Кіріспе

Редди патшалығы немесе Кондавиду Редди патшалығы (1325–1448 жж.) Оңтүстік Үндістанда Пролая Вема Редди құрған. Редди әулеті билеген аймақтың көп бөлігі қазіргі Андхра-Прадеш штатының жағалау және орталық бөліктеріне кіреді. Олар Бахмани сұлтандығына көмектесіп, Алтыншының қызы соғысында Виджаянагар империясын жеңіске жеткізді.

Этимология

Телугу тіліндегі "Рэдди" термині, оның бұрынғы түрлері "Радди", "Раттоди" және "Раттакуди" атаулары, санскрит тіліндегі "Раштракута" терминімен байланысты болды және ауыл шаруашылығы жерлерін өңдеуді ұйымдастырумен және салық жинаумен жауапты болған ауыл басшыларын белгілеу үшін қолданылды. VII ғасырдан бастап Раттакуди отбасыларының кейбір өкілдері патшалықтардың басқару жүйесінде маңызды қызметтер атқарды. Бір мыс тақташада әулеттің негізін қалаушының әкесі "саинья найяка", яғни әскер командирі деп көрсетілген.

Шығу тегі

1323 жылы Какатия патшалығының құлауы, Туглак әулетінің шабуылдарынан кейін, Андхра аймағында саяси бос кеңістік тудырды. Ислам басқыншылары аймақты тиімді бақылауда ұстай алмады және олардың арасындағы үздірліссіз қақтығыстар, жергілікті телугу жауынгерлерінің әскери шеберлігімен қосылып, 1347 жылға қарай бүкіл аймақтың жоғалуына әкелді. Осының нәтижесінде Мусунурилер (бастапқыда Андхра жағалауында орналасқан) және Телангана аймағындағы Речарлалар билікке келді, ал жағалау аймағында үшінші жауынгерлік ру – Панта тайпасының Реддилері пайда болды. 1325 жылы Пролая Вема Редди (Комати Вема деп те аталады) құрған бұл мемлекеттің аумағы оңтүстікте Неллорға, ал батыста Шрисайламға дейін жағалау бойымен созылды. Одан кейін Анавота Редди патшалықты нығайтып, астанасын Гунтур ауданындағы Кондавиду қаласында орнатты. 1395 жылға қарай сол рудың бір тармағы Раджахмундриде, Шығыс Годавари ауданында астанасы бар екінші Редди патшалығын құрды. Редди патшаларының аталары Какатия әскерінің құрамында болған және саинья наяка сияқты маңызды лауазымдарды иеленген.

Ережедің қолданылу көлемі

Редди патшалары 1325 жылдан 1448 жылға дейін жүз жылдан астам уақыт бойы жағалау және орталық Андхраны биледі. Ең кеңейген кезеңінде Редди патшалығы Каттактан (Орисса), солтүстікке, Канчиден оңтүстікке және Шрисайламнан батысқа дейін созылған. Патшалықтың алғашқы астанасы Адданки болды. Кейін ол Кондавидуға көшірілді, ал Раджахмундриде қосымша тармақ құрылды. Реддилер өз бекіністерімен әйгілі болды. Виджаявададан солтүстік-батысқа қарай 20 шақырым жердегі Кондапалли және Гунтурдан батысқа қарай 30 шақырым жердегі Кондавидудағы екі ірі төбелік қамалдары Редди патшаларының қамал салу өнеріне куәлік етеді. Палнаду аймағындағы Белламконда, Винуконда және Нагарджунаконда қамалдары да Редди патшалығының құрамына кірді. Бұл әулет 15 ғасырдың ортасына дейін билікте болды. 1424 жылы Кондавиду Виджаянагара империясына қосылды, ал Раджахмундри шамамен жиырма бес жылдан кейін Гаджапатилер бағындырды. Гаджапатилер Виджаянагараның Кришна Дева Раясы Гаджапати Пратапрудра Деваны жеңгеннен кейін жағалау Андхраны бақылаудан шығарды. Осылайша Редди патшалығының аумақтары Виджаянагара империясының билігіне көшті.

Дін

Редди билеушілері Телангананың Какатиялардан кейінгі дәуірінде көрнекті рөл атқарды. Какатия империясы 1323 жылы Дели сұлтандығының әскері Варангалды басып алып, Какатия билеушісі Пратапа Рудраны тұтқындағаннан кейін құлады. Варангал жаулап алушылардың қолына түсті, ал Улуғ хан Варангал мен Теланганаға басшылық етті. Телугу еліндегі шетелдік басқыншылық пен хаос кезінде екі ханзада, Анная Мантри және Колани Рудрадева көтеріліс тұқымын септі. Осы Андхра тарихындағы хаотикалық кезеңде Пролайя Вема Редди 1325 жылы Редди патшалығын құрды. Редди билеушілері индуизмді және оның институттарын қолдады және қорғады. Редди патшалары брахмандарға кең қолдау көрсетті және брахмандардың аграхаралары қайта жаңартылды. Ведалық білімге үлкен мән берілді. Шрисайлам және Ахобилам индуистік ғибадатханаларына қосымша мүмкіндіктер берілді. Пролайя Вема Редди брахмандарға көптеген аграхаралар сыйлады. Ол «Апратима Будана Парасурама» деген құрметті атаққа ие болды. Ол Шрисайлам Малликарджуна Свами ғибадатханасын күрделі жөндеуден өткізді және Кришна өзенінен ғибадатханаға дейін баспалдақтар салдырды. Ахобиламдағы Нарасимха Свами ғибадатханасы оның билігі тұсында салынды. Ол Шиваға арнап 108 ғибадатхана салдырды.