with little damage. A little later, Hannibal was scouting with 50 Carthaginian ships when he encountered the full Roman fleet. He escaped, but lost most of his ships. It was after this skirmish that the Romans installed the corvus on their ships. Scipio's fellow consul, Gaius Duilius, placed the Roman army units under subordinates and took command of the fleet. He promptly sailed, seeking battle. The two fleets met off the coast of Mylae in the Battle of Mylae. Hannibal had 130 ships, and the historian John Lazenby calculates that Duilius had approximately the same number. The Carthaginians anticipated victory, due to the superior experience of their crews, and their faster and more manoeuvrable galleys, and broke formation to close rapidly with the Romans. The first 30 Carthaginian ships were grappled by the corvus and successfully boarded by the Romans, including Hannibal's ship – he escaped in a skiff. Seeing this, the remaining Carthaginians swung wide, attempting to take the Romans in the sides or rear. The Romans successfully countered and captured a further 20 Carthaginian vessels. The surviving Carthaginians broke off the action, and being faster than the Romans were able to escape. Duilius sailed to relieve the Roman held city of Segesta, which had been under siege. From early 262 BC Carthaginian ships had been raiding the Italian coast from bases on Sardinia and Corsica. The year after Mylae, 259 BC, the consul Lucius Cornelius Scipio led part of the fleet against Aléria in Corsica and captured it. He then attacked Ulbia on Sardinia, but was repulsed, and also lost Aléria. In 258 BC a stronger Roman fleet engaged a smaller Carthaginian fleet at the Battle of Sulci off the city of Sulci, in western Sardinia, and inflicted a heavy defeat. The Carthaginian commander Hannibal Gisco, who abandoned his men and fled to Sulci, was later captured by his soldiers and crucified. Despite this victory, the Romanswho were attempting to support simultaneous offensives against both Sardinia and Sicilywere unable to exploit it, and the attack on Carthaginian held Sardinia petered out. In 257 BC the Roman fleet happened to be anchored off Tyndaris in north east Sicily when the Carthaginian fleet, unaware of its presence, sailed past in loose formation. The Roman commander, Gaius Atilius Regulus, ordered an immediate attack, initiating the Battle of Tyndaris. This led to the Roman fleet in turn putting to sea in a disordered manner. The Carthaginians responded rapidly, ramming and sinking nine of the leading ten Roman ships. As the main Roman force came into action they sank eight Carthaginian ships and captured ten. The Carthaginians withdrew, again being faster than the Romans and so able to make off without further loss. The Romans then raided both the Liparis and Malta.
Африкаға шабуыл
