Кіріспе
Леватор ани – жамбас сүйегінің екі жағында орналасқан кең, жұқа бұлшық еттер тобы. Ол үш бұлшықеттен тұрады: пубококцигеус, илиококцигеус және пуборектис. Бұлшық еттер кіші жамбас қуысының ішкі бетіне бекітіледі және жамбас еденінің көп бөлігін құрайды. Кокцигеус бұлшықеті жамбас еденін толықтырады, оны жамбас диафрагмасы деп те атайды. Ол жамбас қуысындағы ішкі органдарды қолдап тұрады және осы қуыстан өтетін құрылымдарды қоршап тұрады. Леватор ани – негізгі жамбас едені бұлшық еті, әйелдер оргазмы кезінде ырғақты түрде, ал вагинизм кезінде ауырсынумен жиырылады.
The levator ani is a broad, thin muscle group, situated on either side of the pelvis. It is formed from three muscle components: the pubococcygeus, the iliococcygeus, and the puborectalis. It is attached to the inner surface of each side of the lesser pelvis, and these unite to form the greater part of the pelvic floor. The coccygeus muscle completes the pelvic floor, which is also called the pelvic diaphragm. It supports the viscera in the pelvic cavity, and surrounds the various structures that pass through it. The levator ani is the main pelvic floor muscle and contracts rhythmically during female orgasm, and painfully during vaginismus.
Шығу тегі және енгізілуі
Леватор ани алдыңғы жағынан симфизге жанама, жоғарғы жамбас сүйегінің артқы бетінен, артқы жағынан – ишиум омыртқасының ішкі бетінен, ал осы екі нүкте арасында – обтуратор фасциясынан басталады. Артқы жағындағы бұл фасциялық басталу, көбінесе таз фасциясының шелпелік доғасына сәйкес келеді, бірақ алдыңғы жағында бұлшықет фасциядан доғадан әртүрлі қашықтықта басталады, кейбір жағдайларда қайырмалар мен нервтерге баратын каналға дейін жетеді. Талшықтар төмен және артқа қарай таздың еденінің орталық сызығына дейін созылады; ең артқылары жамбас сүйегінің соңғы екі сегментіне бекітіледі; алдыңғырақ орналасқандары қарама-қарсы жақтағы бұлшықеттермен бірігіп, анокцигеялық дене немесе рафе деп аталатын орталық талшықты тізбек құрайды, ол жамбас сүйегі мен анус шеті арасында созылады. Ортаңғы талшықтар тік ішек қабырғасына бекітіліп, сфинктер бұлшықеттерінің талшықтарымен араласады; соңында, еркектерде алдыңғы талшықтар простатаның жанымен төмен түсіп, оның астында қарама-қарсы жақтағы бұлшықеттермен бірігіп, сыртқы анальдық сфинктер талшықтарымен және перинеумнің орталық тірек нүктесіндегі көлденең перинеалдық бұлшықеттермен қосылады. Алдыңғы бөлігі кейде жалғаушы тіндер арқылы қалған бұлшықеттен бөлініп тұрады. Осыған байланысты, және простатаны шүберектей қолдайтын ерекше байланысынан, ол levator prostatæ деген атпен жеке бұлшықет ретінде сипатталған. Әйелдерде леватор анидің алдыңғы талшықтары қынаптың жанымен төмен түседі.
Иннервация
Леватор ани бұлшықеттері көбінесе иық жүйкесімен, шатқайнау жүйкесімен иннервацияланады және бірігіп жұмыс істейді.
Түрлілігі
Сонымен қатар, сакральдық омыртқалық жүйкелер (S3, S4) бұлшық еттерді тікелей иннервациялайды (шамамен 70% жағдайда). Бұл сондай-ақ босануға көмектеседі және дене ортасының тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Күшті тоқпан-құрғақ бұлшық еті несеп ұстамауды азайтумен және босану кезінде баланың басын дұрыс орналастырумен байланысты.
Кегел жаттығулары
Кегель жаттығулары – барлық перинеальды бұлшық еттердің қалаулы жиырылуынан тұрады. Мұндай қозғалыс перинеум аймағындағы жолақты бұлшық еттердің барлығын нығайту мақсатында жасалады. Оларды негізін қалаушысы, доктор Арнольд Кегель есімімен «кегель» деп те атайды. Бұл жаттығулар ерлерде ишиокаверноздық, бульбосфонгиоздық және кремастерлік бұлшық еттерді, сондай-ақ пубококцигеялық бұлшық етті қалаулы жиыру арқылы кремастерлік рефлексті де қозғауға көмектеседі, бұл көтеріңкілерді көтереді, бірақ бұл әр ерде байқалмайды. Кегель жаттығулары көктамырлық ағып кету салдарынан туындаған эректильді дисфункцияны жеңілдету, ерлерге ерте шәуеттенуді бақылауға көмектесу және екі жыныста да несеп ұстамауды емдеу үшін тағайындалады.
Жақсылық бұлшық еті
Тік ішекті айналдыра өтетін талшықтар пуборекталис деп аталады. Олар жамбас сүйек симфизінің төменгі бөлігінен және зәр-жыныс диафрагмасының жоғарғы фасциясынан басталады. Пуборекталис талшықтарының басталуы жамбас сүйегінің артқы бетінде, ал олардың бекітілуі тік ішектің арт жағындағы орта сызықта орналасқан. Бұлшықеттік жола S3 және S4 жүйке тамырларының шамалы тармақтарымен қамтамасыз етіледі. Олар тік ішектің төменгі бөлігінде қарама-қарсы жақтағы сәйкес талшықтармен қосылып, оны қамтамасыз ететін берік шүберек құрайды. Босаңсу тік ішек пен қуыс тесігі арасындағы бұрышты ұлғайтады, бұл ішкі және сыртқы қуыс тесігі сақиналарының босаңсуымен бірге дефекацияға жағдай жасайды. Аноректальды түзулену қиықтап отыру кезінде леватор анидің босаңсуына және тік ішектің тазалануына көмектеседі.
Функция
Леватор ани бұлшықеттері құйрығы бар төрт аяқты жануарларда құйрықты қимылдатуға жауапты. Адамда бұл бұлшықеттер соншалықты күшті емес, себебі құйрықты қимылдату адамда бұл бұлшықеттер атқаратын тірек функциясынан гөрі күшті күш талап етеді.
Леваторлық ани синдромы
Леватор ани синдромы — леватор ани бұлшық етінің спазмынан туындайтын эпизодтық тік ішек ауруы.