Осуалд Мосли: Британ аристократы және фашист саяхатшысы

Кіріспе

Британдық аристократ және фашистік саясаткер (1896–1980)

Сер Освальд Эрнальд Мосли, 6-шы баронет (16 қараша 1896 – 3 желтоқсан 1980) – британдық аристократ және саясаткер. 1920-1930 жылдары әйгілі болды. Ол парламент мүшесі болды, кейін Британ фашистер одағын (BUF) құрып, оған жетекшілік етті. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы әскери қызметтен кейін Мосли парламенттің ең жас мүшелерінің бірі болды, 1918 жылдан 1924 жылға дейін Харроу округінен өкілдік етті, алдымен консерватор, содан кейін тәуелсіз, кейін Лейборист партиясына қосылды. 1924 жылғы жалпы сайлауда ол болашақ премьер-министр Невилл Чемберленге қарсы Бирмингем Ледивудта сайланды, оны жеңуге 100 дауыс жетпеді. Мосли 1926 жылы Сметвик округінен Лейборист партиясынан парламентке қайта оралды және 1929–1931 жылдардағы Лейборист үкіметінде Ланкастер герцогтығының канцлері болды. 1928 жылы ол әкесінен Мұслидің 6-шы баронеті атағын мұраға алды, бұл атақ оның отбасында бір ғасырдан астам уақыт бойы сақталған. Кейбіреулер Мослиді болашақ премьер-министр ретінде қарастырды. Мосли 1930 жылы үкіметтің жұмыссыздық саясатына келіспегендіктен қызметтен кетті. Ол 1931 жылғы жалпы сайлауда Сметвик округін қорғамауға шешім қабылдады, орнына Сток-он-Трентте сәтсіз сайлауға түсті. Мослидің «Жаңа партиясы» 1932 жылы Британ фашистер одағына (BUF) айналды. BUF-тың жетекшісі ретінде ол антисемитизмді ашық жақтады және Бенито Муссолини мен Адольф Гитлер сияқты басқа фашистік көшбасшылармен одақ құруға тырысты. Мосли басшылығымен фашистік зорлық-зомбылықтың шыңы Кейбл-стрит шайқасында болды, онда профсоюз өкілдері, коммунистер, анархистер және британдық еврейлер сияқты фашистерге қарсы наразылар BUF-тың Лондонның шығыс бөлігінен шеру өткізуіне қарсылық көрсетті. Мосли кейіннен Лондон төңірегінде бірнеше митингтер өткізді, нәтижесінде BUF астанада мүшелерінің санын арттырды. Мосли 1940 жылдың мамырында Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін тұтқындалды, ал BUF-қа тыйым салынды. Ол 1943 жылы босатылды және фашизммен байланысы салдарынан саяси жағдайы нашарлап, 1951 жылы шетелге көшіп, өмірінің көп бөлігін Парижде және Ирландиядағы екі резиденциясында өткізді. Ол соғыстан кейінгі кезеңде парламентке үміткер болды, бірақ аз қолдау тапты. Соңғы жылдары ол пан-европалық ұлтшылдықты жақтады, «Еуропа – бір ұлт» идеологиясын дамытты және Холокостты жоққа шығару теорияларының ерте жақтаушысы болды.

Sir Oswald Ernald Mosley, 6th Baronet (16 November 1896 – 3 December 1980) was a British aristocrat and politician who rose to fame during the 1920s and 1930s when, having become disillusioned with mainstream politics, he turned to fascism. He was a member of parliament and later founded and led the British Union of Fascists (BUF). After military service during the First World War, Mosley was one of the youngest members of parliament, representing Harrow from 1918 to 1924, first as a Conservative, then an independent, before joining the Labour Party. At the 1924 general election he stood in Birmingham Ladywood against the future prime minister, Neville Chamberlain, coming within 100 votes of defeating him. Mosley returned to Parliament as Labour MP for Smethwick at a by election in 1926 and served as Chancellor of the Duchy of Lancaster in the Labour Government of 1929–31. In 1928, he succeeded his father as the sixth Mosley baronet, a title that had been in his family for more than a century. Some considered Mosley a rising star and possible future Prime Minister. Mosley resigned in 1930 because of discord with the government's unemployment policies. He chose not to defend his Smethwick constituency at the 1931 general election, instead unsuccessfully standing in Stoke on Trent. Mosley's New Party became the British Union of Fascists (BUF) in 1932. As leader of the BUF, he publicly espoused antisemitism and sought alliances with other fascist leaders such as Benito Mussolini and Adolf Hitler. Fascist violence under Mosley's leadership culminated in the Battle of Cable Street, during which anti fascist demonstrators including trade unionists, communists, anarchists, and British Jews successfully prevented the BUF from marching through London's East End. Mosley subsequently held a series of rallies around London, and the BUF increased its membership in the capital city. Mosley was imprisoned in May 1940, after the outbreak of the Second World War, and the BUF was banned. He was released in 1943 and, politically disgraced by his association with fascism, moved abroad in 1951, spending most of the remainder of his life in Paris and two residences in Ireland. He stood for Parliament during the post war era but received very little support. During this latter period he was an advocate of Pan European nationalism, developing the Europe a Nation ideology, and was an early proponent of Holocaust denial conspiracy theories.