Римнің Мила мен Сулкидегі теңіз жеңістері және Сицилиядағы соқпаққа түсуі оларды теңізге негізделген стратегия қабылдауға және Солтүстік Африкадағы Карфагеннің орталықтарына шабуыл жасап, Карфагенге (Тунис маңында) қауіп төндіру жоспарын жасауға итермеледі. Екі тарап та теңіз үстемдігін орнатуға ниеттеніп, әскери-теңіз күштерін күшейтуге және сақтап тұруға көп қаржы мен адам күшін жұмсады. Римдік флот 330 соғыс кемесінен және белгісіз көлік кемелерінен тұрды. Олар 256 ж.б.д. шамасында Рим порты Остиядан шықты, оған жылдың консулдары Марк Атилий Регул мен Луций Манлий Вульсо Лонг қолбасшылық етті. Римдіктер Сицилиядағы әскерлерінен шамамен 26 000 легионерді кемеге мінгізіп, Африкаға өтіп, қазіргі Тунис айманына шабуыл жасауды жоспарлады. Карфагендіктер римдіктердің ниетін біліп, оларды тоқтату үшін Ұлы Ханно мен Гамилкар басшылығымен Сицилияның оңтүстік жағалауындағы барлық 350 соғыс кемесін жинады. 290 000-ға дейін теңізшілер мен жауынгерлерді тасымалдайтын 680-ге жуық соғыс кемесімен Экном қабырғасы шайқасы тарихтағы ең ірі теңіз шайқасы болуы мүмкін, себебі оған қатысқан жауынгерлердің саны көп болды. Шайқас басталғанда карфагендіктер кеме басқарудағы шеберлігі арқасында жеңіске жететініне үміттене отырып, бастаманы өз қолына алды. Бір күндік, ұзақ және шатас шайқастан кейін карфагендіктер жеңілді, 30 кемесі батып, 64 кемесі римдіктерге тұтқынға түсті, ал римдіктер 24 кемесінен айрылды. Жеңіске жеткеннен кейін Регул басқаратын рим әскері Африкаға, Бон түбегіндегі Аспис (қазіргі Келибия) маңына қонды және карфагендік ауылдарды тонауға кірісті. Ұзақ қоршаудан кейін Аспис басып алынды. Римдік кемелердің көпшілігі Сицилияға қайтты, ал Регул 15 000 жаяу әскермен және 500 атты әскермен Африкадағы соғысты жалғастыру үшін қалды. Регул Адис қаласын қоршауға алды. Карфагендіктер Сицилиядан Гамилкарды 5 000 жаяу әскермен және 500 атты әскермен қайтарды. Гамилкар, Хасдрубал және үшінші генерал Бостар атты әскер мен пілдерімен күшті, римдік әскерге шамамен тең әскердің бірлескен қолбасшылығына тағайындалды. Карфагендіктер Адис қаласының жанындағы төбеде лагерь құрды. Римдіктер түнгі уақытта шабуыл жасап, таңертең екі бағыттан лагерьге күтпеген шабуыл жасады. Шатас шайқастан кейін карфагендіктер жеңіліп, қашқа жол тартты. Олардың шығындары белгісіз, бірақ пілдері мен атты әскері аз шығынмен құтылды. Римдіктер одан әрі ілгерілеп, тек Карфагеннен ғана Тунис қаласын басып алды. Римдіктер Тунистен Карфаген маңындағы аймандарға шабуыл жасап, оларды қиратты. Көңілі қалып, карфагендіктер бейбітшілік сұрады, бірақ Регул тым қатал талаптар қойды, сондықтан карфагендіктер соғысты жалғастыруға шешім қабылдады. Спарталық жалдамалы әскердің қолбасшысы Ксантиппке олардың әскерін даярлау міндеті жүктелді. 255 ж.б.д. Ксантипп 12 000 жаяу әскер, 4 000 атты әскер және 100 пілден тұратын әскермен римдіктерге қарсы шығып, Тунис шайқасында оларды жеңді. Шамамен 2 000 римдік Асписке қайтып келді, 500 адам, соның ішінде Регул тұтқынға алынды, ал қалғандары қаза тапты. Ксантип карфагендік генералдардың қызғанышынан қорқып, ақысын алып, Грекияға оралды. Римдіктер аман қалғандарын эвакуациялау үшін флот жіберді. Олар Бон қабырғасынан (қазіргі Тунистің солтүстік-шығысында) карфагендік флотпен тоқтатылды және Гермеум қабырғасы шайқасында карфагендіктер ауыр жеңіліске ұшырады, 114 кемесін жоғалтты. Римдік флот Италияға қайтып келе жатқанда дауылға тап болды, оның 464 кемесінен 384 кеме батып, 100 000 адам қаза тапты, олардың көпшілігі римдік емес латын одақтастары болды. Корвустың болуы римдік кемелерді әдеттен тыс теңізге жарамсыз еткен болуы мүмкін, одан кейін олардың қолданылуы туралы ешбір жазба қалмаған.
