Кіріспе
Тайваньдық баспагер және белсенді Ченг Нань жуң (鄭南榕, Hokkien: Tēnn Lâm iông; лақап аты Найлон Денг; 12 қыркүйек 1947 – 7 сәуір 1989) – тайваньдық баспагер және демократияны қолдайтын белсенді. Ол «Азаттық дәуірі» апталығының негізін қалады. Ол сөз бостандығын қорғау мақсатымен өзін өртегенімен халықаралық аренада танымал.
Cheng Nan jung (鄭南榕, Hokkien: Tēnn Lâm iông; nicknamed Nylon Deng; 12 September 1947 – 7 April 1989) was a Taiwanese publisher and pro democracy activist. He was the founder of the Freedom Era Weekly. He is most known internationally for setting himself on fire in support of freedom of speech.
Түпнұсқасы мен мансабы
Ченгтің әкесі Фучжоу қаласынан, Фуцзянь провинциясынан шыққан Вайшенгрен, ал анасы Тайваньның Килунг қаласынан шыққан. Оның ата-анасының төрт ұлы болды. Ченг 28 ақпан оқиғасы болған жылы дүниеге келген. Өзінің алғашқы жұмыс іздеу тізіміне Ченг Нань Чжун былай деп жазды: "Мен 28 ақпан оқиғасы болған жылы дүниеге келдім, және бұл оқиға мені өмір бойы мазалады. Тек көршілеріміз бізді қорғағандықтан, біз, Вайшенглер, тайваньдықтардың кек алу толқынынан аман қалдық". Ол өзінің "Ақ террор" кезінде өскен тәжірибесі Тайвань тәуелсіздігіне деген ұмтылысын күшейткенін жазды. Ченг Тайвань провинциялық Ченг Кунг университетінде инженерлік мамандықты, ал Фу Джен католиктік университеті мен Тайвань ұлттық университетінде философияны оқыды. Ол 2006 жылға дейін міндетті болмаған Сунь Ятсеннің ой-пікірлері (國父思想) сабақтарына қатысудан бас тартты және Ұлттық Тайвань университетінің диплом сертификатын қайтарып берді. 1984 жылдың наурыз айында ол "Тәуелсіздік дәуірі апталығын" құрып, "100 пайыз еркін сөз үшін күресіп жатырмын" деп мәлімдеді. Ченг Нань Чжун Гоминьдан журналға тыйым салып, жариялауын тоқтатқанда пайдалану үшін 18 түрлі журналды "қосалқы дөңгелек" ретінде тіркеген. Ол: "Мен тұтқындалудан да, өлтіруден де қорқа алмаймын, негізінен, мен олармен соңына дейін күресемін". Журналды билік бірнеше рет тыйым салғанымен, ол басылып, таратыла берді.
Жанкештілік және соңынан
1989 жылы Ченг Тайвань Республикасы үшін конституция жобасын басып шығарғаны үшін бүлік қоздырумен айыпталды. Оны қамауға алуға ордер берілді. Ол сотқа барудан бас тартты. 7 сәуірде полиция оны тұтқындау үшін кеңсесіне кірген кезде, ол өзін өртеу арқылы өліміне қол қойды. Ол кеңсесіне өрт қойып, өртте қаза тапты. 19 мамырда Ченгтің жерлеу рәсімінде тағы бір тайвандық демократия жақтасы Чан И Хуа да полиция процессияны тоқтатып, өзін өртеуге бел буды. Ченгтің жесірі Йе Чулан 2000-2005 жылдар аралығында Демократиялық прогрессивті партия басшылығында жоғары лауазымдарды иеленді. Бұрынғы вице-премьер, ол 2005 жылдың шілдесінен 2006 жылдың желтоқсанына дейін Каосиунг қаласының әкімі міндетін атқарды. 2007 жылы ол 2008 жылғы Тайвань президенттік сайлауында Фрэнк Сиеге мүмкін болатын серік ретінде қарастырылды, бірақ ақырында Сие Су Цзэн Чанды таңдады. 1999 жылы Тайбэйде Ченге арналған Чен Наньчжун бостандық мұражайы ашылды. Мұражай Ченг өзін өртеген жерде салынған. 2016 жылдың 22 желтоқсанында Атқарушы Юань оның есімін еске алу үшін әр жылдың 7 сәуірін Сөз бостандығы күні деп жариялады. 2013 жылдың қараша айында саяси ғылымдар саласында танымал Ұлттық Ченг Кунг университеті жаңа алаңға атау беру үшін дауыс жүргізді. Ченгтің аты дауыс беруде жеңіске жетті, бірақ университеттің бас хатшысы дауыс беру нәтижесін назарға алмауды жөн көрді.