Робинзон Крузо: Аралдағы өмір және күрес

Кіріспе

Род Харди мен Джордж Т. Миллердің 1997 жылғы фильмі.

«Робинзон Крузо» – Род Харди мен Джордж Т. Миллер режиссерлік еткен, басты рөлде Пирс Броснан ойнаған 1997 жылғы американдық оқиғалық-қимылды фильм. Фильм Дэниел Дефоның 1719 жылғы «Робинзон Крузо» романы негізінде түсірілген.

Сюжет

Фильм қиялданған Дэниел Дефоға кемеден құтылған адамның өмірбаянды оқуға ұсыныс жасалады. Ол көңілсіз келісіп, оқиғаға ден қоя бастайды. Робинзон Крузо (Пирс Броснан) – Шотландиялық ақсүйек, Корольдік теңіз флоты мен британ армиясында тәжірибелі. Ол балалық шақтағы махаббаты Мэри үшін болашақ досы Патрикті (Дэмиан Льюис) дуэльде қаза қылды. Патриктің бауырлары келіп, Крузоға қорлық көрсетіп, бірақ оның жалдамалы адамы қашуға уақыт табуға тырысады. Мэриге қашып, Крузо бір жылға кетеді, осылайша Мэри Патриктің отбасымен қарым-қатынасты жақсартуға мүмкіндік алады. Крузо Тынық, Үнді және Атлант мұхиттарындағы порттар арасында түрлі жүктерді тасымалдайтын сауда кемелеріне қосылады. Ол кеме капитанының тапсырмасымен кеме сапарларын жазады, бірақ Нью-Гвинея жағалауында тайфун кемесін қиратады. Аралға қонған күні ол айналасындағы жағажайларда жағаға шыққан кеме экипажының мүшелерін жерлейді. Ертесіне ол кемеге барады, ол рифке тіреліп, жағаға шығыпты. Ол кемеден құрал-жарақ, азық-түлік және қару-жарақтарды алып шығады. Крузо сондай-ақ капитанның коргисі Скипперді қоймадан босатады. Крузо аралға бейімделе бастайды, еуропалық кемеден үміт күтеді. Бір күні кеме пайда болады, бірақ Крузо оны құтқаруға тым кеш байқайды. Крузо аралда өмір сүруге бейімделіп, ішкі жағына көшіп, баспана салып, азық-түлік өсіреді. Бір күні ол қорқынышты барабан соққан дыбыстар мен адам дауыстарын естиді. Ол дыбыстардың себебін зерттегенде, жақын аралдан келген тайпаның адамдарды құрбандыққа шалып жатқанын көреді. Екі тұтқын құрбан болғаннан кейін Крузо оқ атып араласады, бұл үшінші тұтқынға (Уильям Такаку ойнайды) қашуға мүмкіндік береді. Кейін ол қашып кеткен жерлесімен кездесіп, онымен достық қарым-қатынас орнатуға тырысады. Мәдениет пен тіл кедергілері олардың арасындағы байланысқа бөгет жасайды, бірақ олар тайпа мүшелерінің шабуылына ұшырайды. Ол жерлестің жеңілген жауының жүрегін кесіп тастағанын көреді және оны "жабайы дінсіз" деп айғайлап, баспанасына қашып, қорғануға дайындалады. Бірнеше күннен кейін Крузо жергілікті тұрғындар қойған тұзаққа түседі. Крузо өзінің қаруының қауіптілігін және күшін көрсету үшін жарғаққа оқ атып, олардың арасындағы қарым-қатынасқа бастау алады. Ол кісіге Жұма деп ат қойып, өзін "Мырза" деп атауын қалайды. Алты ай ішінде Жұма ағылшын тілінің негіздерін үйренеді, бірақ Крузо оны христиан дініне көндіруге тырысқанда, Жұма бас тартады және дау туады. Жұма Крузодан бөлініп кетеді. Серіктестікті сағынып, Крузо Жұмамен татуласуға тырысады. Олар қайтадан қосылып, Жұманы құрбандыққа шалуға тырысқан тайпаға тұзақ қояды. Олар келгеннен кейін Крузо оқ-дәріге толтырылған фитильді жағады, бірақ Скиппер жанған фитильді қуалайды және жарылыста қаза табады. Скиппердің жерлеу рәсімі кезінде Крузо Жұманың дінін тереңірек бағалайды. Кейін Крузо олар аралды тастап кету керек деп шешеді, өйткені тайпа шабуылдауға дайындалып жатыр. Жұма Жаңа Британия туралы естігенін айтады. Ол Крузоны туған жеріне алып бара алмайтынын айтады, өйткені ол құрбандыққа шалынғандықтан өлген деп есептеледі және ол Жаңа Британияға бара алмайды, өйткені еуропалықтар оның халқын құл етеді. Жұма кейіннен "Мырза" Крузоның шын аты емес, құлдықтың белгісі екенін біледі және тағы да Крузоны тастап кетеді, ол өздігінен Жаңа Британияға жету үшін каноэ жасауға тырысады. Крузо қайығын аяқтауға жақын болған кезде тайфун келеді. Жұма оралып, Крузо оны құл етпеуді шешкенін мойындайды. Екеуі егіндіктерін және жануарларды құтқаруға тырысады, бірақ тайфун оларды және Крузоның каноэсін жояды. Олар аралды қорғау үшін тұзақтар қояды, бірақ өлімге ұшырайды деп күтеді. Тайпа мүшелерінің көп тобы келіп жетті. Крузо мен Жұма аралды қорғауға тырысады, бірақ Крузоға жебе тиеді. Жұма Крузоны құтқару үшін туған жеріне алып баруды шешеді. Сол жерге жеткенде Жұма тайпасы Крузоны тұтқынға алады, ол халықты құл етуге келген деп санайды. Олар Крузоны өзінің бостандығы үшін Жұмамен өлімге дейін күресуге мәжбүрлейді. Жұманы сақтап қалғаннан кейін Крузо досынан өзін өлтіруді сұрайды, сонда ол өмір сүре алады. Кенеттен еуропалық құл саудагерлері келіп, Жұманы өлтіреді. Крузо құтқарылады, бірақ Жұманың өлімінен қиын халде болады. Құл саудагерлері Крузоның жараларын емдеп, Лиссабонға алып келеді. Сол жерден ол үйіне қайтып, Мэримен қайта қосылады. Дэниел Дефо баспашысына Крузоның оқиғасын жазу керектігін айтады.