Rome's naval victories at Mylae and Sulci, and their frustration at the stalemate in Sicily, led them to adopt a sea based strategy and to develop a plan to invade the Carthaginian heartland in North Africa and threaten Carthage (close to Tunis). Both sides were determined to establish naval supremacy and invested large amounts of money and manpower in maintaining and increasing the size of their navies. The Roman fleet of 330 warships and an unknown number of transports sailed from Ostia, the port of Rome, in early 256 BC, commanded by the consuls for the year, Marcus Atilius Regulus and Lucius Manlius Vulso Longus. The Romans embarked approximately 26,000 legionaries from the Roman forces on Sicily shortly before the battle. They planned to cross to Africa and invade what is now Tunisia. The Carthaginians knew of the Romans' intentions and mustered all their 350 warships under Hanno the Great and Hamilcar, off the south coast of Sicily to intercept them. With a combined total of about 680 warships carrying up to 290,000 crew and marines, the ensuing Battle of Cape Ecnomus was possibly the largest naval battle in history by the number of combatants involved. At the start of the battle the Carthaginians took the initiative, hoping their superior ship handling skills would tell. After a day of prolonged and confused fighting the Carthaginians were defeated, losing 30 ships sunk and 64 captured to Roman losses of 24 ships sunk. After the victory the Roman army, commanded by Regulus, landed in Africa near Aspis (modern Kelibia) on the Cape Bon Peninsula and began ravaging the Carthaginian countryside. After a brief siege, Aspis was captured. Most of the Roman ships returned to Sicily, leaving Regulus with 15,000 infantry and 500 cavalry to continue the war in Africa; Regulus laid siege to the city of Adys. The Carthaginians had recalled Hamilcar from Sicily with 5,000 infantry and 500 cavalry. Hamilcar, Hasdrubal and a third general called Bostar were placed in joint command of an army which was strong in cavalry and elephants and was approximately the same size as the Roman force. The Carthaginians established a camp on a hill near Adys. The Romans carried out a night march and launched a surprise dawn attack on the camp from two directions. After confused fighting the Carthaginians broke and fled. Their losses are unknown, although their elephants and cavalry escaped with few casualties. The Romans followed up and captured Tunis, only from Carthage. From Tunis the Romans raided and devastated the immediate area around Carthage. In despair, the Carthaginians sued for peace but Regulus offered such harsh terms that the Carthaginians decided to fight on. Charge of the training of their army was given to the Spartan mercenary commander Xanthippus. In 255 BC Xanthippus led an army of 12,000 infantry, 4,000 cavalry and 100 elephants against the Romans and defeated them at the Battle of Tunis. Approximately 2,000 Romans retreated to Aspis; 500, including Regulus, were captured; the rest were killed. Xanthippus, fearful of the envy of the Carthaginian generals he had outdone, took his pay and returned to Greece. The Romans sent a fleet to evacuate their survivors. It was intercepted by a Carthaginian fleet off Cape Bon (in the north east of modern Tunisia) and in the Battle of Cape Hermaeum the Carthaginians were heavily defeated, losing 114 ships captured. The Roman fleet was devastated by a storm while returning to Italy, with 384 ships sunk from their total of 464 and 100,000 men lost, the majority non Roman Latin allies. It is possible that the presence of the corvus made the Roman ships unusually unseaworthy; there is no record of them being used after this disaster.
Сицилия 255248 б.з.д.