Ерте өмір және білім

Мосли 1896 жылғы 16 қарашада Лондонның Мейфэр ауданындағы Хилл-стрит, 47-ші үйінде дүниеге келді. Ол сэр Освальд Мослидің, 5-ші баронеттің (1873–1928) және Катарина Мод Эдвардс Хиткотттың (1874–1950), Капитан Джастиниан Эдвардс Хиткотттың қызы, үш ұлының ең үлкені болды. Оның екі інісі болды: Эдвард Хиткотт Мосли (1899–1980) және Джон Артур Ноэл Мосли (1901–1973). Оның әкесі, Елизавета Королева Анасының әкесі – Стратмор және Кингхорнның 14-ші графының үшінші туысы еді. Мосли әулетінің алғашқы және белгілі ата-бабасы король Джонның тұсында Стаффордширдегі Мосли иелігінің иегері болған Эрнальд де Мосли еді. Отбасы Стаффордширдегі маңызды жер иелері болды және Бертон-апон-Трент маңындағы Роллстон Холлда тұрды. Үш барондық құрылды, олардың екеуі қазір жойылған (отбасы тарихы үшін Мосли барондықтарына қараңыз); ал 4-ші баронеттің інісі, 1-ші барон Анслоу Тонман Мосли үшін де барондық құрылды, бірақ ол да жойылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол британдық атқыштар корпусының 16-шы Королева лансерлері бөліміне қабылданып, Францияда Батыс майданында шайқасты. Кейін ол Корольдік әуе корпусына ұшқыш және әуе бақылаушысы ретінде ауысты, бірақ анасы мен әпкесінің алдында көрсетіліс кезінде апатқа ұшырады, нәтижесінде ол өмір бойы ақсады, сонымен қатар батыл және біршама бейсақтыққа бейім екені белгілі болды. Осы неке кезінде ол әйелінің кіші әпкесі, леди Александра Меткалфпен ұзаққа созылған қарым-қатынас бастады, сондай-ақ олардың өгей анасы, Грейс Керзонмен – Кедлстонның маршалы Керзонның екінші әйелі және жесірімен жеке қарым-қатынас құрды. 1928 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін ол Анкотстың Мосли барондығына ие болды.

Үндістан мен Ганди

Өзінің көптеген саяхаттарының ішінде Мосли 1924 жылы леди Синтиямен бірге Британдық Үндістанға сапар шекті. Оның әйелінің әкесі Үндістанның вице-королі болғандықтан, сапар барысында түрлі маңызды тұлғалармен танысуға мүмкіндік алды. Олар кемемен сапар жасап, Қайыр қаласында қысқа ғана тоқтады. Алдымен олар Сейлонға (қазіргі Шри-Ланка) жетіп, содан кейін Үндістанның құрлық бөлігі арқылы саяхаттады. Олар алғашқы күндерін Сейлонның үкімет үйінде өткізді, одан кейін Мадрас және Калькуттаға барды, онда сол кездегі губернатор Лорд Литон болды. Мосли өзінің жеке қоржынының көп бөлігін Британдық фашистер одағына (БФО) жұмсады және оны түрлі жолдармен, соның ішінде Диана арқылы Гитлермен Германиядан Ұлыбританияға коммерциялық радио хабарларын таратуға рұқсат алу үшін келіссөздер жүргізу арқылы берік қаржылық негізге қоюға тырысты. Мосли 1937 жылы Сарк аймағының мұрагері Фрэнсис Бомонтпен Сарк аймағында жеке меншіктегі радиостанция құру туралы келісім жасады.

Парламент мүшесі

Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталған кезде Мосли консервативті парламент мүшесі болып саясатқа қадам басуға шешім қабылдады, себебі соғыс оның университет біліміне және тәжірибелік дағдыларына кедергі келтірген еді. Ол 21 жаста болды. Оны болашақтағы соғыстарды болдырмауға деген ынтасы жетелеп, парламентте осы туралы әңгімеледі, және осының нәтижесінде оның мансабы дамыған сияқты. Әсіресе оның әулеттік жағдайы мен соғыстағы қызметінің арқасында, жергілікті консервативтер мен лейбористер Мослиді бірнеше округтен кандидат ретінде жақсы көріп, қолдады. Әулеттік иеліктеріне жақын округтер ең қолайлы мүмкіндіктер болып көрінді. Ол күтпеген жерден Харроу округінен бірінші болып сайланды. 1918 жылғы жалпы сайлауда ол күшті қарсыластарға тап болмады және оңай жеңіске жетті. Ол Төменгі палатаға сайланған ең жас депутат болды, алайда Жозеф Суини, Синн Фэйн партиясының қатыспаушы депутаты, одан да жас еді. Көп ұзамай ол шешен және саяси ойыншы ретінде көзге түсті, ол өте жоғары өзіне сенімділікпен ерекшеленді және Төменгі палатада жазбасыз сөйлеуге ұмтылды.

Ланкастер герцогтігінің канцлері

Мосли содан кейін Лейбористік партия ішінде саяси өрлеуге батыл талпыныс жасады. Ол Рамзи Макдональдқа жақын болды және Мемлекеттік маңызды лауазымдардың біріне үміттенеді, бірақ 1929 жылғы жалпы сайлауда Лейбористер жеңіске жеткенімен, ол Ланкастер герцогтігінің канцлері қызметіне тағайындалды, бұл портфелі жоқ және Кабинет құрамына кірмейтін лауазым еді. Оған жұмыссыздық мәселесін шешу міндеті жүктелді, бірақ оның радикалды ұсыныстарын Лорд-приви-мөршісі Джеймс Генри Томас немесе Кабинет кедергі келтірді.

