Кіріспе

Ағылшын полярлық зерттеушісі сэр Хью Уиллоуби (ф. 1544; 1554 жылы қайтыс болды) – ағылшын сарбазы және Арктикаға ерте саяхатшы. Ол Генрих VIII сарайында қызмет етіп, Шотландия жорығында шайқасты, онда батылдығы үшін рыцарь атағын алды. 1553 жылы Лондон саудагерлері оны үш кемеден тұратын флотқа Солтүстік-Шығыс жолын табу үшін жетекші етіп тағайындады. Уиллоуби және екі кеменің экипаждары сапар барысында қаза тапты, ал үшінші кеме, «Эдвард Бонавентур», Ричард Канцлер басқаруымен Ресеймен ұзақ мерзімді, табысты сауда қатынастарын орнатты.

Өмірбаян

Уиллоуби – Дербиширдегі Миддлтоннан шыққан сэр Генри Уиллоубидің үшінші және кіші ұлы, Ричард III және Генри VII сарайларында қызмет еткен бай және беделді джентльмен. 1487 жылы Сток-Филд шайқасынан кейін Генри VII оны рыцарьлыққа ие етті. Хью Уиллоуби Генрих VIII сарайында түрлі лауазымдарда болды, содан кейін 1544 жылғы Шотландия жорығында капитан ретінде әскери қызметке қатысты. Ол Лейтте Эдвард Сеймур, Сомерсеттің бірінші герцогы, кейін Гертфорд графы тарапынан рыцарь атанды. 1548 жылдың ақпанында ол Томас Карлайлмен және 50 атты әскермен бірге Уилтон графы Грейдің бұйрығымен «Билли мұнарасын» басып алуға жіберілді. Ол Тирлестен қамалы орнындағы бекіністің командирі болды және 1550 жылға дейін қызмет етті, шотландтар мен француздың қоршауына қарсы тұрып, жеңіске жетті. 1551 жылы ол тағы да шекаралық аймақтарда және шығыс марштарында жорықтар жасады. 1552 жылы Сомерсеттің құлауы мен өлім жазасы Уиллоубидің беделіне әсер етті және оны басқа мүмкіндіктер іздеуге итермеледі. 1553 жылы Лондон саудагерлері мен сарайлықтар барлау және сауда экспедициясын қаржыландырды. Себастьян Кабот ұйымдастырған олар, Солтүстік-Шығыс теңіз жолы арқылы Қиыр Шығысқа жол табуды үміттенеді. Бастапқыда «Жаңа жерлерге саяхат жасайтын саудагерлер компаниясы» деп аталған сауда ұйымы, «Мәскеу компаниясы» деген атаумен танымал болды. Уиллоуби осы экспедицияны басқаруға өтініш білдірді және теңіз тәжірибесі жеткіліксіз болғанымен, оның әулетінің беделі мен «соғыс ісіндегі ерекше шеберлігі» үшін таңдалды. Бұл жаңалық Мәскеудегі патшаға жеткізілді, ол кемелерді қауіпсіз сақтауға бұйрық берді және ағылшындардың оларды қайтарып алуын күту үшін Ақ теңізге жеткізді. 1556 жылы ғана кемелерді Ресейден Лондонға қайтару үшін экипаж жіберілді. Уиллоубидің денесі де үйге тасымалдау үшін кемеге салынды делінген. 1556 жылдың 20 шілдесінде Сент-Николастан шыққаннан кейін екі кеме Норвегияның батыс жағалауына жеткенде, дауылға тап болып, екеуі де суға батты. Уиллоубидің күнделігі басқа кемемен Англияға аман-есен жетті. 1590 жылдары Уильям Баренц та солтүстік-шығыс жолға тырысты, Новая Земля маңында мұзға тоғысты, сонымен қатар қаза тапты, бірақ оның бір бөлігі экипажы үйге оралды және Баренц теңізі оның құрметіне аталды.