Б.з.д. 255 жылы дауылда флотының көп бөлігін жоғалтқан римдіктер оны жылдам қалпына келтіріп, 220 жаңа кеме қосты. 254 жылы карфагендіктер Акрагасты шабуылдап басып алды, бірақ қаланы ұстай алмайтындарына көз жеткізіп, оны өртеп, қабырғаларын қиратты да кетіп қалды. Осы кезде римдіктер Сицилияға қарсы шабуылға шықты. Олардың екі консулының басқаруымен бүкіл флот сол жылдың басында Панормусқа шабуыл жасады. Қала қоршалып, блокадаға алынды, қоршау машиналарын орнатысты. Олар қала қабырғаларын бұзып, римдіктер шабуылдап сыртқы бөлігін басып алды. Ішкі қала дереу берілді. 14 000 тұрғыны өтемақы төлеп құтылды, ал қалған 13 000 адам құлдыққа сатылды. Батыс Сицилияның көп бөлігі римдіктерге көшті: Иетас, Солос, Петра және Тиндарис келісімге келді. 253 жылы римдіктер назарын Африкаға қайта бұрып, бірнеше шабуылдар жасады. Карфагеннің шығысындағы Солтүстік Африка жағалауына шабуыл жасап оралғанда, 220 кемеден тұратын флоттың тағы 150 кемесі дауылдан зардап шекті. Олар қайтадан флотты қалпына келтірді. Келесі жылы римдіктер Сицилияның солтүстік-батысына назар аударды. Олар Лилибеумға әскери экспедиция жіберді. Жолда римдіктер Карфагеннің Селинус және Гераклея Миноа қалаларын басып алып, өртеп жіберді, бірақ Лилибеумды ала алмады. 252 жылы олар Панормустың құлауынан оқшауланған Терма мен Липараны басып алды. Полибийдің сөзінше, 252 және 251 жылдары олар карфагендіктер Сицилияға әкелген соғыс пілдерінен қорқып, шайқастан аулақ болды. 251 жылдың жаз соңында карфагендік қолбасшы Хасдрубал, Африкада Регулмен кездескен, Сицилиядан қысқа уақытқа жартылай әскерімен кеткен консул туралы естіп, Панормусқа шабуыл жасап, аймақты қиратты. Егін жинау үшін таратылған рим әскері Панормусқа қайта оралды. Хасдрубал батыл түрде әскерінің көп бөлігін, соның ішінде пілдерді де қала қабырғаларына қарай жылжытты. Рим қолбасшысы Луций Цецилий Метелл карфагендіктерді мазақтау үшін шабуылшыларын жіберіп, қала ішіндегі қоймадан найзалармен қамтамасыз етті. Жер римдіктердің қоршауында салынған бекіністермен жабылған, пілдердің алға жылжуына кедері келтірді. Желбезектің тізімімен шашыратылған пілдер арттарынан келе жатқан карфагендік жаяу әскерінің арасынан қашып шықты. Метелл карфагендіктердің сол жақ қанатына үлкен күш жіберіп, олардың тәртіпсіз қарсыластарына шабуыл жасады. Карфагендіктер қашқа жол тартты; Метелл он пілді ұстады, бірақ оларды қууға рұқсат бермеді. Қазіргі заманғы есептерде екі тараптың да шығындары туралы мәлімет жоқ, ал қазіргі тарихшылар 20 000 – 30 000 карфагендіктердің қаза болғаны туралы кейінірек айтылғандарды сенімсіз деп санайды. Панормустағы жеңісімен жігерленген римдіктер 249 жылы Сицилиядағы Карфагеннің басты базасы Лилибеумға қарсы аттанды. Сол жылғы консулдар Публий Клавдий Пулхер мен Луций Юний Пулл басқаруымен үлкен әскер қаланы қоршап алды. Олар флоттарын қайта құрды, 200 кеме портты блокадалады. Блокаданың басында 50 карфагендік квинкерема Сицилияның батысында орналасқан Эгатес аралдарына жиналды. Батыстан қатты жел соққан кезде олар римдіктердің әрекет етуіне үлкермей, Лилибеумға жетіп, күшейтулер мен көптеген жабдықтарды түсірді. Олар түнде кетіп, римдіктердің қолына түспей, карфагендік атты әскерін эвакуациялады. Римдіктер Лилибеумға баратын жолды топырақ пен ағашпен қоршап, қабырғалармен бекітті. Олар порттың кіреберісін ауыр ағаш бұрғысымен жабуға бірнеше рет тырысты, бірақ теңіз жағдайына байланысты сәттілікке жете алмады. Карфаген гарнизоны блокаданы бұзушылармен, жеңіл және маневрлі квинкеремалармен, жақсы даярланған экипаждармен және тәжірибелі теңізшілермен қамтамасыз етілді. Пулхер жақын маңдағы Дрепана (қазіргі Трапани) қаласының портында орналасқан карфагендік флотқа шабуыл жасауға шешім қабылдады. Рим флоты түнде шабуыл жасау үшін кетіп қалды, бірақ қараңғыда шашырап кетті. Карфагендік қолбасшы Адхербал өз флотын теңізге шығарып, Дрепана шайқасында тұтқындалып, қарсы шабуылға ұшырағанға дейін үлкерді. Римдіктер жағаға тіреліп, ауыр күндік шайқастан кейін жақсы жаттықтырылған экипаждары бар, маневрлеуге қабілетті карфагендік кемелерге қатты ұшырады. Бұл Карфагеннің соғыстағы ең үлкен теңіз жеңісі болды. Карфаген теңіз шабуылына көшті, Пинтиас шайқасында тағы бір ауыр теңіз жеңісін тіркеп, римдіктерді теңізден ығыстырды. Рим тағы да үлкен флотты құрауға жеті жыл уақыт қажет болды, ал Карфаген ақшаны үнемдеп, жұмыс күшін босату үшін кемелерінің көп бөлігін резервке алды.
