Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұзын қабыршақ тәрізді бұлшықет, бел аймағында орналасқан.
Long fusiform muscle located in the lumbar region
Ірі кегіршек бұлшық еті (латынша: psoas major, ψόᾱ сөзінен) – омыртқа бағанасы мен кіші жамбас шегінің арасындағы бел аймағында орналасқан ұзын қабыршақ тәрізді бұлшықет. Ол илиякус бұлшық етімен бірігіп, илиопсоас бұлшық етін құрайды. Жануарларда бұл бұлшықеттің орны жұмсақ етке (тендерлоин) балама болады.
The psoas major ('/s//oʊ//.//ə//s/ or '/s//oʊ//.//æ//s/; from ψόᾱ) is a long fusiform muscle located in the lateral lumbar region between the vertebral column and the brim of the lesser pelvis. It joins the iliacus muscle to form the iliopsoas. In animals, this muscle is equivalent to the tenderloin.
Құрылымы
Үлкен псоас бұлшық еті үстіңгі және терең бөліктерге бөлінеді. Терең бөлігі L1–L5 бел омыртқаларының көлденең өскірлерінен басталады. Үстіңгі бөлігі соңғы кеуде омыртқасының, L1–L4 бел омыртқаларының және көршілес омыртқааралық дискілердің бүйір беттерінен басталады. Белдік торы екі қабаттың арасында жатыр. Кіші трохантер мен илиопсоас бұлшық етінің бекітілуі арасында іліалық субтендианды капшық орналасқан.
The psoas major is divided into a superficial and a deep part. The deep part originates from the transverse processes of lumbar vertebrae L1–L5. The superficial part originates from the lateral surfaces of the last thoracic vertebra, lumbar vertebrae L1–L4, and the neighboring intervertebral discs. The lumbar plexus lies between the two layers. The iliac subtendinous bursa lies between the lesser trochanter and the attachment of the iliopsoas.
Түрлілігі
Адамдардың 50 пайызынан кемінде үлкен бел бұлшық кіші бел бұлшықпен бірге келеді. Дененің қаза болған соң жасалған зерттеу деректеріне сүйене отырып, африкалық текті еркектердегі үлкен бел бұлшығының қалыңдығы еуропалық текті еркектерге қарағанда айтарлықтай қалың екені және кіші бел бұлшығының кездесуі де этникалық ерекшеліктерге байланысты екені анықталды – ол еуропалықтардың көпшілігінде кездеседі, ал африкалықтардың көпшілігінде жоқ. Егешқұйрықтарда бұл көбінесе жылдам жиырылатын, II типті бұлшық, ал адамдарда баяу және жылдам жиырылатын талшықтардың қосындысы байқалады.
In fewer than 50 percent of human subjects, the psoas major is accompanied by the psoas minor muscle. One study using autopsy data found that the psoas major muscle is substantially thicker in men of African descent than in Caucasian men, and that the occurrence of the psoas minor is also ethnically variant, being present in most of the white subjects and absent in most of the black subjects. In mice, it is mostly a fast twitching, type II muscle, while in humans it combines slow and fast twitching fibers.
Функция
Үлкен псоас дененің жоғарғы және төменгі бөліктерін, осьтік және қосымша қаңқаларын, ішкі және сыртқы жақтарын, сондай-ақ артқы және алдыңғы бөліктерін байланыстырады. Ілиопсоас құрамында үлкен псоас жамбас буынының иілуіне көмектеседі. Бел омыртқасында бір жақты жирылу арқаны бүйірге иіледі, ал екі жақты жирылу арқаны тік жатқан күйден көтереді. Бұған қоса, фемурдың артқы-медіалды бөлігінде орналасқан кіші трохантерге бекітілуі жамбастың сыртқа айналуына және әлсіз адукциясына себеп болады. Бұл жамбас иілгіштері деп аталатын бұлшықеттер тобының бір бөлігін құрайды, олардың негізгі қызметі – дене бекітілген кезде жоғарғы аяқты денеге қарай көтеру немесе аяқ бекітілген кезде денені аяққа қарай тарту болып табылады. Мысалы, адам отырып тұрғанда (соның ішінде арқаның төменгі бөлігін) жерден көтеріп, аяғына қарай иілгенде, жамбас иілгіштері (оның ішінде илиопсоас) омыртқаны жамбасқа иіледі. Омыртқаға алдыңғы жағынан бекітілуінің арқасында омыртқаның бұрылуы псоасты созады.
