Кіріспе

Үнді кинорежиссері

Ананд Патвардан (18 ақпан 1950 жылы туған) – үнді деректі фильмдерін түсіретін режиссер, әлеуметтік-саяси және адам құқықтарына бағытталған фильмдерімен танымал. Оның кейбір фильмдері Үндістанда діни фундаментализмнің, сектанттық және касталық жікшілдіктің күшеюін, ал басқалары ядролық ұлтшылдық пен тұрақты емес даму мәселелерін зерттейді. Ең танымал фильмдері: «Бомбей: Біздің қаламыз» (Хамара Шахар) (1985), «Достардың естелігі» (1990), «Құдай атымен» (Рам ке Наам) (1992), «Әке, ұл және қасиетті соғыс» (1995), «Нармада күнделігі» (1995), «Соғыс және бейбітшілік» (2002), «Джей Бхим, серік» (2011), «Ақыл» (2018) және «Әлем – бір отбасы» (2023) ұлттық және халықаралық наградаларға ие болды.

Өмірбаян

Патвардан 1950 жылдың 18 ақпанында Бомбей штатының Бомбей қаласында (қазіргі Мумбай, Махараштра) дүниеге келген. 1970 жылы Мумбай университетінде ағылшын әдебиеті бакалаврын, 1972 жылы Брандейс университетінде социология бакалаврын, ал 1982 жылы Макгилл университетінде коммуникация ғылымдары магистрін аяқтаған. Ол Оскар академиясының мүшесі.

Фильмдер

Патварданның дерлік барлық деректі фильмдері Үндістан үкіметінің цензурасына тап болып, кейіннен сот арқылы шешілгеннен кейін ақталды. Оның «Бомбей: Біздің қаламыз» фильмі төрт жылдық сот процесінен кейін теледидарда көрсетілді, ал «Әке, ұл және қасиетті соғыс» (1995) 2004 жылы Еуропаның жетекші деректі фильмдер журналы DOX тарапынан барлық уақыттағы 50 ең есте қаларлық халықаралық деректі фильмнің бірі деп танылды. «Әке, ұл және қасиетті соғыс» 2006 жылы, түсірілгеннен кейін 11 жыл өткен соң, он жылға созылған сот таласынан кейін, елдің Жоғарғы соты фильмді қысқартусыз телеарнаға көрсетуді бұйырғаннан кейін Үндістанның ұлттық телеарнасы Дордаршанда көрсетілді. Орталық киносертификаттау кеңесі (CBFC) 2002 жылы шыққан «Соғыс және бейбітшілік» атты келесі фильмін сертификаттаудан бас тартты. Кеңес сертификаттау үшін алдымен 21 тілмеге түзетулер енгізуді талап етті. Патвардан үкіметке сотқа жүгінді, нәтижесінде фильм бір жылдан астам уақытқа тыйым салынды. Алайда, сот арқылы шешілген даудан кейін Патвардан фильмді бірде-бір тілмеге түзетусіз көрсету құқығын алды. Бұрынғы фильмдеріндей, Патвардан да ұлттық телеарна Дордаршанды осы фильмді ұлттық желіде көрсетуге мәжбүрлеу үшін сәтті күресті. Ол 2005 жылы көп экранды кинотеатрларда көрсетілді. 2011 жылы түсірілген «Джай Бхим, серік» атты деректі фильмі 1997 жылы Мумбайдағы Рамабай колониясында далиттерге қарсы полиция атысы оқиғасына негізделген. 14 жылға созылған бұл фильм Патварданның ұзақ мансабындағы маңызды кезең деп саналады. 2013 жылы Шеффилд халықаралық кинофестивалі Патварданды «Шабыт сыйлығымен» марапаттады. 2014 жылы Мумбай халықаралық кинофестивалі оған В. Шантарамның өмірлік жетістіктері үшін сыйлық берді. BFI сұхбатында болашақ деректі фильмдерді жасаушыларға үндеу жасауды сұрағанда, Патвардан әйгілі түрде: «Ешқандай үндеу жоқ. Егер оны жасамасаң, ол жаныңды жейді» деді.

Саяси көзқарастар

2023 жылдың желтоқсанында Патвардан 50-ге жуық басқа кинорежиссерлермен бірге «Либерасьон» газетінде жарияланған ашық хатқа қол қойды. Аталған хатта 2023 жылы Израильдің Газа жолағына жасаған әскери шабуылы кезінде атысты тоқтатуды, бейбіт азаматтарды өлтіруге соққы беруді тоқтатуды, сондай-ақ гуманитарлық көмек жеткізу үшін Газаға гуманитарлық дәліз құруды және кепілдерді босатуды талап етті.