Having lost most of their fleet in the storm of 255 BC, the Romans rapidly rebuilt it, adding 220 new ships. In 254 BC the Carthaginians attacked and captured Akragas, but not believing they could hold the city, they burned it, razed its walls and left. Meanwhile, the Romans launched a determined offensive in Sicily. Their entire fleet, under both consuls, attacked Panormus early in the year. The city was surrounded and blockaded, and siege engines set up. These made a breach in the walls which the Romans stormed, capturing the outer town and giving no quarter. The inner town promptly surrendered. The 14,000 inhabitants who could afford it ransomed themselves and the remaining 13,000 were sold into slavery. Much of western inland Sicily now went over to the Romans: Ietas, Solous, Petra, and Tyndaris all came to terms. In 253 BC the Romans changed their focus to Africa again and carried out several raids. They lost another 150 ships, from a fleet of 220, to a storm while returning from raiding the North African coast east of Carthage. They rebuilt again. The next year the Romans shifted their attention to north west Sicily. They sent a naval expedition toward Lilybaeum. En route, the Romans seized and burned the Carthaginian hold out cities of Selinous and Heraclea Minoa, but they failed to take Lilybaeum. In 252 BC they captured Thermae and Lipara, which had been isolated by the fall of Panormus. Otherwise they avoided battle in 252 and 251 BC, according to Polybius because they feared the war elephants which the Carthaginians had shipped to Sicily. In late summer 251 BC the Carthaginian commander Hasdrubalwho had faced Regulus in Africahearing that one consul had left Sicily for the winter with half of the Roman army, advanced on Panormus and devastated the countryside. The Roman army, which had been dispersed to gather the harvest, withdrew into Panormus. Hasdrubal boldly advanced most of his army, including the elephants, towards the city walls. The Roman commander Lucius Caecilius Metellus sent out skirmishers to harass the Carthaginians, keeping them constantly supplied with javelins from the stocks within the city. The ground was covered with earthworks constructed during the Roman siege, making it difficult for the elephants to advance. Peppered with missiles and unable to retaliate, the elephants fled through the Carthaginian infantry behind them. Metellus had opportunistically moved a large force to the Carthaginian's left flank, and they charged into their disordered opponents. The Carthaginians fled; Metellus captured ten elephants but did not permit a pursuit. Contemporary accounts do not report either side's losses, and modern historians consider later claims of 20,000–30,000 Carthaginian casualties improbable. Encouraged by their victory at Panormus, the Romans moved against the main Carthaginian base on Sicily, Lilybaeum, in 249 BC. A large army commanded by the year's consuls Publius Claudius Pulcher and Lucius Junius Pullus besieged the city. They had rebuilt their fleet, and 200 ships blockaded the harbour. Early in the blockade, 50 Carthaginian quinqueremes gathered off the Aegates Islands, which lie to the west of Sicily. Once there was a strong west wind, they sailed into Lilybaeum before the Romans could react and unloaded reinforcements and a large quantity of supplies. They evaded the Romans by leaving at night, evacuating the Carthaginian cavalry. The Romans sealed off the landward approach to Lilybaeum with earth and timber camps and walls. They made repeated attempts to block the harbour entrance with a heavy timber boom, but due to the prevailing sea conditions they were unsuccessful. The Carthaginian garrison was kept supplied by blockade runners, light and manoeuvrable quinqueremes with highly trained crews and experienced pilots. Pulcher decided to attack the Carthaginian fleet, which was in the harbour of the nearby city of Drepana (modern Trapani). The Roman fleet sailed by night to carry out a surprise attack, but became scattered in the dark. The Carthaginian commander Adherbal was able to lead his fleet out to sea before they were trapped and counter attacked in the Battle of Drepana. The Romans were pinned against the shore and after a hard day's fighting were heavily defeated by the more manoeuvrable Carthaginian ships with their better trained crews. It was Carthage's greatest naval victory of the war. Carthage turned to the maritime offensive, inflicting another heavy naval defeat at the Battle of Phintias and all but swept the Romans from the sea. It was to be seven years before Rome again attempted to field a substantial fleet, while Carthage put most of its ships into reserve to save money and free up manpower.