Мосли меморандумы

Өзінің отандық өнеркәсібінің құлдырауынан туындаған елдегі экономикалық белгісіздікті сезінген Мосли "Мосли меморандумында" британдық өнеркәсіпті халықаралық қаржыдан қорғау үшін жоғары тарифтер енгізуді, Британ империясын өзін-өзі қамтамасыз ететін сауда блогына айналдыруды, негізгі өнеркәсіптерді мемлекеттік меншікке алуды, мектеп бітіру жасын және зейнетақыны ұлғайту арқылы еңбек күшінің артық санын азайтуды, сондай-ақ соғыстар аралық кедейлік пен жұмыссыздық мәселелерін шешу үшін қоғамдық жұмыстар бағдарламасын ұсынды. Меморандумда сонымен қатар, бизнесті, жұмысшыларды және үкіметті біртұтас органға біріктіре отырып, "кластық қақтығыстарды жою және британ экономикасын жаңғырту" мақсатын көздеген корпоративтік мемлекеттің негіздері баяндалды. Мосли бұл меморандумды еңбекші және консервативтік партиялардың еркіндікке бейімділігіне және әлемнің күшейе берген жаһандануына салғысыздықтарына наразылық білдіре отырып жариялады, осылайша қазіргі заманғы мәселені шешу үшін қазіргі заманғы шешім іздеді. Алайда, ол Кабинет және Парламенттік Лейбористік партиясы тарапынан қабылданбады, және 1930 жылдың мамыр айында Мосли министрлік лауазымынан кетті. Леди Мослидің автобиографиясына сәйкес, либералды бағытталған апталық газет "The Nation and Athenaeum" былай деп жазды: "Сэр Освальд Мослидің отставкасы – ішкі саясаттағы маңызды оқиға. Біз Сэр Освальдтың дұрыс – және әрине, батыл – әрекет еткенін сезінеміз, енді жауапкершіліксіздікке қатысудан бас тартқандығы үшін". Қазан айында ол Лейбористік партия конференциясын меморандумды қабылдауға көндіруге тырысты, бірақ қайтадан жеңіліске ұшырады. Мосли меморандумы экономист Джон Мейнард Кейнстің қолдауын алды, ол "бұл өте қабілетті және ашып айтуға болатын құжат" деді. Кейнс сондай-ақ былай деп жазды: "Маған құжаттағы рух ұнайды. Ескі және жаңа, ауыл шаруашылығы мен өңдеу өнеркәсібінің арасындағы, отандық даму мен шетелдік инвестициялардың арасындағы өнеркәсіптеріміздің дұрыс немесе кем дегенде жақсы тепе-теңдігін қамтамасыз ету үшін ұлттық экономикалық жоспарлау схемасы; және мұндай схеманың егжей-тегжейін жүзеге асыру үшін кең өкілеттіктер. Міне, оның мәні. [Манифест] бізге ойлау мен әрекет етудің бастау нүктесін ұсынады. Бұл елдің көптеген жақсы азаматтарын дүрліккеніне куә болармыз, олардың миында, санасында және сүйектерінде еркіндікке бейімділік бар. Бірақ өзін социалист деп жариялаған және өзін социалист деп санаған адам манифестен қалай қашып кетуі мүмкін, бұл одан да түсініксіз мәселе". Леди Мослидің автобиографиясына сәйкес, отыз жыл өткен соң, 1961 жылы Ричард Кроссман: "Бұл керемет меморандум лейбористік ой-санадан бір буын бұрын болды" деп жазды. Бір газет мақаласында Мосли "Дж.М.Кейнс пен несиелік атаққа ие майор Дугластың ерекше қоспасы" деп сипатталды. 1930 жылдың шілдесінен бастап ол үкіметті "сөзбен ғана айналысатын орыннан" "іс істейтін орынға" айналдыруды талап ете бастады. 1992 жылы Ұлыбританияның сол кездегі премьер-министрі Джон Мейджор 1990-1991 жылдардағы экономикалық төңкерістен кейінгі жағдайға дәстүрден тыс шешім табу үшін Мослидің идеяларын зерттеді.

Realising the economic uncertainty that was facing the nation because of the death of its domestic industry, Mosley put forward a scheme in the "Mosley Memorandum" that called for high tariffs to protect British industries from international finance and transform the British Empire into an autarkic trading bloc, for state nationalisation of main industries, for higher school leaving ages and pensions to reduce the labour surplus, and for a programme of public works to solve interwar poverty and unemployment. Furthermore, the memorandum laid out the foundations of the corporate state which intended to combine businesses, workers and the government into one body as a way to "Obliterate class conflict and make the British economy healthy again". Mosley published this memorandum because of his dissatisfaction with the laissez faire attitudes held by both Labour and the Conservative party, and their passivity towards the ever increasing globalisation of the world, and thus looked to a modern solution to fix a modern problem. But it was rejected by the Cabinet and by the Parliamentary Labour Party, and in May 1930 Mosley resigned from his ministerial position. At the time, according to Lady Mosley's autobiography, the weekly Liberal leaning paper The Nation and Athenaeum wrote: "The resignation of Sir Oswald Mosley is an event of capital importance in domestic politics We feel that Sir Oswald has acted rightly – as he has certainly acted courageously – in declining to share any longer in the responsibility for inertia." In October he attempted to persuade the Labour Party Conference to accept the Memorandum, but was defeated again. The Mosley Memorandum won the support of the economist John Maynard Keynes, who stated that "it was a very able document and illuminating". Keynes also wrote, "I like the spirit which informs the document. A scheme of national economic planning to achieve a right, or at least a better, balance of our industries between the old and the new, between agriculture and manufacture, between home development and foreign investment; and wide executive powers to carry out the details of such a scheme. That is what it amounts to. [The] manifesto offers us a starting point for thought and action. It will shock—it must do so—the many good citizens of this country who have laissez faire in their craniums, their consciences, and their bones But how anyone professing and calling himself a socialist can keep away from the manifesto is a more obscure matter." According to Lady Mosley's autobiography, thirty years later, in 1961, Richard Crossman wrote: "this brilliant memorandum was a whole generation ahead of Labour thinking." In a newspaper feature, Mosley was described as "a strange blend of J. M. Keynes and Major Douglas of credit fame". From July 1930, he began to demand that government must be turned from a “talk shop” into a “workshop.”

