Кіріспе

Халықаралық бейбітшілік күні, ресми түрде Дүниежүзілік бейбітшілік күні деп аталатын, БҰҰ санкциялаған мереке, жыл сайын 21 қыркүйекте тойланады. Ол әлемдік бейбітшілікке, соның ішінде соғыс пен зорлық-зомбылықтың болмауына арналған, мысалы, гуманитарлық көмек көрсету үшін соғыс аймағында уақытша атысты тоқтату сияқты жағдайларда. Бұл күн алғаш рет 1981 жылы құрылып, 1982 жылдың қыркүйегінде алғаш рет тойланды және көптеген елдер, саяси топтар, әскери ұйымдар мен адамдар тарапынан сақталады. Күнді ашу үшін БҰҰ штаб-пәтерінде (Нью-Йорк қаласында) БҰҰ Бейбітшілік қоңырауы соғылады. Қоңырау Африка континентінен басқа барлық континенттерден келген адамдардың сыйлаған монеталарынан құйылған және Жапонияның Біріккен Ұлттар Ұйымы Ассоциациясының «соғыстың адамзатқа тигізген құнын еске түсіру» сыйы болып табылады; оның қабырғасында «Әлемдік бейбітшілік мәңгілік болсын» деген жазу бар. Соңғы жылдары un.org сайтында оқиғалардың іздеу картасы жарияланды.

1981 БҰҰ Бас Ассамблеясының қарары қабылданды

Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы Ұлыбритания мен Коста-Рика демеушілік еткен резолюциясында бастапқыда таңдалған күн – Бас Ассамблеяның жылдық сессиясының ресми ашылу күні, қыркүйек айының үшінші сейсенбісі болған. (Бұл күн 2001 жылы өзгертіліп, қазіргідей жыл сайын 21 қыркүйекте тойланатын болды – 2001 жылға қараңыз.)

1983 Жылдық есептер

1983 жылдан бастап Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы кеңсесінің өтініші бойынша Pathways To Peace (PTP) Біріккен Ұлттар Ұйымына "Біз халықтар" бастамасы бойынша жылдық есептерді ұсынды, онда Бейбітшілік күніне арналған шаралар туралы мәліметтер қамтылды. 2005 және 2009 жылдардағы есептер төменде көрсетілгендей архивтерде сақталады. 1987 жылы Халықаралық бейбітшілік жылында PTP-нің бастамалары үшін БҰҰ Бас хатшысы Перес де Куэльяр оған "Бейбітшілік елшісі" мәртебесін берді. 2006 жылы "Біз халықтар" бастамасы "Бейбітшілік мәдениеті" бастамасы деп өзгертілді. Солтүстік Ирландияның Дерри қаласынан Винсент Койл ұсынған, көптеген эмблемалардың (Ақ көгершіндер) таратылуын көздеген, Біріккен Ұлттар Ұйымында ресми түрде таныстырылған бастама Seanad Éireann-де талқыланды. Бір мүше мемлекеттің БҰҰ-ның жалпы салтанатында нақты уақыт сұрауының орынсыз екені қабылданды. Алайда, Кофи Аннанның қолдауымен сәуір айында Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымында шаралар өткізілді.

2001 Күні 21 қыркүйекке белгіленді

2001 жылы Бас Ассамблеяның ашылу күні 11 қыркүйекке жоспарланған еді, ал Бас хатшы Кофи Аннан 21 қыркүйектегі Халықаралық бейбітшілік күнін тойлауды мойындайтын хабарлама дайындаған. 11 қыркүйектегі шабуылдар, көбінесе 9/11 деп аталады, сол күні, 2001 жылдың 11 қыркүйегінде, сейсенбі күні таңертең БҰҰ-дан жақын жерде, Америка Құрама Штаттарына қарсы «Аль-Каида» экстремистік исламистық тобының төрт бірдей терактілік шабуылы жасалды. Сол жылы бұл күн 2002 жылдан бастап күшіне ену үшін үшінші сейсенбіден қыркүйектің жиырма бірінші күніне өзгертілді. Бас Ассамблея Ұлыбритания (Peace One Day ұйымына алғыс айта отырып) және Коста-Рика (күннің бастапқы ұйымдастырушылары) демеушілігімен Халықаралық бейбітшілік күніне нақты күнтізбелік күнді – 21 қыркүйекті белгілейтін және оны жаһандық атысты тоқтату және зорлық-зомбылықсыздық күні деп жариялайтын жаңа қаулы қабылдады.

