Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Парфян вассалдық мемлекеті (б.з.д. 147 – 224 ж.)
Parthian vassal state (147 BC–224 AD)
Элимаис немесе Эламаис (Ἐλυμαΐς, Еламның көне атауының грекше түрі) – б.з.д. II ғасырынан III ғасырының басына дейінгі автономды мемлекет, көбінесе Парфияның бағыныштылығында болған. Ол Персия шығанағының бастауында, Сусианада (қазіргі Иранның Хузестан аймағы) орналасқан. Халықтың көп бөлігі ежелгі эламиттерден тараған болуы мүмкін, Элимаисте арамей жазбалары табылды. Аймақтың "күміс пен алтынға байлығы" туралы 1 Маққабилер кітабында айтылады, онда Элимаис Антиох IV Епифанға қызығушылық тудырған "қала" ретінде сипатталады: «Оның ғибадатханасы өте бай болған, алтын жамылғылары, қалқандары және гректерге алғаш билік еткен Македония патшасы Филипптің ұлы Александр қалдырған қару-жарақтары болған. [Антиох] келіп, қаланы жаулап алып, тонауға тырысты, бірақ оның жоспары қала тұрғындарына белгілі болғандықтан сәтті болмады». Яһуди тарихшысы Уриел Раппапорт 1 Маққабилер кітабының авторы «қателескенін», «Элимаис қала емес, ел болғанын» және «Александр Элимаисте қалдырған қазыналар туралы басқа ешқандай дерек жоқ екенін» жазды. Элимаис провинциялары: Массабатице (кейін Масабадхан), Корбиан және Габиан. Суза Элимаис аймағының шығысында орналасқан. Элимаис патшалығы III ғасырының басында Сасанидтердің басып кіруінен жойылғанға дейін өмір сүрді.
Elymais or Elamais (Ἐλυμαΐς, Hellenic form of the more ancient name, Elam) was an autonomous state of the 2nd century BC to the early 3rd century AD, frequently a vassal under Parthian control. It was located at the head of the Persian Gulf in Susiana (the present day region of Khuzestan, Iran). Most of the population probably descended from the ancient Elamites, A number of Aramaic inscriptions are found in Elymais. The region's "wealth in silver and gold" is referred to in the deutero canonical work 1 Maccabees, which refers to Elymais as a "city" of interest to Antiochus IV Epiphanes: the narrative there states that "its temple was very rich, containing golden coverings, breastplates, and weapons left there by Alexander son of Philip, the Macedonian king who first reigned over the Greeks. So [Antiochus] came and tried to take the city and plunder it, but he could not because his plan had become known to the citizens." Jewish historian Uriel Rappaport writes that the author of 1 Maccabees was "mistaken" "Elymais was not a city but a country" and that "no story about treasures [Alexander] left in Elymais is mentioned elsewhere". The provinces of Elymais were Massabatice (later Masabadhan), Corbiane and Gabiane. Susa lay to the east of the territory of Elymais. The kingdom of Elymais survived until its extinction by a Sasanian invasion in the early 3rd century AD.
Ақша шығару
Элимаистің монеталарында бір патша бейнеленген; бұл парфян патшасы ма, әлде жергілікті билеуші ме, белгісіз, себебі мұндай ақпарат әлі күнге дейін жарық көрген жоқ. Бұл монеталар грек стандарттарындағы құлдыраған драхмалар мен тетрадрахмалар үлгісінде жасалған. Патша бейнесі көбінесе парфян монеталарының үлгісімен салынған, әдетте ай тәрізді пішіндес жұлдызы бар роликпен. Монетаның екінші жағында Артемиданың суреті немесе кескіні, оның айналасында жазу, бүркіт немесе көбінесе созылған нүктелер бейнеленген (осы себепті нумизматтар шеберлер грек тілін білмеген немесе жазуы түсініксіз монеталардан көшірген деген пікірде). Элимаста Сасанидтер билігіне дейін арамей тілінің, сол кездегі шығыс Месопотамияда қолданылған Ежелгі Шығыс арамей тілінен сақталған консервативті түрі тіркелген. Элимаистің кеңсесі арамей әліпбиінің өзіндік нұсқасын жасады, ол дөңгелек әріптермен және лигатураларды жиі қолданумен ерекшеленеді, бұл қазіргі парфян кеңсесінің жазуының ықпалынан туған болуы мүмкін. Дегенмен, арамей тілі Элимаста сөйленгеніне ешқандай дәлел жоқ. Ол тек монеталарда (Ород III-тен бастап) және Таң е Сарвак сияқты жазуларда кездеседі.
The coins of Elymais depicted a king; it is not known whether this was a Parthian king or a local ruler, as such information has not come to light. These coins were based on Greek standards of debased Drachms and Tetradrachms. The royal picture is generally based on Parthian coinage, usually with an anchor with a star in crescent figure. The reverse has a figure or bust of Artemis with text around it, an eagle, or often only elongated dots (this has led numismatists to believe that the engravers didn't know Greek or copied from coins whose writing was already unintelligible). A variant of Aramaic, which was more conservative than the contemporary Late Old Eastern Aramaic spoken in eastern Mesopotamia, has been recorded in Elymais until the rise of the Sasanians. The chancellery of Elymais developed its own variant of the Aramaic alphabet, which was characterized by cursive letters and frequent use of ligatures, apparently influenced by the contemporary Parthian chancellery script. However, there is no evidence that Aramaic was a spoken language in Elymais. It is recorded only in coins (since Orodes III) and inscriptions, such as those of Tang e Sarvak.