Қорытынды
248 ж.б.д. Карфагендіктер Сицилияда тек екі қаланы бақылап тұрды: Лилибаум мен Дрепана; олар жақсы бекітілген және батыс жағалауда орналасқан, онда римдіктер өздерінің басым армиясын қолдану мүмкіндігінсіз, оларды жабдықтауға және нығайтуға болатын. 247 ж.б.д. Сицилиядағы карфагендік әскерге қолбасшылыққа тағайындалған Хамилкар Баркаға тек шағын әскер берілді және карфагендік флот біртіндеп қайтарылды. Рим мен карфагендік күштері арасындағы қақтығыстар карфагендік стратегияға сәйкес келетін ұсақ масштабты құрлықтағы операцияларға дейін төмендеді. Гамилькар Дрепананың солтүстігіндегі Эрикс бекінісінен фабиандық стратегияны қолданып, біріктірілген қару-жарақ тактикасын пайдаланды. Бұл партизандық соғыс рим легиондарын ұстап тұрды және Карфагеннің Сицилиядағы бағынысын сақтады. 20 жылдан астам соғыс салдарынан екі мемлекет те қаржылық және демографиялық тұрғыдан құлдырады. Карфагеннің қаржылық жағдайының дәлелі ретінде Птолемейлік Египеттен 2000 таланттық қарыз сұрауы, бірақ одан бас тартуы. Рим де банкротқа жақын болды және соғыс басталғаннан бері теңіз күші мен легиондарын жұмыспен қамтамасыз ететін ересек ер адамдардың саны 17 пайызға азайды. Голдсуорти римдіктердің адам күшінің жоғалуын «қорқынышты» деп сипаттады. 243 ж.б.д. соңында, егер олар Дрепана мен Лилибаумды басып алмаса, блокаданы теңізге дейін кеңейте алмайтындарын түсінген Сенат жаңа флот құруға шешім қабылдады. Мемлекеттік қазынасы таусылғаннан кейін Сенат Римнің ең бай азаматтарына қарыз сұрап, соғыс жеңілгеннен кейін Карфагеннен алынатын өтемақы есебінен әрқайсысына бір кеме салуға қаржы бөлді. Нәтижесінде шамамен 200 квинкеремадан тұратын флот құрылды, ол мемлекеттік қаражат есебінен салынбаған, жабдықталған және толықтырылған. Римдіктер жаңа флотының кемелерін ерекше жақсы қасиеттері бар тұтқынға алынған блокадалық кемеге үлгі етті. Осы кезде римдіктер кеме жасау саласында тәжірибелі болғандықтан, сынақтан өткен кеме үлгісі бойынша жоғары сапалы квинкеремаларды өндірді. Маңыздысы, корвустан бас тартылды, бұл кеменің жылдамдығы мен маневрлеуін жақсартты, бірақ римдіктерді тактиканы өзгертуге мәжбүр етті; карфагендіктерді жеңу үшін олар керемет сарбаздар емес, керемет теңізшілер болуы керек еді. Карфагендіктер Сицилияға азық-түлік жеткізу үшін үлкен флот құрды. Содан кейін ол жерде орналасқан карфагендік әскердің көп бөлігін теңізшілер ретінде пайдалануға кірісті. Олар Гай Лутаций Катул мен Квинт Валериус Фальто басқаратын римдік флотпен кездесіп, Аигат аралдары шайқасында жақсы даярланған римдіктер адам жетіспейтін және жақсы даярланбаған карфагендік флотты жеңді. Бұл шешуші жеңіске қол жеткізгеннен кейін римдіктер Сицилиядағы Лилибаум мен Дрепанаға қарсы құрлықтағы операцияларын жалғастырды. Карфагендік Сенат басқа флотты құруға қажетті ресурстарды бөлуге құлықсыздық танытты. Оның орнына ол Гамилькарға римдіктермен бейбіт келісімге келуді бұйырды, ол оны өзінің бағыныстысы Жискоға тапсырды. Лутаций келісіміне қол қойылды, осымен Бірінші Пуникалық соғыс аяқталды: Карфаген Сицилиядан шығып кетті, соғыс кезінде тұтқындалған барлық тұтқындарды қайтарды және он жыл ішінде 3200 таланттық өтемақы төледі.
