Кіріспе
Ұлыбританиядағы фашизм көптеген тарихи еуропалық аналогтары сияқты өркендемегенімен, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін британ саясатында бірнеше фашистік қозғалыс пайда болды, бірақ ешқайсысы да билікке ие болған жоқ.
Although fascism in the United Kingdom never reached the heights of many of its historical European counterparts, British politics after the First World War saw the emergence of a number of fascist movements, none of which ever came to power.
Соғысқа дейінгі кезең
Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын бірнеше фашистік қозғалыстар пайда болды. Римге жасалған науқанға дейін итальяндық фашизм баспасөз беттерінде мақтауға ие болды, 1921 жылы «Saturday Review» және «Pall Mall Gazette» газеттерінде, ал 1922 жылы «The Times» газетінде фашистердің ереуілді тоқтату және жалпы кәсіподақтарға қарсы қызметтері мақталып жазылды. 1922 жылдың 4 қарашасында Бенито Муссолинидің қара көйлекті жақтастары Вестминстер аббаттығында естелік шарасын өткізді, оған Жұмысшы социалистік федерациясы қарсылық білдірді, себебі топқа аббаттыққа шеруге рұқсат берілді және Вестминстер аббаттығы сияқты маңызды ғимаратты пайдалануға мүмкіндік берілді. Дегенмен, 1923 жылға дейін фашизммен байланыс орнатуға тырысатын ешқандай ресми ұйым құрылмады. Олардың ешқайсысы парламенттік өкілдік алған жоқ, бірақ кейбіреулері кеңінен танымал болды. Құрылған маңызды топтардың арасында: 1923 жылы Рота Линторн Орман құрған Британдық фашистер (БФ), фашистік қозғалысты басқарған санаулы әйелдердің бірі. Бастапқыда олардың саяси платформасы шектеулі болды, бірақ 1931 жылдан бастап 1936 жылы таратылғанға дейін итальяндық фашизмді қолдады. Ұлттық фашистер, 1924 жылы БФ-тан бөлініп шыққан ұйым, Бенито Муссолинидің тактикасын бастапқыда толық қолдады. Олар тағы бір топ – Британдық Ұлттық фашистерден бөлініп шыққаннан кейін тарап кетті. Империялық фашистік лига (ИФЛ), сонымен қатар БФ-тан бөлініп шыққан, 1929 жылы Арнольд Лиз құрған. Адольф Гитлер Германияда билікке келгеннен кейін олар нацизмді қабылдады. Британдық фашистер одағы (БФО), 1932 жылы Освальд Мосли өзінің «Жаңа партиясының» мұрагері ретінде құрды. Ұлыбританиядағы ең ірі фашистік партия, ол басқа топтардың мүшелерін сіңіріп алды және Лордтар палатасының мүшелері, Парламент, көптеген рыцарьдар, сондай-ақ бір кезде «Daily Mail» газетінің басшыларының қолдауын алды. «Христиан патриоттары» – 1935 жыл шамасында құрылған және қысқа мерзімге жоғары беделге ие болған, антисемиттік үгіт-насихат ұйымы. Ұлттық социалистік лига, 1937 жылы Уильям Джойс пен Джон Беккет құрған БФО-дан нацистік бағыттағы бөлінген ұйым. 1939 жылы Джойс нацистік Германияға эмиграциялағаннан кейін таратылды. Англиялық Ұлттық қауымдастығы, бастапқыда Британдық Ұлттық партиясы деп аталған, соғыс кезінде бұрынғы БФО мүшелерін біріктіруге тырысты. Шотландиялық фашистік демократиялық партиясы 1930 жылдардың басында Уильям Уэир Гилмор басшылығымен құрылды. Уэир Гилмор «Жаңа партияның» үміткері болған, бірақ БФО-ға қосылудан бас тартты, себебі ол оның Рим католиктері басымдығымен басылғанын сезінді, оларды жек көреді.
The British Fascists (BF), founded in 1923 as the British Fascisti by Rotha Lintorn Orman, one of the very few women to ever lead an avowedly fascist movement. Initially they had only a limited political platform but supported Italian fascism from 1931 to their demise in 1936. The National Fascisti, a splinter group of the BF founded in 1924 that from the outset fully supported the tactics of Benito Mussolini. They fell apart after another group, the British National Fascisti, broke away from them. The Imperial Fascist League (IFL), also a breakaway from the BF, formed by Arnold Leese in 1929. After Adolf Hitler came to power in Germany they embraced Nazism. The British Union of Fascists (BUF), formed in 1932 by Oswald Mosley as a successor to his New Party. The largest British fascist party, it absorbed members from other groups and called on the support of leading figures including members of the House of Lords, Commons, many Knights of the realm, as well as, for a time, the Daily Mail newspaper. The Militant Christian Patriots were a strongly anti Semitic propaganda organisation that was formed around 1935 and briefly held a high profile. The National Socialist League, a pro Nazi breakaway from the BUF, formed in 1937 by William Joyce and John Beckett. It was wound up in 1939 when Joyce emigrated to Nazi Germany. The English National Association, initially called the British National Party, sought to bring together former BUF members during the war. The Scottish Fascist Democratic Party existed in the early 1930s under William Weir Gilmour. Weir Gilmour had been a candidate for the New Party but had refused to join the BUF as he felt it was dominated by Roman Catholics, whom he despised.
