Кіріспе

Донателлоның мүсіні

Донателлоның Киелі Марқа (1411–1413) – шамамен биіктігі бар мәрмәр мүсін, Флоренциядағы Орсанмичеле шіркеуінің мұражайында орналасқан. Бұл мүсін бастапқыда шіркеудің сыртқы нишасында орналастырылған, қазір сол жерде оның көшірмесі тұр. Онда Жаңа өсиетті уағыздаған Марқ бейнеленген. Донателлоға зығыр тоқымашылар гильдиясы осы жоба үшін үш туынды жасауға тапсырыс берген. Киелі Марқ – оның алғашқы еңбегі. Нишаның өзі Донателлоның қолынан тумаған, бірақ Перфето ди Джованни және Альбиццо ди Пьетро есімді екі тас қасушы жасаған болуы мүмкін.

Мүсіндік

Донателлоның мүсіні егжей-тегжейлі реализмімен ерекшеленеді, бұл суретшінің шеберлігінің дәлелі. Әрине, Марк әулиесінің сол қолындағы тіл сынықтары да көрінеді, ол белдігіне жазылған мәтінді ұстап тұрғанда. Контраппосто немесе табиғи поза Донателлоның Марк әулиесінің мүсінінде қолданылған. Әулиесінің оң аяғына салмағы көбірек түседі, сол тізесі бүгілген, ал денесі сәл бұрылған. Бұл стиль Қараңғы ғасырлардағы өнердің симметриясымен және шынайы емес сипатымен салыстырғанда әлдеқайда табиғи. Сонымен қатар, Донателлоның мүсіні ортағасырлық туындылардан матаның (драпировканың) қолданылуымен де ерекшеленеді, атап айтқанда, Марк әулиесінің кейпі шілтерленген зығыр матамен ашылады. Ренессанс ғалымы Джин А. Бруккердің сөзіне сүйенсек, Донателлоның Марк әулиесінің мүсіні "әдетте алғашқы Ренессанс ескерткіші деп есептеледі" (Ренессанс Флоренциясы, 244).

Қатысуы

Вазаридің "Сәндігерлердің өмірі" атты еңбегінде, Киелі Марк мүсіні бітіргеннен кейін 140 жыл өткен соң жазылған деректерге сәйкес, мата тоқушылардың цехы бастапқыда мүсінді табиғи емес деп қабылдамаған. Бұл, мүсін көшеден жоғарыдағы нишада орналасқандықтан, пропорцияларына түзетулер енгізілуіне байланысты болды. Көрерменнен қашықтау көрінуі үшін бас және дене бөліктері үлкенірек жасалған. Донателло түзетулер енгізуге уәде берді, сондықтан мүсінді матамен жауып, көшенің үстіндегі нишаға орналастырды және 15 күн бойы мүсінге тиіспей, қайтадан цехқа көрсетті. Көрерменнен биік орналасқандықтан, пропорциялары мінсіз көрінді және мата тоқушылар цехы мүсінді қабылдады.