2004 Тайваньның ескерткіш маркалары туралы дау

Халықаралық "Арыстар клубы" БҰҰ Пошта басқармасы шығарған Халықаралық бейбітшілік күніне арналған есімдіктер үшін конкурс өткізген кезде дипломатиялық жанжал туды. 15 жасар тайваньдық оқушы Ян Чи Юаньнің плакаты жеңімпаздардың бірі деп жарияланды, бірақ бұл жариялау кейіннен алынып тасталды. Тайваньдық БАҚ, Тайвань Lions клубы және Тайвань үкіметі, плакатты пайдаланбау туралы шешім Қытайдың ықпалы салдарынан болды деп мәлімдеді; студенттің суреті саяси себептермен қабылданбауы Халықаралық бейбітшілік күнінің мұратына қайшы келеді. БҰҰ мәлімдемесінде «ішкі түсініспеушілік пен қате коммуникация нәтижесінде, мырза Янгтың макеті жоспарланған алты марканың бірі ретінде қате жарияланды» делінген.

2005 БҰҰ Бас хатшысы 22 сағаттық атысты тоқтатуға шақырды

2005 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Кофи Аннан осы күнді белгілеу үшін әлем бойынша 22 сағаттық атысты тоқтату мен бейбітшілік күнін сақтауға шақырды.

Мерекелік мерекелердің жаһандық шолуы

Бейбітшілік мәдениеті бастамасы 2005 жылы Халықаралық бейбітшілік күніне арналған жылдық есеп жариялады, онда 46 елде өткен шаралар сипатталды: Африка – 11 ел; Шығыс Азия және Тынық мұхиты – 12 ел; Латын Америкасы және Кариб бассейні – 4 ел; Еуропа – 14 ел; Таяу Шығыс – 3 ел; Солтүстік Америка – 2 (22 штат, провинция).

2006 Бейбітшілік парад, Ұлыбритания

2006 жылы сол кездегі Бас хатшы Кофи Аннан өкіметтік мерзімінде Бейбітшілік қоңырауын соңғы рет соқты. Сол жылы БҰҰ «әлемдегі жеке адамдарды, топтар мен қауымдастықтарды бейбітшілікке жету жолдары туралы ойлануға және осы туралы пікірлер мен іс-қимылдарды талқылауға шақыра отырып, бейбітшілік үшін көптеген жолмен жұмыс істейтінін» мәлімдеді. Біріккен Корольдік БҰҰ-ның Халықаралық Бейбітшілік және Зорлық-зомбылыққа қарсы күнін Ұлы Манчестердегі Рочдейл қаласында ресми түрде атап өтті, бұл шараны Peace Parade UK ұйымдастырды.

2007 БҰҰ Бас хатшысы бүкіл әлемде бір минут үнсіздікке шақырады

2007 жылы БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымының штаб-пәтерінде Бейбітшілік қоңырауын соғып, 21 қыркүйектегі 24 сағатқа қақтығыстарды тоқтатуға және әлем бойынша бір минуттық үнсіздік сақтауға үндеді.

2009 жыл - Халықаралық татуласу жылы

2009 жылы – Халықаралық татуласу жылы – бұл күн Біріккен Ұлттар Ұйымында ресми таныстырылымнан кейін көптеген ақ көгершіндер таратылғанмен ерекшеленді. Бұл тарату Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысын, оның ішіндегі мақсаттары мен принциптерін ескере отырып жасалды, әсіресе келер ұрпақтарды соғыстың қасіретінен сақтау, бейбіт жолмен, әділдік және халықаралық құқық принциптеріне сәйкес, халықаралық дауларды немесе бейбітшілікке нұқсан келтіруі мүмкін жағдайларды реттеу және шешу, сондай-ақ төзімділікпен және жақсы көршілік қарым-қатынаста өмір сүру, осы арқылы елдер арасындағы достық қатынастарды дамыту және халықаралық экономикалық, әлеуметтік, мәдени және гуманитарлық мәселелерді шешу үшін халықаралық ынтымақтастықты нығайту мақсатында болды. Солтүстік Ирландияның Дерри қаласынан Винсент Койл толық қолдау білдірді.

2009 жылғы Халықаралық бейбітшілік күні: ЖҚҚ Біз қарусыздануымыз керек

Ядролық қарусыз әлем үшін шара қолданыңыз. Ядролық қарудың қауіптері мен салдары туралы хабардар ету, сондай-ақ ядролық қаруды жою мен таратпаудың қаншалықты маңызды екенін түсіндіру мақсатында қарусыздану және қару таратпау жөніндегі жұмыстарды жүзеге асыру.