By 248 BC the Carthaginians held only two cities on Sicily: Lilybaeum and Drepana; these were well fortified and situated on the west coast, where they could be supplied and reinforced without the Romans being able to use their superior army to interfere. When Hamilcar Barca took command of the Carthaginians on Sicily in 247 BC he was only given a small army and the Carthaginian fleet was gradually withdrawn. Hostilities between Roman and Carthaginian forces declined to small scale land operations, which suited the Carthaginian strategy. Hamilcar employed combined arms tactics in a Fabian strategy from his base at Eryx, north of Drepana. This guerrilla warfare kept the Roman legions pinned down and preserved Carthage's foothold in Sicily. After more than 20 years of war, both states were financially and demographically exhausted. Evidence of Carthage's financial situation includes their request for a 2,000 talent loan from Ptolemaic Egypt, which was refused. Rome was also close to bankruptcy and the number of adult male citizens, who provided the manpower for the navy and the legions, had declined by 17 percent since the start of the war. Goldsworthy describes Roman manpower losses as "appalling". In late 243 BC, realizing they would not capture Drepana and Lilybaeum unless they could extend their blockade to the sea, the Senate decided to build a new fleet. With the state's coffers exhausted, the Senate approached Rome's wealthiest citizens for loans to finance the construction of one ship each, repayable from the reparations to be imposed on Carthage once the war was won. The result was a fleet of approximately 200 quinqueremes, built, equipped, and crewed without government expense. The Romans modelled the ships of their new fleet on a captured blockade runner with especially good qualities. By now, the Romans were experienced at shipbuilding, and with a proven vessel as a model produced high quality quinqueremes. Importantly, the corvus was abandoned, which improved the ships' speed and handling but forced a change in tactics on the Romans; they would need to be superior sailors, rather than superior soldiers, to beat the Carthaginians. The Carthaginians raised a larger fleet which they intended to use to run supplies into Sicily. It would then embark much of the Carthaginian army stationed there to use as marines. It was intercepted by the Roman fleet under Gaius Lutatius Catulus and Quintus Valerius Falto, and in the hard fought Battle of the Aegates Islands the better trained Romans defeated the undermanned and ill trained Carthaginian fleet. After achieving this decisive victory, the Romans continued their land operations in Sicily against Lilybaeum and Drepana. The Carthaginian Senate was reluctant to allocate the resources necessary to have another fleet built and manned. Instead, it ordered Hamilcar to negotiate a peace treaty with the Romans, which he left up to his subordinate Gisco. The Treaty of Lutatius was signed and brought the First Punic War to its end: Carthage evacuated Sicily, handed over all prisoners taken during the war, and paid an indemnity of 3,200 talents over ten years.
Салдары
Бұл соғыс 23 жылға созылды, бұл рим-грек тарихындағы ең ұзақ соғыс және ежелгі әлемдегі ең ірі теңіз шайқасы болды. Карфаген соғысына қатысқан жалдамалы әскерлерге толық ақы төлеуден жалтарды. Соңында олар көтеріліс жасады, ал оларға көптеген наразы жергілікті топтар да қосылды. Олар үлкен қиындықпен және қатыгездікпен басылды. 237 ж.б.д. Карфаген көтерілісшілерге тәркіленген Сардиния аралын қайтару үшін әскери жорық ұйымдастырды. Римдіктер бұл әрекетті соғыс жариялау деп есептеді. Олардың бейбіт талаптары – Сардиния мен Корсиканы беру және қосымша 1200 таланттық өтемақы төлеу болды. 30 жылдық соғыстан әлсіреген Карфаген Риммен қайтадан қақтығысудың орнына келісімге келді; қосымша төлем және Сардиния мен Корсикадан бас тарту шартына қосымша ретінде тіркелді. Римнің осы әрекеттері Карфагенде ашу-ыза тудырды, олар Римнің өз жағдайын дұрыс түсінбеді деп санайтын, және Екінші Пуникалық соғысының басталуына себепкер болды. Гамилкар Барканың көтерілісші жалдамалы әскерлер мен африкалық көтерілісшілерді жеңудегі басты рөлі Барцид әулетінің беделін және билігін арттырды. 