In 1992, the then UK prime minister, John Major, examined Mosley's ideas in order to find an unorthodox solution to the aftermath of the 1990 91 economic recession.

Жаңа партия

Еңбек партиясынан қанағаттанбаған Мосли және тағы алты Еңбек партиясы депутаты (олардың екеуі бір күннен кейін отставкаға кетті) Жаңа партияны құрды. Оның алғашқы парламенттік сайыстары, 1931 жылғы Аштон-андер-Лайндағы төлқұжау сайлауы және одан кейінгі төлқұжау сайлаулары, солшыл дауысты бөліп, консерватор кандидаттарының жеңіске жетуіне мүмкіндік бергендіктен, даусыз, бұзылу әсерін тигізді. Осыған қарамастан, ұйым көптеген лейбористік және консервативті саясаткерлердің қолдауын алды, олар оның корпоративтік экономикалық саясатымен келісті, олардың арасында Анеурин Беван және Гарольд Макмиллан болды. Мослидің корпоративизмі Кейнсиандықпен толықтырылды, Роберт Скидельский «Кейнсиандық оның фашизмге қосқан ең үлкен үлесі болды» деді. Ол сондай-ақ сол кезде Гарольд Хармсворт (кейіннен 1-ші виконт Ротермир) басқарған Daily Mail газетінің қолдауына ие болды. Жаңа партия фашистік саясатқа көбірек бейімделді, бірақ Мослидің партиясын құру мүмкіндігіне тыйым салынды, өйткені Ұлы депрессия кезінде 1931 жылғы жалпы сайлау кенеттен жарияланды. Партияның үміткерлері, соның ішінде Мослидің өзі, әйелі ұстаған Стоуктағы орынды жоғалтып, ешқайсысын жеңе алмады. Жаңа партия біртіндеп радикалды және авторитарлық бола бастағандықтан, көптеген бұрынғы қолдаушылар одан бас тартты. Леди Мослидің автобиографиясына сәйкес, 1931 жылғы сайлаудан кейін көп ұзамай Мослиді «Манчестер Гардиан» былай сипаттады: «Сэр Освальд Мосли Манчестердегі еркін сауда залында сөйлеген сөзінен кейін отырғанда, аудитория сирек кездесетіндей қозғалып, тұрып, алаңдап алғыстар шапқан. Біріншіден, бұл қызықты аудиторияны баурап алады, содан кейін қоздырып, соңында, біз айтқандай, үлкен дауыспен айқайланған торнадомен аяғынан шайқалтады. Бұл Ұлыбританияның болашағы еді. Ол барлық фашистік қозғалыстарды біріктіруге бел буды және 1932 жылы Британ фашистер одағын (БФО) құрды. БФО протекционистік, коммунизмге қарсы және авторитарлықты жақтаушы ұлтшылдық идеологияны ұстанады. Ол Ұлыбританияның Еңбек партиясы «халықаралық социализм» саясатын ұстанып отырғанын, ал фашизмнің мақсаты «ұлттық социализм» екенін мәлімдеді. Оның мүшелері 50 мыңға дейін жетті және Daily Mail және Daily Mirror оның алғашқы қолдаушыларының қатарында болды. The Mirror мақаласы Daily Mail иесі Виконт Ротермирдің қонақ мақаласы болды және бұл бірден-бір мақала болды; BUF үшін қысқаша жылы сөздер айтқанына қарамастан, газет Еуропа фашизмін айыптауда соншалықты шұғыл болды, нацистік Германия газеттің директорларын сәтті операция кезінде шабуыл тізіміне қосты. The Mail 1934 жылдың маусым айында Олимпиада митингісіне дейін BUF-ті қолдауын жалғастырды. Джон Гунтер 1940 жылы Мослиді «көрнекті әдемі» деп сипаттады. Ол Англиядағы ең жақсы оратор. Оның жеке магнетизмінің күші өте зор». Мослидің бұл кездегі