Кіріспе

Хигасияма мәдениеті (東山文化 Хигасияма бунка) – Муромачи дәуірінің соңындағы сәулет, көркем өнер және театр салаларындағы жаңалықтарды қамтитын жапон мәдениетінің бір бөлігі. Ол 15 ғасырда шогун Ашикага Йосимасаның елорда Киотоның шығыс төбелеріндегі (東山 Хигасияма) вилласына шегінуінен кейін пайда болып, дамыды.

Тарих

14-ғасырдағы Ашикага шогунаты Йосинори басшылығымен Мин әулеті Қытайымен дипломатиялық қатынастарды қайта жаңартты, бұл қатынас бағыныштылық сипатында болды. Қытай мәдениетіне қол жеткізу арқылы, шогун Йосимаса арқылы соңғы мәдени тенденциялар импортталды, бірақ ерекше жапондық эстетикамен. Бұл "Хигашияма мәдениеті" деп аталды, себебі Йосимасаның ықпалы орталық рөл атқарды және ол Киотодағы, өзінің демалыс орнын салған ауданның атымен аталады. Йосимаса ғана эстетикалық жаңаруға үлес қоспады, сонымен қатар талантты суретшілерді шақырып, оларды қолдады және құнды сын-пікірлер берді. Хигашияма мәдениеті негізінен Дзен буддизмінің идеалдары мен эстетикасына, әсіресе Бес тау жүйесіне жататын ғибадатханаларға және ваби-саби ұғымына негізделген. Ол шадо (жапондық шай рәсімі), икебана (гүлдерді безендіру), но театры және суми-э (жұпар дақылдарымен сурет салу) сияқты өнер түрлерін дамытуға бағытталды. Қазіргі кезде жапондық Дзен эстетикасының көп бөлігі осы кезеңде қалыптасты. Хигашияма мәдениеті көбінесе Китаяма бункасымен (北山文化) салыстырылады, "Китаяма мәдениеті" Муромачи кезеңінде ертерек пайда болды. Бұл салыстыруда Китаяма мәдениетінің символы Кинкаку-джи, ал Хигашияма мәдениетінің символы Гинкаку-джи ғибадатханаларымен салыстырылады. Йосимасаның зейнетке шыққан вилласы оның қайтысынан кейін Гинкаку-джи (Күміс павильон ғибадатханасы) ғибадатханасына айналдырылды. Ол Киотоның Сакио-ку ауданында орналасқан, Хигашияма мәдениетінің даму орталығы болды және Дзен мен ваби-саби эстетикасымен танымал. Зейнеткер шогун көптеген суретшілерді, ақындарды және сарай ақсүйектерін вилласына шақырып, олардың өнерін дамытуға көмектесті. Нәтижесінде, Хигашияма қазынасы деп аталатын құнды жәдігерлердің мол жиынтығы қалыптасты.

Мысалдар

Тогу До құрылымында шоин стиліне тән Доджинсай деп аталатын бөлме бар. Бастапқыда оның еденіне ошақ орнатылған, осы себепті Доджинсай шай ішуге арналған бөлменің сақталған ең ерте мысалы болып есептеледі. Осы кезеңде көптеген архитектуралық жаңалықтар пайда болды, әсіресе Гинкаку-дзиде, олар кейіннен 17 ғасырдағы архитектураның шоин стилінің негізгі элементтеріне айналды. Осы элементтердің бірі – токонома, кішкентай ойыс, онда суреттер ілінеді, ал гүлдер немесе басқа да ұсақ заттар бөлменің эстетикалық әсерін күшейту үшін қойылады. Атақты суретші Сесшу Тоё Гинкаку-дзиде көп уақыт өткізді, сонымен қатар осы кезеңде жапон суретшілігінің Кано мектебі мен чаною шай рәсімінің алғашқы нұсқасы дүниеге келді. 16 ғасырда Сен но Рикю шай рәсімдерін одан әрі қалыпқа келтірді.