Мерекелік мерекелердің жаһандық шолуы

Бейбітшілік мәдениеті бастамасы 2009 жылы Халықаралық бейбітшілік күніне арналған жылдық есеп жариялады, онда 77 елде өткен шаралар сипатталды: Африка – 14 ел; Шығыс Азия және Тынық мұхиты – 20 ел; Латын Америкасы және Кариб бассейні – 11 ел; Еуропа – 23 ел; Таяу Шығыс – 7 ел; Солтүстік Америка – 2 ел (48 штат, провинция).

2010 Бейбітшілік пен даму үшін жастар

Біріккен Ұлттар Ұйымы әлемнің түкпір-түкпірінен бейбітшілік үшін еңбек ететін жастардың әңгімелерін іздеп отыр. Биылғы науқанның ұраны – "Бейбітшілік=Болашақ, есептеу оңай".

2011 Бейбітшілік пен демократия: Дауысыңызды естітіңіз

2011 жылы БҰҰ-ның Бейбітшілік күнінің тақырыбы "Бейбітшілік және демократия: Өзіңіздің дауысыңызды естіртіңіз" болды. 2011 жылы көптеген ұйымдар әлем бойынша Бейбітшілік күніне арналған іс-шаралар ұйымдастырды. Олардың ішінде мектеп шаралары, музыкалық концерттер, жаһандық комедия клубтары (www.thinkPEACE.net), бейбітшілік голубтері, дұға ғибадаттары, бейбітшілік конференциялары және БҰҰ-ның ұйымдастырған шаралары бар еді. Peace One Day, Wiser және Culture of Peace сияқты ұйымдар жылдар бойы Бейбітшілік күнінің іс-шараларына белсенді қатысып келеді.

2012 Тұрақты болашақ үшін тұрақты бейбітшілік

2012 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы жылдық мерекелеудің тақырыбын «Тұрақты болашақ үшін тұрақты бейбітшілік» деп белгіледі, соның арқасында барлық елдер мен халықтардың ішінде де, арасында да бейбітшілік идеалдарын еске алу және нығайтуға мүмкіндік берді.

2012 жылғы жаһандық қарусыздану күні

2011 жылы Peace One Day O2 Arena концертінде Global Truce 2012 деп аталатын жаңа халықаралық науқанды жариялады. Бұл әр құрлықтағы бейөкметтік ұйымдар мен студенттік одақтардың қатысуымен құрылған халықаралық коалиция және халықтық бастама болып табылады. Ол 2012 жылғы Бейбітшілік күніне қатысуды және іс-қимылды арттырды, сол күні Жаһандық бітімгершілік күні тойланды. Науқанның басты назарында соғыс қимылдарын тоқтату, сондай-ақ қоғамдағы отбасылық зорлық-зомбылық пен қатыгездікті азайту мәселелері тұрды. 2012 жылғы Бейбітшілік күніне арналған мерекелік концерт Global Truce 2012 мерекесін атап өту үшін Уэмбли Аренасында өтті. Global Truce науқаны жалғаса береді және әр жыл сайын жаңа атаумен аталады, оған көбірек серіктестер мен коалициялар тартылып, Бейбітшілік күнінде кең ауқымды қатысу мен өмір сақтап қалуға бағытталған нақты іс-қимылдар жүзеге асырылады.

2013 Бейбітшілікке тәрбиелеуге баса назар аударылсын

БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун 2013 жылғы Дүниежүзілік бейбітшілік күнін бейбітшілік біліміне арнады, осы арқылы бейбітшілік білімін бейбітшілік мәдениетін қалыптастырудың ең маңызды құралы ретінде ойлар мен қаржыны қайта бағыттауға тырысты. Аниматор және балалар кітаптарының авторы Сью ДиСико 2013 жылдың мамыр айында Бейбітшілік күні туралы хабардарлықты арттыру және мектептер мен қоғамдық ұйымдарда бейбітшілік білімін насихаттау мақсатында Peace Crane жобасы арқылы жаһандық науқанды жариялады. Ирландияның Вексфорд округіндегі Гори қауымдық мектебі 2013 жылғы Бейбітшілік мектебі ретінде таңдалды.

Бейбітшілік күні комедиясы 2013

Бейбітшілік күніне назар аудару мақсатында thinkPEACE 2013 жылы әлемнің 50-ден астам комедия клубтарында өткен "Халықаралық бейбітшілік үшін көтеріл" атты Бейбітшілік күніне арналған комедиялық бағдарламасын ілгерілетуге атсалысты.