жақтастарының қатарында Джон Стречи, роман жазушы Генри Уильямсон, әскери теоретик Дж. Ф. Фуллер және болашақ «Лорд Хо Хо», Уильям Джойс болды. Мосли Жаңа партияның кездесулерін бұзу мәселесін тапты және қара киім киген қарапайым әскери қызметшілердің корпусын, «Қара көйлектер» деген лақап атпен аталатын Фашистік қорғаныс күшін құрды, олар итальяндық фашистік Ұлттық қауіпсіздік үшін ерікті отаршылдар сияқты. Партия жиі қатыгез қарама-қайшылықтар мен тәртіпсіздіктерге, әсіресе коммунистік және еврей топтарымен, әсіресе Лондонда қатысқан. 1934 жылы 7 маусымда Олимпиададағы үлкен Мосли митингісінде оның жансақшылар зорлық-зомбылығы жаман жарнамаға әкелді. Бұл және Германиядағы Ұзын пышақ түні БУФ-тың жаппай қолдауын жоғалтуға әкелді. Дегенмен Мосли антисемитизмді қолдауға кірісті. 1935 жылы сәуірде Лестерде өткен Жаңа партияның кездесулерінің бірінде ол былай деді: «Мен алғаш рет осы елдің еврей мүдделеріне ашық және ашық түрде қарсымын, саудаға, баспасөзге, киноға, Лондон қаласына үстемдік етіп, өнеркәсіпті тер дүкендерімен өлтіремін. Бұл үлкен мүдделер қазіргі заманғы фашистік қозғалысты қорқытпайды және қорқытпайды». Партия 1935 жылғы жалпы сайлауда қатыса алмады. 1936 жылдың қазан айында Мосли мен БУФ еврей тұрғыны көп аймақ арқылы жүріп өтуге тырысты. Кейбл-стрит шайқасы деп аталатын зорлық-зомбылық демонстрацияны тоқтатуға тырысқан наразылар мен оны күшпен өткізуге тырысқан полиция арасында болды. Полиция комиссары сэр Филипп Гейм шеруді тоқтатты, ал БУФ оны тастап кетті. Мосли қара көйлектермен бақыланатын шерулерді ұйымдастыруды жалғастырды, ал үкімет 1936 жылғы қоғамдық тәртіп туралы заңды қабылдады, ол саяси формаларды және жартылай әскери ұйымдарды тыйым салды және 1937 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. 1937 жылғы Лондон округі кеңесі сайлауларында БУФ шығыс Лондондағы үш округте (кейбір бұрынғы Жаңа партия орындары), оның ең күшті аймақтарында, дауыстардың төрттен біріне дейін жинады. Мосли көптеген қара көйлек қызметкерлерін жұмыстан босатып, олардың кейбіреуі Уильям Джойспен бірге партиядан бас тартты. 1937 жылдың қазан айында Ливерпульде ол 8000 адамға ванның үстінен фашистік сәлем бергеннен кейін көрермендер лақтырған екі тасқа соғылып, есінен айрылды. Еуропалық жағдай соғысқа қарай жылдамдаған сайын, БУФ парламенттік төлқұжау сайлауларына үміткерлерді ұсынды және «Ұлыбританияның ісіне назар аударыңыз» тақырыбында науқандар жүргізді. Мосли 1939 жылдың жазына дейін танымал болды. Оның 1939 жылдың 16 шілдесіндегі Эрлс-Корт көрме залындағы «Ұлыбритания бірінші» митингісі британ тарихындағы ең ірі жабық саяси митингі болды, онда 30 000-ға жуық қатысушы болды деп хабарланды. Соғыс басталғаннан кейін Мосли келісімдік бейбітшілік үшін науқанға жетекшілік етті, бірақ Францияның құлауынан және Ұлыбритания шайқасы кезінде әуе шабуылдары басталғаннан кейін оның жөніндегі жалпы пікір жағымсыз болды. 1940 жылдың мамыр айының ортасында ол шабуылдан жарақаттанды.