Кішігірім қозғалыстар
Осылармен қатар фашизмге ұмтылған тағы бірнеше кіші топтар құрылды. Олардың арасында: Британдық Демократиялық партиясы Координациялық комитетке қатысты, бұл 1930 жылдардың соңында Арчибальд Маул Рамсейдің бастамасы. 1939 жылы мүше партиялар арасындағы келіспеушіліктер нәтижесінде бұл топтар тарап кетті. Британ империясының фашистік партиясы, 1933 жылы қарашада Грэм Сетон Хатчинсон құрған, өте қысқа ғұмыр сүрген топ. Топ корпоративтік мемлекеттің құрылуын қолдады және қатты антисемит болды. Сетон Хатчинсон өзінің Ұлттық жұмысшылар партиясы мен БФ бірігуі үшін атауды пайдалануға ниеттенген, бірақ соңғы топ осы топқа мүшелік жоқ екенін түсінгенде бас тартты. Британ Халық партиясы (БХП) 1939 жылы құрылды және оған бұрынғы Британ фашистер одағының (БФО) мүшесі Джон Беккет, 1937-1939 жылдары белсенді болған Ұлттық социалистік лиганың Уильям Джойспен бірге негізін қалаушы болды. Британдық Одақ (соғыс басталғаннан кейін Британдық Одақ атауын қолданған БФО-мен шатастырмау керек) 1930 жылдардың басында пайда болды және БФ-пен жұмыс істеді. Британ империясының фашистері 1920 жылдардың ортасында Socialist Review журналында еске алынған, бірақ егжей-тегжейлі мәлімет жоқ. Олар ең жоғары жалақыға иелердің жалақысын қысқартуды ұсынды. 1931 жылы ол парламенттік үкіметті жоюға шақыратын БФ шығарған құжатқа қол қою үшін бірқатар кішігірім қозғалыстардың бірі болды. Лоялистер легионы - 1930 жылдардың басында БФ-қа жақын топ. Роберт Беневик бұл топты "Лоялистер лигасы" деп атайды. Лояльдік лига 1922 жылы итальян фашизмін насихаттауға тырысқан Консервативті партияға қосылған топ ретінде пайда болды. Топ 1923 жылы құрылған және қатты антисемиттік болып сипатталады, бірақ Томас Линеханның айтуынша, бұл бірдей атаумен басқа топ болуы мүмкін. Солтүстік лигасымен тығыз байланыста болған топ сонымен қатар Ұлттық социалистік жұмысшылар қозғалысы/партиясы деген атауды қолданды. Жаңа қозғалыстың 1930 жылдардың басында қысқа уақытқа ғана өмір сүргендігі және оны IFL тез сіңіріп алғандығы белгілі. Олар Солтүстік лигасынан ерекшеленді. Шотландия фашистер одағы 1934 жылы Т. В. Денхолм Хей БФБ-дан шотландтық көзқарасты бұзған ретінде құрды. Венди Вуд пен оның Демократиялық шотландтық өзін-өзі басқару ұйымымен байланыс орнатылды, бірақ ол алға баспады, құрылған кезде оның 70 мүшесі болды. Ол Шотландия партиясына қосылды. Стамфорд фашистері 1926 жылы Арнольд Лиз және Генри Симпсон Стамфордтағы кеңесшілер болып сайланғанда, мүшелері BF байрағы астында сайлауға қатыспауы керек деген BF саясатына қарсы құрылған. Лиз бұл топты қысқа уақытқа Фашистік лигаға өзгертті, 1928 жылы ресми түрде IFL-ді құрды. Біріккен империя фашистік партиясын 1933 жылы желтоқсанда С. Г. Вудхаус Темпл құрды және оның құрамына бұрынғы IFL мүшесі және нацистік Германияның агенті Серокольд Скильс кірді, ол ақырында өзінің антисемитизмі үшін партиядан шығарылды. Көп ұзамай бұл топ өз атын Біріккен британдық партия деп өзгертіп, Лондон мен Эдинбургте кеңселер құрып, біраз уақытқа сұр түсті киім киіп жүрді. Осы ашық милитаризмге қарамастан, ол ақырында тастап кетті, UBP-нің он төрт нүктелік бағдарламасы фашистік риторикадан мүлдем айырылды. Британдықтарға байланысты бұл топтың христиандық атрибуты қатты болды. Йоркшир фашистері 1920 жылдары пайда болды, мүмкін БФ-дан шыққан және 1930 жылы әлі де өмір сүріп жатты, бұл кезде олар IFL-ге жақын болды. Британдық ұлттық партиясы (1960-1967), 1962 жылы бөлініп кеткенге дейін нацистік пропаганданы шығарды. (Бұл қазіргі БНП-дан басқа партия, бірақ Джон Тинделл екеуінің де жетекші мүшесі болды) Ұлттық социалистік қозғалысы, Колин Джордан басқарған БНП-дан бөлініп шыққан, ол ашық нацистік және Ұлттық социалистердің әлемдік одағының құрылтайшысы болды. Ұлыбритания қозғалысы Джон Тинделлдің NSM-ден бөлініп шыққаннан кейін құрылған, ол нацизмнің ерекше британдық түрін қолдайтын ретінде сипатталған. Британдық қозғалысы, 1968 жылы НСМ-нің дамуы, сайлау әдебиетінде Гитлер мен свастиканың суреттерін қолданды. "9 қараша қоғамы" - 1977 жылы Терри Флинн құрған неонацистік ұйым. Ол сондай-ақ Британдық бірінші партия деген атпен ұйымдастырылады. Britain First - экстремистік оңшыл, исламға қарсы және ультраұлттық партия және жеккөрушілік тобы, оны бірнеше БАҚ фашистік және неофашистік деп сипаттады. Ұлттық-социалистік іс-қимыл партиясы, 1982 жылы құрылған БМ-ден бөлінген кішігірім топ. Ұлттық іс-қимыл, саяси белсенділікпен айналысатын тыйым салынған неонацистік террористік ұйым. Жаңа британдық одақ, 2013 жылдың қаңтарында Гари Райкс, бұрынғы Британдық ұлттық партиясының Шотландиядағы үміткері құрған ашық фашистік топ.
