Кіріспе
Тайваньдық журналист Ван Хсинчин (1946 жылы туған), Нанфан Шуо (南方朔, Nánfāng Shuò) атты псевдониммен белгілі, журналист, саяси комментатор және мәдени сыншы. Қазіргі уақытта ол «The Journalist» журналының бас редакторы және жазушысы (新新聞週刊), сондай-ақ ірі газеттерде өзекті мәселелерге қатысты пікірлер жазады. Ол 40 жасында «The Journalist» журналын құрдас болды. Оның еңбектері, батыс идеяларын талдау, әлеуметтік құбылыстарды сынға алу және әдебиет туралы пікірлерді қамтиды, бәрі де өте ықпалды деп есептеледі. Қоғамға қосқан интеллектуалдық үлесі үшін ол «Тайваньдағы ең еңбекқор жеке ғалым» деп танылады.
Wang Hsing ching (; born 1946), who has a pseudonym of Nanfang Shuo (南方朔, Nánfāng Shuò), is a journalist, political commentator, and cultural critic. Currently, he is the chief editor and writer of The Journalist magazine (新新聞週刊), with commentaries on current issues in major newspapers. He co founded The Journalist when he was in his 40s. His writings, including Western ideas analysis, social phenomena criticism, and literature comments, are all regarded as very influential. Crediting his intellectual contribution to the society, he is known as "the most industrious private scholar in Taiwan".
Өмірбаян
Ван Ұлттық Тайвань университетінің Орман шаруашылығы және ресурстарды сақтау мектебінде бакалавр дәрежесін және Қытай мәдениет университетінде доктор дәрежесін алды. Сенкаку (Дяоютай) аралдарына қатысты оқиға Ванға журналист болуға түрткі болды. Сол кезде Ван шетелде оқу жоспарынан бас тартып, Тайваньда қалып, карьерасын бастады. Оның алғашқы журналистік жұмысы Тайваньның "National Evening News" газетінде болды. 1970-ші жылдары Ван "Тайвань Таймс" газетінде тілші болып жұмыс істеді, содан кейін "The China Times" (中國時報) газетінде жазушы, бас редактордың орынбасары және бас редактор болып қызмет етті. Ол журналистика бойынша арнайы білім алмағанымен, бұқаралық ақпарат құралдарында жаңалықтарды талдаушы ретінде жиырма жылдан астам тәжірибе жинады.
Жазу стилі мен негізгі тақырыптары
Ван автор ретінде негізінен мәдени өзгерістер, саяси өзгерістер және қоғамдағы даулы мәселелер туралы тақырыптармен айналысты. Оның алғашқы еңбектері мәдениет пен саясатты сипаттау және сынға алу тақырыптарына негізделген, мысалы, "Дигуо жуйю Тайвань дули юндонг" (帝國主義與臺灣獨立運動). Кейін ол сыншыл кітап шолуларын жариялай бастады. Жақында Ван "Тіл" тақырыбындағы кітаптар сериясын шығарды. Оның соңғы кітабы "Тылсым көздер" (魔幻之眼) – кітаптарға түсініктемелер жинағында жарық көрген алғашқы жұмысы. Жазу арқылы тәлімгерлік ете отырып, оның талдаулары мәдениет, тарих, ой-пікір, саясат және т.б. салаларын қамтиды.
Журналистикаға қосқан үлесі
Ван қазіргі оқиғаларға қатысты сыни пікірлерін білдіруден ешқашан тартынған емес. 2004 жылдың жазында ол Гонконг конгресс-көрме орталығында Тайваньдағы саяси мәселелер және президент сайлауынан кейін Тайвань бұғазындағы қарым-қатынастар тақырыбындағы форумға қатысты. Ол бұғаздың екі жағы да ақылға қонымды мәселелерді шешу үшін өзара жақсы қарым-қатынас жасауы керек деп ұсынды. Журналист және "Журналист" журналының бас жазушысы ретінде ол саяси мәселелерге қатысты өзінің тәуелсіз талдауын жүргізеді. Президент Чен Шуйбиен "Әр жақта бір мемлекет" деген сөз сөйлегеннен кейін көп ұзамай, ол оған сын жазды, ол өте дәл болды: "Тайвань демократиясы қазірде террордың жұмсақ саясатының жаңа және популистік түріне қарай қозғалып келеді".