Dissatisfied with the Labour Party, Mosley and six other Labour MPs (two of whom resigned after one day) founded the New Party. Its early parliamentary contests, in the 1931 Ashton under Lyne by election and subsequent by elections, arguably had a spoiler effect in splitting the left wing vote and allowing Conservative candidates to win. Despite this, the organisation gained support among many Labour and Conservative politicians who agreed with his corporatist economic policy, and among these were Aneurin Bevan and Harold Macmillan. Mosley's corporatism was complemented by Keynesianism, with Robert Skidelsky stating, "Keynesianism was his great contribution to fascism." It also gained the endorsement of the Daily Mail newspaper, headed at the time by Harold Harmsworth (later created 1st Viscount Rothermere). The New Party increasingly inclined to fascist policies, but Mosley was denied the opportunity to get his party established when during the Great Depression the 1931 general election was suddenly called – the party's candidates, including Mosley himself running in Stoke which had been held by his wife, lost the seats they held and won none. As the New Party gradually became more radical and authoritarian, many previous supporters defected from it. According to Lady Mosley's autobiography, shortly after the 1931 election Mosley was described by The Manchester Guardian:

<blockquote>When Sir Oswald Mosley sat down after his Free Trade Hall speech in Manchester and the audience, stirred as an audience rarely is, rose and swept a storm of applause towards the platform – who could doubt that here was one of those root and branch men who have been thrown up from time to time in the religious, political and business story of England. First that gripping audience is arrested, then stirred and finally, as we have said, swept off its feet by a tornado of peroration yelled at the defiant high pitch of a tremendous voice. that it was the way forward for Britain. He was determined to unite the existing fascist movements and created the British Union of Fascists (BUF) in 1932. The BUF was protectionist, strongly anti communist and nationalistic to the point of advocating authoritarianism. He claimed that the UK Labour Party was pursuing policies of "international socialism", while fascism's aim was "national socialism". It claimed membership as high as 50,000, and had the Daily Mail and Daily Mirror among its earliest supporters. The Mirror piece was a guest article by the Daily Mail owner Viscount Rothermere and an apparent one off; despite these briefly warm words for the BUF, the paper was so vitriolic in its condemnation of European fascism that Nazi Germany added the paper's directors to a hit list in the event of a successful Operation Sea Lion. The Mail continued to support the BUF until the Olympia rally in June 1934. John Gunther described Mosley in 1940 as "strikingly handsome. He is probably the best orator in England. His personal magnetism is very great". Among Mosley's supporters at this time included John Strachey, the novelist Henry Williamson, military theorist J. F. C. Fuller, and the future "Lord Haw Haw", William Joyce. Mosley had found problems with disruption of New Party meetings, and instituted a corps of black uniformed paramilitary stewards, the Fascist Defence Force, nicknamed "Blackshirts", like the Italian fascist Voluntary Militia for National Security they were emulating. The party was frequently involved in violent confrontations and riots, particularly with communist and Jewish groups and especially in London. At a large Mosley rally at Olympia on 7 June 1934, his bodyguards' violence caused bad publicity. This and the Night of the Long Knives in Germany led to the loss of most of the BUF's mass support. Nevertheless, Mosley continued espousing anti Semitism. At one of his New Party meetings in Leicester in April 1935, he said, "For the first time I openly and publicly challenge the Jewish interests of this country, commanding commerce, commanding the Press, commanding the cinema, dominating the City of London, killing industry with their sweat shops. These great interests are not intimidating, and will not intimidate, the Fascist movement of the modern age." The party was unable to fight the 1935 general election. In October 1936, Mosley and the BUF tried to march through an area with a high proportion of Jewish residents. Violence, now called the Battle of Cable Street, resulted between protesters trying to block the march and police trying to force it through. Sir Philip Game, the Police Commissioner, stopped the march from proceeding and the BUF abandoned it. Mosley continued to organise marches policed by the Blackshirts, and the government was sufficiently concerned to pass the Public Order Act 1936, which, amongst other things, banned political uniforms and quasi military style organisations and came into effect on 1 January 1937. In the London County Council elections in 1937, the BUF stood in three wards in East London (some former New Party seats), its strongest areas, polling up to a quarter of the vote. Mosley made most of the Blackshirt employees redundant, some of whom then defected from the party with William Joyce. In October 1937 in Liverpool, he was knocked unconscious by two stones thrown by crowd members after he delivered a fascist salute to 8,000 people from the top of a van in Walton. As the European situation moved towards war, the BUF began to nominate Parliamentary by election candidates and launched campaigns on the theme of "Mind Britain's Business". Mosley remained popular as late as summer 1939. His Britain First rally at the Earls Court Exhibition Hall on 16 July 1939 was the biggest indoor political rally in British history, with a reported 30,000 attendees. After the outbreak of war, Mosley led the campaign for a negotiated peace, but after the Fall of France and the commencement of aerial bombardment during the Battle of Britain overall public opinion of him became hostile. In mid May 1940, he was nearly wounded by an assault.

Интернаттау

Мослидің білмейтіні, МИ5 және арнайы бөлімше БҰФ-қа терең еніп, оны тыңдау құрылғылары арқылы бақылап отырды. 1934 жылдан бастап олар Мослидің шебер тілділігінің жұртшылықты БҰФ-қа қаржылық қолдау көрсетуге көндіріп, саяси жүйенің үстемдігіне сын салмаққа мүмкіндік беретінінен алаңдады. Оның агитациясына 1940 жылғы мамырда Франция шайқасының оқиғаларына дейін ресми түрде жол берілді, содан кейін үкімет оны тым қауіпті деп санады. Сол кезде британдықтардың Гитлердің наурыздағы бейбітшілік ұсынысын қабылдауына шақырып, үгіл жұмысын жүргізіп жатқан Мосли 1940 жылдың 23 мамырында, Уинстон Черчилль премьер-министр болғаннан кейін екі аптадан кем уақыт өткен соң тұтқындалды. Осыдан кейін ұлы (Макс Мосли) дүниеге келді; Мослилер соғыстың көп бөлігін Холлоуэй түрмесінің аумағындағы үйде бірге өткізді. Сол жылы британдық үкімет БҰФ-ты тыйым салды. Мосли тұтқында болған уақытын классикалық әдебиеттерді, әсіресе саясат және соғыс тақырыбындағы еңбектерді оқумен өткізді, сондай-ақ маңызды тарихи тұлғаларға назар аударды. Ол БҰФ мүшелерінің көпшілігімен кездесуден бас тартты, бірақ 1943 жылдың 18 наурызында Дадли мен Нора Элам (ол кезде босатылған) Юнити Митфордпен бірге оның қарындасы Диананы көруге барды. Мосли қатысуға келісті, өйткені ол қателікпен Диана мен Юнитидің анасы, леди Редсдейл Юнитиге бірге барады деп ойлады. Мослилердің, әсіресе леди Мослидің қамауда болуы баспасөзде кең пікірталас тудырды, бірақ көпшілік үкіметтің әрекеттерін қолдады. Басқалары сот отырысын өткізуді талап етті, оның нәтижесінде тұтқындау тоқтатыла ма, әлде айыптама қойыла ма деп үміттенді. 1943 жылдың қарашасында ішкі істер министрі Герберт Моррисон Мослилерді босатуға бұйрық берді. Палатадағы қызу пікірталасқа қарамастан, Моррисонның әрекеті 327-26 дауыспен мақұлданды.