The psoas major joins the upper body and the lower body, the axial to the appendicular skeleton, the inside to the outside, and the back to the front. As part of the iliopsoas, psoas major contributes to flexion in the hip joint. On the lumbar spine, unilateral contraction bends the trunk laterally, while bilateral contraction raises the trunk from its supine position. In addition, attachment to the lesser trochanter, located on the posteromedial aspect of the femur, causes lateral rotation and weak adduction of the hip. It forms part of a group of muscles called the hip flexors, whose action is primarily to lift the upper leg towards the body when the body is fixed or to pull the body towards the leg when the leg is fixed. For example, when one performs a sit up that brings the torso (including the lower back) away from the ground and towards the front of the leg, the hip flexors (including the iliopsoas) will flex the spine upon the pelvis. Owing to the frontal attachment on the vertebrae, rotation of the spine will stretch the psoas.
Клиникалық маңызы
Псоас бұлшық етінің қысылуы бел дискілерін қысып, спазмға немесе бел ауруына себеп болуы мүмкін. Гипертониялық және қабынулы псоас илиоингуиналды және илиогипогастральды жүйкелердің тітіркенуіне және қысылуына әкелуі мүмкін, нәтижесінде жамбастың алдыңғы бөлігінен төмен қарай ыстық немесе су ағып тұрғандай сезім туындайды. Псоас бұлшық етін жамбас сүйегін белсенді иелену арқылы анықтауға болады. Псоас контрактурасының оң нәтижесі және пациенттің палпация кезінде сезінетін ауыруы клиникалық маңызды екенін көрсетеді. Ішек мүшелеріне, әсіресе, тоқ ішекке терең палпация жасағанда сақтық қажет. Іштің ісіп тұрған түрі гипертониялық псоасқа нұсқау береді, ол омыртқаны алға тартады, ал ішкі органдарды сыртқа қарай итеріп шығарады. Псоас белдік симпатикалық ганглиялардың артқы-латеральды бөлігінде орналасқан, ал ине ұшы көбінесе белдік симпатикалық блокада кезінде үлкен псоас бұлшық еті арқылы өтеді. Жігіт-жауын-шасын жүйкесі L1 және L2 жүйке тамырларының алдыңғы тармақтарының қосылуынан псоас бұлшық етінің орталық бөлігінде қалыптасады. Бұл жүйке содан кейін псоас бұлшық еті ішінде төмен қарай бағытталды және соңында бұлшық етті "тесіп" псоас бұлшық етінің алдыңғы бетінен дистальды бөлігінде шығады. Содан кейін жүйке ретроперитонейм арқылы өтіп, псоас бұлшық етінің алдыңғы бетінен төмен түседі.
Tightness of the psoas can result in spasms or lower back pain by compressing the lumbar discs. A hypertonic and inflamed psoas can lead to irritation and entrapment of the ilioinguinal and the iliohypogastric nerves, resulting in a sensation of heat or water running down the front of the thigh. Psoas can be palpated with active flexion of the hip. A positive psoas contracture test and pain with palpation reported by the patient indicate clinical significance. Care should be taken around the abdominal organs, especially the colon when palpating deeply. The appearance of a protruding belly can visually indicate a hypertonic psoas, which pulls the spine forward while pushing the abdominal contents outward. The psoas lies posterolateral to the lumbar sympathetic ganglia, and the needle tip will often pass through the psoas major during a lumbar sympathetic block. The genitofemoral nerve is formed in the midsection of the psoas muscle by the union of branches from the anterior rami of L1 and L2 nerve roots. The nerve then courses inferiorly within the psoas muscle and finally "pierces" the muscle and emerges on the anterior surface of the psoas distally. The nerve then traverses the retroperitoneum, descending over the anterior surface of the psoas.