Кіріспе

Қазылар алқасының мүшелерін таңдау процесі

Қазылар алқасын таңдау – сот процесінде қазылар алқасының құрамына кіретін адамдарды іріктеу. Әлеуетті қазылар алқасының мүшелері (қазылар алқасының мүшелері, сондай-ақ venire деп те аталады) алдымен қоғамнан мүмкіндігінше кездейсоқ әдіспен таңдалады. Қазылар алқасының тізімі сайлаушылар тізімі және жүргізуші куәлігі немесе жеке куәлікті жаңарту деректерінен жасалады. Осы тізімдерден шақыру қағаздары жіберіледі. Содан кейін қазылар алқасы сот залына жіберіледі. Болашақ қазылар алқасының мүшелері кездейсоқ түрде қазылар алқасының орындықтарына отырады. Бұл кезеңде оларды АҚШ-та судья және/немесе адвокаттар сотта сұраққа тартады. Әр құқықтық жүйеге байланысты, адвокаттар негізді дау айтуға немесе шектеулі сандағы наразылық білдіруге мүмкіндік алады. Кейбір өлім жазасы қолданылатын жерлерде, қазылар алқасы өлім жазасына қарсы тұрғандарды іріктеу үшін өлім жазасына қатысты білікті болуы керек. Қазылар алқасын таңдау және сотқа қатысу техникалары заң студенттеріне сот ісдері бойынша курстарда оқытылады. Дегенмен, адвокаттар кейде қазылар алқасын ғылыми әдіспен жүйелі түрде таңдау үшін сарапшылардың көмегіне жүгінеді, бірақ қазылар алқасын зерттеудің басқа да түрлері жиі қолданылады. Іріктелген қазылар алқасы "қалыптастырылған" деп есептеледі.

Өлімнің анықталуы

Құрама Штаттардағы өлім жазасын қарастыратын істерде (прокуратура өлім жазасын қолдануға тырысатын істерде) қазылар алқасы көбінесе "өлім жазасына сай" болуы тиіс. Өлім жазасына сай қазылар алқасы – өлім жазасына толығымен қарсы тұратын барлық үміткерлерді істен шығару арқылы құрылады. Бұл қазылар алқасының, қылмысқа лайық деп тапса, өлім жазасын кесуге дайын болатынын қамтамасыз етеді. АҚШ Жоғарғы Соты осы тәжірибенің конституциялық екендігін шешті. Сынаушылар өлім жазасына сайлауға қарсылық білдіреді, себебі эмпирикалық деректер өлім жазасына сай қазылар алқасының жалпы қазылар алқасымен салыстырғанда айыпталушыларды қылмыс жасады деп тану мүмкіндігі жоғары екенін көрсетті.

Сарапшылардың көмегі

1970 және 1980 жылдары АҚШ-та ғылыми жюри таңдау – сарапшылардың көмегімен сот таңдауындағы шақыруларды тиімді пайдалану – кеңінен таралды. Бұл практика қазылар алқасын заңгерлердің "реттеуіне" мүмкіндік беретіні және ақшаның бұрмалау әсерін күшейтетіні туралы қауіптерге байланысты даулы болды. Дегенмен, зерттеулер осы практиканың әсерінің шамалы екенін көрсетеді. Қазіргі уақытта, жоғары салмақты істерді қарау кезінде адвокаттар сот процесінің барлық кезеңінде көмек сұрағандықтан, қазылар алқасына кеңес беру немесе қазылар алқасын зерттеу жиірек кездеседі. Сот процесіне кеңес беру саласы қазылар алқасына тікелей қатысы жоқ көптеген басқа да құралдар мен техникаларды қамтиды.

Сын

Қазылар алқасын құрастыруға әсер ету – "қазылар алқасына заңсыз немесе сыбайлас жолмен ықпал ету, нақты бір іс бойынша жақты немесе бейтарап емес екені белгілі адамдарды сотқа тарту арқылы". Бұл термин сондай-ақ заңмен рұқсат етілген, бірақ әділетсіз деп есептелетін қазылар алқасын іріктеу рәсімдеріне де теріс мағынада қолданылады. Тоғызыншы ғасырда Англия мен Ирландияда айыптау тарапына шексіз наразылық білдіру мүмкіндігі болған, ал қорғау тарапы Англияда алты, Ирландияда 20 наразылық білдіруге шектелген. Ирландия жер соғысы кезінде Корольдік прокуроры болған Питер О'Брайенді Ирландия жер лигасының қолдаушылары "Питер құрастырушы" деп атаған. Қазылар алқасын іріктеу үшін таңдалған топтың демографиялық көрсеткіштері жалпы халықтан өзгеше болуы мүмкін; көптеген юрисдикцияларда тоғызыншы ғасырға дейін немесе одан кейін қазылар алқасының қызметі, сайлау құқығы сияқты, ер адамдарға және жылжымайтын мүлік иелеріне ғана шектелген. Заңдық авторитарлықты зерттеудің үш кезеңінде психиатрларға және ақылсыздықтан қорғануға қатысты көзқарастар ақылсыздықтан қорғану ісінде сотталғандардың болу ықтималдығын болжау үшін зерттелді. Кейбір сарапшылар сот процесінің 85% қазылар алқасын іріктеу кезеңінде шешілетініне сенімді.