Соғыстан кейінгі саясат

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Мослиге бұрынғы қолдаушылары хабарласып, саясатқа қайта оралуға көндірді. 1948 жылы ол Еуропа құрлығын (Еуропа – Ұлт) қамтитын біртұтас ұлттық мемлекет құруды талап ететін Одақ қозғалысын құрды және 1962 жылы осы мақсатта Еуропаның Ұлттық партиясын іске қосуға тырысты. Ол итальяндық неофашистік саяси партия – Movimento Sociale Italiano-мен байланыста болды және 1948 жылдан 1957 жылға дейін жарық көрген римдік апталық журнал – Asso di bastoni (Клубтардың туы) беттерінде мақала жариялады, оны оның «Еуропа – Ұлт» қозғалысы қолдады. «The New European» журналы Мослиді «шынайы еурофил» деп сипаттады. Одақ қозғалысының жиналыстары, соғыстан бұрынғы Мослидің жиналыстары сияқты, көбінесе қарсыластары тарапынан физикалық түрде бұзылып тұрды. Бұл жағдай 1951 жылы оның Ұлыбританиядан Ирландияға көшіп кетуіне ықпал еткен болуы мүмкін. Ол өзінің жақтастарын жаушылық атмосферадағы Ұлыбританияда тастап, шетелде өмір сүруіне қатысты сынға: «Қоқыстың астынан тазартпайсың» деп жауап берді. 1950 жылдары Мосли Африканы ақ және қара аймақтарға бөлуді ұсынды, бірақ 1960 жылдардағы отаршылдықтан айырылу бұл ұсынысқа нүкте қойды. Мосли Холокостты жоққа шығару ісінің бастамашыларының бірі болды. Ол нацистік концлагерлердің бар екенін жоққа шығармай, олардың «көптеген наразы азаматтарды» ұстау үшін қажет болғанын мәлімдеді, онда одақтастардың «үнемі бомбалауынан» туындаған жабдықтама жетіспеушілігі салдарынан проблемалар туындады, ал денелер тиф эпидемиясынан көтерілген газ камераларында өртеліп, нацистердің адамдарды жою мақсатымен жасалған жоқ. Ол Бухенвальд және Белсен сияқты жерлерде түсірілген суреттердің сенімділігін жоққа шығаруға тырысты. Сондай-ақ, ол Холокост үшін еврейлерді кінәлі деп мәлімдеді және Адольф Гитлер бұл туралы ештеңе білмегенін айтты. Ол Нюрнберг процесін «айуандар бағы мен көрініс шоуы» деп сынады. 1958 жылғы Ноттинг-Хиллдегі нәсілдік қақтығыстардан кейін Мосли 1959 жылғы жалпы сайлауда Кенсингтон-Норт округінен үміткер болу үшін Ұлыбританияға қысқа мерзімге оралды. Ол өзінің сайлау кампаниясын иммиграцияға қарсы платформада өткізіп, Кариб теңізінен келген иммигранттарды күштеп елге қайтаруды және әртүрлі нәсілдік некелерге тыйым салуды талап етті. Мослинің дауысқа алған үлесі 8,1% құрады. Сайлауда сәтсіздікке ұшырағаннан кейін Мосли Париждің сыртындағы Орсе қаласына тұрақты түрде көшіп кетті. 1961 жылы ол Лондон университетінің колледжінде өткен Одақтан келген иммиграция тақырыбындағы пікірсайысқа қатысты, оған жас Дэвид Ирвинг қолдау көрсетті. Мосли саясатқа соңғы рет 1966 жылғы жалпы сайлауда Шордич пен Финсбери округтерінен қатысып, дауыстардың 4,6% алды. 1977 жылы Мосли Глазго университетінің ректорына үміткер ретінде тіркелді. Ол 100-ден астам дауыс жинады, бірақ соңғы орында қалды. Мослидің саяси ойлары Ұлыбританиядағы органикалық шаруашылық қозғалысына әсер еткен деп саналады. Ауыл шаруашылығы жазушысы және ауылдық өмірді жақтаушы Генри Уильямсон «қан мен топырақ» теориясын тәжірибеге енгізді, ол, шын мәнінде, Мослинің BUF идеялары үшін демонстрациялық шаруашылық ретінде қызмет етті. «Норфолк фермасының тарихы» (1941) атты еңбегінде Уильямсон ферманың тозығы жеткен топырағын құнарлы жерге айналдыру жолындағы физикалық және философиялық саяхатын баяндайды. Бұл мәтіннің стилі оның табиғат туралы шығармаларына қарағанда саяси тұрғыдан ашық. Кітап бойында Уильямсон өзінің «жетекшісімен» (Мосли) және осы көзқарасты бөлісетін аграрлық ойшылдар тобымен жүргізген үнемі кездесулеріне сілтеме жасайды. Топырақ қауымдастығының негізін қалаушы леди Ив Балфур Мослидің Англия шіркеуінің ауыл шаруашылығы жерлеріндегі ондықтарын жою туралы ұсыныстарын қолдады (Мослидің қара көйлектері 1930 жылдары Шығыс Англияның бірқатар фермаларын шіркеуге төлемдерді алуға уәкілетті сот орындаушыларынан «қорғады»). Топырақ қауымдастығының тағы бір ертедегі мүшесі Жориан Дженкс қара көйлектерде белсенді болды және Мослидің ауыл шаруашылығы жөніндегі кеңесшісі болды.