The film opens to a fictionalized Daniel Defoe being offered to read a castaway's autobiography. He grudgingly obliges and begins to get engrossed in the narrative. Robinson Crusoe (Pierce Brosnan) is a Scottish gentleman with experience in the Royal Navy and the British army. He accidentally kills his lifelong friend Patrick (Damian Lewis) in a duel over his childhood love Mary. Patrick's brothers arrive and threaten Crusoe, but his page manages to buy time for an escape. Fleeing back to Mary, Crusoe subsequently ends up leaving for a year so that Mary can attempt to smooth over relations with Patrick's family. Crusoe joins the merchant marine transporting assorted cargoes between ports in the Pacific, Indian and Atlantic oceans. He chronicles the ship's journeys at the behest of the captain until a typhoon shipwrecks him near the coast of New Guinea. On his first day ashore on the island he buries other crew members who had washed up on the surrounding beaches. The next day he heads to the ship, which has beached itself on a reef. He salvages tools, supplies and weapons from the ship. Crusoe also frees the captain's corgi Skipper from a supply room. Crusoe begins to acclimate himself to the island while hoping for a passing European ship. One day a ship finally appears, but Crusoe notices it too late to be rescued. Crusoe resolves to acclimate himself to the island and moves inland, building a shelter and growing food. One day he hears ominous drums and human voices. Investigating the noises he finds a tribe from a nearby island making human sacrifices. After two prisoners have been sacrificed Crusoe intervenes by firing his weapon, which allows the third prisoner (played by William Takaku) to escape. Later he meets the escaped native and attempts to befriend him. Cultural and language barriers prevent him from communicating before they are attacked by a group of the tribesmen. He witnesses the native cut out the heart of a defeated enemy and calls him a savage heathen before fleeing to his shelter and preparing a defence. Days later Crusoe falls into a snare laid by the native. Crusoe communicates the danger and potency of his firearms on a bat, which allows them to begin communicating. He names the man Friday and has himself referred to as Master. Within six months Friday has learned the basics of English, but when Crusoe attempts to convert him to Christianity, Friday refuses and an argument ensues. Friday separates himself from Crusoe. Missing the companionship, Crusoe attempts to make peace with Friday. Reunited, the two set a trap for the tribe of natives who attempted to sacrifice Friday before. Once they arrive Crusoe lights a fuse leading to a load of gunpowder, but Skipper chases after the lit fuse and also dies in the explosion. At Skipper's funeral Crusoe gains a deeper appreciation for Friday's religion. Later Crusoe decides they must leave the island due to an impending attack by the native tribe. Friday mentions that he has heard of New Britain. He says he cannot take Crusoe to his home island because he is considered dead for being a sacrifice and he cannot go to New Britain because the Europeans enslave his people. Friday subsequently learns that "Master" is not Crusoe's real name, but an indicator of enslavement and once again leaves Crusoe, who subsequently attempts to build a canoe to get to New Britain by himself. A typhoon arrives while Crusoe has nearly finished his boat. Friday returns and accepts that Crusoe had decided not to make him a slave. The two attempt to salvage their crops and wildlife, but the typhoon destroys them – as well as Crusoe's canoe. The pair set traps to defend the island, but expect to die in the defense. The tribesmen arrive in force. Crusoe and Friday manage to defend the island, but Crusoe is shot by an arrow. Friday decides to try to save Crusoe by taking him to his home island. Upon arriving there Friday's tribe capture Crusoe, believing him to have come to enslave the people. They force Crusoe to fight Friday to the death for his freedom. After sparing Friday, Crusoe demands his friend kill him so that he may live. Suddenly, a group of European slavers arrive, killing Friday. Crusoe is rescued, but is devastated by Friday's death. The slavers tend to Crusoe's wounds, and bring him to Lisbon. From there, he sails home, and is reunited with Mary. Daniel Defoe tells his publisher that he must write Crusoe's story.

Қабылдау

Фильмнің АҚШ және Ұлыбританияда кең экранды көрсетілімде шықпауы және өте шектеулі таралымының салдарынан, оған ешқандай кең пікір немесе сыншылардың назары аударılмады. Бар болған аз ғана сын-пікірлердің ішінде Radio Times оған екі жұлдыз беріп, Броснанды басты рөлде "сенімсіз" деп бағалады. DVD Talk Броснанның ойынын жоғары бағаласа да, фильмнің темпі тым жылдам болғандықтан, толыққанды бойдағыруға мүмкіндік бермеді деп есептеді.