Томас Нейрн: Шотландиялық саяси теоретик және тәуелсіздік жақтасы

Кіріспе

Шотландтық саяси теоретик (1932–2023)

Томас Куннингэм Найрн (2 маусым 1932 – 21 қаңтар 2023) – шотландтық саяси теоретик және ғалым. Ол Дурхэм университетінің Үкімет және халықаралық қатынастар мектебінің құрметті ғылыми қызметкері болды. Ол эссе жазушы және Шотландия тәуелсіздігін қолдаушы ретінде танымал болды.

Ерте өмір

Найрн 1932 жылғы 2 маусымда Файф қаласындағы Фрейчиде бастауыш мектеп директорының ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Данфермлин орта мектебінде және Эдинбург өнер колледжінде оқыды. 1956 жылы Эдинбург университетін философия мамандығы бойынша бітірді. Найрн 1968 жылы Хорнси өнер колледжінде лекция оқып ұлттық даңққа ие болды, сол кезде ол студенттік оккупацияға қатысты. Оқкупация сол кездегі білім беру жүйесіне қатысты маңызды сынды ұсынды. Билік бақылауды қайта орнатқаннан кейін ол жұмыстан босатылды. Содан кейін үш онжылдық бойы тұрақты университет қызметінен тыс қалды. 1972-1976 жылдары Амстердамдағы Трансұлттық институтында жұмыс істеді, бірақ оны жалпы еуропалық ойлау орталығына айналдыруға жасаған тың тырысы сәтсіз аяқталғаннан кейін қызметтен кетті. Бұл 1789 жылғы француз революциясынан бері антиклерикализм және республикалық идеологияға қарсы континенталдық Еуропалық қозғалыс ретінде анықталды. Керісінше, Найрн ұзақ жылдар бойы еуропалық интеграцияны жақтады, бұл пікірін алғаш рет 1973 жылы жарық көрген «Еуропаға қарсы солшылдар» еңбегінде білдірді, сол кезде Ұлыбританиядағы солшыл көзқарас бұл идеяға қарсы болды. Ол Шотландияның тәуелсіздігін, сондай-ақ билікті Шотландия парламенті мен Уэльс Ассамблеясына беруді қолдады және 1990-2000 жылдардағы Блэр лейбористік үкіметін осы органдарға жеткілікті өкілеттік бермегені үшін сынады. Шотландия элитасын сынға салғанымен, Найрн Шотландияның экономикалық әлеуеті Лондонға биліктің шоғырлануымен және британдық мемлекеттің архаикалық сипатымен шектелгенін айтты. NLR мақалаларының антологиясы «Британияның ыдырауы» (1977, 1982 жылы қайта жаңартылды) – Найрнның ұлтшылдық тақырыбындағы ең танымал кітабы. Бұл – дүниежүзілік ұлтшылдықтың пайда болуын марксистік тұрғыдан талдау. Көбінесе Найрн империализмнің орталық елдерден (Батыс Еуропа) шет елдерге (Африка, Азия, Австралия және т.б.) ықпалы шет елдердегі элиталарды өздерінің қанағаттанбаған халықтарын жұмылдыруға итермелегенін айтады. Олар жергілікті артефакттар мен оқиғаларға негізделген күшті мифтер мен әңгімелер жасады. Оның сөзіне сүйенсек, шет елдердегі зиялылар романтизм мен популизмнен шабыт алды. Оған арналған тарауда Енох Пауэлл осы екі дәстүрдің ішіндегі орны көрсетілген. Найрнның ұлтшылдыққа қатысты идеялары 2016 жылдан бастап Ұлыбританияның Brexit келіссөздері және Шотландияның Еуропалық Одақта қалу ниеті кезінде талқыланды, оның маңызды еңбектері қайта басылды.

Nairn was born on 2 June 1932 in Freuchie, Fife, the son of a primary school headmaster. He attended Dunfermline High School and the Edinburgh College of Art before graduating from the University of Edinburgh with an MA in Philosophy in 1956. Nairn came to national prominence as a lecturer at Hornsey College of Art during 1968, where he became involved in a student occupation. The occupation offered a major critique of the education system at the time. After the authorities regained control, he was dismissed. He was then absent from secure university posts for three decades. He was at the Transnational Institute, Amsterdam, from 1972 to 1976, but resigned when his efforts to steer it towards becoming a pan European thinktank failed. which was defined as the continental European movement to anti clericalism and Republicanism since the 1789 French Revolution. By contrast, Nairn was long an advocate of European integration, an argument he first put forward in The Left Against Europe (1973), when leftist opinion in the UK was very much against the idea. He was an advocate of Scottish independence as well as devolution of power to the Scottish Parliament and the Welsh Assembly and criticised the 1990s–2000s Blair Labour government for not giving those bodies enough power. While critical of Scottish elites, Nairn considered that Scotland's economic potential had been limited by the concentration of power in London in combination with what he claimed was the archaic nature of the British state. An anthology of NLR articles, The Break Up of Britain (1977, revised 1982) is the best known of Nairn's books on the nationalism theme. It is a Marxist critique of the emergence of worldwide nationalism. Essentially, Nairn contends that imperialism from the core countries (Western Europe) amongst the peripheral nations (Africa, Asia, Australia, etc.) motivated the peripheral elites to mobilise their exploited masses. As such, they created powerful myths and stories based on local artefacts and local happenings. The peripheral intelligentsia, as he denoted them, were inspired by both romanticism and populism. In a chapter devoted to him, Enoch Powell is placed in both traditions. Nairn's ideas on nationalism were in the news during Britain's protracted Brexit negotiations from 2016, and Scotland's desire to remain in the European Union; his major works have been reprinted.

Құрметтер

2009 жылы Найрн Австралияның Әлеуметтік ғылымдар академиясының мүшесі сайланды.