Кіріспе

Аяқтың арт жағы

Жақсырт аяқтың артқы бөлігіндегі сүйек шығыңқысы болып табылады. Ол төменгі аяқ сүйектерінің буынының артында орналасқан бір сүйек – жақсырт сүйекінің (топтық сүйек) проекциясына негізделген.

Құрылымы

Аяқ табанмен жүру кезінде, әсіресе табанның жерге тиген тұрақ фазасында, өкшеге түсетін қысымды бөлу үшін аяқ табаны 2 см-ге дейін қалыңдықтағы (өкше астында) тері асты байланыстырушы тінімен жабылады. Бұл тінде соққыны жұмсартатын және табанды тұрақтандыратын қысым камералары жүйесі бар. Осы камералардың әрқайсысы коллаген талшықтарынан құралған берік байланыстырушы тінінің қабатымен жабылған талшықты-майлы тіндерден тұрады. Бұл септалар ("қабырғалар") жоғарыдағы табан апоневрозына және төмендегі теріге мықты бекітілген. Аяқ табаны – дене бетінің ең көп қан тамырланған аймақтарының бірі, ал қан тамырларының тығыз жүйесі септаларды қосымша тұрақтандырады. Ахилл сіңірі – трицепс суре бұлшық етінің сіңірі, ол "үш басты" бұлшық еттер тобынан – солеус және гастрокнемиус бұлшық еттерінің екі басынан тұрады. Трицепс суренің негізгі функциясы – аяқты төмен қарай иіп түсіру, яғни кернеу. Оған ұзын, жіңішке сіңірісі де өкше сүйегіне бекітілген, бірақ көрінбейтін кішкентай плантарис бұлшық еті қосылады.

Функция

Аяққа түсетін қысым күштері бес сәуле арқылы таралады, олардың үшi – медиалдық (бас бармақтың жағы), екісі – латеральдық (кішкентай бармақтың жағы). Латеральдық сәулелер текше сүйектен өкше сүйекке дейін, ал медиалдық сәулелер үш клинописті сүйек және қайық сүйектен өкше сүйекке дейін созылады. Бүркек сүйегі өкше сүйегінің үстінде орналасқандықтан, бұл сәулелер саусақ жағында жақын орналасса, өкше жағында бірінің үстіне бірін жабады. Олардың біріккен күші тегіс емес жерде қысымды таратуға бейімделген аяқ доғаларын құрайды. Осыған байланысты, өкше артқы тіреу нүктесі болып табылады, ол үлкен және кішкентай бармақтардың алғы жағымен бірге жүктеменің негізгі бөлігін көтереді.

Тұяқтардың жарылуы

Тұяқтардың жарылуы – жиі кездесетін денсаулық мәселесі және ол инфекцияға әкелуі мүмкін. Бұл аяқ терісінің құрғауынан және қайтыс терінің жиналуынан туындайды. Уақыт өте келе, бұл ауыру мен тітіркенуге себеп болуы мүмкін. Оны емдеу және алдын алу үшін түрлі ылғалдандырғыш кремдер мен аяқ тіркегіштері қолжетімді.

Басқа жануарлар

Ұзын аяқты сүтқоректілерде, тырнақты түрлерде (унгилиград) де, саусақтарымен жүретін түрлерде (дигитиград) де, өкше бұрыштық буынның ең жоғары нүктесінде жерден биік тұрады. Табанмен жүретін түрлерде ол жерге тиеді. Құстарда өкше – артқа қарай бағытталған буын, оны жиі "тізе" деп жаңылыстырады (құстардың нағыз тізесі қауырсында жасырынып жатады).