After the Second World War, Mosley was contacted by former supporters and persuaded to return to participation in politics. In 1948 he formed the Union Movement, which called for a single nation state to cover the continent of Europe (known as Europe a Nation) and in 1962 attempted to launch a National Party of Europe to this end. He had connections with the Italian neo Fascist political party, Movimento Sociale Italiano, and contributed to a weekly Roman magazine, Asso di bastoni (Ace of Clubs, published from 1948 to 1957), which was supported by his Europe a Nation. The New European has described Mosley as an "avowed Europhile". The Union Movement's meetings were often physically disrupted, as Mosley's meetings had been before the war, and largely by the same opponents. This may have contributed to his decision, in 1951, to leave Britain and live in Ireland. He responded to criticism of his abandoning his supporters in a hostile Britain for a life abroad by saying, "You don't clear up a dungheap from underneath it." In the 1950s Mosley advocated that Africa be divided into black and white areas, but the decolonisation of the 1960s put an end to this proposal. Mosley was a key pioneer in the emergence of Holocaust denial. While not denying the existence of Nazi concentration camps, he claimed that they were a necessity to hold "a considerable disaffected population", where problems were caused by lack of supplies due to "incessant bombing" by the Allies, with bodies burned in gas chambers due to typhus outbreaks, rather than being created by the Nazis to exterminate people. He sought to discredit pictures taken in places like Buchenwald and Belsen. He also claimed that the Holocaust was to be blamed on the Jews and that Adolf Hitler knew nothing about it. He criticised the Nuremberg trials as "a zoo and a peep show". In the wake of the 1958 Notting Hill race riots, Mosley briefly returned to Britain to stand in the 1959 general election at Kensington North. He led his campaign stridently on an anti immigration platform, calling for forced repatriation of Caribbean immigrants as well as a prohibition upon mixed marriages. Mosley's final share of the vote was 8.1%. Shortly after his failed election campaign, Mosley permanently moved to Orsay, outside Paris. In 1961, he took part in a debate at University College London about Commonwealth immigration, seconded by a young David Irving. He returned to politics one last time, contesting the 1966 general election at Shoreditch and Finsbury, and received 4.6% of the vote. In 1977 Mosley was nominated as a candidate for Rector of the University of Glasgow. He polled over 100 votes, but finished bottom. Mosley's political thought is believed to have influence on the organic farming movement in Great Britain. Henry Williamson, the agricultural writer and ruralist, put the theories of "blood and soil" into practice, which, in effect, acted as a demonstration farm for Mosley's ideas for the BUF. In The Story of a Norfolk Farm (1941) Williamson recounts the physical and philosophical journey he undertook in turning the farm's worn out soil back into fertile land. The tone contained in this text is more politically overt than in his nature works. Throughout the book, Williamson makes references to regular meetings he had held with his "Leader" (Mosley) and a group of like minded agrarian thinkers. Lady Eve Balfour, a founder of the Soil Association, supported Mosley's proposals to abolish Church of England tithes on agricultural land (Mosley's blackshirts "protected" a number of East Anglian farms in the 1930s from the bailiffs authorised to extract payments to the Church). Jorian Jenks, another early member of the Soil Association, was active within the Blackshirts and served as Mosley's agricultural adviser.

Өлім және жерлеу

Освальд Мосли 1980 жылдың 3 желтоқсанында Орседе қайтыс болды. Оның денесі Пэр-Лашез бейістігінде өткізілген рәсімде кремацияланды, ал күлі Орседегі көлге шашылды. Оның ұлы Александр көптеген көңіл айту хабарлары келгенін, бірақ ешқандай қара сөздер естімегенін мәлімдеді. "Бұл бәрі өте ұзақ бұрын болған оқиға", - деді ол.

Мұрағат және тұрғын үйлер

Мослидің жеке құжаттары Бирмингем университетінің Арнайы жинақтар мұрағатында сақталады. Мослидің ата-бабаларының отбасылық резиденциясы – Стаффордширдегі Роллстон Холл 1928 жылы бұзылды. Мосли мен оның бірінші әйелі Синтия Денхэмдегі Савей фермасында да тұрды. 1943 жылы босатылғаннан кейін Мосли екінші әйелі Дианамен Хэмпширдегі Крукс-Истон жерінде тұрды. 1945 жылы ол Уилтширдің Марлборо қаласының жанында орналасқан Кроууд фермасына көшті және оны басқарды. 1945 жылдың қараша айында Мосли шошқаларға жеткілікті тамақ пен баспана бермегендіктен, оларға қажетсіз азап шектірді деген айыппен сотқа шақырылды. Сот шешімі жарияланғанда, өзін кінәлі деп танымаған Мосли өз қорғауын ұйымдастырды, бұл оның ашуға буыруына себеп болды. Сот отырысы бес сағатқа созылды және айып тасталды. Ирландияның Корк графтығындағы Фермой қаласындағы Мослидің Ileclash House деп аталатын үйі 2011, 2016, 2018 және 2020 жылдары сатылымға қойылды. Грузин стиліндегі бұл үй 18 ғасырда салынған және 2011 жылға қарай 12 акр жерді алып жатты. Мосли 1950 жылдары оны сатып алып, жаңартқанға дейін үй жайкүйіне келген болатын. Сол онжылдықта ол Ирландиядағы Клонферт сарайын да сатып алып, қалпына келтірді.