The British Democratic Party became involved in the Coordinating Committee, an initiative of Archibald Maule Ramsay in the late 1930s. Disagreements between member parties saw this fall apart in 1939. The British Empire Fascist Party, a very short lived group set up by Graham Seton Hutchinson in November 1933. The group supported the establishment of the corporate state and was strongly anti Semitic. Seton Hutchinson had intended to use the name for a merger between his own National Workers Party and the BF but the latter group backed out when they realised the lack of membership of that group. The British People's Party (BPP) was founded in 1939 and led by ex British Union of Fascists (BUF) member John Beckett, a co founder with William Joyce of the National Socialist League, active in 1937–1939. The British Union (not to be confused with the BUF, which used the name British Union after the outbreak of war) emerged in the early 1930s and worked with the BF. The British Empire Fascists is mentioned in some mid 1920s reports in Socialist Review although details are missing. The advocated cutting wages for the highest earners. In 1931 it was one of a number of minor movements to sign a document produced by the BF calling for the abolition of parliamentary government. The Legion of Loyalists was an early 1930s group, close to the BF. Robert Benewick calls this group the League of Loyalists. The Loyalty League emerged in 1922 as a group attached to the Conservative Party that sought to promote Italian fascism. The group is also described as having been established in 1923 and being strongly anti Semitic in tone although, according to Thomas Linehan, this may have been a different group with the same name. The group, which maintained close links to the Nordic League, also used the name National Socialist Workers Movement/Party. The New Movement existed very briefly in the early 1930s and was most likely absorbed quickly by the IFL. They were distinct from the Nordic League. The Scottish Union of Fascists was set up by T. W. Denholm Hay in 1934 as a more Scottish minded breakaway from the BUF. Links were established with Wendy Wood and her Democratic Scottish Self Government Organisation although it made no headway, having only 70 members upon formation. It merged into the Scottish Party. The Stamford Fascists were a partial splinter group from the BF, established in 1926 when Arnold Leese and Henry Simpson were elected as councillors in Stamford in defiance of BF policy that members should not contest elections under the BF banner. Leese alone briefly changed this group into the Fascist League, before formally establishing the IFL in 1928. The United Empire Fascist Party was established by C. G. Wodehouse Temple in December 1933 and included amongst its membership Serocold Skeels, a former IFL member and agent for Nazi Germany who was eventually expelled from the party for his anti Semitism. The group soon changed its name to United British Party, establishing offices in London and Edinburgh, and adopted a grey shirted uniform for a while. Despite this overt militarism, which it eventually abandoned, the UBP's Fourteen Points programme was largely bereft of fascist rhetoric. Linked to the Britons, the group had a strongly Christian ethos. The Yorkshire Fascists emerged in the 1920s, probably from the BF and were still in existence by 1930, by which point they were close to the IFL. The British National Party (1960–1967), which until a split in 1962 produced pro Nazi propaganda. (This is a different party from the current BNP, although John Tyndall was a leading member of both)
The National Socialist Movement, a Colin Jordan led breakaway from the BNP that was openly Nazi and was a charter member of the World Union of National Socialists. The Greater Britain Movement, set up by John Tyndall when he split from the NSM, has been characterised as endorsing a specifically British form of Nazism. The British Movement, a 1968 development form the NSM, which used images of Hitler and the swastika on election literature. The November 9th Society, a neo Nazi organisation founded by Terry Flynn in 1977. It also organises under the name British First Party. Britain First is a far right, anti Islam and ultranationalist party and hate group that has been described as fascist and neo fascist by multiple media outlets. The National Socialist Action Party, a minor splinter group from the BM formed in 1982. National Action, a banned neo Nazi terrorist organization that has done political activism. New British Union, an openly fascist group founded in January 2013 by Gary Raikes, a former British National Party candidate for Scotland.