Журналистикаға көзқарастар
"Дәммен" бұқаралық ақпарат құралдары мәдениетін қалай құруға болады?" атты қоғамдық талқылауда Ван қазіргі бұқаралық ақпарат құралдары мәдениетін сынады. Ол, егер баяндамашылар/сұхбат берушілер өз ұстанымдарын нақты айта алмаса, олар "жазасын төлеуге" тиіс екенін, яғни журналистер олардың сөздерін бұрмалап, оқиғаны қызықтырақ етуі мүмкін екенін атап көрсетті. Кейбір журналистердің әдепсіз жарияланымдары Ванды көңіліне тиді, ол журналистердің шындықты баяндау міндетін жеңілдеудің арсыздық екенін түсінуі керек екенін айтты. Қоғамдық деңгейде ол бұқаралық ақпарат құралдары тек халыққа ақпарат жеткізіп қана қоймай, сонымен қатар әлеуметтік құрылым мен саяси ортаға да әсер ететінін баса айтты. Журналистердің жалпы жұртшылық алдында зор жауапкершілікке ие екенін есте ұстауы қажеттігін жеткізді. Әсіресе Тайваньда, ол қазіргі жағдайдың себебін саяси жағдайдың өзгеруімен байланыстырды. Осы тұрақсыз кезеңде бұқаралық ақпарат құралдарының түрлі форматтары пайда болды. Бұқаралық ақпарат құралдарында жарнаманың үлесі артып келе жатқандықтан, саясаткерлердің оны үгіт-насихат құралы ретінде пайдалануы заңды. Дегенмен, журналистік этиканы сақтау қиын болғанымен, өз принциптерінен айнымайтын журналистердің әлі де бар екенін айтты.
Әдебиетті журналистика ретінде қарау
2003 жылдың қазан айында RTHK телеарнасының "Көңілді кітап құрты" бағдарламасында (愈讀愈快樂 (www.rthk.org.hk/rthk/tv/bookworm/20031026.html 2008 жылғы 07 мамырдан бастап қолжетімсіз), 5 қазан 2004 ж.) Ван өзімізге қолайлы кітаптарды қалай таңдауға болатыны туралы ойларын бөлісті. Ол белгілі бір тақырыптардың қалай қалыптасатыны, неге олар осылай жазылғаны және авторлардың жазу стилінің қалай ерекшеленетіні туралы сұрақтар көтерді, сондай-ақ кітаптарды таңдағанда осы мәселелерді қарастыру қажет екенін айтты. Ван сонымен қатар, әр автордың кез келген талқылау немесе талдау жүргізер алдында түрлі салалар бойынша негізгі және кең білімге ие болуының қажеттігін атап өтті. "Тылсымды көз" (魔幻之眼) атты әдеби шолулары арқылы Нанфан Шуо оқырмандарына ұсынылатын кітаптар туралы қысқаша мәлімет беруге тырысады, осылайша оларға оқуға кітап таңдауға көмектеседі. Ванның әдебиетке қатысты көзқарастары журналистика принциптерімен үйлеседі. Әдебиетке түсініктеме беру тыңдаушыларға әлемде болып жатқан оқиғалар туралы білуге мүмкіндік берсе, журналистер де солай істейді: оқырмандарды ағымдағы жағдайлармен таныстырады. Журналистика туралы сөз қозғалғанда, ол оқырмандардың түрлі баяндамалардың ұстанымдары мен көзқарастарына сақ болуы керектігін айтты. Екінші жағынан, журналистер әрқашан шындыққа адал болуы және сенімді дереккөздерге сүйене отырып, объективті болуға тиіс. Тайваньдағы Central News Agency (news.pchome.com.tw/life/can/20030408/index 20030408165736010244.html 2008 жылғы 07 мамырдан бастап қолжетімсіз) арқылы жасаған басқа бір сұхбатында Ван оқырмандарға тым қиын немесе оңай оқылатын кітаптарға көп уақыт жұмсауды ұсынбады. Сұхбатта Ван оқырмандарды оларды ынталандыратын және жаңа перспективалар ұсынатын кітаптарды іздеуге шақырды. Ванның оқу, журналистика және жаңалықтар туралы пікірлерін қолдана отырып, оқырмандар назарын ерекше қызығушылық тудыратын жаңалықтарға, олар оқуға және сынауға дайын сезінетін жаңалықтарға шоғырландыруы керек. Сонымен қатар, Ван оқырмандардың жаңалықтардың дұрыстығын тексеруге жауапкер екенін айтады.
