Кіріспе

Балық түрі
Түрлер қорабы
| атауы = Еуропалық шпрот
| сурет = Sprattus sprattus.jpg
| статусы = LC
| статустық жүйе = IUCN3.1
| статустық сілтеме =
| таксон = Sprattus sprattus
| авторы = (Linnaeus, 1758)
| синонимдер = *Clupanodon phalerica Risso, 1827
Clupea latulus Cuvier, 1829
Clupea papalina Bonaparte, 1846
Clupea schoneveldii Krøyer, 1846
Clupea sprattus Linnaeus, 1758
Clupea sulinae Antipa, 1904
Meletta vulgaris Valenciennes, 1847
Spratella pumila Valenciennes, 1847
Spratella serdinka Nikolskii, 1923
Spratella sprattus
| синонимдер сілтемесі = Бұл балық балық аулау нысаны болып табылады, әсіресе Скандинавияда, және балық ұнына айналдырылады, сондай-ақ адамдардың тамақтануына қолданылады. Тамақ ретінде қолданғанда оны консервілеуге, тұздауға, панировкаға, қуыруға, қайнатуға, грильдеуге, пісіруге, майда қуыруға, маринадтауға, қуырып пісіруге және түтіндей беруге болады.

Таксономия

Бұл балық алғаш рет 1758 жылы Карл Линнейдің "Systema Naturae" еңбегінің 10-шы басылымында сипатталған. Ол оны Clupea sprattus деп атаған, бірақ кейіннен Sprattus туысына көшірілген.

Тарату

Еуропалық шпрат Атлант мұхитының солтүстік-шығыс бөлігінде табиғи түрде өседі. Оның таралу аймағына Балтық теңізі, Солтүстік теңізі, Оңтүстік Норвегия және Швеция, Ұлыбритания аралдарының, Иберия түбегінің, Марокконың, Жерорта теңізінің, Адриатика теңізінің және Қара теңіздің жағалаулары кіреді. Ол жағалаудан шалқап жатқан ашық суларда да, шығанақтар мен сағаларда да кездеседі, тұздылығы мыңнан 4 бөлікке дейін төмендеуіне төтеп бере алады. Бұл балық үйірлі болып тіршілік етеді және қысқы жем алатын жерлері мен жазғы шаруашылық ететін жерлері арасында көшіп-қонып жүреді. Сонымен қатар, ол тік көшулерді де жасайды, түнде жем алу үшін бетке жақын көтеріледі.

Экология

Ересек шпраттар Calanus, Pseudocalanus және Temora сияқты копеподтармен қоректенеді, ал жас шпраттар осы шабақтардың жұмыртқалары мен дернәсілдерімен, сондай-ақ диатомды жәндіктермен қоректенеді. Шпраттар жыл бойы көбейеді, бірақ Жерорта теңізінде желтоқсан мен сәуір аралығында, ал Балтық теңізінде және Атлантиканың солтүстік-шығысында сәуір мен тамыз аралығында көбейілу шары қызғылықтырақ болады. Шабақтар жағалау суларында немесе жағалаудан алшақ жерлерде шашырауы мүмкін. Жас шпраттарды брислинг деп жиі атайды. Түтінделген консервіленген шпраттар көптеген Солтүстік Еуропа елдерінде, оның ішінде Балтық елдерінде, Скандинавияда, Ирландияда, Германияда, Польшада және Ресейде қолжетімді. Балықтың еті шамамен 10,5% майға толы және витаминдер мен минералдардың бай көзі болып табылады.

Мәртебе

Бұл балықтың популяциясының мөлшері, әсіресе Жерорта және Қара теңіздерде, үлкен өзгерістерге ұшырайды. Бұл, ішінара, Mnemiopsis leidyi шашақ денелісінің күшейіп басуына байланысты болуы мүмкін, ал бұл өз кезегінде теңіз суы температурасының жоғарылауымен байланысты болуы мүмкін. Жерорта және Қара теңіздердегі коммерциялық балық аулау көлемі 1990 жылдары азайды, бірақ келесі он жылдықта жаңартты. Бұл балықтың популяциясының мөлшері мен динамикасы белгісіз, сондықтан Халықаралық табиғатты қорғау одағы оның сақталу статусын бағалай алмайды және оны "мәлімет жеткіліксіз" деп тізімдейді.

Тамақ туралы ақпарат

100 г (кептірілген салмағы, шамамен) Энергия 777 кДж Ақуыз 18,5 г Май жалпы: 12,5 г қаныққан (макс) 2,9 г транс (макс) 0 г көп қанықпаған (макс) 2,8 г Омега-3 2,2 г ЭПК (эйкозапентаеной қышқылы) 920 мг ДҚҚ (докозагексаеной қышқылы) 1130 мг моноқанықпаған 6,5 г Көмірсулар 0 г Қанттар 0 г Натрий 377 мг Кальций 99 мг