237 ж.б.д. Гамилкар көптеген қарт әскерлерін Карфагеннің Иберияның оңтүстігіндегі (қазіргі Испания) иеліктерін кеңейту үшін жорыққа бастап кетті. Келесі 20 жыл ішінде бұл жартылай тәуелсіз Барцид феодалына айналды және Римге төленетін үлкен өтемақыны төлеуге жұмсалатын күмістің көп бөлігі осы жерден алынды. Рим үшін Бірінші Пуникалық соғыстың аяқталуы Италия түбегінен тысқары жерлерге кеңеюдің бастамасы болды. Сицилия бұрынғы претор басқаратын Сицилия провинциясы ретінде Римнің алғашқы провинциясына айналды. Сицилия Рим үшін астық көзі ретінде маңызды болды. Сардиния мен Корсика біріктіріліп, претор басқаратын римдік провинцияға және астық көзіне айналды, бірақ римдіктер жергілікті тұрғындарды басып тастау үшін күрескендіктен, кем дегенде келесі жеті жыл бойы күшті әскери күштер қажет болды. Сиракузаға Иеро II өмір бойына номиналды тәуелсіздік және одақтас мәртебесі берілді. Осыдан бастап Рим Батыс Жерорта теңізі және жалпы Жерорта теңізі аймағындағы жетекші әскери державаға айналды. Римдіктер соғыс кезінде 1000-нан астам галера салды. Мұндай кемелерді салу, оларды жарақтандыру, оқыту, жабдықтау және күтіп ұстау тәжірибесі Римнің теңізде 600 жылға жуық үстемдік етуіне негіз болды. Батыс Жерорта теңізін қай мемлекет бақылауы керек деген мәселе шешілмеді, ал Карфаген 218 ж.б.д. Римнің қорғауындағы Сагунтум қаласын қоршағанда Риммен Екінші Пуникалық соғыстың басталуына себепкер болды.
The war lasted 23 years, the longest war in Romano Greek history and the greatest naval war of the ancient world. In its aftermath Carthage attempted to avoid paying in full the foreign troops who had fought its war. Eventually they rebelled and were joined by many disgruntled local groups. They were put down with great difficulty and considerable savagery. In 237 BC Carthage prepared an expedition to recover the island of Sardinia, which had been lost to the rebels. Cynically, the Romans stated they considered this an act of war. Their peace terms were the ceding of Sardinia and Corsica and the payment of an additional 1,200 talent indemnity. Weakened by 30 years of war, Carthage agreed rather than enter into a conflict with Rome again; the additional payment and the renunciation of Sardinia and Corsica were added to the treaty as a codicil. These actions by Rome fuelled resentment in Carthage, which was not reconciled to Rome's perception of its situation, and are considered contributory factors in the outbreak of the Second Punic War. The leading role of Hamilcar Barca in the defeat of the mutinous foreign troops and African rebels greatly enhanced the prestige and power of the Barcid family. In 237 BC Hamilcar led many of his veterans on an expedition to expand Carthaginian holdings in southern Iberia (modern Spain). Over the following 20 years this was to become a semi autonomous Barcid fiefdom and the source of much of the silver used to pay the large indemnity owed to Rome. For Rome, the end of the First Punic War marked the start of its expansion beyond the Italian Peninsula. Sicily became the first Roman province as Sicilia, governed by a former praetor. Sicily would become important to Rome as a source of grain. Sardinia and Corsica, combined, also became a Roman province and a source of grain, under a praetor, although a strong military presence was required for at least the next seven years, as the Romans struggled to suppress the local inhabitants. Syracuse was granted nominal independence and ally status for the lifetime of Hiero II. Henceforth Rome was the leading military power in the western Mediterranean, and increasingly the Mediterranean region as a whole. The Romans had built more than 1,000 galleys during the war, and this experience of building, manning, training, supplying and maintaining such numbers of ships laid the foundation for Rome's maritime dominance for 600 years. The question of which state was to control the western Mediterranean remained open, and when Carthage besieged the Roman protected town of Saguntum in eastern Iberia in 218 BC it ignited the Second Punic War with Rome.