2014 Бейбітшілікке құқық

2014 жылғы Халықаралық бейбітшілік күнінің тақырыбы – халықтардың бейбітшілікке құқығы болды, бұл БҰҰ-ның халықтардың бейбітшілікке құқығы туралы Декларациясына деген міндеттемесін қайта бекітеді. Аталған Декларация бейбітшілікті ілгерілетудің барлық адам құқықтарының толыққанды пайдаланылуы үшін өте маңызды екенін мойындайды.

2014 жылы Бейбітшілік күні комедиялық бағдарламасы

2014 жылғы Бейбітшілік күніне назар аудару мақсатында thinkPEACE желісі «Халықаралық бейбітшілік үшін қамығу» (Stand Up For International Peace) атты Бейбітшілік күніне арналған комедиялық бағдарламаны 50-ден астам әлемдік комедия клубтарында өткізуді ілгерілетуге тырысты.

"Мейірімділік толқындары" жаһандық медитация іс-шаралары

"Мейірімділік толқыны" жаһандық бастамасы БҰҰ-ның Халықаралық бейбітшілік күнін жаһандық медитация іс-шаралары арқылы тойлады.

Global Education Magazine журналында жазылған пікір

ЮНЕСКО-ның Вьетнамдағы директоры Кэтрин Мюллер Global Education Magazine журналында: «Мен жеке басымда ЮНЕСКО-ның құндылықтарын сезінемін, себебі білім, мәдениет, әлеуметтік және табиғи ғылымдар, коммуникация және ақпарат – тұрақты даму мен бейбітшіліктің ең маңызды драйверлері деп сенемін. Өйткені, тұрақты болашақ тұрақты бейбітшіліксіз мүмкін емес. Бейбітшілік туралы хабардар ету, қабілеттерді арттыру, әртүрлілікті түсінуге және құрметтеуге баулу, сондай-ақ бейбітшілік мәдениетін қалыптастыру үшін өзара әрекеттесуге мүмкіндіктер жасау – бұл адамдарды тұрақты даму үшін бейбітшілікті басымдыққа қоюға ынталандыратын іс-шаралар» деді.

2015 жыл Бейбітшілік үшін серіктестік Баршаға лайықты қадір-қасиет

2015 жылғы Халықаралық бейбітшілік күнінің тақырыбы «Бейбітшілік үшін серіктестік – баршаға ар-ұяқ» болды.

2016 Тұрақты дамудың мақсаттары: бейбітшілік үшін құрылыс блоктары

2016 жылғы Халықаралық бейбітшілік күнінің тақырыбы «Тұрақты даму мақсаттары: бейбітшілік құрудың негізгі элементтері» болды.

2017 Бейбітшілік үшін бірге: Баршаға деген құрмет, қауіпсіздік және қадір-қасиет

Бұл тақырып жақсы өмір іздеп үйлерін тастап кетуге мәжбүр болған барлық адамдардың құрметіне, қауіпсіздігіне және қадір-қасиетіне бағытталған, бүкіл әлемдік "Бірге" науқанының негізінде жасалған.

Бейбітшілік кран жобасы

2017 жылы Бейбітшілік кран жобасы әлемнің түкпір-түкпірінен студенттерден 1000 кран жинап, оларды түрлі шараларда көрсету мақсадында екенін хабарлады.

2017 жылғы мерекелер туралы жаһандық зерттеу

"Бейбітшілік мәдениеті" жаңалықтар желісі жүргізген сауалнама бойынша, осы жылы әлемнің 127 елінде Халықаралық Бейбітшілік күнінің 562 тойлануы туралы интернеттегі хабарламалар анықталды. Оның ішінде Канада мен АҚШ-тың көптеген провинциялары мен штаттарында өткен 128 шара болды. Содан кейін бұрынғы Кеңес Одағының құрамына кірген елдерден 104 хабарлама келіп түсті. Еуропаның 27 елінен 96 оқиға, Африканың 29 елінен 81 оқиға, Азияның 20 елінен 67 оқиға, Латын Америкасы және Кариб аймағының 16 елінен 58 оқиға, Араб және Таяу Шығыс елдерінің 21 елінен 28 оқиға тіркелді.

2018 жыл Бейбітшілікке құқық Адам құқықтары жөніндегі жалпыға ортақ декларация 70 жыл

2018 жылғы БҰҰ Бейбітшілік күнінің тақырыбы «Бейбітшілікке құқық – Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясының 70 жылдығы».