Оқу туралы пікірлер
Әдебиеттің сарапшысы ретінде Ван әртүрлі жанрдағы кітаптарды құшақ жая қарсы алады. Ол барлық кітаптардың пайдалы екеніне және қаншалықты көп оқса, сол сала бойынша қаншалықты көп білім жиналатынына берік сенімді. Бала кезінде кітап оқудан басқа ештеңе істей алмағанын еске алады. Ванның бір нанымы – әртүрлі салалардағы даналықтың өзара байланыстылығы. Оның пікірінше, әдебиет, тарих және әлеуметтік теория ұғымдарын оңай түсінуге болады. Оның ойынша, әдебиет, поэзия, саясат және философия бір-бірімен байланысты. Осы түсінікті пайдаланып, Ван соңғы жылдардағы халықаралық саясатты және экономикалық құбылыстарды түсіндіру үшін өлеңдерді қолдануды жақсы көреді. Бұл оның қазіргі оқиғаларға сарапшы ретінде және "Журналист" газетінің бас жазушысы ретінде журналистік мақалаларын әдеби стильде жазатынын көрсетеді. Бірнеше жыл бұрын Ван тіл біліміне қызығушылық танытты. Ванның шабыттарының бір бөлігі қытай классикалық әдебиетінен, романдары мен прозасынан, ал қалғаны жаңалықтардан туындайды. Көп қолданылатын сөздердің шығу тегі мен тарихын зерттеумен қатар, ол осы сөздердің қоғамдағы өзгеріс процесін де зерттеді. Оның пікірінше, бұл өзгеріс процесін жаңалықтардағы тілдің қолданылуынан байқауға болады, себебі репортерлер қолданған тіл әлеуметтік құндылықтардың өзгеруін көрсетеді. Шындығында, оның мотивациясы және сөздердің шығу тегін білуге тырысуы журналистиканың қағидаларымен үйлеседі: екі сала да нақты ақпаратты және сенімді көздерден тексеруді талап етеді. Оқиғалардың немесе сөздердің шығу тегінің шындығын тек тексеруден кейін ғана анықтауға болады. Ван – еркіндік жақтасы, және ол оқылған мәтіндерді түсіну үшін тілдің күдіктілігін білудің маңызды екенін санайды. Кейбір авторлар оқырмандарды адастыруы мүмкін, сондықтан оқыған нәрсені және авторлардың не айтқанын түсіну үшін жоғары тілдік білік және сыншыл ой қажет.
Әдебиетке қатысты пікірлер
Ван "ХХ ғасырдың ең ұлы 100 қытай романы" іріктеу комиссиясының мүшесі болды. Романдар Ванға қайғы мен жауапкершілік сезімін ұқтырды, ол 20 ғасырғы қытай романдарын соңғы 100 жылдағы қытай тарихының айғағы ретінде бағалады, бұл зиялылар үшін ауыр және қиын кезең болды.