2018 жылғы мерекелер туралы жаһандық зерттеу

Бейбітшілік мәдениеті туралы ақпарат желісінің жүргізген сауалнамасы бойынша, осы жылы әлемнің 129 елінен Халықаралық бейбітшілік күнін тойлау туралы 764 хабарлама интернеттен табылды. Оның ішінде Канада мен АҚШ-тың көптеген провинциялары мен штаттарында өткен 233 шара болды. Содан кейін Еуропадан 177, ал Азиядан 158 шара келді. Латын Америкасы мен Кариб аймағынан 95, бұрынғы Кеңес Одағының құрамына кірген елдерден 71, Африкадан 71 және Араб елдері мен Таяу Шығыстан 15 шара тіркелді.

2019 Бейбітшілік үшін климаттық іс-қимыл

Біріккен Ұлттар Ұйымы 2019 жылғы Халықаралық бейбітшілік күніне «Бейбітшілік үшін климаттық іс-қимыл» тақырыбын таңдады. БҰҰ сайтында: «Біріккен Ұлттар Ұйымы баршаны климаттық өзгерістермен күресу үшін шаралар қабылдауға шақырады», - делінген. «2019 жылдың 23 қыркүйегінде Біріккен Ұлттар Ұйымы Париж келісімін іске асыру бойынша шараларды үдету үшін нақты және реалистік жоспарлармен Климаттық іс-қимыл саммитін өткізеді». 2019 жылдың 20 қыркүйегінде Біріккен Ұлттар Ұйымының штаб-пәтерінде өткен Халықаралық бейбітшілік күніне арналған студенттік шарада жастар климаттық өзгерістерге қарсы күресу және бейбітшілікті нығайту жобаларын ұсынды.

2020 Бірігіп бейбітшілік орнату

Біріккен Ұлттар Ұйымы 2020 жылғы Халықаралық бейбітшілік күніне «Бірге бейбітшілік құру» тақырыбын таңдады. БҰҰ сайтында былай делінген: «Биыл біз бұрынғыдан да анық көрдік, біз бір-бірімізге дұшпан емеспіз. Керісінше, біздің ортақ жауымыз – денсаулығымызға, қауіпсіздігімізге және тіршілік салтымызға қауіп төндіретін шаршамас вирус. COVID-19 әлемімізді дүрліктіріп, планетаның бір бөлігінде болған оқиғалардың барлық адамдарға әсер ететінін бізге қайта еске түсірді».

2020 жылы мерекелердің жаһандық зерттеуі

Бейбітшілік мәдениеті туралы ақпарат желісі жүргізген сауалнама бойынша, осы жылы әлемнің 78 елінен 717-ден астам Халықаралық бейбітшілік күні тойлануы туралы интернеттегі хабарламалар анықталды. Ең көп хабарламалар Батыс Еуропадан және бұрынғы Кеңес Одағының құрамында болған Еуропа елдерінен түсті.

2021 Әділ және тұрақты әлем үшін қалпына келтіру

2021 жылғы Халықаралық бейбітшілік күнінің тақырыбы «Теңдік пен тұрақтылыққа қадам басқан әлемді жақсырақ қалпына келтіру» болды.

2021 жылғы мерекелер туралы жаһандық зерттеу

Бейбітшілік мәдениеті жаңалықтар желісі жүргізген сауалнама 2021 жылы әлемнің 79 елінен Халықаралық Бейбітшілік күнінің 628-ден астам тойлануы туралы интернеттегі хабарламаларды анықтады.

2022 - Расизмді тоқтату. Бейбітшілік орнату.

2022 жылғы Халықаралық бейбітшілік күнінің тақырыбы: «Расизмді тоқтату. Бейбітшілік құру».

2022 жылды мерекелеудің жаһандық зерттеуі

Бейбітшілік мәдениеті жаңалықтар желісі жүргізген сауалнама 2022 жылы әлемнің 91 елінен 846-дан астам Халықаралық бейбітшілік күні тойлау туралы интернеттегі хабарламаларды анықтады.

2023 жыл - Бейбітшілік үшін іс-қимыл: #Global-Goals-қа деген біздің мақсат-мүддеміз

2023 жылғы Халықаралық бейбітшілік күнінің тақырыбы «Бейбітшілікке қадам: #GlobalGoals-қа қол жеткізудегі біздің мақсатымыз» болды.

2023 жыл - мерекелердің жаһандық шолуы

Бейбітшілік мәдениеті жаңалықтар желісі жүргізген сауалнама бойынша, 2023 жылы әлемнің 93 елінен 942-ден астам Халықаралық бейбітшілік күні тойлануы туралы интернеттегі хабарламалар анықталды.